İİK 32: İlamlı İcra Emri ve 7 Günlük Süre

Elinizde bir mahkeme kararı, hakem kararı, arabuluculuk anlaşma belgesi veya noter senedi var ve alacağınızı borçludan tahsil etmek istiyorsunuz. Bu durumda başlatacağınız takip türü “ilamlı icra”dır ve icra dairesinden borçluya “icra emri” gönderilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 32. maddesi bu emri düzenler: icra emrinde borçluya 7 gün süre verilir; bu süre içinde borç ödenmez veya İİK m.33 kapsamında “icranın geri bırakılması” kararı getirilmezse haciz aşamasına geçilir. İlamlı takibin en önemli özelliği borçlunun itirazının kural olarak KAPALI olmasıdır; borçlu ancak sınırlı sebeplerle (itfa, imhal, zamanaşımı, yetkisizlik) icra mahkemesine başvurabilir ve bu iddiaları belge ile ispatlamak zorundadır.

İcra Emri Nedir? İlamlı Takibin Farkı

İcra emri, ilamsız takipte gönderilen “ödeme emri”nden farklı bir belgedir. İcra emri, alacaklının elinde bir “ilam” (mahkeme kararı) veya kanunun ilam niteliğinde saydığı belge olması halinde düzenlenir. İlamsız takipte alacaklının elinde resmi bir belge şart değildir; sadece alacak iddiası yeterlidir. Bu ayrım borçlunun hakları ve alacaklının hızı bakımından çok kritiktir.

İlamlı ve ilamsız takip arasındaki temel farklar şunlardır: (1) İcra emri ilamlı takipte gönderilir, ödeme emri ilamsız takipte; (2) her ikisinde de ödeme süresi 7 gündür (kambiyo takibinde ödeme emri 10 gün, rehnin paraya çevrilmesinde icra emri 30 gün); (3) ödeme emrine itiraz takibi kendiliğinden durdurur, icra emrine itiraz kural olarak sonuç doğurmaz; (4) icra emrinde borç zaten mahkeme kararı ile tespit edildiği için borçlunun elinde çok sınırlı savunma vardır. İlamsız takip ile karşılaştırma için İlamlı ve İlamsız İcra Takibi Farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Belgeler İlam Niteliğindedir?

İİK m.38 ilam niteliğinde belgeleri sayar. Bu belgeler ilamlı icra takibine konu edilebilir ve ilam gibi işlem görür. Uygulamada karşımıza çıkan başlıcaları şunlardır: mahkeme ilamları (asliye hukuk, ticaret, aile, iş mahkemesi kararları); noter senedi (özellikle “para borcu ikrarı” içeren düzenleme şeklinde noter senedi); arabuluculuk anlaşma belgesi (icra edilebilirlik şerhi verilmiş olması gerekir); temyiz kefaletnamesi; icra kefalet senedi; 6100 sayılı HMK’nın 439. maddesindeki tahkim ilamları; tüketici hakem heyeti kararı (icra edilebilirlik belgesi ile); İdare mahkemesi kararları (kesinleşmiş olması gerekebilir).

Bir belgenin ilam niteliğinde sayılabilmesi için özellikle noter senedinde şu unsurlar aranır: (a) düzenleme şeklinde olması; (b) para borcu ikrarı içermesi; (c) tarafların açık iradesi ile düzenlenmiş olması. Adi senet (imza atılarak matbaa formuna doldurulan) veya sadece onaylatılmış senet ilam niteliğinde değildir; bunlar için ilamsız takip veya kambiyo takibi kullanılır. Ayrıca tedbir nafakası kararları ilamlı takibe konu edilemez çünkü ilam değil ara karar niteliğindedir. Detaylı incelemesi için İlamlı İcra Nasıl İşler yazımıza bakabilirsiniz.

İcra Emrinin İçeriği (İİK 32/1)

İİK m.32/1 uyarınca icra emri şu unsurları içermek zorundadır: (a) borç tutarı ve varsa faizinin miktarı; (b) borcun 7 gün içinde icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı; (c) 7 gün içinde ödenmezse ve İİK m.33 kapsamında icranın geri bırakılması kararı getirilmezse takibe devam edileceği ihtarı (haciz uygulanacağı); (d) 7 gün içinde mal beyanında bulunulması ihtarı (İİK m.74); (e) mal beyanı verilmezse veya yanlış beyan verirse hapisle tazyik olunacağı ve ayrıca cezalandırılacağı ihtarı; (f) alacaklı ve borçlunun kimlik bilgileri; (g) icra dairesi ve dosya numarası.

İcra emrinin bu içeriği emrettici olup eksiklik halinde İİK m.16 uyarınca şikayete konu olabilir. Örneğin borç tutarı belirsiz, ödemenin yapılacağı hesap gösterilmemişse veya mal beyanı yükümlülüğü ihtar edilmemişse borçlu 7 gün içinde icra mahkemesine şikayet başvurusu yapabilir. Ayrıca icra müdürünün, ilam veya ilam niteliğinde belge olmadığı halde icra emri düzenlemesi süresiz olarak şikayete konu olabilir (mutlak butlan hali). Bu şikayet, uygulamada özellikle ilam niteliğinde sayılıp sayılmayacağı tartışmalı belgeler için önem taşır.

7 Günlük Ödeme Süresi

İİK m.32 uyarınca borçluya verilen ödeme süresi 7 gündür. Bu süre, icra emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Tebligat kanunu hükümleri (7201 sayılı Kanun) uygulanır; adres tespiti ve tebligat şekli önem taşır. Uygulamada tebligat mazbatasındaki tarih esas alınır; hafta sonu, resmi tatil gibi durumlar da hukuki değildir — süre işler ve son gün resmi tatile denk gelirse HMK m.94 uyarınca ilk iş günü sonuna kadar uzar.

Süre kaçırılırsa 7 gün sonunda borçlu ödeme yapmadıysa ve İİK m.33 kararı getirilmediyse alacaklı haciz aşamasına geçer. Alacaklı bunu icra dairesine talep ederek yapabilir; icra müdürü haciz için memur görevlendirir. Haciz talebi ilamsız takipte olduğu gibi geciktirilirse İİK m.106 satış süresi başlar. Bu nedenle alacaklının 7 gün sonunda derhal haciz talep etmesi ve satış aşamasına doğru ilerlemesi işlem hızını korur.

Kesinleşme Gerekiyor mu?

İlamlı icra takibinde kesinleşme şartı, mahkeme kararının türüne göre değişir. Kural olarak para borcuna ilişkin ilam kesinleşme aranmaksızın icraya konulabilir; ancak bazı kararlarda kesinleşme özel olarak aranır.

Kesinleşme aranmayan kararlar (kural): para alacağına ilişkin asliye hukuk, ticaret, tüketici mahkemesi ilamları; iş mahkemesi kararları (kıdem, ihbar, ücret); tazminat kararları. Bu ilamlar temyiz veya istinaf incelemesine tabi olsa da kural olarak icraya konulabilir; borçlu tehir-i icra (icranın geri bırakılması) için mahkemeye başvurabilir ve teminat gösterebilir.

Kesinleşme aranan kararlar: kişi ve aile hukukuna ilişkin ilamlar (boşanma, evlat edinme, velayet, soybağı); taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin ilamlar (tapu iptali ve tescil, kadastro); yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin kararlar; nüfus kayıtlarının düzeltilmesi kararları. Bu kararlarda kesinleşme şartı yasa gereği aranır; kesinleşmemiş ilam icraya konulursa borçlu şikayet ile takibi durdurur.

İİK m.33 — İcranın Geri Bırakılması

İcra emrine “itiraz” ilamlı takipte kural olarak sonuç doğurmaz; borçlu sadece İİK m.33 kapsamında icra mahkemesine “icranın geri bırakılması” talep edebilir. Bu talebin dayanacağı sebepler sınırlıdır ve borçlunun elinde belge ile ispatlaması gerekir. Sınırlı sebepler şunlardır:

1) İtfa (borcun ödendiği): Borçlu, borcu ilamın tebliğinden sonra ödediğini ispat ederse icra takibi durdurulur. İspat yazılı belge (banka dekontu, imzalı makbuz, noter tespiti) ile yapılmalıdır. Sözlü ispat (tanık) kural olarak yeterli değildir.

2) İmhal (mehil, ödeme ertelemesi): Alacaklının borçluya yazılı olarak ek süre verdiği ispat edilirse takip durdurulur. Yine imhal iradesinin yazılı belge ile ispatı zorunludur.

3) Zamanaşımı: İlamın tebliğinden sonra zamanaşımı süresi geçmişse borçlu bu def’i öne sürebilir. İlamlar için özel zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m.156); ancak periyodik borçlar (nafaka) için farklı süreler işler.

4) Yetkisizlik / Görevsizlik: İcra dairesinin yetkili olmadığı iddiası (kural olarak borçlunun ikametgahı veya sözleşmenin ifa yeri yetkilidir). Ancak Yargıtay içtihatları uyarınca yetki itirazı sadece ilamsız takipte doğrudan itirazla ileri sürülebilir; ilamlı takipte İİK m.33 çerçevesinde değerlendirilir.

Bu sebeplerin dışındaki savunmalar (borcun mevcut olmadığı, miktarın yanlış olduğu, mahkeme kararının hatalı olduğu vb.) ilamlı icra aşamasında ileri sürülemez; bu tür itirazlar için ilam veren mahkemenin verdiği karara karşı istinaf/temyiz yolları veya iade davası kullanılır.

Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması + Teminat)

Borçlu, ilamın kesinleşmesini beklemek istiyor ve bu arada haciz uygulanmasını önlemek istiyorsa “tehir-i icra” başvurusu yapabilir. Bu prosedür İİK m.36 kapsamında düzenlenmiştir. Borçlu, istinaf veya temyiz mahkemesinden yürütmenin durdurulması kararı alarak icra dairesine ibraz eder; ayrıca teminat gösterir (nakit, banka teminat mektubu, gayrimenkul ipoteği). Teminat miktarı kural olarak borç tutarı + %20 ekstra faiz karşılığıdır.

Tehir-i icra kararı verildikten sonra icra takibi durdurulur; ancak takip düşmez, sadece istinaf/temyiz sonuca kadar askıya alınır. İstinaf mahkemesi ilamı bozarsa takip kaldırılır ve teminat borçluya iade edilir; ilamı onaylarsa takibe kaldığı yerden devam edilir. Tehir-i icra hakkında detaylı prosedür için Mehil Vesikası ve Satışın Durdurulması yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamada İcra Emri Süreleri Karşılaştırması

İcra emrinin süresi takibe konu belgenin türüne göre değişebilir. Genel karşılaştırma tablosu şu şekildedir:

İlamlı icra (mahkeme kararı, ilam niteliğinde belge) — İİK m.32: icra emri, 7 gün ödeme süresi, itiraz kural olarak kapalı.

Kambiyo senedi takibi (çek, senet, bono) — İİK m.167: ödeme emri, 10 gün ödeme + 5 gün itiraz süresi. Kambiyo senetlerinde borca itiraz süresi kısaltılmıştır. Detay için Kambiyo Senedi Takibi yazımıza bakabilirsiniz.

Rehnin paraya çevrilmesi (ipotek, taşınır rehni) — İİK m.148: icra emri, 30 gün ödeme süresi (rehinli mal satılarak alacak tahsil edilir). Detay için İpotek ve Rehnin Paraya Çevrilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

İlamsız takip — İİK m.60: ödeme emri, 7 gün ödeme + itiraz süresi. Borçlu itiraz ederse takip kendiliğinden durur.

Süre Kaçırma ve Sonuçları

Borçlu 7 gün içinde ödeme yapmaz ve İİK m.33 kararı getirmezse alacaklı derhal haciz talep edebilir. Haciz taşınır (araç, ev eşyası, ticari mal), taşınmaz (ev, arsa) veya üçüncü kişideki alacak (banka mevduatı, maaş) üzerine uygulanabilir. Ayrıca borçlu 7 gün içinde mal beyanı vermediyse alacaklının talebi üzerine İİK m.76 kapsamında hapisle tazyik (tazyik hapsi) uygulanabilir. Mal beyanı verilmesi hakkında detay için Mal Beyanı ve Tazyik Hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrıca borcun 7 gün geçtikten sonra kısmen ödenmesi haczin durdurulması sonucunu doğurmaz; alacaklı kalan miktar için takibe devam eder. Kısmi ödemeler icra dosyasına kaydedilir ve alacak bakiyesi bakımından borçlunun borcu azalır. Tam ödeme halinde ise alacaklı takipten vazgeçmelidir; aksi halde borçlu icra dosyasının kapatılması için başvurabilir.

Alacaklının Adımları

İlamlı icra takibi başlatmak isteyen alacaklının izlemesi gereken adımlar şunlardır. (1) Elinizdeki belgenin ilam veya ilam niteliğinde olduğunu teyit edin (mahkeme kararı, düzenleme şeklinde noter senedi, arabuluculuk anlaşma belgesi vb.). (2) Belgenin kesinleşmesi gerekiyorsa (kişi/aile hukuku, ayni hak) kesinleşme şerhini alın. (3) Borçlunun ikametgahının bulunduğu yer veya sözleşmede kararlaştırılan yerdeki yetkili icra dairesine gidin. (4) Takip talebini doldurup belgeyle birlikte icra dairesine verin. (5) Harç ve masrafları ödeyin (nispi icra harcı borç tutarının %0.5’i, ayrıca tebligat masrafı). (6) İcra dairesi icra emrini düzenler ve borçluya tebliğ eder. (7) Tebligattan 7 gün sonra ödeme olmazsa haciz talep edin. (8) Mal beyanı verilmedi ise İİK m.76 kapsamında hapisle tazyik başvurusu yapın.

Sonuç

İİK m.32 ilamlı icrada icra emri düzenlemesi ve 7 günlük ödeme süresini emrettici biçimde düzenler. İlamsız takibin ödeme emrinden farklı olarak icra emri, alacaklının elinde ilam veya ilam niteliğinde bir belge olması halinde çıkarılır ve borçlunun itiraz hakkı çok sınırlıdır. Borçlu sadece İİK m.33 çerçevesinde itfa, imhal, zamanaşımı veya yetkisizlik iddialarını belge ile ispatlayarak icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını talep edebilir. Ayrıca tehir-i icra (İİK m.36) ile teminat gösterip istinaf/temyiz sonucuna kadar takibin ertelenmesi mümkündür. Alacaklının doğru belge ile başvurması, süreleri takip etmesi ve borçlunun ilamlı takibin sınırlı savunma çerçevesini bilmesi süreçte hukuka uygunluk için kritiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

İlamlı icra takibinde icra emri süresi ne kadar?

İİK m.32 uyarınca borçluya 7 gün süre verilir. Bu süre içinde borç icra dairesine ait banka hesabına ödenmeli veya İİK m.33 kapsamında icranın geri bırakılması kararı getirilmelidir; aksi halde haciz aşamasına geçilir.

İcra emrine itiraz edebilir miyim?

Kural olarak hayır. İlamlı takipte icra dairesine verilen dilekçe ile itiraz sonuç doğurmaz. Borçlu yalnızca İİK m.33 kapsamında icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir (itfa, imhal, zamanaşımı, yetkisizlik ile).

Hangi belgeler ilam niteliğindedir?

İİK m.38 uyarınca mahkeme ilamları, düzenleme şeklinde para borcu ikrarı içeren noter senedi, arabuluculuk anlaşma belgesi (icra edilebilirlik şerhi ile), temyiz kefaletnamesi, icra kefalet senedi, tahkim ilamları, tüketici hakem heyeti kararları (icra edilebilirlik belgesi ile). Tedbir nafakası kararı ilam niteliğinde değildir.

Mahkeme kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?

Kural olarak evet; para borcuna ilişkin ilamlar kesinleşme aranmaksızın icraya konulur. Ancak kişi/aile hukuku, taşınmaz ayni hakları ve yabancı karar tenfizi gibi bazı hallerde kesinleşme özel olarak aranır.

Tehir-i icra ne demek?

İİK m.36 kapsamında borçlu, istinaf veya temyiz mahkemesinden yürütmenin durdurulması kararı alır ve teminat göstererek icra takibinin ertelenmesini sağlar. Teminat genelde borç + %20 ekstra faiz karşılığıdır.

İİK m.33 sebepleri nelerdir?

İtfa (borcun ödenmesi), imhal (mehil verilmesi), zamanaşımı ve yetkisizlik. Bu sebeplerin yazılı belge ile ispatı zorunludur; sözlü ispat (tanık) kural olarak kabul edilmez.

İcra emri süresi türlerine göre değişir mi?

Evet. İlamlı icra 7 gün (İİK m.32); kambiyo senedi takibi 10 gün ödeme + 5 gün itiraz (İİK m.167); rehnin paraya çevrilmesi 30 gün (İİK m.148); ilamsız takip 7 gün ödeme + itiraz (İİK m.60).

İlgili Rehberler