Ne yaşandı?
Bir kişinin yakını vefat eder ve geride taşınmaz, banka hesabı ve araç gibi mallar kalır. Bankaya ve tapuya gidildiğinde, önce mirasçı olduğunun resmî bir belgeyle kanıtlanması istenir. “Nereden başlayacağımı, hangi belgeyi alacağımı bilmiyorum” diye düşünmektedir. Rehber, belgenin nereden ve nasıl alınacağını, gereken evrakı ve intikal adımlarını sırayla ele alıyor.
Veraset ilamı ve intikal işlemlerinde mi takıldınız?
Belge temini, vergi ilişiği ve tapu intikalinde Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
Mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren resmî belge mirasçılık belgesi (veraset ilamı)dır. Bu belge alındıktan sonra malların mirasçılara intikali yapılır.
Bu durumda ne yapmalısınız?
- Mirasçılık belgesini alın: Veraset ilamı, noterden veya sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Belge, yasal mirasçıları ve her birinin payını gösterir.
- Veraset ve intikal beyannamesi verin: Mirasçılık belgesinden sonra, ilgili vergi dairesine veraset ve intikal beyannamesi verilmesi gerekir.
- İntikal işlemlerini yapın: Taşınmazlar için tapu müdürlüğüne, paralar için ilgili banka şubesine başvurarak malların paylar oranında üzerinize geçirilmesini sağlayın.
- Vasiyet/itilaf varsa dikkat: Bir vasiyetname söz konusuysa ya da mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa, belge mahkeme yoluyla alınabilir; bu durumda süreç değişebilir.
- Belgeleri eksiksiz hazırlayın: Nüfus kayıtları ve kimlik belgeleri işlemlerin hızlanmasını sağlar.
Miras sürecinin ilk adımı mirasçılığınızı belgelemektir. Doğru sırayla ilerlendiğinde, malların üzerinize geçişi düzenli biçimde tamamlanır.
Notere mi, sulh hukuk mahkemesine mi gideceksiniz?
TMK m. 598/1 uyarınca başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Noterlerin bu yetkisi doğuştan yoktur: 31.03.2011 tarihli 6217 sayılı Kanun‘un 14. maddesiyle Noterlik Kanunu’na eklenen 71/A maddesiyle tanınmıştır.
Noterin işlem yapamayacağı üç hâl
Noterlik Kanunu m. 71/B açıktır: mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının bu konuda yeterli olmaması veya belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez. Bu hâllerde başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılmalıdır. İlgili Yönetmelik de kapsamını “nüfus kayıtlarının yeterli olduğu, yargılamanın gerekmediği veya talep edenin yabancı olmadığı hâller” olarak tanımlar.
Pratikte notere gidip eli boş dönülen tipik durumlar şunlardır: mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması, mirasbırakan ile başvuranın soybağının kayıtlardan tespit edilememesi, nüfus kaydında çelişki bulunması, mirasçılardan birinin ölüm tarihinin veya mirasçılık sıfatının belirlenememesi, vasiyetname ya da miras sözleşmesi bulunması.
Tek başınıza başvurabilirsiniz
Belgenin alınabilmesi için tüm mirasçıların birlikte başvurması gerekmez. Mirasçılardan her biri diğerlerinden bağımsız olarak notere veya sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulduğunda talep çekişmesiz yargı işidir (HMK m. 382) ve hasımsız görülür; hâkim diğer mirasçıları kendisi araştırıp belgeye dâhil eder.
Hangi yerdeki mahkeme?
Bu konuda kesin yetki kuralı yoktur. HMK m. 384 uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; HMK m. 11/3 ise mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğunu belirtir. Uygulamada bu nedenle mirasçılık belgesi talebi Türkiye’nin herhangi bir yerindeki sulh hukuk mahkemesinde ileri sürülebilmektedir.
Sıra ve süreler: hangi adım ne zaman?
İntikal işlemleri belirli bir sırayı izler. Sırayı bozmak, en sık karşılaşılan zaman kaybı sebebidir.
1. Mirasçılık belgesi
Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Belge, mirasçıları ve her birinin pay oranını gösterir. Bu belge olmadan tapu, banka ve trafik işlemleri yürümez.
2. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi — kaçırılmaması gereken süre
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m. 9 uyarınca ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler de Türkiye’deyse beyanname, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilir. Mükelleflerin ölüm tarihinde yabancı bir ülkede bulunması hâlinde bu süre altı aya çıkar. İvazsız intikallerde (hibe, bağış) süre bir aydır.
Önemli bir nokta: istisna haddinin altında kalan miras payları için de beyanname verilmesi gerekir. Verilmemesi hâlinde Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca usulsüzlük yaptırımları gündeme gelir.
3. İntikal başvuruları
Taşınmazlar için tapu müdürlüğüne, mevduat için ilgili banka şubesine, araçlar için trafik tescil birimine başvurulur. Her kurum mirasçılık belgesini ve kimlik belgelerini ister; taşınmazlarda ayrıca emlak vergisi değerini gösteren belediye yazısı, araçlarda tescil belgesi gerekir.
Tapuda kritik ayrım: tescil başka, devir başka
Bu, uygulamada en çok karıştırılan konudur ve mirasçıların gereksiz yere beklemesine yol açar.
Tescil için vergiyi beklemek gerekmez
VİVK m. 19/2 uyarınca intikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Tapu müdürlüğü, tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde sonucu ilgili vergi dairesine bildirmek üzere intikali gerçekleştirir. Yani taşınmazı mirasçılar adına tapuya geçirmek için verginin ödenmiş olması şart değildir.
Devir ve ferağ için vergi tamamen ödenmelidir
Buna karşılık aynı fıkra, intikali yapılan gayrimenkule isabet eden verginin tamamen ödenmedikçe devir ve ferağının yapılamayacağını ve üzerinde herhangi bir aynî hak tesis edilemeyeceğini hükme bağlar. Tapu memurları, vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ işlemi yapamaz; aksi hâlde verginin ödenmesinden mükelleflerle birlikte müteselsilen sorumlu olurlar. Devri istenen yalnızca bir hisse ise, o hisseye isabet eden verginin tamamının ödenmesi yeterlidir.
Ödeme takvimi
Veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte, yani toplam altı taksitte ödenir. Bu takvim, taşınmazı satmayı planlayan mirasçılar için doğrudan bir kısıttır: satış, ilgili hisseye düşen verginin tamamı ödenmeden yapılamaz.
Bunun hukukî arka planı TMK m. 705/2’dir: miras yoluyla taşınmaz mülkiyeti tescilden önce kazanılır, ancak malikin tasarruf işlemi yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.
Belge alındıktan sonra: mallar hemen bölünmez
Mirasçılık belgesi elinize geçtiğinde paylaşım tamamlanmış olmaz. Birden çok mirasçı varsa TMK m. 640 uyarınca aralarında kendiliğinden bir miras ortaklığı doğar ve tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti kurulur. Tapuya intikal de bu şekilde, mirasçılar adına elbirliği hâlinde yapılır.
Elbirliği mülkiyetinin pratik sonucu
Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar kural olarak oybirliğiyle hareket etmek zorundadır. Bir mirasçı tek başına taşınmazı satamaz, kiraya veremez, üzerinde ipotek kuramaz. Bu tıkanıklığı aşmak için mirasçılardan her biri TMK m. 644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini isteyebilir; paylı mülkiyete geçildikten sonra her mirasçı kendi payı üzerinde bağımsız olarak tasarruf edebilir.
Banka hesaplarında sık yapılan hata
Mirasbırakanın banka hesabındaki para için ortaklığın giderilmesi davası açılmaz. Mevduat, elbirliği mülkiyetine tabi bir alacak hakkıdır; doğru yol TMK m. 644 uyarınca paylı mülkiyete çevirme talebidir. Ayrıca hesaba erişim için mirasçılık belgesi yeterlidir ve bu belgenin alınması için tüm mirasçıların birlikte başvurması gerekmez.
Belge kesin hüküm değildir
TMK m. 598/3 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Belge, mirasçılık sıfatını kuran değil, ölümle zaten doğmuş olan sıfatı açıklayan bir belgedir. Bu nedenle hatalı veya eksik bir belgeye dayanılarak yapılan işlemler, sonradan ortaya çıkan bir mirasçı tarafından tartışmaya açılabilir.
Notere mi, Sulh Hukuk Mahkemesine mi?
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden alınabilir; ancak belirli hâllerde yalnızca sulh hukuk mahkemesi karar verebilir.
| Durum | Nereye | Dayanak |
|---|---|---|
| Yasal mirasçılar belli | Noter veya sulh hukuk | TMK m.598/1 |
| Yabancılık unsuru var | Sulh hukuk mahkemesi | — |
| Nüfus kayıtları çelişkili | Mahkeme | — |
| Soybağı tartışmalı | Mahkeme | — |
| Vasiyetname veya miras sözleşmesi var | Mahkeme | TMK m.598/2 |
| Gaiplik söz konusu | Mahkeme | TMK m.584 |
| Mirasçılık belgesinin iptali | Mahkeme | TMK m.598/3 |
İkinci satır uygulamada en sık atlanan noktadır: mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa veya yurt dışı bağlantısı bulunuyorsa noter belge düzenleyemez.
Beşinci satır ise ölüme bağlı tasarruf bulunan dosyalara özgüdür: TMK m.598/2 uyarınca atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına, itiraz edilmediği takdirde bir ay sonra mirasçılık belgesi verilir.
Yedinci satır ise süresiz bir imkândır: TMK m.598/3 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
Bu nedenle hatalı düzenlenmiş bir belgeye karşı hak düşürücü süre işlemez; ancak terekeden fiilen pay almak için istihkak talebi de aynı süreçte ileri sürülmelidir.
Belgede Ne Yazar, Ne Yazmaz?
| Bilgi | Belgede var mı |
|---|---|
| Mirasçıların kimlikleri | Evet |
| Pay oranları | Evet |
| Terekedeki mallar | Hayır |
| Borçlar | Hayır |
| Hangi malın kime düştüğü | Hayır |
| Reddeden mirasçı | Kayda göre değişir |
Üçüncü ve beşinci satırlar en yaygın yanılgıyı düzeltir: mirasçılık belgesi kimin mirasçı olduğunu ve pay oranlarını gösterir; malların kime düştüğünü göstermez.
Malların dağılımı ancak paylaşma ile belirlenir: taksim sözleşmesi veya paylaşma davası yoluyla.
Terekenin kapsamını öğrenmek için ayrı bir yol izlenir: TMK m.589 kapsamında terekenin tespiti istenir ve mahkeme kurumlara müzekkere yazar.
Bu talep mirasçılardan yalnızca biri tarafından yapılabilir ve TMK m.640/4 uyarınca korumadan hepsi yararlanır.
Tescil ile Tasarruf Arasındaki Fark
| İşlem | Ne yapar | Kim katılır |
|---|---|---|
| İntikal (tescil) | Tapuyu mirasçılar adına yazar | Bir mirasçı yeterli olabilir |
| Mülkiyet | Zaten ölümle kazanılmıştır | TMK m.599 |
| Elbirliği kaydı | Pay oranı görünmez | — |
| Satış veya devir | Tasarruf işlemi | Tüm mirasçılar |
| Paylı mülkiyete geçiş | Payları görünür kılar | Bir mirasçının talebi (TMK m.644) |
İkinci satır mirasçılar için güvencedir: TMK m.599 uyarınca mirasçılar mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Tapuda ad yazmıyor olması mülkiyeti ortadan kaldırmaz.
Ancak dördüncü satır pratikteki kilidi gösterir: tescil yapılmadan taşınmaz üzerinde tasarruf edilemez ve tasarruf işlemleri TMK m.640/2 uyarınca oybirliği gerektirir.
Beşinci satır ise bu kilidi açar: TMK m.644 uyarınca mirasçılardan biri, belirli bir malın paylı mülkiyete dönüştürülmesini sulh mahkemesinden isteyebilir; diğerlerinin rızası aranmaz.
Paylı mülkiyete geçildiğinde her mirasçı kendi payı üzerinde tek başına tasarruf edebilir hâle gelir.
Sekiz Adımlık İşlem Sırası
| # | Adım | Süre / Not |
|---|---|---|
| 1 | Nüfus kayıt örneğini çıkarın | Mirasçı zinciri |
| 2 | Borç durumunu araştırın | Ret kararı için |
| 3 | Gerekiyorsa resmî defter isteyin | 1 ay (TMK m.620) |
| 4 | Mirasçılık belgesini alın | Süreye tabi değil |
| 5 | Veraset beyanını verin | 4-8 ay |
| 6 | İlişiksiz belgesini alın | İşlemlerin ön şartı |
| 7 | Tapuda intikal yaptırın | Süreye tabi değil |
| 8 | Paylaşmayı planlayın | Süreye tabi değil |
Üçüncü adım en kısa süreli olanıdır ve sıklıkla kaçırılır: borç durumu belirsizse defter talebi ilk ay içinde yapılmalıdır.
İkinci adımın dördüncü adımdan önce gelmesi tesadüf değildir: mirasçılık belgesi almak tek başına mirası kabul anlamına gelmese de, terekeden ödeme almak TMK m.610/2 kapsamında sahiplenme sayılabilir.
Dördüncü, yedinci ve sekizinci adımlar süreye tabi değildir: miras hakkının kendisi zamanla kaybolmaz. Otuz yıl önce ölen bir kişinin mirasçısı bugün de belge alabilir ve intikal yaptırabilir.
Beşinci ve altıncı adımlar ise fiilî kilittir: beyan yapılmadan tapu, banka ve aracı kurum işlemleri yürütülemez.
Belge Alındıktan Sonra Mallar Hemen Bölünmez
| Konu | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Mülkiyet | Elbirliği hâlinde | TMK m.640/1 |
| Tasarruf | Oybirliği gerekir | TMK m.640/2 |
| Gelirler | Terekeye; paylar oranında | TMK m.640 |
| Paylaşmayı isteme | Her mirasçı, her zaman | TMK m.642 |
| Anlaşma varsa | Yazılı taksim sözleşmesi | TMK m.676/3 |
| Anlaşma yoksa | Paylaşma davası | TMK m.642 |
Beşinci satır en hızlı ve en ucuz yoldur: TMK m.676/3 uyarınca paylaşma sözleşmesi yazılı şekilde yapılır ve taşınmaz içerse dahi resmî şekil aranmaz.
Dördüncü satır ise mirasçının elini güçlendirir: TMK m.642 uyarınca mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşmayı isteyebilir.
Bu talep süreye tabi değildir; yıllar sonra da ileri sürülebilir.
Ancak paylaşma sorumluluğu bitirmez: TMK m.681 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından beş yıl boyunca müteselsilen sorumlu kalır.
Belge Alındıktan Sonra Sık Yapılan Dört Hata
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Belgeyi mal listesi sanmak | Paylaşma beklentisi boşa çıkar |
| Borç araştırmadan işlem yapmak | Ret hakkı düşebilir |
| Tek mirasçının satış girişimi | İşlem yapılamaz (TMK m.640/2) |
| Yabancılık unsurunda notere gitmek | Belge alınamaz; zaman kaybı |
İkinci satır en pahalı hatadır: mirasçılık belgesi almak tek başına kabul sayılmaz, ancak terekeden ödeme almak veya malı kişisel kullanmak TMK m.610/2 kapsamında sahiplenme sayılır.
Bu nedenle borç durumu belirsizken belge alınabilir, ancak tahsilat yapılmamalıdır.
Birinci satır ise beklenti yönetimidir: belge kimin mirasçı olduğunu ve pay oranlarını gösterir; hangi malın kime düşeceğini paylaşma belirler.
Dördüncü satır ise en kolay önlenebilir olanıdır: yabancılık unsuru bulunan dosyalarda doğrudan sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır.
Tek bakışta: notere mi, mahkemeye mi? Ve sonrası
Veraset ilamı mirasçılık yaratmaz; zaten var olan mirasçılık sıfatını belgeler. Bu yüzden kesin hüküm değildir ve hatalıysa her zaman iptali istenebilir.
| Durum | Nereye başvurulur? | Dayanak |
|---|---|---|
| Nüfus kayıtları açık, yabancılık unsuru yok | Noter — genellikle aynı gün | TMK m.598/1 · Noterlik K. m.71/A |
| Aynı durum | Sulh hukuk mahkemesi de tercih edilebilir; ikisi aynı hukuki değeri taşır | TMK m.598/1 |
| Atanmış mirasçı (vasiyetname ile) | Yalnız sulh hukuk mahkemesi — noterin yetkisi yoktur | TMK m.598/2 |
| Yabancı uyruklu mirasçı, kapalı/çelişkili nüfus kaydı | Sulh hukuk mahkemesi | uygulama |
| Belgenin iptali | Asliye hukuk mahkemesi — hasımlı, çekişmeli yargı | TMK m.598/3 |
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yargı türü | Çekişmesiz yargı işi; hasım gösterilmez, re’sen araştırma ilkesi geçerlidir | HMK m.382/2-c-6 |
| Yetkili mahkeme | Talepte bulunanın veya mirasçılardan herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi | HMK m.384 |
| Kim başvurabilir? | Mirasçılardan biri tek başına; vekâletle avukat da başvurabilir | TMK m.598 |
| Hukuki niteliği | Aksi sabit oluncaya kadar geçerli karine; ilam (kesin hüküm) niteliğinde değildir | TMK m.598/3 · Yargıtay 2. HD E.2012/14106, K.2013/14464 |
| Harç | Çekişmesiz yargı işi olduğundan maktu harç; terekenin değeri üzerinden nispî harç alınmaz | Harçlar K. |
Belgeyi almak süreci bitirmez. Asıl işlemler ondan sonra başlar ve sıralaması önemlidir.
| Sıra | İşlem | Not |
|---|---|---|
| 1 | Veraset ilamı | Vergi ödenmiş olması ön koşul değildir; belge beyannameden önce de alınabilir |
| 2 | Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | Ölüm ve mükellefler Türkiye’deyse kural olarak ölümden itibaren dört ay içinde; vergi çıkmasa bile beyanname zorunludur |
| 3 | İlişik kesme yazısı | Vergi dairesinden alınır; tapu ve banka işlemlerinde istenir |
| 4 | Tapu intikali | Taşınmazlar mirasçılar adına tescil edilir; bina vasıflı taşınmazlarda DASK poliçesi istenir |
| 5 | Banka ve kurum işlemleri | Belge ibraz edilerek hesaplara erişilir; belgesiz ödemede %5 tevkifat (VİVK m.17) |
Kritik ayrım: tapuya tescil mülkiyeti kurmaz — miras zaten ölümle geçmiştir, tescil açıklayıcıdır. Ancak devir ve satış için tescil ve elbirliğinin çözülmesi gerekir.
Belgeden Sonra: Elbirliğini Çözen İki Yol
Mirasçılık belgesi mirasçı sıfatını gösterir; ancak malların bölünmesini kendiliğinden sağlamaz. Belgeden sonra terekeyi hareketli hâle getiren iki ayrı yol vardır ve bunlar farklı sonuçlar doğurur.
| Yol | İşleyiş | Sonuç |
|---|---|---|
| Paylı mülkiyete dönüşüm | Bir mirasçının istemiyle sulh hâkimi diğerlerine çağrıda bulunur; haklı itiraz yoksa dönüşüme karar verir (TMK m.644) | Mülkiyet korunur, ortaklık türü değişir |
| Ortaklığın giderilmesi | Aynen taksim mümkün değilse satış yoluyla giderme | Taşınmaz elden çıkabilir |
| Anlaşmalı paylaşma | Yazılı paylaşma sözleşmesi (TMK m.676) | Mallar mirasçılara özgülenir |
| Tek başına başvuru | Dönüşüm istemi kişiseldir; tüm mirasçıların katılımı gerekmez | Tıkanıklık tek imzayla aşılır |
| Kapsam | Taşınmaz dışındaki hak ve alacaklarda da aynı usul uygulanır | Banka alacakları da bölünebilir |
| Arabuluculuk | Ortaklığın giderilmesinde dava şartıdır (6325 s.K. m.18/B) | Dava öncesi zorunlu adım |
Dördüncü satır, mirasçılar için en önemli bilgidir: paylı mülkiyete dönüşüm istemi tek bir mirasçı tarafından yapılabilir. Diğer mirasçılar elbirliğinin devamını haklı kılan bir itiraz ileri sürmez veya belirlenen sürede paylaşma davası açmazsa, mahkeme dönüşüme karar verir.
Belgedeki hata sonradan da düzeltilebilir. Mirasçılık belgesinin gerçek durumla bağdaşmadığı ileri sürülerek iptali istenebilir; nüfus kaydından kaynaklanan hatalarda ise önce kayıt düzeltme davası açılır, ardından belge yenilenir. Ancak hatalı belgeye dayanılarak yapılmış tapu ve banka işlemleri kendiliğinden ortadan kalkmaz; bu nedenle belgedeki paylar, tapu işlemine başlanmadan önce nüfus kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
İntikal ile Devir Arasındaki Vergi Zinciri
Belgeden sonra tapuya gidildiğinde iki ayrı işlem birbirine karıştırılır: intikal tescili ve üçüncü kişiye devir.
| İşlem | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Beyanname | Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’de ise dört ay içinde verilir | 7338 s.K. m.9 |
| Tescil | İntikal eden gayrimenkullerin tescili, verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır | 7338 s.K. m.19 |
| Bildirim | Tescil tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde vergi dairesine bildirilir | 7338 s.K. m.19 |
| Devir yasağı | Vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz, ayni hak tesis edilemez | 7338 s.K. m.19 |
| İlişik kesme | Tapu memurları ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ işlemi yapamaz | 7338 s.K. m.19 |
| Teminatla izin | Tahakkuk eden vergiye karşılık teminat gösterilirse devre izin verilebilir | 7338 s.K. m.19 |
| Taksit | Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir | 7338 s.K. m.19 |
İkinci ve dördüncü satırların ayrımı, mirasçıların en sık karşılaştığı sürprizi açıklar: taşınmaz mirasçılar adına vergi ödenmeden tescil edilebilir; ancak aynı taşınmazın satılması veya ipotek edilmesi, verginin tamamen ödenip ilişik kesme belgesi alınmasına bağlıdır.
Vergi hesabı için veraset ve intikal vergisi rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Veraset ilamı nereden alınır?
TMK m. 598/1 uyarınca sulh hukuk mahkemesinden veya noterlikten alınabilir. Noterlerin bu yetkisi, 31.03.2011 tarihli 6217 sayılı Kanun’la Noterlik Kanunu’na eklenen 71/A maddesiyle tanınmıştır.
Noter hangi hâllerde mirasçılık belgesi veremez?
Noterlik Kanunu m. 71/B uyarınca üç hâlde: belge verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının bu konuda yeterli olmaması veya belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi. Bu durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Belgeyi almak için tüm mirasçıların birlikte başvurması gerekir mi?
Hayır. Mirasçılardan her biri diğerlerinden bağımsız olarak notere veya sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulduğunda talep çekişmesiz yargı işi olduğundan hasımsız görülür ve hâkim diğer mirasçıları kendisi araştırır.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
7338 sayılı Kanun m. 9 uyarınca ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’deyse ölüm tarihini izleyen dört ay içinde; mükellefler ölüm tarihinde yurt dışındaysa altı ay içinde verilir. İvazsız intikallerde süre bir aydır.
Vergiyi ödemeden tapuya intikal yaptırabilir miyim?
Evet. VİVK m. 19/2 uyarınca intikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Tapu müdürlüğü tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde sonucu vergi dairesine bildirir.
Peki taşınmazı satabilir miyim?
Vergi tamamen ödenmeden satılamaz. VİVK m. 19/2 uyarınca intikali yapılan gayrimenkule isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz, üzerinde aynî hak tesis edilemez; tapu memurları ilişik kesme belgesi olmaksızın işlem yapamaz.
Veraset ve intikal vergisi kaç taksitte ödenir?
Tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte, yani toplam altı taksitte ödenir.
Belgeyi aldım, malları hemen bölüşebilir miyiz?
Doğrudan değil. TMK m. 640 uyarınca mirasçılar arasında miras ortaklığı doğar ve tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti kurulur; kural olarak oybirliği gerekir. Her mirasçı TMK m. 644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini isteyebilir.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Miras Hukuku Rehberi
- Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın İntikaliBelgenin hukuki niteliği
- Veraset ve İntikal Vergisi: Beyan, Süreler ve Muafiyet
- Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete Geçiş (TMK 644)
- Banka Mevduatı, Ortak Hesap ve Mirasçıların Erişimi
- Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamı) İptali
Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
Dosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
Bu içerik Miras Hukuku alanındadır.
Miras Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Yurt dışındaki mirasçı belge alabilir mi?
Vekil aracılığıyla veya konsolosluk işlemleriyle süreç yürütülebilir. Yabancı belgelerde onay ve tercüme aranır.
Belge kaybolursa yenisi alınabilir mi?
Evet. Düzenleyen noterlik veya mahkemeden yeniden örnek talep edilebilir.
Belgede pay oranları da yazar mı?
Mirasçılar ve payları belgede gösterilir. Paylar zümre sistemine göre belirlenir.
Belgeyi mirasçılardan biri tek başına kullanabilir mi?
Bilgi ve belge talepleri bakımından kullanılabilir. Ancak tasarruf işlemlerinde miras ortaklığı kuralları işler.
Vasiyetname varsa belge nasıl düzenlenir?
Vasiyetnamenin açılması ve kesinleşmesi sonrasında atanmış mirasçı için belge düzenlenmesi gündeme gelir.
Belge almak mirası kabul anlamına gelir mi?
Belge alınması tek başına kabul sayılmaz. Ancak terekeye ilişkin tasarruf işlemleri zımnen kabul sonucu doğurabilir.
