Veraset ilamı elinize geçtikten sonra sıra tapuya gelir. Bu aşamada mirasçıların çoğu iki soruyla karşılaşır: intikal için hangi belgeler gerekir ve bu işlem ne kadar sürer, ne kadar tutar. Tapu miras intikali, aslında teknik olarak karmaşık bir işlem değildir; asıl zorluk, işlem öncesinde tamamlanması gereken zincirin uzunluğundadır. Veraset ilamı, veraset ve intikal vergisi beyannamesi, vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısı, taşınmazın tespiti ve tüm mirasçıların katılımı — bu halkalardan biri eksikse tapu müdürlüğü işlemi yapmaz.
Bir hususu baştan netleştirmek gerekir: mülkiyet, tapuya tescille değil ölümle kazanılır. TMK m.599 uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanırlar; TMK m.705’in ikinci fıkrası da miras hâlinde mülkiyetin tescilden önce kazanıldığını açıkça düzenler. Yani intikal işlemi hak kurmaz, mevcut hakkı kütüğe yansıtır. Bunun pratik sonucu şudur: intikal için kanuni bir süre yoktur, ancak intikal yapılmadan taşınmaz satılamaz, ipotek edilemez ve çoğu zaman kiraya bile verilemez. Bu rehber işlemi adım adım, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu üzerinden anlatıyor. Sorularınız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
İntikal Öncesi: Taşınmazın Tespiti
İşlemin ilk adımı, mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazların tam listesini çıkarmaktır. Mirasçıların büyük bölümü yalnızca bildiği taşınmazla ilgilenir; oysa terekede unutulmuş hisseli tarla, arsa payı veya bir başka ildeki bağımsız bölüm bulunması sık rastlanan bir durumdur. Tespit yapılmadan başlanan intikal, yıllar sonra ikinci bir işlem doğurur ve harç iki kez ödenir.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün e-Devlet üzerinden sunduğu Mirasçısı Olduğum Taşınmazlar hizmeti bu tespiti kolaylaştırır. Sorgulama üç yolla yapılabilir: mahkemeden alınan veraset ilamı ile, noterden alınan mirasçılık belgesi ile veya nüfus kayıtları üzerinden. Üçüncü seçenek yalnızca anne, baba veya vefat eden eş adına kayıtlı taşınmazları gösterir; dede, nine veya daha uzak akrabalardan gelen taşınmazlar bu yolla listelenmez. Listede çıkan her taşınmaz için hisse bilgisi, ada-parsel ve nitelik ayrı ayrı görüntülenebilir.
Sorgunun boş dönmesi mirasçı olunmadığı anlamına gelmez. Belge sisteme işlenmemiş olabilir, taşınmaz kadastro görmemiş bir yerde bulunabilir ya da mirasbırakanın kendisi de bir önceki kuşaktan intikal ettirmemiş olabilir. Tapu kaydı hâlâ dede veya nine adına duruyorsa zincirin baştan kurulması gerekir; bu özel durum için eski tarihli miras intikali rehberimize bakınız.
Taşınmaz tespitinde kullanılan kaynaklar
| Kaynak | Ne gösterir | Sınırı |
|---|---|---|
| Mirasçısı Olduğum Taşınmazlar (e-Devlet) | Mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazlar, hisse ve nitelik | Nüfus kaydıyla sorguda yalnızca anne, baba ve eş |
| Tapu müdürlüğünden kayıt örneği | Şerh, beyan ve takyidatlarla birlikte tam kayıt | Mirasçılık belgesi ibrazı gerekir |
| Belediye emlak vergisi kaydı | Beyan edilmiş taşınmazlar | Yalnızca ilgili belediye sınırında |
| Kadastro müdürlüğü | Kadastro görmemiş veya zilyetlik konusu yerler | Tescilsiz taşınmazlarda ayrı süreç |
| Tereke tespiti (sulh hukuk) | Mahkeme eliyle kapsamlı araştırma | Ayrı bir yargı işidir |
Kayıt örneği elinize geçtiğinde üzerindeki şerh ve beyanlar mutlaka okunmalıdır: ipotek, haciz, intifa hakkı, aile konutu şerhi veya kamulaştırma şerhi intikali engellemez ama taşınmaz üzerindeki tasarruf imkânını doğrudan etkiler. Kaydın nasıl okunacağı için tapu kaydını okuma rehberimize bakabilirsiniz.
Zorunlu Ön Koşul: Veraset ve İntikal Vergisi İlişiği
Tapu müdürlüğü, veraset yoluyla intikal işlemini vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısı olmadan yapmaz. Bunun dayanağı 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’dur. Kanun’un 17. maddesi, kamu idare ve müesseseleri ile bankalar ve benzeri kuruluşların, veraset yoluyla intikal eden mal ve haklara ilişkin işlemleri vergi dairesinin bildirimi olmadan sonuçlandıramayacağını düzenler. Uygulamada bu, tapu işleminin vergi beyanına bağlanması demektir.
Beyanname süresi Kanun’un 9. maddesinde düzenlenmiştir: ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellef de Türkiye’de bulunuyorsa beyanname ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilir. Mükellefin yurt dışında bulunması veya ölümün yurt dışında gerçekleşmesi hâllerinde süre uzar. Beyanname, mirasbırakanın son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine verilir.
Payı istisna tutarının altında kalan mirasçının da beyanname vermesi gerekir; istisna, vergi doğmamasını sağlar ama beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tahakkuk eden vergi, Kanun’un 19. maddesi uyarınca veraset yoluyla intikallerde üç yılda ve her yıl Mayıs ile Kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir. Vergi ödenmeden de ilişik kesme yazısı alınabilir; bu durumda vergi dairesi taksitlendirmeyi dikkate alarak yazıyı düzenler. Hesabın ayrıntısı için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Veraset ve intikal vergisi tarafında süreler ve yükümlülükler
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Beyanname süresi | Ölüm Türkiye’de ve mükellef Türkiye’deyse dört ay | 7338 s.K. m.9 |
| Yurt dışı hâlleri | Süre uzar; mükellefin ve ölümün yerine göre değişir | 7338 s.K. m.9 |
| Beyan yeri | Mirasbırakanın son ikametgâhının vergi dairesi | 7338 s.K. m.6 |
| İstisna altındaki pay | Vergi doğmaz ama beyan verilir | 7338 s.K. m.4, m.9 |
| Ödeme | Üç yılda, Mayıs ve Kasım aylarında altı eşit taksit | 7338 s.K. m.19 |
| İlişik kesme | Vergi dairesi bildirimi olmadan tapu işlemi yapılmaz | 7338 s.K. m.17 |
Adım Adım Tapu Miras İntikali
Belgeler tamamlandığında işlem Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün Web-Tapu sistemi üzerinden başlatılır. Başvuru elektronik ortamda yapılır, eksik yoksa randevu verilir ve imza aşamasında taşınmazın bulunduğu yer tapu müdürlüğüne gidilir. Mirasçıların tamamının aynı anda hazır bulunması şart değildir; vekâletname ile temsil mümkündür, ancak vekâletnamenin intikal işlemini kapsayacak biçimde düzenlenmiş olması gerekir.
İntikal işleminin adımları
| Adım | Ne yapılır | Nerede | Tipik süre |
|---|---|---|---|
| 1. Mirasçılık belgesi | Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır | Noter / sulh hukuk | Aynı gün – haftalar |
| 2. Taşınmazların tespiti | e-Devlet sorgusu ve tapu kayıt örneği | e-Devlet / tapu müdürlüğü | Günler |
| 3. VİV beyannamesi | Dört ay içinde beyanname verilir | Vergi dairesi | Günler – haftalar |
| 4. İlişik kesme yazısı | Vergi dairesinden tapuya hitaben yazı alınır | Vergi dairesi | Günler |
| 5. Web-Tapu başvurusu | Elektronik başvuru ve belge yükleme | Web-Tapu | Aynı gün |
| 6. Harç ve döner sermaye | Tapu harcı ve hizmet bedeli yatırılır | Banka / tapu veznesi | Aynı gün |
| 7. İmza ve tescil | Randevuda imza, kütüğe tescil | Tapu müdürlüğü | Aynı gün |
| 8. Emlak vergisi bildirimi | Belediyeye mükellefiyet bildirimi | Belediye | Günler |
Adımların sırası önemlidir: ilişik kesme yazısı olmadan Web-Tapu başvurusu tamamlanmaz, mirasçılık belgesi olmadan da vergi dairesi beyannameyi işleme almaz. Zinciri baştan doğru kurmak, aynı işlem için üç kez adliye ve vergi dairesi arasında gidip gelmenin önüne geçer.
Tapu müdürlüğünün istediği belgeler
| Belge | Nereden alınır | Not |
|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) | Noter veya sulh hukuk mahkemesi | Tüm mirasçıları ve paylarını gösterir |
| Veraset ve intikal vergisi ilişik kesme yazısı | Vergi dairesi | 7338 s.K. m.17 gereği zorunlu |
| Kimlik belgesi | Mirasçılar | Fotoğraflı ve geçerli |
| Vekâletname (varsa) | Noter | İntikal işlemini kapsamalı |
| Emlak vergisi değer belgesi | Belediye | Harç matrahı için istenebilir |
| Vasiyetname / miras sözleşmesi (varsa) | Sulh hukuk mahkemesi | Açılıp kesinleşmiş olmalı |
| Vesayet / kayyım kararı (varsa) | Sulh hukuk mahkemesi | Küçük veya kısıtlı mirasçı varsa |
Tapu intikali, veraset ilamı ve vergi beyanı işlemlerinizi baştan sona yürütelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Elbirliği Mülkiyeti mi, Paylı Mülkiyet mi?
İntikalin en kritik tercihi burada yapılır ve çoğu mirasçı farkında olmadan ilk seçeneği kabul eder. Miras yoluyla intikal eden taşınmazda mülkiyet, TMK m.640 uyarınca kural olarak elbirliği (iştirak) hâlindedir. Elbirliği mülkiyetinde payların oranı bellidir ama paylar bağımsız değildir: hiçbir mirasçı kendi payını tek başına satamaz, ipotek ettiremez, üzerinde tasarrufta bulunamaz. Taşınmaza ilişkin her işlem, mirasçıların oybirliğini gerektirir.
Mirasçılar isterlerse intikali doğrudan paylı mülkiyet olarak da yaptırabilirler; bunun için tapu müdürlüğüne yapılacak başvuruda tüm mirasçıların bu yönde iradesini ortaya koyması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa TMK m.644 devreye girer: bir mirasçı, terekeye dâhil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir; sulh hâkimi diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder.
Elbirliği ile paylı mülkiyetin karşılaştırması
| Ölçüt | Elbirliği mülkiyeti | Paylı mülkiyet |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.640, 701 vd. | TMK m.688 vd. |
| Payın devri | Tek başına mümkün değil | Mirasçı payını tek başına satabilir |
| Karar alma | Oybirliği gerekir | Pay ve paydaş çoğunluğu yeterli olabilir |
| İpotek / kredi | Tüm mirasçıların katılımı şart | Pay üzerinde kurulabilir |
| Önalım hakkı | Söz konusu olmaz | Diğer paydaşların önalım hakkı doğar (TMK m.732) |
| Dönüştürme | Sulh hâkiminden istenebilir | — |
| Ortaklığın giderilmesi | Her mirasçı isteyebilir | Her paydaş isteyebilir |
Paylı mülkiyete geçildiğinde bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların TMK m.732 ve devamındaki önalım hakkı doğar; bu hakkın kullanımı için önalım (şufa) hakkı rehberimize bakınız. Paydaşlığı tamamen bitirmek isteyenler için yol ise ortaklığın giderilmesidir; süresi ve maliyeti için izale-i şuyu rehberimize bakabilirsiniz.
Tapu Miras İntikali Ne Kadar Tutar?
İntikal işleminin maliyeti üç kalemden oluşur: tapu harcı, döner sermaye hizmet bedeli ve varsa veraset ve intikal vergisi. Bunlara belge temini masrafları eklenir.
Tapu harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (4) Sayılı Tarife’de bu işleme özgü olarak belirlenen oran üzerinden hesaplanır ve matrah, taşınmazın emlak vergisi değeridir. Satış işlemlerinden farklı bir oran uygulanır; oranlar ve maktu tutarlar her yıl güncellendiğinden işlem öncesinde yürürlükteki tarifenin kontrol edilmesi gerekir. Harç sisteminin bütünü için Harçlar 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
Döner sermaye hizmet bedeli, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün her yıl belirlediği tarifeye göre taşınmaz başına alınır. Veraset ve intikal vergisi ise mirasçının payına düşen değer istisnayı aşıyorsa doğar; oranlar artan oranlıdır ve altı taksitte ödenir.
İntikal işleminin maliyet kalemleri
| Kalem | Matrah / ölçü | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| Tapu harcı | Taşınmazın emlak vergisi değeri | 492 s.K. (4) Sayılı Tarife | Satıştan farklı oran; her yıl güncellenir |
| Döner sermaye hizmet bedeli | Taşınmaz başına maktu | TKGM yıllık tarifesi | Her taşınmaz için ayrı |
| Veraset ve intikal vergisi | Payın istisnayı aşan kısmı | 7338 s.K. m.4, 16 | Üç yılda altı taksit |
| Mirasçılık belgesi | Maktu harç veya noter ücreti | TMK m.598; 492 s.K. | Noterde çoğunlukla aynı gün |
| Vekâletname | Noter ücreti | 1512 s.K. | Yurt dışında konsoloslukta düzenlenebilir |
| Emlak vergisi geçmiş borcu | Belediye kaydına göre | 1319 s.K. | İşlem öncesi kapatılması istenir |
İntikal Ne Kadar Sürer?
Belgeler eksiksizse tapu aşaması tek gün sürer; işlem randevu günü imzalanır ve kütüğe aynı gün tescil edilir. Sürenin tamamı, tapudan önceki hazırlık zincirinde geçer.
Toplam süreyi belirleyen aşamalar
| Aşama | Hızlı senaryo | Yavaş senaryo | Gecikme sebebi |
|---|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi | Aynı gün (noter) | Haftalar – aylar | Yabancılık unsuru, soybağı tartışması |
| Taşınmaz tespiti | Günler | Aylar | Kadastro görmemiş yer, eski kayıt |
| VİV beyannamesi | Günler | Haftalar | Değer tespiti, çok sayıda kalem |
| İlişik kesme yazısı | Günler | Haftalar | Eksik beyan, ödeme sorunu |
| Web-Tapu ve randevu | Günler | Haftalar | Yoğunluk, belge eksikliği |
| Tescil | Aynı gün | Aynı gün | — |
| Toplam | 1 – 3 hafta | Aylar | Zincirin en zayıf halkası belirler |
Zinciri kilitleyen en sık sebep, mirasçılık belgesinin alınamamasıdır. Nüfus kaydındaki bir isim veya doğum tarihi hatası, noterin belge vermesini engeller ve dosyayı mahkemeye taşır; bu durumda önce kayıt düzeltme davası açılması gerekebilir. Bu senaryo için nüfus kaydı düzeltme rehberimize bakınız.
İntikal Yaptırılmazsa Ne Olur?
İntikal için kanuni bir süre ve gecikme cezası yoktur; mülkiyet zaten ölümle kazanılmıştır. Ancak tescilin yapılmamış olması, hakkın kullanılmasını fiilen imkânsız hâle getirir ve zamanla maliyeti büyütür.
İntikal yapılmadığında doğan sonuçlar
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Satış yapılamaz | Tapuda malik hâlâ mirasbırakan göründüğü için devir işlemi yapılamaz |
| İpotek ve kredi kurulamaz | Taşınmaz teminat olarak gösterilemez |
| Kamulaştırma bedeli alınamaz | Bedelin ödenmesi için mirasçılığın tapuya yansıması istenir |
| Kira geliri sorunlu hâle gelir | Sözleşme ve beyan tarafında ihtilaf doğar |
| Kuşak sayısı artar | Mirasçılardan biri vefat ettikçe taraf sayısı katlanır |
| Vergi ve ceza riski birikir | Beyan edilmemiş VİV için gecikme faizi ve ceza işler |
| Emlak vergisi mükellefiyeti karışır | Bildirim yapılmadığından borç mirasbırakan üzerinde birikir |
Bu tablodaki en pahalı satır, kuşak sayısının artmasıdır. Yirmi yıl önce ölen bir kişinin taşınmazında bugün intikal yapılacaksa, aradaki her vefat yeni bir mirasçılık belgesi ve yeni bir vergi beyanı doğurur; taraf sayısı otuz kişiyi bulabilir ve tek bir imza eksikliği tüm işlemi durdurur.
Özel Durumlar
Küçük veya kısıtlı mirasçı. Mirasçılar arasında ayırt etme gücünden yoksun kişi veya küçük varsa işlem kanuni temsilci eliyle yürütülür; menfaat çatışması bulunan hâllerde sulh hukuk mahkemesinden kayyım atanması ve işlem izni alınması gerekir. Bu izin alınmadan yapılan paylaşımların akıbeti için küçük mirasçı ve vesayet izni rehberimize bakınız.
Yurt dışındaki mirasçı. Vekâletname konsoloslukta düzenlenebilir; yabancı makam önünde düzenlenen belgelerde apostil aranır. Yabancı uyruklu mirasçı bakımından Tapu Kanunu’ndaki sınırlamalar gündeme gelebilir; ayrıntı için yabancıların miras ve taşınmaz intikali rehberimize bakınız.
Mirası reddeden mirasçı. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesince kütüğe işlenmişse mirasçılık belgesinde bu durum gösterilir ve reddeden kişi intikalde yer almaz. Ret süresi dolmadan tapuda intikal işlemi yaptıran mirasçı ise TMK m.610 uyarınca ret hakkını kaybeder; bu nokta borca batık terekelerde hayati önemdedir. Süre ve sonuçlar için reddi miras rehberimize bakınız.
Vasiyetname bulunması. Vasiyetname varsa önce sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere tebliğ edilmesi ve tasarrufun kesinleşmesi gerekir. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına verilecek belge için TMK m.598 uyarınca bir aylık itiraz süresi işler; bu süre dolmadan tapu işlemi yapılamaz.
Terekede borç bulunması. Mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu olduğundan, intikalden önce borç durumunun tespiti gerekir. Borç fazlaysa intikal yerine ret veya resmî tasfiye değerlendirilmelidir; çünkü tapuda intikal, mirasın kabulü anlamına gelen bir işlemdir.
İntikalden Sonra Yapılacaklar
Tescil sonrası işlem listesi
| İşlem | Nerede | Dayanak / not |
|---|---|---|
| Emlak vergisi bildirimi | Belediye | 1319 s.K.; mükellefiyet takip eden bütçe yılında başlar |
| Kira sözleşmelerinin güncellenmesi | Kiracı ile | Kira geliri beyanı da mirasçılara geçer |
| Abonelik ve sigorta devri | İlgili kurumlar | DASK poliçesi güncellenmeli |
| VİV taksitlerinin takibi | Vergi dairesi | Mayıs ve Kasım ayları |
| Paylı mülkiyete geçiş | Tapu / sulh hukuk | TMK m.644 |
| Paylaşma veya satış | Mirasçılar arası veya mahkeme | Taksim sözleşmesi ya da ortaklığın giderilmesi |
Tescilin Hukuki Niteliği: İntikal Hak Kurmaz, Hakkı Kütüğe Yansıtır
Tapu siciline yapılan tescil kural olarak kurucudur; satış, bağışlama veya trampada mülkiyet ancak tescille geçer. Miras bu kuralın istisnasıdır. TMK m.705’in ikinci fıkrası, miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma ve kanunda öngörülen diğer hâllerde mülkiyetin tescilden önce kazanıldığını düzenler. Mirasçı, ölüm anından itibaren maliktir; intikal işlemi bu mevcut durumu kütüğe işler.
Bunun iki pratik sonucu vardır ve ikisi de mirasçılar tarafından sıkça karıştırılır. Birincisi: tescil yapılmamış olsa bile mirasçı, malik sıfatıyla taşınmazı koruyucu davaları açabilir. Taşınmazı işgal eden üçüncü kişiye karşı el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talep edilmesi için tapunun mirasçı adına olması gerekmez; mirasçılık belgesiyle malik sıfatı ispatlanır. İkincisi ve daha önemlisi: aynı fıkranın devamı uyarınca malikin tasarruf işlemi yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır. Yani mirasçı maliktir ama tescil olmadan satamaz, ipotek ettiremez, üzerinde sınırlı ayni hak kuramaz.
Bu ayrım, “tapu hâlâ babamın üzerinde, o zaman ben malik değilim” biçimindeki yaygın kanının neden yanlış olduğunu açıklar. Malik sizsiniz; eksik olan şey mülkiyetin kütüğe yansıması ve buna bağlı tasarruf yetkisidir. Aynı sebeple, mirasçılardan biri ret süresi içinde tapuda intikal işlemi yaptırırsa bu, mirasın kabulü niteliğinde bir irade açıklaması sayılır.
Tescil öncesi ve sonrası: mirasçı ne yapabilir?
| İşlem | Tescilden önce | Tescilden sonra | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Malik sıfatı | Vardır | Vardır | TMK m.599, 705/2 |
| El atmanın önlenmesi ve ecrimisil | Açılabilir | Açılabilir | TMK m.683 |
| Satış ve devir | Yapılamaz | Yapılabilir (paylı mülkiyette pay için) | TMK m.705/2 |
| İpotek kurma | Yapılamaz | Yapılabilir | TMK m.705/2 |
| Ortaklığın giderilmesi davası | Açılabilir, ancak intikal istenir | Açılabilir | TMK m.642, 698 |
| Kamulaştırma bedelinin tahsili | Fiilen güçtür | Yapılabilir | 2942 s.K. |
Taşınmaz Mirasbırakan Adına Kayıtlı Değilse
Bazı dosyalarda taşınmaz fiilen ailenin kullanımındadır ama tapuda mirasbırakan adına kayıtlı değildir. Bu hâlde doğrudan intikal yapılamaz; önce mülkiyetin mirasbırakan adına tescili sağlanmalıdır. Karşılaşılan tipik durumlar şunlardır.
Taşınmaz kadastro görmemiştir veya tapusuzdur. Bu hâlde kadastro çalışmalarının tamamlanması beklenir ya da koşulları varsa TMK m.713 uyarınca olağanüstü zamanaşımıyla tescil davası açılır. Kanun, tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişinin, o taşınmazın tamamı veya bir kısmı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tescilini isteyebileceğini düzenler. Dava dilekçesi örneği için olağanüstü zamanaşımı ile tescil rehberimize bakabilirsiniz.
Tapu bir önceki kuşak adına kayıtlıdır. Dede veya nine adına duran kayıtlarda intikal zinciri baştan kurulur: her kuşak için ayrı mirasçılık belgesi alınır ve intikaller sırayla yapılır. Taraf sayısı arttıkça işlem yükü katlanır.
Taşınmaz sağlığında devredilmiştir. Mirasbırakan taşınmazı ölümünden önce bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devretmişse, artık terekede değildir ve intikale konu olmaz. Devrin muvazaalı olduğu ileri sürülüyorsa tapu iptali ve tescil davası, saklı pay zedelenmişse tenkis davası gündeme gelir. Bu iki yolun süresi ve maliyeti için tenkis davası süre ve masraf rehberimize bakınız.
İntikal ile Taksim Aynı Şey Değildir
İntikal, mirasçıların paylarının kütüğe işlenmesidir; paylaşımı sonuçlandırmaz. Taksim ise mirasçıların hangi malın kime kalacağını belirlemesidir ve ayrı bir işlemdir. Bu ayrım maliyet açısından da önemlidir, çünkü her iki işlem ayrı ayrı harca tabidir.
TMK m.676 uyarınca mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar; taşınmazlara ilişkin paylaşma sözleşmesinin geçerliliği ise yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Yani mirasçılar noter huzuruna çıkmadan, adi yazılı bir paylaşma sözleşmesiyle taşınmazları aralarında bölüştürebilirler; bu sözleşme tapuda tescil talebine dayanak yapılır.
Uygulamada iki yol izlenir. Mirasçılar anlaşmışsa intikal ve taksim aynı başvuruda birlikte yapılabilir; böylece taşınmazlar doğrudan belirlenen mirasçılar adına tescil edilir. Anlaşma yoksa önce intikal yapılır, paylaşım daha sonra taksim sözleşmesiyle veya ortaklığın giderilmesi davasıyla çözülür.
İntikal, taksim ve ortaklığın giderilmesi
| İşlem | Ne yapar | Şart | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İntikal | Payları kütüğe işler | Mirasçılık belgesi ve vergi ilişiği | TMK m.599, 705 |
| Taksim (paylaşma sözleşmesi) | Hangi malın kime kalacağını belirler | Tüm mirasçıların anlaşması; taşınmazda yazılı şekil | TMK m.676 |
| Elbirliğinden paylıya geçiş | Payları bağımsız hâle getirir | Anlaşma veya sulh hâkimi kararı | TMK m.644 |
| Ortaklığın giderilmesi | Ortaklığı tamamen bitirir | Anlaşma sağlanamaması | TMK m.642, 698-699 |
Sık Yapılan Hatalar
Vergi beyanını atlayıp doğrudan tapuya gitmek. İlişik kesme yazısı olmadan işlem yapılmaz; 7338 s.K. m.17 bu konuda açıktır.
Tek taşınmaz için işlem yapıp diğerlerini unutmak. Terekedeki her taşınmaz ayrı harç ve ayrı hizmet bedeli doğurur; tespit baştan eksiksiz yapılmalıdır.
Elbirliği mülkiyetini kader saymak. TMK m.644 uyarınca paylı mülkiyete dönüştürme istenebilir; bu, payı serbest bırakan en pratik yoldur.
Ret süresi dolmadan intikal yaptırmak. TMK m.610 uyarınca tereke işlemlerine karışan mirasçı mirası reddedemez; borca batık terekede bu, geri dönüşü olmayan bir hatadır.
Vekâletnameyi eksik düzenletmek. Vekâletnamenin intikal ve gerekiyorsa taksim işlemlerini açıkça kapsaması gerekir; genel vekâletname her zaman yeterli olmaz.
İntikali süresiz erteleyebileceğini düşünmek. Kanuni süre yoktur; ancak her yeni vefat taraf sayısını artırır ve işlemin maliyetini katlar.
Çok mirasçılı veya eski tarihli intikal dosyalarında baştan sona takip
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.598, 599, 610, 640, 644, 688 vd., 701 vd., 705, 732)
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (m.4, 6, 9, 16, 17, 19)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu ve (4) Sayılı Tarife
- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu (m.71/A vd. — noterin mirasçılık belgesi verme yetkisi)
- 2644 sayılı Tapu Kanunu
Harç oranları ve döner sermaye hizmet bedelleri her yıl güncellenir; işlem öncesinde 492 sayılı Kanun’a bağlı (4) Sayılı Tarife’nin yürürlükteki metni ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün cari yıl tarifesi kontrol edilmelidir. Veraset ve intikal vergisi istisna tutarları da her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenmektedir.
📘 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Veraset İlamı Nedir, Nasıl Alınır? e-Devlet Sorgulama
- Mirasın İntikali Adım Adım: Tapu, Banka, Araç ve Vergi
- Tapu Hâlâ Dede Adına: Eski Tarihli İntikal
- Yabancıların Miras ve Taşınmaz İntikali
- Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama Aracı
- Tapu Kaydını Okumak: Şerh, Beyan ve Takyidatlar
- Önalım (Şufa) Hakkı ve Noter Bildirimi
- İzale-i Şuyu Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar?
- Reddi Miras Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar?
- Küçük Mirasçı ve Vesayet İzni
- Nüfus Kaydı Düzeltme ve Miras
Sıkça Sorulan Sorular
Tapu miras intikali nasıl yapılır?
Sırasıyla mirasçılık belgesi alınır, taşınmazlar tespit edilir, veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir, vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alınır, Web-Tapu üzerinden başvuru yapılır, harç ve döner sermaye bedeli yatırılır ve randevu gününde imzalanarak kütüğe tescil edilir.
İntikal için süre var mı?
Tescil için kanuni bir süre ve gecikme cezası yoktur; mülkiyet TMK m.599 ve m.705 uyarınca ölümle kazanılmıştır. Ancak veraset ve intikal vergisi beyannamesi için 7338 sayılı Kanun m.9’daki dört aylık süre işler ve intikal yapılmadan taşınmaz satılamaz, ipotek edilemez.
Tapu intikali yapmadan taşınmazı satabilir miyim?
Satamazsınız. Tapuda malik hâlâ mirasbırakan göründüğünden devir işlemi yapılamaz. Ayrıca miras yoluyla gelen taşınmazda mülkiyet elbirliği hâlinde olduğundan, intikalden sonra bile tek başınıza satış yapamazsınız; önce paylı mülkiyete geçilmesi gerekir.
Vergi dairesinden ilişik kesme yazısı neden isteniyor?
7338 sayılı Kanun’un 17. maddesi, veraset yoluyla intikal eden mal ve haklara ilişkin işlemlerin vergi dairesinin bildirimi olmadan sonuçlandırılamayacağını düzenler. Tapu müdürlüğü bu nedenle ilişik kesme yazısı olmadan intikali yapmaz.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellef de Türkiye’de bulunuyorsa ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilir. Payı istisna tutarının altında kalan mirasçının da beyanname vermesi gerekir. Tahakkuk eden vergi üç yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir.
Bütün mirasçıların tapuya gitmesi şart mı?
Şart değildir. Mirasçılar vekâletname ile temsil edilebilir; ancak vekâletnamenin intikal işlemini açıkça kapsaması gerekir. Yurt dışındaki mirasçılar vekâletnameyi konsolosluktan düzenletebilir.
Elbirliği mülkiyeti ne demek, payımı satabilir miyim?
Miras yoluyla intikalde mülkiyet TMK m.640 uyarınca kural olarak elbirliği hâlindedir; hiçbir mirasçı payını tek başına satamaz ve her işlem oybirliği gerektirir. TMK m.644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi istenebilir; dönüşümden sonra pay tek başına devredilebilir.
İntikali doğrudan paylı mülkiyet olarak yaptırabilir miyiz?
Yaptırabilirsiniz. Mirasçıların tamamı bu yönde irade gösterirse tapu müdürlüğü intikali paylı mülkiyet olarak tescil eder. Anlaşma sağlanamazsa TMK m.644 uyarınca sulh hâkiminden dönüştürme istenir.
İntikal işlemi ne kadar sürer?
Belgeler eksiksizse tapu aşaması randevu gününde tamamlanır. Toplam süreyi hazırlık zinciri belirler: mirasçılık belgesi noterden aynı gün alınabiliyorsa süreç bir ilâ üç hafta, nüfus kaydı düzeltme veya yabancılık unsuru gibi bir engel varsa aylar sürebilir.
İntikal ne kadar tutar?
Maliyet üç kalemden oluşur: 492 sayılı Kanun’a bağlı (4) Sayılı Tarife’ye göre taşınmazın emlak vergisi değeri üzerinden hesaplanan tapu harcı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün yıllık tarifesine göre taşınmaz başına alınan döner sermaye hizmet bedeli ve payı istisnayı aşan mirasçı için veraset ve intikal vergisi.
Mirasbırakan adına kaç taşınmaz olduğunu nasıl öğrenirim?
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün e-Devlet’teki Mirasçısı Olduğum Taşınmazlar hizmetiyle öğrenebilirsiniz. Sorgulama veraset ilamı, noter mirasçılık belgesi veya nüfus kayıtları üzerinden yapılabilir; nüfus kaydıyla sorguda yalnızca anne, baba ve vefat eden eş adına kayıtlı taşınmazlar listelenir.
Sorgulama boş dönerse mirasçı değil miyim?
Bu sonuç mirasçı olmadığınız anlamına gelmez. Belge sisteme işlenmemiş, taşınmaz kadastro görmemiş bir yerde bulunuyor ya da mirasbırakan da bir önceki kuşaktan intikal ettirmemiş olabilir. Tapu müdürlüğünden kayıt örneği istenerek doğrulama yapılmalıdır.
Ret süresi içinde intikal yaptırırsam ne olur?
TMK m.610 uyarınca ret süresi sona ermeden mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine karışan mirasçı mirası reddedemez. Tapuda intikal işlemi yapmak mirasın kabulü anlamına gelir; borca batık terekelerde bu, geri dönüşü olmayan bir sonuçtur.
Mirasçılardan biri de vefat etmişse ne yapılır?
Onun mirasçıları için de ayrıca mirasçılık belgesi alınır ve zincir tamamlanır. Her yeni vefat taraf sayısını artırdığından, eski tarihli dosyalarda işlem yükü ve maliyet katlanır. Bu nedenle intikalin ertelenmemesi önerilir.
Vasiyetname varsa intikal nasıl yapılır?
Vasiyetnamenin önce sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere tebliğ edilmesi gerekir. TMK m.598 uyarınca atanmış mirasçıya veya vasiyet alacaklısına verilecek belge bakımından bir aylık itiraz süresi işler; bu süre dolup tasarruf kesinleşmeden tapu işlemi yapılamaz.
İntikalden sonra emlak vergisi ne olur?
Mirasçılar belediyeye bildirimde bulunur ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca mükellefiyet, değişikliği takip eden bütçe yılından itibaren mirasçılar adına başlar. Bildirim yapılmazsa borç mirasbırakan kaydı üzerinde birikmeye devam eder.
Tapu babamın üzerindeyken taşınmazı işgal edene dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz. TMK m.705’in ikinci fıkrası uyarınca mirasta mülkiyet tescilden önce kazanılır; mirasçı ölüm anından itibaren maliktir. Mirasçılık belgesiyle malik sıfatınızı ispatlayarak el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talep edebilirsiniz. Ancak satış ve ipotek gibi tasarruf işlemleri için tescil zorunludur.
İntikal ile taksim aynı işlem mi?
Değildir. İntikal, mirasçıların paylarını kütüğe işler; taksim ise hangi malın kime kalacağını belirler. TMK m.676 uyarınca paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar ve taşınmazlar bakımından yazılı şekilde yapılması gerekir. Mirasçılar anlaşmışsa intikal ve taksim aynı başvuruda birlikte yapılabilir.
Taşınmaz tapusuzsa veya kadastro görmemişse ne yapılır?
Doğrudan intikal yapılamaz; önce mülkiyetin tescili gerekir. Koşulları varsa TMK m.713 uyarınca olağanüstü zamanaşımıyla tescil davası açılabilir; kadastro çalışması devam ediyorsa tespit sonucu beklenir.


