İdare Hakedişi Ödemiyor 2026: Ödeme Süresi, Temerrüt İhtarı, Faiz, Belediyeye İcra ve Haciz, Alacak Davası (YİGŞ m.39, TBK m.117, 5393 m.15)

Bu rehber, kamu ihale sözleşmesiyle iş yapan ve hakedişini alamayan yüklenici için yazıldı. Hakedişin hangi tarihte ödenmiş olması gerektiğini, idarenin ödeneksizlik, SGK veya vergi borcu, sigorta poliçesi gibi gerekçelerinin hukuki değerini, temerrüt ihtarının nasıl ve ne zaman çekileceğini, hangi faizin istenebileceğini, ödeme gecikirken işe devam edip etmemeyi, idareye karşı icra takibinde hangi malların haczedilebileceğini, alacak davasının görüldüğü mahkemeyi ve zamanaşımını kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatır. Sayfanın sonunda bir temerrüt ihtarnamesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Kamu ihalesinde yüklenicinin nakit döngüsü hakedişe bağlıdır. İşçi ücretleri, malzeme faturaları, taşeron ödemeleri ve banka kredileri, idarenin her ay ödeyeceği hakediş üzerine planlanır. Bir iki hakediş geciktiğinde firma önce kendi kaynağıyla, sonra kredi ve vadeli çekle açığı kapatır. Gecikme uzadığında iş yavaşlar, iş programı kayar ve bu kez idare gecikme cezası ve fesih ihtarıyla gelir.

Bu sarmalın ortasında yükleniciye genellikle sözlü cevaplar verilir: “ödenek gelince ödeyeceğiz”, “yıl sonunu bekleyin”, “SGK borcunuz görünüyor”. Bu cevapların her birinin hukuki karşılığı farklıdır. Bazıları ödemeyi gerçekten durdurur, bazıları yalnızca ödemeyi geciktirmenin gerekçesidir ve idareyi temerrütten kurtarmaz. Yüklenicinin yapması gereken, gecikmenin sebebini kanun karşısında doğru yere koymak ve alacağı faiziyle birlikte tahsil edilebilir hâle getirmektir.

Hakediş En Geç Ne Zaman Ödenmeliydi?

Yapım işlerinde hakedişin düzenlenmesinden ödenmesine kadar her aşamanın süresi Yapım İşleri Genel Şartnamesinde gösterilmiştir. Şartname, Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve tip sözleşmeyle sözleşmenin eki hâline gelen bir metindir; tarafları sözleşme hükmü olarak bağlar. Süreler 01.09.2025’te yürürlüğe giren değişiklikle yeniden düzenlenmiştir.

Bu sürelere göre, yüklenicinin imzalayıp idareye teslim ettiği bir geçici hakedişin en geç yetmiş beş gün içinde ödenmiş olması gerekir: otuz gün onay, otuz gün tahakkuk ve on beş gün ödeme. Sözleşmede ödeme için başka bir süre yazılmışsa son aşama o süreye göre hesaplanır. Hesap, hakedişin idareye verildiği tarihten başlar; bu tarihin evrak kaydıyla ispatlanabilir olması bu yüzden önemlidir.

Takvimin işlemesi yüklenicinin imzasına bağlıdır. Yüklenici raporu zamanında imzalamazsa rapor idarede bekletilir ve Şartnameye göre yüklenici ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikâyet ve istekte bulunamaz (YİGŞ m.39/4-ç). Hakedişteki bir kesinti veya düzeltmeye itiraz edilecekse bu, imzadan kaçınarak değil, Şartnamedeki itiraz usulüne uygun dilekçeyle yapılmalıdır. İmzasız bırakılan rapor için ne faiz ne de temerrüt tartışması yapılabilir.

Kesin hakediş ve hesap kesme

İşin sonundaki kesin hakedişin takvimi daha uzundur. Kesin metraj ve hesaplar geçici kabul tarihinden başlayarak en çok altı ay içinde idareye teslim edilir. Yapı denetim görevlisi bu süre içinde teslim etmezse yüklenici kendi hazırladığı kesin hesapları idareye vererek incelenmesini ve onaylanmasını isteyebilir (YİGŞ m.40/1-c, 40/5). İdare teslim aldığı kesin hesapları teslim tarihinden başlayarak en çok altı ay içinde inceleyip onaylar; aksi hâlde yüklenici varsa itirazlarında haklı sayılır ve işin kesin kabulü yapılmışsa kesin hakediş raporunun düzenlenmesini de isteyebilir (YİGŞ m.40/6).

Kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra, onay tarihlerinin sonuncusundan başlayarak en çok otuz gün içinde kesin hakediş raporu düzenlenir (YİGŞ m.40/8). Hesap kesme işleminde gerçekleştirilen bütün işlerin bedelinden geçici hakedişlerle ödenen tutarlar düşülür ve kalan tutar, geçici hakedişlerdeki ödeme usulüne göre yükleniciye ödenir (YİGŞ m.40/10). Kesin hesaba itirazlar altmış günlük inceleme süresi içinde yazılı yapılmazsa yüklenici kesin hesapla ilgili bütün belgeleri kayıtsız kabul etmiş sayılır (YİGŞ m.40/4). Kesin hakedişteki son ödeme de bu takvim bitmeden istenemez; temerrüt ihtarı için doğru an, kesin hakedişin tahakkuk ve ödeme süresinin dolduğu andır.

Mal ve hizmet alımlarında

Hizmet alımlarında süreler biraz farklıdır. Hakediş raporu yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlayarak sözleşmede yazılı sürenin sonunda, sözleşmede kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır; bu tarihten başlayarak otuz gün içinde de ödeme yapılır (Hizmet İşleri Genel Şartnamesi m.42/a-1). Yüklenicinin raporu bir hafta içinde imzalamaması hâlinde yapım işlerindeki bekletme kuralı burada da geçerlidir. Mal alımlarında ödeme zamanı ve şekli tip sözleşmede ve idari şartnamede gösterilir; her dosyada önce sözleşmenin ödeme maddesine bakılmalıdır.

İdare Neden Ödemiyor? Gerekçeler ve Hukuki Değeri

İdarenin ödememe gerekçesi, yüklenicinin izleyeceği yolu belirler. Kimi gerekçeler mevzuattan doğan bir ödeme şartıdır ve şart yerine getirilmedikçe ödeme yapılamaz. Kimileri ise yalnızca idarenin iç sorunudur ve idareyi ödeme yükümlülüğünden kurtarmaz.

Tablonun ilk satırı uygulamada en sık karşılaşılan durumdur ve ayrı bir başlık altında ele alınmalıdır. SGK ve vergi kesintileri ise aşağıda “Ödeme kesintileri” başlığında anlatılmıştır.

“Ödenek Yok” Gerekçesi İdareyi Kurtarır mı?

Hayır. Kamu İhale Kanunu açıktır: ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz (4734 m.5). İhaleye çıkan ve sözleşme imzalayan idare, o işin bedelini ödeyeceğini kabul etmiştir. Ödeneğin bütçe içinde zamanında aktarılmaması, gelirlerin beklenenden düşük kalması ya da harcama önceliklerinin değişmesi idarenin kendi mali yönetiminin konusudur; sözleşmenin karşı tarafına yansıtılamaz.

Kamu ihale sözleşmesinin tarafları sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir (4735 m.4/3). Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Borçlar Kanunu uygulanır (4735 m.36). Borçlar Kanununa göre muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117) ve temerrüt faizi ödemekle yükümlü olur (TBK m.120). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, temerrüt faizi talep edebilmek için borçlunun temerrüde düşmekte kusurlu olmasının şart olmadığını belirtmiştir (09.12.2021, E.2017/2800, K.2021/1629). İdarenin ödeneksizliği bu nedenle faiz borcunu ortadan kaldırmaz.

Ödenek eksikliğinin yüklenici bakımından bir başka sonucu daha vardır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, idarenin sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi hâllerine örnek olarak ödenek yetersizliğini açıkça saymıştır. Bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmeler doğmuşsa ve durum taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikteyse, işin süresi en az gecikilen süre kadar uzatılır (YİGŞ m.29/4). Ödemesi aksayan bir yüklenicinin iş programının gerisinde kalması bu nedenle her zaman yüklenicinin kusuru sayılamaz. Süre uzatımının ayrıntıları için gecikme cezası ve süre uzatımı yazımıza bakabilirsiniz.

Temerrüt: İhtar Çekmeden Faiz İşlemez

Hakediş süresinde ödenmediğinde idare kendiliğinden temerrüde düşmez. Borçlar Kanununa göre borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle borçlu temerrüde düşer; böyle bir gün yoksa muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117).

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, hakediş ödemelerinin şartnamedeki süreler içinde yapılacağı kuralını kesin bir ödeme günü saymamaktadır. Mülga Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine dayanan bir dosyada Daire, ara hakedişlerin imzadan itibaren otuz gün içinde tahakkuka bağlanması ve bunu izleyen otuz gün içinde ödenmesi gerektiğini, ancak bu hâliyle ödeme tarihlerinin önceden kesinlikle bilinmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle iş sahibinin temerrüde düşmesinin kendisine uyarıda bulunulması şartına bağlı olduğunu belirtmiştir. Kararda iki sonuç ayrıca vurgulanmıştır: ihtar, yalnızca ihtar tarihinde muaccel olduğu hâlde ödenmemiş hakedişler için temerrüt doğurur; ihtara dayanılarak daha önce gecikmeyle de olsa yapılmış ödemeler için faiz yürütülemez, ihtar tarihinde henüz muaccel olmamış alacaklar için de geçmiş günler faizi istenemez (15.01.1996, E.1995/7193, K.1996/43).

Aynı Daire, özel bir inşaat sözleşmesinde hakedişin onayından sonraki belirli günler içinde ödeneceğini öngören hükmü de alacağın muacceliyetine ilişkin saymış, kesin vade niteliğinde görmemiştir. Kesin vadeden söz edebilmek için tarihin açıkça belirlenmiş veya belirlenebilir olması gerektiğini, bu durumda yüklenicinin ancak ihtarnamelerdeki alacak miktarlarıyla sınırlı olarak ve ihtarın tebliğine verilen ödeme süresi eklenerek belirlenecek temerrüt tarihinden itibaren faiz isteyebileceğini belirtmiştir (E.2017/2176, K.2018/333).

Öğretide, bugünkü Şartnamede onay, tahakkuk ve ödeme sürelerinin azami olarak gösterildiği ve bunların tamamen idarenin elinde olduğu gerekçesiyle ihtara gerek bulunmadığını savunan görüşler de vardır. Yüklenici bu görüşe dayanarak bekleyebilir; ancak yerleşik uygulama karşısında güvenli yol, süresi dolan her hakediş için ayrı ayrı ya da topluca ihtar çekmektir. İhtarın masrafı düşüktür, çekilmemesinin bedeli ise aylarca işlemeyen faizdir.

Bu tablodan çıkan pratik kural şudur: hakediş ödemeleri düzenli olarak geciken bir işte yüklenici her ödeme süresi dolduğunda o hakediş için ihtar göndermelidir. Gecikmeli ödemeler birikip sonradan topluca ihtar çekildiğinde, o güne kadar ödenmiş olanlar için faiz kaybedilmiş olur. İhtarın yazılı olması, tebliğ tarihinin ispatlanabilmesi ve her hakedişin numarası, idareye veriliş tarihi ve tutarıyla tek tek gösterilmesi gerekir. Sayfanın sonundaki örnek bu ihtiyaca göre hazırlanmıştır.

Hangi Faiz İstenir?

Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa oran, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir (TBK m.120). Bu mevzuat 3095 sayılı Kanundur. Kanuni faiz, 31.07.2026’dan itibaren Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır; oran 30 Haziran’da beş puan veya daha fazla değişmişse yılın ikinci yarısında yeni oranın yüzde sekseni uygulanır (3095 sayılı Kanun m.1). Temerrüt faizi kural olarak bu orana göre işler (m.2/1).

Ticari işlerde ise alacaklı, Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranını, yani avans faizini isteyebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Burada belirleyici olan, davanın ticari dava olup olmaması değil, işin ticari iş niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Türk Ticaret Kanununa göre taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19/2). Yüklenici çoğunlukla bir tacirdir ve yapım sözleşmesi onun ticari işletmesiyle ilgilidir; avans faizi talebi bu nedenle bu hükme dayandırılır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 07.05.2026 tarihli kararına konu olan ve davalı iş sahibinin bir banka olduğu dosyada, yüklenici lehine hükmedilen alacağa dava tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesi onanmıştır (E.2025/2802, K.2026/1977).

• Faize faiz yürütülmez. Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (TBK m.121/3); kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez (3095 sayılı Kanun m.3). Takip veya dava tarihine kadar işlemiş faiz ayrı bir kalem olarak gösterilir, ona ayrıca faiz istenmez.
• Faizi aşan zarar. Alacaklı temerrüt faizini aşan bir zarara uğramışsa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür (TBK m.122). Hakedişin gecikmesi yüzünden kullanılan kredinin faizi, ödenemeyen çek veya senet nedeniyle doğan masraflar bu kapsamda ileri sürülebilir; ancak zararın ve gecikmeyle bağlantısının ayrıca ispatı gerekir.
• Sözleşmede faiz hükmü. Genel şartnameler hakediş ödemesinin gecikmesi hâlinde faiz öngörmez. Özel bir sözleşme hükmü varsa önce ona bakılır; yoksa yukarıdaki genel kurallar uygulanır.

Ödeme Gelmiyor: İşi Durdurmak veya Sözleşmeyi Bırakmak Doğru mu?

Hakediş alamayan yüklenicinin ilk refleksi işi yavaşlatmak ya da durdurmaktır. Borçlar Kanunu karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ifa isteyen tarafın kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olmasını arar (TBK m.97). Ancak eser sözleşmesinde yüklenicinin işi yapma borcu ile idarenin bedeli ödeme borcu aynı anda ifa edilmez; hakediş, yapılmış işin bedelidir. Bu nedenle kamu ihale sözleşmesinde ödeme gecikti diye işi tek taraflı durdurmak, kanunun yükleniciye açıkça tanıdığı bir hak değildir ve ciddi riskler taşır.

Risklerin ilki fesihtir. Yüklenici taahhüdünü sözleşmeye uygun yerine getirmez veya işi süresinde bitirmezse idare en az on gün süreli ihtar çeker ve durum devam ederse sözleşmeyi fesheder; kesin teminat gelir kaydedilir ve yasaklama süreci başlar (4735 m.20/a, 22). Mücbir sebepler dışında taahhüdü sözleşmeye uygun yerine getirmemek ayrıca yasak fiil sayılmıştır (4735 m.25/f).

İkinci risk daha az bilinir. Kanuna göre yüklenici, mücbir sebep hâlleri dışında mali acz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleriyle birlikte yazılı olarak bildirirse, protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir (4735 m.19). Bu fesih de yasaklama sonucunu doğurur (m.22). “Hakedişler ödenmediği için nakit sıkıntısındayız, işe devam edemiyoruz” şeklinde yazılmış bir dilekçe, idare tarafından bu maddeye dayanan bir bildirim gibi değerlendirilebilir. Ödeme gecikmesini anlatan yazışmalarda yüklenicinin kendi ödeme gücünden değil, idarenin borcundan ve bunun işin ilerlemesine etkisinden söz edilmelidir.

Doğru yol şudur: ödeme gecikmesi belgelenir ve ihtarla idare temerrüde düşürülür; gecikme iş programını etkiliyorsa süre uzatımı talebi gerekçesiyle yazılı olarak yapılır (YİGŞ m.29/4). Bu talepte idarenin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi, gecikmenin süresi ve işin hangi kalemlerinin bundan etkilendiği gösterilir. Borçlar Kanunu temerrüt hâlinde karşı tarafa süre verme ve sonrasında sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklar da tanır (TBK m.123-125); 4735 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde bu hükümler uygulanabilir (m.36). Ancak bu yol, idarenin aynı olayı yüklenicinin işi bıraktığı şeklinde nitelendirip fesih ve yasaklama yoluna gitmesi ihtimalini de taşır. Böyle bir adım ancak belgeler eksiksiz hâle getirildikten ve hukuki değerlendirme yapıldıktan sonra atılmalıdır. Fesih hâlinde yüklenicinin talepleri için idare sözleşmeyi feshetti: haksız fesihte yüklenicinin talepleri yazımıza bakabilirsiniz.

Ödeme Kesintileri: SGK, Vergi, Haciz ve Temlik

Hakediş ödendiğinde yüklenicinin hesabına geçen tutar çoğu zaman hakediş raporundaki tutardan azdır. Kesintilerin bir kısmı Şartnameden, bir kısmı doğrudan kanundan doğar.

SGK borcu

Sosyal Güvenlik Kanununa göre işverenlerin hakedişleri, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir. Kamu idareleri ihale yoluyla yaptırdıkları işleri üstlenenleri ve adreslerini on beş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür (5510 m.90/1-2). Yüklenicinin SGK borcu varsa bu, idarenin ödemeyi durdurması için gerçek bir sebeptir; borcun hakedişten mahsubu ise Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikteki usule göre yapılır (m.90/3). Bu durumda ödeme gecikmesinden idare sorumlu tutulamaz; önce SGK kaydının temizlenmesi gerekir.

Vergi borcu

Vergi borcunun sonucu farklıdır. Maliye Bakanı, 5018 sayılı Kanuna tabi kamu idarelerinin her türlü ödemelerinde ve 4734 sayılı Kanun kapsamındaki kurumların mal, hizmet ve yapım işleri nedeniyle yapacağı ödemelerde, istihkak sahibinin vadesi geçmiş amme borçlarının ödemeden kesilerek tahsil dairesine aktarılmasını zorunlu tutmaya yetkilidir (6183 m.22/A). 2024 değişikliğiyle bu kural, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeleri de açıkça kapsar. Yani yüklenici alacağını mahkeme kararıyla tahsil etse bile vadesi geçmiş vergi borcu ödemeden kesilir. Kesinti tutarı ve asgari sınırlar Bakanlıkça belirlenir; yüklenicinin yapması gereken, kesilen tutarın vergi dairesi kayıtlarıyla uyumunu kontrol etmektir.

Haciz ve temlik

Yüklenicinin alacaklıları, idareden alacağı hakedişi haciz ihbarnamesiyle haczettirebilir. Bu durumda haczedilen kısım yükleniciye değil icra dairesine ödenir; hakediş haczi ve idareye gelen haciz ihbarnamesi yazılarımızda süreç ayrıntılı anlatılmıştır. Hakediş alacağı bir bankaya temlik edilmişse ödeme temlik alana yapılır; ancak işçi ücreti alacakları hariç, hakediş üzerindeki her türlü devir ve temlik, SGK alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder (5510 m.90/2). Aynı kural vadesi geçmiş vergi borçları için de geçerlidir (6183 m.22/A). Temlik sözleşmesi imzalanırken bu öncelik sırası hesaba katılmalıdır; ayrıntılar için hakediş alacağının temliki yazımıza bakabilirsiniz.

Şartnameye göre kesintiler

Her hakediş tutarından, bir önceki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara katma değer vergisi eklenir; bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir (YİGŞ m.39/4-f). Gecikme cezası, iş programına uyulmamasından doğan cezalar ve fiyat farkı mahsupları bu kapsamdadır. Bu kesintilerin dayanağına itiraz edilecekse, ödeme gecikmesiyle karıştırılmadan Şartnamedeki itiraz usulüne göre ayrıca dilekçe verilmelidir. Yapım işlerinde katma değer vergisi tevkifatının hakedişe etkisi için yapım işlerinde KDV tevkifatı yazımıza bakabilirsiniz.

Tahsil Yolu: İcra Takibi mi, Alacak Davası mı?

Kamu ihale sözleşmesi, idarenin taraf olduğu bir özel hukuk sözleşmesidir; Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Borçlar Kanunu uygulanır (4735 m.36). Hakediş alacağı da bu nedenle idari yargıda değil, adli yargıda ve icra dairelerinde takip edilir. Yüklenicinin önünde iki yol vardır.

Onaylanmış ve tahakkuka bağlanmış bir hakediş, idarenin kendi düzenlediği ve imzaladığı bir belgedir. Bu durumda alacağın varlığı ve miktarı tartışmasızdır; ilamsız takip hızlı ve etkili bir yoldur. İdare takibe itiraz ederse alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67). Hakedişin tutarı belge üzerinden hesaplanabildiğinden icra inkâr tazminatı şartları çoğu dosyada gerçekleşir. İtirazın iptali davalarına ilişkin içtihat için itirazın iptali Yargıtay kararları yazımıza bakabilirsiniz.

Hakediş henüz düzenlenmemişse, idare onaylamıyorsa ya da hakedişteki kesinti ve düzeltmeler de tartışılacaksa alacak davası daha uygundur. Bu durumda tutar çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alacağın miktarının dava açılırken belirlenemediği durumlarda kullanılan belirsiz alacak davası 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır (HMK m.107; yürürlük 31.07.2026). Artık izlenecek yol kısmi davadır: alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Görevli mahkeme ve arabuluculuk

Davanın hangi mahkemede görüleceği idarenin niteliğine bağlıdır. Bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması gerekir (TTK m.4/1). Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tacir sayılmaz (TTK m.16/2); bunlara karşı açılan hakediş davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu şirketleri ise tacirdir (TTK m.16/1); bunlara karşı dava asliye ticaret mahkemesinde açılır (TTK m.5).

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve itirazın iptali davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Asliye hukuk mahkemesinde görülecek davada bu şart aranmaz. Faiz bakımından ise yukarıda anlatıldığı gibi işin ticari iş niteliği esas alınır; dava asliye hukuk mahkemesinde görülse bile avans faizi talep edilebilir. Mahkemenin görevi ile faizin türü iki ayrı sorudur ve dilekçede ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.

Zamanaşımı

Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/6). Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149). Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, kamu yapım işine ilişkin bir dosyada zamanaşımının ilk hakediş tarihinden başlatılmasını hatalı bulmuş, başlangıcın eserin teslimi, yani kesin kabulün yapıldığı tarih olduğunu belirtmiştir (E.2012/2462, K.2012/3101). Buna karşın her hakedişin muacceliyetini ayrı değerlendiren görüşlere karşı korunmak için, ödenmeyen en eski hakedişin ödeme süresinin dolduğu tarihten itibaren beş yıl geçmeden takip veya dava yoluna gidilmesi güvenli yoldur.

İdareye Karşı İcra: Hangi Mallar Haczedilebilir?

İcra ve İflas Kanunu, Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceğini düzenler (İİK m.82/1-1). İdareye karşı icra takibinin sonucu, borçlu idarenin hangi kanuna tabi olduğuna göre değişir.

Belediyeye karşı takipte mal gösterme aşaması

Belediye Kanunu belediyeye karşı takipte ayrı bir usul öngörür: icra dairesince haciz kararı alınmadan önce belediyeden borca yeter miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesi istenir; on gün içinde yeterli mal beyan edilmemesi durumunda yapılacak haciz işlemi, alacak miktarını aşacak şekilde yapılamaz (5393 m.15). Anayasa Mahkemesi, bu fıkradaki “ve haciz işlemi sadece gösterilen bu mal üzerine uygulanır” ve “veya kamu hizmetlerini aksatacak” ibarelerini iptal etmiştir (17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55). Bu nedenle belediye on gün içinde yeterli mal göstermezse alacaklı, haczedilmezlik kapsamı dışındaki diğer mallar üzerinde, alacak miktarını aşmamak kaydıyla haciz isteyebilir.

Haczedilmezlik korumasının ölçütü kanunun kendi ifadesidir: korunan, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallardır. Belediyenin haciz geldikten sonra bir taşınmazı kamu hizmetine tahsis eden karar alması, o malın fiilen kamu hizmetinde kullanıldığını göstermez. Haczedilmezlik şikâyetiyle karşılaşıldığında her mal için fiilî kullanımın ayrı ayrı araştırılması istenmelidir. Bu konudaki uygulama ve içtihat, kamulaştırma alacakları bağlamında kamulaştırma bedelini ödemeyen idareye karşı icra yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Kamulaştırma bedelleri için 2942 sayılı Kanunda yer alan özel ödeme ve haczedilmezlik kuralları ise yalnızca o Kanuna göre ödenecek bedellere ilişkindir; hakediş alacağında yukarıdaki genel kurallar uygulanır.

İlamın icrası ve teminat

Mahkeme kararı alındıktan sonra ilamlı takip yapılır. İlama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan parayı depo eder veya teminat gösterirse icranın geri bırakılması için süre alabilir; borçlunun Devlet olması hâlinde teminat gösterme zorunluluğu yoktur (İİK m.36). Bu muafiyetin hangi idareleri kapsadığı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Kamu alacağı ile özel alacağın takibindeki farklar için 6183 sayılı Kanun ile İİK karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz.

Fesih veya Tasfiyeden Sonra Ödenmeyen Alacak

Sözleşme sona erdiğinde de ödenmemiş hakediş ve hesap kesme alacağı kalabilir. Şartname bu durumu iki ihtimale ayırır. Sözleşme yüklenicinin kusurundan kaynaklanmayan nedenlerle feshedilmişse, kesin hesap sonucunda yüklenici alacaklıysa alacak hesap kesme hakedişiyle ödenir; borçluysa idarenin en az on beş gün süreli ihtarına rağmen ödenmeyen borç kesin teminattan karşılanır (YİGŞ m.40/12). Sözleşme yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle feshedilmişse, yüklenici alacaklı olsa bile sözleşmenin feshinden doğan zarar mahsup edildikten sonra kalan alacak ödenir (YİGŞ m.40/13).

Bu ayrım, fesih tartışmasının hakediş alacağına doğrudan etkisini gösterir. İdare feshi yüklenicinin kusuruna bağlamışsa, ödenmemiş hakediş alacağına karşı kendi zarar iddiasını mahsup etmeye çalışır. Yüklenici bu durumda alacak davasıyla birlikte feshin haksızlığını da ileri sürmelidir. Fesih sürecinin ayrıntıları için kamu ihale sözleşmesinin feshi ve tasfiye yazımıza bakabilirsiniz.

İdareye Başvuru ve Yüksek Fen Kurulu

Yapım İşleri Genel Şartnamesi, işin yürütülmesi veya kesin hesapların çıkarılması aşamasında yapı denetim görevlisi ile yüklenici arasında çıkan anlaşmazlıklar için bir idari başvuru yolu öngörür: yüklenici anlaşmazlığın ortaya çıktığı günden başlayarak on beş gün içinde sebepleri açıklayan bir dilekçeyle idareye başvurur; idare en çok iki ay içinde kararını bildirir. İki ay içinde cevap verilmez veya karar yükleniciyi tatmin etmezse yüklenici sözleşmenin anlaşmazlık hükmüne göre hareket etmekte serbesttir (YİGŞ m.51). Onaylanmış bir hakedişin ödenmemesi bir ölçüm veya hesap anlaşmazlığı değildir; ancak ödeme gecikmesinin gerekçesi bir hesap farkına dayanıyorsa bu yol da işletilmelidir.

Yüksek Fen Kurulu ise yapım ve yapımla ilgili danışmanlık hizmet sözleşmelerinde sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatı, belgeler arasındaki uyumsuzluk, iş programı, fiyat farkı, sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması, kabul işlemleri, gecikme cezaları ile ilave işler ve iş eksilişlerine ilişkin anlaşmazlıklarda görevlidir (4735 Ek m.1). Ödenmeyen hakediş bedelinin tahsili bu sayımda yer almaz. Buna karşılık ödeme gecikmesi nedeniyle istenen süre uzatımı reddedilmişse, bu ret Kurulun görev alanındadır; yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla, kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar idareye yazılı itirazla Kurula götürülebilir (4735 Ek m.2).

Hakediş Ödenmemesi Nedeniyle Temerrüt İhtarnamesi Örneği

Aşağıdaki örnek, onaylanmış veya ödeme süresi dolmuş hakedişleri ödenmeyen bir yapım işi yüklenicisi için hazırlanmıştır. İhtar noter aracılığıyla veya tebliğ tarihini ispatlayan başka bir yolla gönderilmelidir. Her hakediş ayrı satırda, numarası, idareye veriliş tarihi ve net tutarıyla gösterilmelidir; faiz, ihtarda gösterilen tutarlarla sınırlı hesaplanır.

Ödeme süresi sonradan dolan her yeni hakediş için aynı ihtarın güncellenerek tekrar gönderilmesi gerekir. İhtarda verilecek süre makul olmalıdır; Yargıtay temerrüt tarihini, ihtarın tebliğine ihtarda tanınan ödeme süresini ekleyerek belirlemektedir.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

• Sözleşme, sözleşmenin ödeme ve anlaşmazlık maddeleri, idari şartname ve genel şartname,
• Her hakediş raporunun yüklenici imzalı nüshası ve idareye teslimini gösteren evrak kayıt numarası veya üst yazı,
• İdarenin onay ve tahakkuk tarihlerini gösteren belgeler; varsa ödeme emri belgesi,
• Banka hesap hareketleri ve her ödemenin tarih ve tutarı,
• SGK ilişiksizlik ve borç durum yazıları, vergi dairesi borç sorgu sonuçları,
• İnşaat sigortası poliçesi ve her tahakkuktan önce verilen prim belgeleri,
• İdareye gönderilen ödeme talepleri, ihtarnameler ve tebliğ belgeleri,
• Süre uzatımı talepleri ve idarenin cevapları,
• Hakediş üzerindeki haciz ihbarnameleri ve temlik sözleşmeleri,
• Gecikme nedeniyle kullanılan kredilerin ve doğan masrafların belgeleri (faizi aşan zarar için).

Adım Adım Yol Haritası

Sık Yapılan Hatalar

• Hakedişteki bir kesintiye itiraz etmek için raporu imzalamamak. Rapor bekletilir ve yüklenici gecikmeden şikâyet edemez.
• Ödeme gecikmelerini aylarca sözlü görüşmelerle takip etmek, ihtar çekmemek. Bu dönemde gecikmeyle yapılan ödemeler için sonradan faiz istenemez.
• Tek bir ihtar çekip sonraki hakedişler için yenilememek.
• “Nakit sıkıntısı nedeniyle işe devam edemiyoruz” şeklinde yazı vermek. Bu ifade mali acz bildirimi olarak değerlendirilebilir.
• Ödeme gecikirken işi tek taraflı durdurmak; süre uzatımı talebini yazılı yapmamak.
• SGK borcunu kapatmadan idarenin ödeme yapmasını beklemek.
• Hakedişi bankaya temlik ederken SGK ve vergi önceliğini hesaba katmamak.
• Belediyeye karşı takipte mal gösterme aşamasını işletmeden haciz istemek.
• Davayı yanlış mahkemede açmak; ticari davada arabuluculuk şartını atlamak.
• Faiz türünü belirtmemek; ticari iş niteliğine dayanan avans faizi talebini gerekçelendirmemek.

Hukukçular Evi Hakediş Alacağı Dosyalarında Ne Yapar?

Ödenmeyen her hakedişin teslim, onay ve tahakkuk tarihlerini sözleşme ve Şartnameyle karşılaştırarak muacceliyet tablosunu çıkarıyor, idareyi temerrüde düşüren ihtarnameyi hazırlıyoruz. İdarenin gerekçesi SGK, vergi veya sigorta belgesiyle ilgiliyse ödeme şartlarının tamamlanması için yapılacakları birlikte belirliyoruz. Ödeme gecikmesinin iş programına etkisini süre uzatımı talebiyle kayda geçiriyor, alacak tutarı sabitse ilamsız takip, tartışmalıysa alacak davası açıyoruz. Belediye ve il özel idaresi borçlularında haczedilebilir malları araştırıyor, haczedilmezlik şikâyetlerine karşı fiilî kullanımın tespitini istiyoruz.

Hakedişiniz ödenmiyorsa sözleşmenizi, hakediş raporlarınızı ve idareyle yazışmalarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. İş artışı ve hakediş uyuşmazlıklarındaki hizmetimiz için kamu inşaat ihalelerinde hakediş uyuşmazlıkları sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Hakediş Ödemeleri ve İtiraz
• Hakediş Haczi ve Ödeme Sırası
• Hakediş Alacağının Temliki
• Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı
• Fiyat Farkı ve Sözleşmede Değişiklik
• Sözleşme Dışı İmalat ve İş Artışının Bedeli
• Kesin Hesap ve Kesin Hakediş Uyuşmazlığı
• Geçici ve Kesin Kabul
• Kesin Teminatın İadesi ve Garanti Süresi
• Haksız Fesihte Yüklenicinin Talepleri
• Fon Kilidi ve Mücbir Sebep
• İdare Ödemezse İcra Takibi: Kamulaştırma Örneği

Sıkça Sorulan Sorular

İdare hakedişi en geç ne zaman ödemek zorunda?

Yapım işlerinde hakediş raporu, yüklenici imzalayıp idareye verdikten sonra en geç otuz gün içinde onaylanır, onay tarihini izleyen otuz gün içinde tahakkuka bağlanır ve sözleşmede farklı süre yoksa tahakkuktan itibaren on beş gün içinde ödenir (YİGŞ m.39/4-f). Toplam azami süre yetmiş beş gündür. Hizmet alımlarında imzadan itibaren otuz gün içinde tahakkuk, tahakkuktan itibaren otuz gün içinde ödeme yapılır (HİGŞ m.42/a-1).

İdare “ödenek yok” diyerek hakedişi ödemeyebilir mi?

Ödenek yokluğu ödemeyi geciktirmenin hukuki gerekçesi değildir. Ödeneği bulunmayan iş için ihaleye çıkılamaz (4734 m.5) ve Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre temerrüt faizi için borçlunun kusuru aranmaz (E.2017/2800, K.2021/1629). Ödenek yetersizliği ayrıca yükleniciye süre uzatımı hakkı verir (YİGŞ m.29/4).

Geç ödenen hakediş için faiz istenebilir mi?

İstenebilir, ancak kural olarak ihtardan sonraki dönem için. Yargıtay 15. Hukuk Dairesine göre şartnamedeki ödeme süreleri kesin bir ödeme günü göstermediğinden idare ihtarla temerrüde düşer; ihtardan önce gecikmeyle de olsa yapılmış ödemeler için sonradan faiz istenemez (E.1995/7193, K.1996/43).

Temerrüt ihtarını ne zaman çekmeliyim?

Her hakedişin ödeme süresi dolar dolmaz. İhtar yalnızca ihtar tarihinde muaccel olup ödenmemiş hakedişler için temerrüt doğurur; sonradan vadesi gelen hakedişler için ihtarın yenilenmesi gerekir. Faiz ihtarda gösterilen tutarlarla sınırlı hesaplanır.

Hakediş alacağına hangi faiz uygulanır?

Sözleşmede oran yoksa 3095 sayılı Kanuna göre faiz işler. Yüklenici tacirse sözleşme onun için ticari iştir ve taraflardan biri için ticari iş olan sözleşme diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19/2); bu nedenle avans faizi talep edilebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Faize faiz yürütülmez (TBK m.121/3).

SGK borcum varsa idare hakedişimi öder mi?

Hayır. Hakedişler SGK’ya idari para cezası, prim ve prime ilişkin borç bulunmaması kaydıyla ödenir (5510 m.90/2). Bu durumda ödeme gecikmesinden idare sorumlu tutulamaz; borcun ödenmesi, yapılandırılması veya hakedişten mahsubu gerekir.

Vergi borcum varsa hakediş ödenmez mi?

Ödeme durmaz, vadesi geçmiş vergi borcu ödemeden kesilerek vergi dairesine aktarılır (6183 m.22/A). Bu kural mahkeme kararları ve icra emirleri üzerine yapılan ödemelerde de uygulanır.

Hakedişler ödenmiyor; işi durdurabilir miyim?

Tek taraflı durdurmak risklidir; idare 4735 m.20/a’ya göre ihtar çekip sözleşmeyi feshedebilir ve yasaklama süreci başlar. “İşe devam edemiyoruz” yazısı mali acz bildirimi (4735 m.19) olarak değerlendirilebilir. Doğru yol, ihtarla temerrüt ve ödeme gecikmesine dayanan yazılı süre uzatımı talebidir (YİGŞ m.29/4).

Hakediş alacağı için icra takibi mi yapmalıyım, dava mı açmalıyım?

Hakediş onaylanmış ve tutar idare belgeleriyle sabitse ilamsız icra takibi hızlı bir yoldur; idare itiraz ederse bir yıl içinde itirazın iptali davası açılır ve itiraz haksız bulunursa en az yüzde yirmi icra inkâr tazminatı istenebilir (İİK m.67). Tutar tartışmalıysa alacak davası daha uygundur.

Belediyeye karşı icra takibinde neler haczedilebilir?

Belediyenin proje karşılığı borçlanma gelirleri, şartlı bağışlar, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile tahsil ettiği vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez; bunların dışındaki mal ve haklar haczedilebilir. Haciz kararından önce belediyeden on gün içinde mal göstermesi istenir (5393 m.15).

Belediye haciz gelince malı kamu hizmetine tahsis ederse ne olur?

Kanun, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları korur (5393 m.15). Tahsis kararı tek başına malın fiilen kullanıldığını göstermez; haczedilmezlik şikâyetinde her mal için fiilî kullanımın ayrı ayrı araştırılması istenmelidir.

Hakediş davası hangi mahkemede açılır?

Adli yargıda açılır (4735 m.36). Belediye, il özel idaresi ve Devlet gibi tacir sayılmayan idarelere karşı asliye hukuk mahkemesi; tacir sayılan kamu kuruluşlarına ve şirketlere karşı asliye ticaret mahkemesi görevlidir (TTK m.4, 5, 16). Ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A).

Hakediş alacağında zamanaşımı ne kadardır?

Eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/6). Yargıtay 15. Hukuk Dairesi başlangıcı eserin teslimi, yani kesin kabul tarihi olarak kabul etmiştir (E.2012/2462, K.2012/3101). Güvenli yol, ödenmeyen en eski hakedişin vadesinden itibaren beş yıl dolmadan takip veya dava açmaktır.

Hakedişi imzalamazsam ödeme gecikmesinden idareyi sorumlu tutabilir miyim?

Hayır. Yüklenici raporu bir hafta içinde imzalamazsa rapor idarede bekletilir ve yüklenici ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikâyet ve istekte bulunamaz (YİGŞ m.39/4-ç). Kesintilere itiraz ayrıca dilekçeyle yapılmalıdır.

Sözleşme feshedildi; ödenmeyen hakedişlerim ne olacak?

Fesih yüklenicinin kusurundan kaynaklanmıyorsa alacak hesap kesme hakedişiyle ödenir (YİGŞ m.40/12). Fesih yüklenicinin kusuruna dayanıyorsa idare feshin doğurduğu zararı mahsup ettikten sonra kalan alacağı öder (YİGŞ m.40/13); bu durumda feshin haksızlığı da ileri sürülmelidir.

Kaynakça

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (07.05.2026 tarihli ve 7579 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş güncel metin).
• Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi (30.07.2025 tarihli ve 32971 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, 01.09.2025’te yürürlüğe giren değişiklikler işlenmiş metinler).
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla değişik m.1).
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş metin).
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 5393 sayılı Belediye Kanunu; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
• Anayasa Mahkemesi, 17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.12.2021, E.2017/2800, K.2021/1629.
• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 15.01.1996, E.1995/7193, K.1996/43.
• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2012/2462, K.2012/3101.
• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2017/2176, K.2018/333.
• Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 07.05.2026, E.2025/2802, K.2026/1977.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, hakediş belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.