Hakediş Haczi 2026: İİK 89 İhbarnamesi, İşçi Ücreti Önceliği (4857 m.36), SGK Kesintisi ve Konkordato

Yüklenicinin idareden alacağı hakediş, İcra ve İflas Kanununun 89 uncu maddesine göre haciz ihbarnamesiyle haczedilebilir; idare bu durumda üçüncü şahıs konumundadır ve ihbarnameye yedi gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır. Ancak haciz ve temlik hakedişin tamamına uzanmaz: İş Kanununun 36 ncı maddesine göre müteahhidin hakediş ve teminatları üzerindeki her türlü devir, haciz ve icra takibi, o işte çalışan işçilerin ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder. Hakediş ayrıca SGK prim borcu, vergi borcu, gecikme cezası ve ek kesin teminat gibi kesintilerden sonra ödenir; idarece alınan teminatlar ise hiçbir şekilde haczedilemez (4734 m.34). Bu yazı hakediş haczini, ödeme sırasını ve idarenin cevabını madde numaralarıyla anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Hakediş Alacağı Haczedilebilir mi?

Borçlunun kendi elinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmazları ile alacak ve haklarından, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczolunur; ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m.85). Yüklenicinin idareden alacağı hakediş de üçüncü şahıstaki bir alacaktır ve İİK’nın 89 uncu maddesindeki haciz ihbarnamesi yoluyla haczedilir.

Haciz için takibin bu aşamaya gelmesi gerekir: ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı mal beyanını beklemeksizin haciz konmasını isteyebilir; alacaklı ayrıca UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve tespit edilen alacak elektronik ortamda haczedilebilir (İİK m.78).

Haciz İhbarnamesi ve İdarenin Cevabı

Alacak haczedildiğinde icra memuru, borçlu olan kişiye, yani idareye, bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmadığını bildirir; ihbarnamede 89 uncu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları da üçüncü şahsa bildirilir (İİK m.89/1).

İhbarname, borçlunun alacaklarının bulunabileceği tüzel kişinin şubesine veya bütün şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir; merkez bütün birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür ve bu beyan harca tabi değildir. İhbarnameler ve cevapları güvenli elektronik imzayla UYAP ve entegre sistemler üzerinden de yapılabilir (İİK m.89). Hakediş ödemesi idarenin birden fazla biriminde yürüyorsa ihbarnamenin merkeze tebliği bu nedenle önemlidir.

İdarenin cevabının doğruluğu da Kanunla korunur. Üçüncü şahıs süresinde itiraz ederse alacaklı, verilen cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek ceza ve tazminat isteyebilir; bu hüküm görevi gereği gerçeğe aykırı beyanda bulunan memurlar hakkında da uygulanır (İİK m.89). Bu nedenle idarenin cevabında hakedişin tahakkuk durumu, yapılacak kesintiler, varsa önceki haciz ve temlik bildirimleri açıkça gösterilmelidir. Ayrıntı için 89 haciz ihbarnamesi yazımıza bakabilirsiniz.

İşçi Ücretleri Önce Ayrılır: İş Kanunu m.36

Hakediş haczinde ödeme sırasını belirleyen en önemli hüküm İcra ve İflas Kanununda değil, İş Kanununun “Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücret kesme yükümlülüğü” başlıklı 36 ncı maddesindedir.

Üçüncü fıkranın sonucu açıktır: hakedişi haczettiren alacaklı da, hakedişi temlik almış banka da, işçilerin ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan tutar üzerinde hak sahibi olur. Hüküm “devir ve el değiştirme işlemleri” ifadesini kullandığından temliki de kapsar. İdarenin haciz ihbarnamesine verdiği cevapta bu kısmın ayrılacağını belirtmesi, sonraki uyuşmazlıkları önler.

SGK Prim Borcu ve Vergi Borcu

Hakedişten önce ayrılacak ikinci grup kamu alacaklarıdır. 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesine dayanılarak çıkarılan ve 29/9/2008 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik, idarelerin ihale yoluyla yaptırdıkları işleri üstlenenlerin hakedişlerinin SGK’ya idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenmesini ve kesin teminatlarının ihale konusu işle ilgili SGK borçlarına karşılık tutulmasını ve iadesini düzenler. Kesin teminat paraya çevrilirken SGK borcunun miktarı bilinemiyorsa bu Yönetmeliğin “Kesin Teminatın İadesi” başlıklı 7 nci maddesine göre işlem yapılır (KİGT 18.4.1.1).

6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlığını taşır. Tahsilat Genel Tebliğindeki “mahkeme ilamları veya icra emirleri” ibaresi Danıştay 10. Dairesinin 26/11/2020 tarihli kararıyla iptal edilmiş, karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca 16/2/2022 tarihinde onanmıştır; bu nedenle mahkeme ilamı ve icra emrine dayanan ödemeler 22/A kapsamı dışında değerlendirilmektedir.

İdarenin Hakedişten Yaptığı Kesintiler

Haczedilen veya temlik edilen tutar, idarenin sözleşme gereği yaptığı kesintilerden sonra kalan tutardır. Alacaklının tahsil edebileceği miktar bu nedenle hakedişin brüt tutarı değildir.

Fesih hâlinde durum daha da ağırlaşır: 19, 20 ve 21 inci maddelere göre fesihte kesin teminat Yİ-ÜFE ile güncellenerek gelir kaydedilir, fark yükleniciden tahsil edilir, gelir kaydedilen teminat borca mahsup edilemez ve idarenin zararı yükleniciye tazmin ettirilir (4735 m.22). Bu durumda yüklenicinin idareden hakediş alacağı kalmayabilir; alacaklı haczin bir değer taşıyıp taşımadığını tasfiye hesabıyla birlikte değerlendirmelidir. Fesih ve tasfiye için sözleşmenin feshi ve tasfiye yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Hesap: Hakedişten Alacaklıya Ne Kalır?

Aşağıdaki rakamlar varsayımsaldır ve yalnızca sıralamanın mantığını göstermek için verilmiştir. Gerçek dosyada tutarlar hakediş raporu, işçi başvuruları ve idarenin kesinti hesabından çıkar.

Bu örnekte hakedişin tamamına haciz konulmuş olsa da alacaklının ulaşabileceği tutar 750.000 TL’dir; hakediş daha önce bir bankaya temlik edilmişse bu tutarın kime ödeneceği temlik ile haczin tarihlerine göre belirlenir.

Haciz, Temlik ve Sözleşme Devri Arasındaki Fark

Hakediş üzerinde üç farklı işlem karıştırılmaktadır. Haciz alacaklının talebiyle icra dairesince konulur; temlik yüklenicinin kendi iradesiyle alacağını devretmesidir; sözleşmenin devri ise yüklenici sıfatının başkasına geçmesidir ve ayrı kurallara tabidir.

Sözleşmenin devrinde devralanda ilk ihaledeki şartlar aranır ve izinsiz devir ile üç yıl içinde ikinci devir yasaklamaya yol açar (4735 m.16). Hakediş temliki ise sözleşmeyi değil yalnızca para alacağını devreder. Sözleşme devri için sözleşmenin devri ve mücbir sebep yazımıza bakabilirsiniz.

Temlik ile Haciz Çakışırsa

Yükleniciler hakedişlerini çoğu zaman bankalara temlik eder. Alacağın devri yazılı şekle tabidir (TBK m.184). Temlik ile haciz aynı hakediş üzerinde buluştuğunda önce kanuni ayrımlar yapılır, kalan tutar için temlik ile haczin tarihleri karşılaştırılır:

Temlik sözleşmesinin şartları, idareye bildirimin sonucu ve idarenin temlik alana karşı ileri sürebileceği savunmalar hakediş temliki yazımızda madde madde anlatılmıştır.

Yüklenici Konkordato İlan Ederse

Yüklenicinin konkordato talebinde bulunması hakediş haczini doğrudan etkiler. Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanuna göre yapılan takipler dahil hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur ve ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; ancak 206 ncı maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294). Geçici mühlet de kesin mühletin sonuçlarını doğurur (İİK m.288).

Üçüncü satır, gelecekteki hakedişleri önceden temlik alan bankalar için özellikle önemlidir: mühletten sonra yapılan işe ait hakedişler bakımından önceden yapılmış devir hükümsüz kalır. Kamu ihale sözleşmesinin konkordato sürecindeki akıbeti için yüklenicinin ölümü, iflası ve konkordato yazımıza bakabilirsiniz.

Alt Yüklenici ve İşçiler Ne Yapabilir?

Alt yüklenicinin alacağı idareye karşı değil, sözleşme yaptığı asıl yükleniciye karşıdır. Alt yüklenici bu alacağı için asıl yükleniciye takip başlatıp idaredeki hakedişe İİK’nın 89 uncu maddesine göre haciz koydurabilir; ancak bu haciz de işçi ücretlerini karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan tutar üzerinde hüküm ifade eder (4857 m.36/3). Alt yüklenicinin işçileri ise İş Kanunu m.36’daki başvuru yolunu kullanabilir: idare taşeronlardan da istenecek bordrolara göre ücretleri hakedişten öder.

Alt yüklenici kuralları için kamu ihalesinde alt yüklenici yazımıza bakabilirsiniz.

Kesin Teminat Haczedilebilir mi?

Hayır. Her ne suretle olursa olsun, idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (4734 m.34). Yasak idarenin elindeki teminata ilişkindir; teminat 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine göre yükleniciye iade edildiğinde nakit teminat yüklenicinin malvarlığına döner, teminat mektubu ise bankasına iade edilir (4735 m.14). Ayrıca İş Kanunu m.36/3 teminatlar üzerindeki devir ve haczi de işçi ücretlerini karşılayacak kısmın ayrılmasına bağlamıştır. Teminatın iade takvimi için kesin teminatın iadesi yazımıza bakabilirsiniz.

Haciz İhbarnamesi Talep Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, kesinleşmiş bir takipte borçlu yüklenicinin idaredeki hakediş alacaklarına haciz konulması için alacaklı vekilince icra dairesine verilecek dilekçe için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı olmayan hususlar çıkarılmalıdır.

İdarece alınan kesin teminat haczedilemeyeceğinden (4734 m.34) dilekçede teminat için ayrıca haciz istenmemiş, sözleşmeden doğan alacaklarla sınırlı bir talep kurulmuştur.

İdarenin Haciz İhbarnamesine Cevap Örneği

Aşağıdaki örnek, hakediş alacağına haciz ihbarnamesi tebliğ edilen idarenin yedi günlük süre içinde icra dairesine vereceği cevap için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı olmayan hususlar çıkarılmalıdır.

Alacaklı, Yüklenici ve İdare İçin Kontrol Listesi

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Alacaklı müvekkillerimiz için yüklenicinin kamu sözleşmelerini tespit ediyor, idareye 89/1 ihbarnamesini doğru birime gönderiyor ve idarenin cevabını takip ediyoruz. Yüklenicilerin hakediş temlik ve finansman sözleşmelerini İş Kanunu m.36 ve SGK kesintileri yönünden inceliyor, işçi ücreti başvurularında ve menfi tespit davalarında idarelere ve yüklenicilere destek veriyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Hakediş Temliki
• 89 Haciz İhbarnamesi
• İcra ve İflas Hukuku Rehberi
• Kesin Teminatın İadesi
• Fon Kilidi, Hakediş Temliki ve Sözleşme Devri

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu ihalesindeki hakediş haczedilebilir mi?

Evet. Hakediş yüklenicinin idaredeki alacağıdır ve İİK m.89’a göre haciz ihbarnamesiyle haczedilir. Ancak işçi ücretlerini karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan tutar üzerinde hüküm ifade eder (4857 m.36/3).

İdare haciz ihbarnamesine cevap vermezse ne olur?

Yedi gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir; buna da itiraz etmez ve ödemezse on beş gün içinde ödemesi veya menfi tespit davası açması istenir (İİK m.89).

İdare hakedişi yükleniciye ödedikten sonra haciz gelirse?

Üçüncü şahıs, borcun haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce ödendiğini yedi gün içinde bildirebilir (İİK m.89). İhbarnameden önce yapılan ödeme haczin kapsamına girmez.

İşçi ücretleri neden önce ödenir?

İş Kanunu m.36’ya göre müteahhidin hakediş ve teminatları üzerindeki her türlü devir, haciz ve icra takibi, o işte çalışan işçilerin ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.

İşçi hakedişten kaç aylık ücretini alabilir?

İdarenin sorumluluğu her hakediş dönemi için ücret alacaklarının üç aylık tutarıyla sınırlıdır; işçinin idareye başvurması gerekir (4857 m.36).

Kesin teminat haczedilebilir mi?

Hayır. İdarece alınan teminatlar her ne suretle olursa olsun haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (4734 m.34).

SGK borcu olan yükleniciye hakediş ödenir mi?

5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesine dayanan Yönetmelik, hakedişin SGK’ya prim ve idari para cezası borcu olmaması kaydıyla ödenmesini öngörür; kesin teminat da işle ilgili SGK borçlarına karşılık tutulur.

Temlik ile haciz çakışırsa hangisi önce gelir?

Önce işçi ücretleri için gerekli kısım ayrılır (4857 m.36/3), ardından idarenin kanuni kesintileri yapılır. Kalan tutarda öncelik temlik ile haczin tarihlerine göre belirlenir; idareye yapılan bildirim, idarenin iyiniyetle yaptığı ödemeler bakımından önem taşır. Ayrıntısı hakediş temliki yazımızdadır.

Konkordato ilan eden yüklenicinin hakedişine haciz konabilir mi?

Mühlet içinde 6183 sayılı Kanuna göre yapılanlar dahil hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur; birinci sıradaki imtiyazlı işçi alacakları için ise haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294).

Gelecekteki hakedişleri bankaya temlik ettim, konkordato bunu etkiler mi?

Mühletten önce yapılan müstakbel alacak devri, devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa hükümsüzdür (İİK m.294).

Alt yüklenici idaredeki hakedişe haciz koydurabilir mi?

Alt yüklenicinin alacağı asıl yükleniciye karşıdır; asıl yüklenici aleyhine başlattığı takipte hakedişe İİK m.89’a göre haciz koydurabilir. Alt yüklenicinin işçileri ise İş Kanunu m.36’ya göre idareye başvurabilir.

Hakediş temliki için idarenin izni gerekir mi?

Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı alacağını borçlunun rızasını aramaksızın devredebilir (TBK m.183); devir yazılı yapılmalıdır (TBK m.184). Sözleşmenin devri ise ihale yetkilisinin yazılı iznine bağlıdır (4735 m.16).

Haciz ihbarnamesi UYAP üzerinden gönderilebilir mi?

Evet. Haciz ihbarnameleri ve cevapları güvenli elektronik imzayla UYAP ve entegre sistemler üzerinden yapılabilir ve bu bildirim tebliğ yerine geçer (İİK m.89).

İdarenin haciz ihbarnamesine yanlış cevap vermesinin sonucu nedir?

Alacaklı, cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek ceza ve tazminat isteyebilir; bu hüküm görevi gereği gerçeğe aykırı beyanda bulunan memurlar hakkında da uygulanır (İİK m.89).