Mühlette Sözleşmelerin Durumu ve Feshi

Bir iÅŸletme, sayısız sözleÅŸmenin düğüm noktasıdır: tedarik, hizmet, abonelik, bayilik… Konkordato mühleti bu ağı dağıtmaz; tam tersine, iÅŸletmenin ayakta kalması için bu sözleÅŸmelerin akıbetini özel bir rejime baÄŸlar.

Bu dava türü nedir?

Kesin mühletin sözleşmeler bakımından sonuçlarını düzenleyen alandır (İİK m. 296). Kural olarak borçlu, taraf olduğu sözleşmeleri sürdürebilir; sözleşmenin karşı tarafı, yalnızca borçlunun konkordatoya başvurmuş olmasını gerekçe göstererek sözleşmeyi feshedemez veya muacceliyet ileri süremez. Buna karşılık borçlu, komiserin onayıyla, konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen sürekli borç ilişkilerini, borcun süresinden önce sona erdirebilir; bu durumda karşı tarafın doğacak zararı, konkordato projesine tabi bir alacak olarak dikkate alınır. Böylece işletme, kendisini boğan sözleşmelerden kurtulurken işine yarayanları koruyabilir.

Bu uyuşmazlık nasıl doğar?

Çatışma, sözleÅŸmenin karşı tarafının “borçlu konkordatoya girdi, ben sözleÅŸmemi feshediyorum” tavrıyla baÅŸlar. Borçlu ise sözleÅŸmenin sürmesini ister; ya da tam tersine, borçlu kendisi için ağır olan bir sürekli borç iliÅŸkisini feshetmek isterken karşı taraf buna direnir. Hangi sözleÅŸmelerin “amacı engellediÄŸi” çoÄŸu zaman tartışma konusudur.

Örnek (temsilî): Borçlu, piyasa koşullarının çok altında fiyatla bağlandığı uzun vadeli bir tedarik sözleşmesi nedeniyle zarar ediyor olsun. Komiser onayıyla bu sözleşmeyi süresinden önce feshederek nakit akışını rahatlatabilir; karşı tarafın zararı ise projeye dahil edilir.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Envanter: Borçlunun taraf olduğu sözleşmeler ve önemleri belirlenir.
2. Sürdürme: İşletme için gerekli sözleşmeler korunur; karşı taraf salt konkordato gerekçesiyle fesih yapamaz.
3. Fesih: Amacı engelleyen sürekli borç ilişkileri, komiser onayıyla süresinden önce sona erdirilebilir.
4. Zarar: Fesihten doÄŸan zarar, projeye tabi alacak olarak deÄŸerlendirilir.

Çözüm yaklaşımı

Bu alanda strateji, hangi sözleşmenin işletmeyi taşıdığını, hangisinin batırdığını net görmektir. Fesih kararı komiser onayı ve gerekçeyle desteklenmeli; karşı tarafın zararının projedeki yeri baştan kurgulanmalıdır. Sözleşmesel ilişkilerin doğru yönetimi, konkordatonun başarısında çoğu zaman gözden kaçan ama belirleyici bir faktördür.