Müteahhidin (yüklenicinin) inşaat sürerken vefat etmesi, arsa sahibini ve daire alıcılarını iki soruyla karşı karşıya bırakır: sözleşme ölümle sona erdi mi, yoksa mirasçılar yüklenicinin yerine mi geçti? Kanunun cevabı, sözleşmenin yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılıp yapılmadığına bağlıdır. Kişisel özelliklere göre yapılmış sözleşme yüklenicinin ölümüyle kendiliğinden sona erer; işsahibi tamamlanan kısımdan yararlanabilecekse onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür (TBK m.486). Kişisel özellikler önem taşımıyorsa yüklenici işi başkasına da yaptırabileceğinden (TBK m.471) sözleşme ölümle sona ermez; mirasçılar mirası bir bütün olarak kazanır ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599). Mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir (TMK m.606); bütün yasal mirasçıların reddettiği miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612). Yüklenici şirketse ortağın veya müdürün ölümü sözleşmeyi sona erdirmez. Arsa sahibinin yükleniciye verdiği vekâletnameler ise vekilin ölümüyle kendiliğinden sona erer (TBK m.513). Bu sayfada yüklenicinin hukuki türüne göre senaryolar, mirasçıların seçenekleri, arsa sahibi ve alıcılar için yol haritası, süreler, mirasçılara ihtarname örneği ve Word ile PDF olarak indirilebilen tapu iptali ve tescil dava dilekçesi yer almaktadır.
Müteahhit vefat etti, inşaat durdu mu?
Mirası ret süresi üç ay; bu süre hem mirasçıların hem arsa sahibinin stratejisini belirler. Sözleşmeyi, tapu kaydını ve mirasçılık durumunu bugün inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppÖnce Sorun: Yüklenici Kimdi?
Ölümün sözleşmeye etkisi, sözleşmeyi kimin imzaladığına göre tamamen değişir. Sözleşmede yüklenici olarak bir şirket yer alıyorsa ölen kişi şirketin ortağı veya müdürüdür; şirketin tüzel kişiliği devam eder. Sözleşmeyi bir gerçek kişi kendi adına imzalamışsa TBK m.486 devreye girer. İki veya daha fazla kişi birlikte yüklenici olmuşsa aralarındaki ilişki çoğu zaman adi ortaklıktır. Bu nedenle ilk iş sözleşmenin tarafını, ticaret sicil kaydını ve imza yetkisini kontrol etmektir.
Yüklenicinin türüne göre ölümün etkisi
| Yüklenici | Ölümün etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Gerçek kişi (şahıs müteahhit) | Sözleşme kişisel özelliklere göre yapılmışsa kendiliğinden sona erer; değilse mirasçılarla devam eder | TBK m.486, m.471; TMK m.599 |
| Adi ortaklık (birlikte yüklenici olan kişiler) | Sözleşmede mirasçılarla devam hükmü yoksa ortaklık ortaklardan birinin ölümüyle sona erer | TBK m.639 |
| Limited veya anonim şirket | Şirket devam eder; ortağın payı mirasçılara geçer, şirket üç ay içinde onayı reddedebilir | TTK m.596 |
| Şirketin tek müdürü öldü, organ eksik kaldı | Şirket alacaklıları da mahkemeden süre verilmesini, durum düzeltilmezse feshi isteyebilir | TTK m.530 (anonim), m.636 (limited) |
| Kamu ihalesi yüklenicisi | Kamu ihale sözleşmelerine özgü kurallar uygulanır | 4734 / 4735 sayılı Kanunlar |
Kamu ihale sözleşmelerinde yüklenicinin ölümü ayrı bir düzenlemeye tabidir; bu konu kamu ihale sözleşmelerinde yüklenicinin ölümü sayfamızda anlatılmıştır. Arsa sahibi vefat etmişse sözleşme kural olarak arsa sahibinin mirasçılarıyla devam eder; o durum için miras arsasında yarım kalan inşaat rehberimize bakınız.
TBK m.486: Sözleşme Ne Zaman Kendiliğinden Sona Erer?
Kanun hükmü açıktır: yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona erer; bu durumda işsahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecekse onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür (TBK m.486). Sona erme için iki koşul birlikte aranır: sözleşmenin yüklenicinin kişisel özellikleri dikkate alınarak yapılmış olması ve yüklenicinin ölmesi ya da kusuru olmadan işi tamamlama yeteneğini kaybetmesi. Ağır hastalık veya kısıtlanma gibi hâller de ikinci koşulu karşılayabilir.
Kişisel özelliklerin önemi, yüklenicinin genel yükümlülüğünü düzenleyen hükümle birlikte okunur: yüklenici eseri doğrudan kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür; ancak eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa işi başkasına da yaptırabilir (TBK m.471). Yayımlanan karar özetlerine göre Yargıtay 15. Hukuk Dairesi de, inşaatın şahsi maharet ve özellik gerektirmediği durumlarda müteahhidin ölümünün sözleşmeyi sona erdirmeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 15. HD, 12.11.1990, 1990/1503 E., 1990/4707 K.). Öğretide TBK m.486’nın düzenleyici bir hüküm olduğu, tarafların sözleşmede ölüm hâlinde ne olacağını farklı biçimde kararlaştırabilecekleri kabul edilmektedir.
Kişisel özelliklerin önem taşıdığını gösteren ve göstermeyen olgular
| Sona ermeyi destekleyen olgular | Devamı destekleyen olgular |
|---|---|
| Yüklenici mühendis veya mimar olarak projeyi ve şantiyeyi bizzat yürütüyordu | Yüklenici işi taşeronlarla ve kendi şirketinin kadrosuyla yürütüyordu |
| Sözleşmede işin bizzat yapılacağı ve devredilemeyeceği yazılı | Sözleşmede devir, alt yüklenici veya mirasçılarla devam hükmü var |
| Arsa sahibi yükleniciyi önceki işleri ve mesleki itibarı nedeniyle seçmiş | Yüklenici standart bir yapım işini üstlenmiş, kişisel bir maharet aranmamış |
| Yüklenicinin kişisel kredisi ve teminatı işin finansmanının temeli | İşin finansmanı satışlardan ve kurumsal kaynaklardan sağlanıyor |
| Mirasçılarda inşaatı sürdürecek bilgi, ekip ve mali güç yok | Mirasçılar veya ekip işi fiilen ve aynı nitelikte sürdürebiliyor |
Kişisel Özellik Yoksa: Sözleşme Mirasçılarla Devam Eder
Sözleşme ölümle sona ermiyorsa yüklenicinin hak ve borçları mirasçılarına geçer. Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır (TMK m.575); mirasçılar mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır, mirasbırakanın alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan doğruya edinir ve borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599). Yani arsa sahibinin karşısında artık yüklenicinin mirasçıları vardır: inşaatı tamamlama borcu da, yükleniciye düşecek bağımsız bölümleri isteme hakkı da onlara geçmiştir.
Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir miras ortaklığı doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m.640). Elbirliği mülkiyetinde kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm yoksa yönetim ve tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir (TMK m.702). Mirasçılar, alacaklının bölünmesine rıza göstermediği tereke borçlarından paylaşmadan sonra da bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumludur; bu teselsül paylaşma veya muacceliyet tarihinden itibaren beş yıl geçmekle sona erer (TMK m.681).
Uygulamada mirasçılar inşaatı genellikle kendileri yürütmez; yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımadığından işi başka bir yükleniciye yaptırabilirler (TBK m.471). Mirasçılar uygun süre içinde işe devam etmezse arsa sahibinin hakları, sağ bir yüklenicinin temerrüdündeki haklarla aynıdır: uygun süre verilir (TBK m.123), süre sonunda ifa, gecikme tazminatı, müspet zarar veya sözleşmeden dönme seçeneklerinden biri kullanılır (TBK m.125). Bu sürecin ayrıntıları müteahhide ihtarname rehberimizde anlatılmıştır.
Mirasçılarla devam hâlinde tarafların durumu
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İnşaatı tamamlama borcu | Mirasçılara geçer; işi başka yükleniciye yaptırabilirler | TMK m.599; TBK m.471 |
| Yükleniciye düşecek bağımsız bölümler | Mirasçılar, edim tamamlanınca devrini isteyebilir | TMK m.599; TBK m.97 |
| Birden çok mirasçı | Elbirliği; birlikte hareket veya temsilci | TMK m.640, m.702 |
| Gecikme ve temerrüt | Uygun süre ve seçimlik haklar | TBK m.123-125 |
| Mirasçıların sorumluluğu | Bütün malvarlıklarıyla ve müteselsilen | TMK m.599, m.681 |
Mirasçıların Seçenekleri: Kabul, Ret, Defter ve Resmî Tasfiye
Yarım kalan bir inşaat, çoğu zaman borçlu bir terekenin işaretidir. Mirasçıların kararı arsa sahibinin ve alıcıların kime karşı hak arayacağını belirler. Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir; ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605). Ret süresi üç aydır ve yasal mirasçılar için kural olarak ölümü öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.606). Ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla, kayıtsız ve şartsız yapılır (TMK m.609).
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Ret süresi dolmadan tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan mirasçı mirası reddedemez; ancak zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin dolmasını önlemek için dava açılması ve takip yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610). Bu kural mirasçılar için önemlidir: inşaatı sürdürmek için yüklenici adına yeni sözleşmeler yapan veya bağımsız bölümleri satan mirasçı, sonradan mirası reddetme imkânını kaybedebilir. Mirasın reddi usulü mirasın reddi dilekçesi ve mirasın hükmen reddi sayfalarımızda anlatılmıştır.
Mirasçıların seçenekleri ve arsa sahibine etkisi
| Seçenek | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kabul (üç ayı ret yapmadan geçirmek) | Mirasçılar yüklenicinin borçlarından bütün malvarlıklarıyla sorumlu | TMK m.599, m.610 |
| Ret | Reddedenin payı, kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer | TMK m.611 |
| En yakın yasal mirasçıların tamamı reddetti | Miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir | TMK m.612 |
| Resmî defter tutulması | Bir ay içinde istenir; miras yalnız deftere yazılmış borçlarla geçer | TMK m.619, m.628 |
| Resmî tasfiye | Mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz; diğer mirasçılardan biri kabul etmişse istem dikkate alınmaz | TMK m.632 |
Resmî defter tutulursa sulh mahkemesi mirasbırakanın alacaklılarını ve borçlularını, bir ay arayla iki kez yapılacak ilanla alacak ve borçlarını bildirmeye çağırır; bildirim süresi ikinci ilandan başlayarak en az bir aydır (TMK m.621). Arsa sahibi ve alıcılar bu ilanları takip etmeli, alacaklarını süresinde bildirmelidir. Mirasçılar mirası alacaklılara zarar vermek amacıyla reddederse, alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali davası açabilir (TMK m.617). Resmî tasfiye için terekenin resmî tasfiyesi, reddin iptali için mirasın reddinin iptali sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Arsa Sahibi Ne Yapmalı? Adım Adım Yol Haritası
Arsa sahibi için adımlar
| Adım | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Ölüm kaydını ve mirasçıları belirleyin; mirasçılık belgesini edinin, alacaklı olarak hukuki yararınızı ileri sürerek talep edebilirsiniz | TMK m.598 |
| 2 | Tapu kaydını alın; yükleniciye devredilmiş payların intikal edip etmediğini izleyin | TMK m.599 |
| 3 | İnşaatın ölüm tarihindeki durumunu bilirkişiyle tespit ettirin | HMK m.400 |
| 4 | Yükleniciye verdiğiniz vekâletnameleri noterden azledin; zaten sona ermiş olsalar da kayıt güvenliği sağlanır | TBK m.513 |
| 5 | Gerekirse terekenin korunması için sulh mahkemesine başvurun | TMK m.589, m.590 |
| 6 | Bütün mirasçılara ihtarname gönderin; sona erme görüşünüzü bildirin, aksi görüş için süre verin | TBK m.123, m.486 |
| 7 | Mirası ret süresini ve mirasçıların tutumunu izleyin | TMK m.606 |
| 8 | Süre sonunda dönmeyi bildirin ve tapu iptali ile tescil davası açın; tapuya tedbir isteyin | TBK m.125; TMK m.1025; HMK m.389 |
Terekenin korunması için mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya resen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli bütün önlemleri alır; bu önlemler özellikle terekenin yazımını, mühürlenmesini ve resmen yönetilmesini kapsar (TMK m.589). Mirasçılardan veya ilgililerden biri ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde isterse sulh hâkimi terekenin defterinin tutulmasına karar verir (TMK m.590). Şantiyede yükleniciye ait malzeme ve makineler varsa bunların kaybolmaması için bu önlemler önemlidir. Mirasçılık belgesi ve intikal işlemleri mirasçılık belgesi rehberimizde, terekeye temsilci atanması tereke temsilcisi dilekçesinde, alacaklının terekeyi koruma yolları ise borçlu öldü sayfamızda anlatılmıştır.
Aşağıdaki ihtarname örneği, sözleşmenin ölümle sona erdiği görüşünü bildirirken, mirasçıların aksi görüşte olması ihtimaline karşı onlara inşaatı sürdürmeleri için süre veren ihtiyatlı bir metindir. Süre belirlenirken mirasçıların üç aylık ret süresinin devam ettiği gözetilmelidir; çok kısa bir süre, ileride uygun süre verilmediği itirazına yol açabilir.
İHTARNAME
KEŞİDECİ : [Arsa sahibi Ad SOYAD], T.C. kimlik no: [….], adres: [….]
MUHATAPLAR : Müteveffa yüklenici [Ad SOYAD]’ın mirasçıları:
1- [Ad SOYAD], [adres] 2- [Ad SOYAD], [adres]
KONU : Sözleşmenin akıbetine ilişkin bildirim ve süre verilmesi
AÇIKLAMALAR
Murisiniz [Ad SOYAD] ile aramızda [….] Noterliğinin [tarih] tarihli ve [yevmiye no] yevmiye numaralı Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi bulunmaktadır. Murisiniz [tarih] tarihinde vefat etmiş, inşaat yüzde [….] seviyesinde durmuştur.
1. TBK m.486: Sözleşmenin sona erdiği görüşündeyim
Sözleşme murisinizin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapıldığından onun ölümüyle kendiliğinden sona ermiştir (TBK m.486). Tamamlanan kısmın değerinin belirlenmesi ve yükleniciye devredilen payların iadesi konusunda görüşmeye hazırım.
2. TBK m.123: Aksi görüşteyseniz inşaatı sürdürmeniz için süre veriyorum
Sözleşmenin size geçtiği görüşündeyseniz, mirası ret süresinin devam ettiğini de gözeterek, bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren [….] gün içinde inşaatı sürdürüp sürdürmeyeceğinizi yazılı olarak bildirmenizi, sürdürecekseniz bu süre içinde işe fiilen başlamanızı ve [teminat] vermenizi ihtar ederim.
3. TBK m.125: Süre sonunda sözleşmeden döneceğim
Süre içinde işe başlanmazsa sözleşmeden döneceğimi ve dönmeyi ayrıca bildireceğimi, payların iadesi ile zararımın tazmini için yasal yollara başvuracağımı bildiririm.
[Tarih]
Keşideci [Ad SOYAD] / Vekili Av. [Ad SOYAD]
Vekâletnameler ve Yetkiler Ölümle Sona Erer
Kat karşılığı inşaatlarda arsa sahipleri yükleniciye çoğu zaman ruhsat, kat irtifakı, abonelik ve bazen satış işlemleri için vekâletname verir. Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet sözleşmesi vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla kendiliğinden sona erer; vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa vekilin mirasçısı, vekâlet veren işleri kendisi görebilecek duruma gelinceye kadar vekâleti ifaya devam etmekle yükümlüdür (TBK m.513). Vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren ya da mirasçıları sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514).
Bu kuralların pratik sonucu şudur: yüklenicinin mirasçıları, arsa sahibinin yükleniciye verdiği vekâletnameyle arsa sahibi adına satış veya devir yapamaz. Buna rağmen tapu ve noter kayıtlarında vekâletnamenin hâlâ geçerli görünmesi risk yaratabilir; arsa sahibinin noter aracılığıyla azil işlemini yaptırması ve tapu müdürlüğüne bilgi vermesi yerinde olur. Yüklenicinin ölümünden habersiz olarak yapılmış işlemler ise TBK m.514 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Tamamlanan Kısmın Karşılığı ve Tapu Hesaplaşması
Sözleşme TBK m.486 uyarınca sona ererse işsahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecekse onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür (TBK m.486). Kat karşılığı inşaatta karşılık, sözleşmede kararlaştırılan arsa payı veya bağımsız bölümlerdir; bu nedenle hesaplaşma, yapılan işin değerinin bilirkişiyle belirlenmesi ve bu değerin yükleniciye devredilmiş paylarla karşılaştırılması üzerinden yapılır. Yükleniciye devredilen payların değeri yapılan işi aşıyorsa fazlası sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenir; çünkü geçerli olmayan, gerçekleşmemiş veya sona ermiş bir sebebe dayanan zenginleşme geri verilmelidir (TBK m.77).
Arsa sahibinin de mirasçılardan alacakları olabilir: gecikme tazminatı, ruhsat ve yapı denetim giderleri, eksik ve ayıplı işlerin giderilme bedeli gibi. İki kişi karşılıklı olarak bir miktar parayı birbirine borçluysa ve her iki borç muaccelse her biri alacağını borcuyla takas edebilir; alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir (TBK m.139). Sözleşme ölümle değil de mirasçıların temerrüdü üzerine dönmeyle sona ererse, taraflar karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulur ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilir (TBK m.125).
Tapunun durumuna göre hesaplaşma
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yükleniciye hiç pay devredilmemiş | Tapu iptaline gerek yok; tamamlanan kısmın değeri ile arsa sahibinin alacakları hesaplaşılır | TBK m.486, m.139 |
| Paylar yüklenici adına, henüz mirasçılara intikal etmemiş | Tapu iptali ve tescil davası mirasçılara karşı açılır | TMK m.1025; HMK m.59, m.60 |
| Paylar mirasçılar adına intikal etmiş | Mirasçılar külli halef olduğundan tapu siciline güven korumasından yararlanmaz | TMK m.599, m.1023 |
| Paylar mirasçılardan veya yükleniciden üçüncü kişiye geçmiş | İyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur; kötüniyet ispat edilmelidir | TMK m.1023; İBBGK 16.05.2025 |
Mirasçılar, mirasbırakanın tapu kaydına güvenerek hak kazanan üçüncü kişiler değil, onun külli halefleridir; mirasbırakanın sahip olduğundan daha güçlü bir hak edinemezler. Ancak mirasçılardan pay satın alan üçüncü kişiler bakımından durum farklıdır: tapuya güvenerek iyiniyetle aynî hak kazananların kazanımı korunur (TMK m.1023). Arsa payı karşılığı inşaatta üçüncü kişilerin korunmasına ilişkin içtihadı birleştirme kararı İBBGK kararı haberimizde anlatılmıştır. Bu nedenle tapu iptali davası açılırken paylar üzerine tedbir istenmesi kritik önemdedir.
Yükleniciden Daire Alanların Durumu
Yükleniciden daire alan kişinin konumu yine tapunun durumuna bağlıdır. Tapu adına geçmişse alıcı maliktir; yüklenicinin ölümü mülkiyetini etkilemez. Satış vaadi sözleşmesi varsa yüklenicinin devir borcu mirasçılara geçer (TMK m.599) ve alıcı tescil davasını mirasçılara karşı açar. Satış vaadi tapuya şerh edilmişse şerh, sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK m.1009); bu, mirasçıların daireyi başkasına devretmesine karşı koruma sağlar. Aynı dairenin başkasına da satılması ihtimali için mükerrer satış rehberimize bakınız.
Tapu hâlâ arsa sahibindeyse alıcının hakkı yüklenicinin arsa sahibinden olan alacağının devrine dayanır ve yüklenicinin edimini tamamlamasına bağlıdır (TBK m.97, m.188). Sözleşme ölümle sona ermişse yükleniciye düşecek bağımsız bölüm hakkı da tamamlanan kısım oranında kalır; bu durumda alıcıların bir araya gelerek eksik işi tamamlatması ve arsa sahibiyle hesaplaşması gündeme gelebilir (ikame ifa rehberi). Yükleniciden daire alanın tescil davası için üçüncü kişinin tapu iptali ve tescil dilekçesine bakabilirsiniz. Taksit ödemesi devam eden alıcılar, ödemeyi mirasçılık belgesini görmeden ve mirasçıların tamamının veya atanmış temsilcinin onayını almadan tek bir mirasçıya yapmamalıdır; çünkü mirasçılar terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640).
Alıcının durumu
| Alıcı | Ölümün etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Tapu adına geçmiş | Etkilenmez; maliktir | TMK m.705 |
| Noterde satış vaadi, şerhli | Devir borcu mirasçılara geçer; şerh sonraki devirlere karşı korur | TMK m.599, m.1009 |
| Noterde satış vaadi, şerhsiz | Tescil davası mirasçılara karşı; dava sürerken tedbir istenmeli | TMK m.599; HMK m.389 |
| Tapu arsa sahibinde, yükleniciden devir | Hak, yüklenicinin tamamladığı iş ölçüsünde arsa sahibine karşı ileri sürülür | TBK m.97, m.188 |
| Mirasçıların tamamı reddetti | Alacak, sulh mahkemesinin yürüttüğü tasfiyeye bildirilir | TMK m.612 |
Davalar ve Takipler Ölümle Ne Olur?
Yükleniciyle aranızda derdest bir dava varsa, taraflardan birinin ölümü hâlinde mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde hâkim talep üzerine davayı takip için kayyım atayabilir (HMK m.55). İcra takiplerinde de terekenin borçlarından dolayı ölüm günüyle birlikte üç gün takip geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse Medeni Kanun’daki süreler geçinceye kadar takip geri kalır (İİK m.53).
Yeni açılacak davalarda yüklenicinin bütün mirasçıları birlikte davalı gösterilmelidir. Bir hakkın birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde mecburi dava arkadaşlığı vardır ve bu kişilere karşı ancak birlikte dava açılabilir (HMK m.59, m.60). Elbirliğiyle sahip olunan payların iptali ve tescili bu niteliktedir. Mirası reddetmiş olan mirasçı davalı gösterilmez; reddin kaydı sulh mahkemesinden sorulmalıdır. Taşınmazın aynına ilişkin bu davada taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12).
Usule ilişkin noktalar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Derdest dava | Ret süreleri geçinceye kadar ertelenir; gerekirse kayyım | HMK m.55 |
| İcra takibi | Ölüm günüyle üç gün ve ret süresince geri bırakılır | İİK m.53 |
| Davalılar | Mirası reddetmeyen bütün mirasçılar birlikte | HMK m.59, m.60 |
| Yetkili mahkeme | Taşınmazın bulunduğu yer (kesin yetki) | HMK m.12 |
| Ret hakkı | Zamanaşımını kesmek için dava açılması ret hakkını kaldırmaz | TMK m.610 |
Kaçırılmaması Gereken Süreler
Süreler tablosu
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay | TMK m.606 |
| Resmî defter tutulmasını isteme (mirasçı) | Bir ay | TMK m.619 |
| İlgililerin defter tutulmasını istemesi | Ölümden itibaren bir ay | TMK m.590 |
| Resmî defter ilanında alacak bildirimi | İkinci ilandan itibaren en az bir ay | TMK m.621 |
| Reddin iptali davası | Ret tarihinden itibaren altı ay | TMK m.617 |
| Takibin geri bırakılması | Ölüm günüyle üç gün ve ret süresince | İİK m.53 |
| Mirasçıların müteselsil sorumluluğu | Paylaşma veya muacceliyetten itibaren beş yıl | TMK m.681 |
| Şirketin pay geçişini reddetmesi | Öğrenmeden itibaren üç ay | TTK m.596 |
| Dava öncesi tedbirde esas dava | Uygulama talebinden itibaren iki hafta | HMK m.397 |
| Satış vaadi şerhi | Şerhten itibaren beş yıl | Tapu K. m.26 |
Yüklenicinin Ölümü Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki dilekçe, yükleniciye arsa payı devretmiş olan arsa sahibinin, yüklenicinin ölümünden ve mirası ret süresinin geçmesinden sonra mirasçılara karşı açacağı dava için hazırlanmıştır. Dilekçe önce sözleşmenin ölümle sona erdiğine, bu kabul edilmezse mirasçıların temerrüdü üzerine yapılan dönmeye dayanır; tamamlanan kısmın değerini takasla hesaba katar ve paylar üzerine tedbir ister.
[….] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI : [Arsa sahibi Ad SOYAD], T.C. kimlik no: [….], adres: [….]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres], [UETS adresi]
DAVALILAR : Müteveffa yüklenici [Ad SOYAD]’ın mirasçıları:
1- [Ad SOYAD], [T.C. kimlik no], [adres]
2- [Ad SOYAD], [T.C. kimlik no], [adres]
DAVA DEĞERİ : [….] TL (yükleniciye devredilen payların değeri)
KONU : Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin yüklenicinin ölümüyle, olmazsa dönme bildirimiyle sona erdiğinin kabulü ile yükleniciye devredilen payların tapu kaydının iptali ve adıma tescili, tamamlanan kısmın değerinin alacaklarımla takası ve ihtiyati tedbir istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. [il, ilçe, mahalle, ada, parsel] sayılı taşınmazın maliki olarak [yüklenici Ad SOYAD] ile [….] Noterliğinin [tarih] tarihli ve [yevmiye no] yevmiye numaralı Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesini yaptım. Yüklenici [inşaat mühendisi / mimar] olup sözleşme [projenin kendisi tarafından hazırlanması, şantiyenin bizzat yönetilmesi ve işin devredilemeyeceği] gibi şahsına bağlı yükümlülükler içermektedir. Sözleşme gereği [….] arsa payı [tarih] tarihinde yükleniciye devredilmiştir.
2. Yüklenici [tarih] tarihinde vefat etmiştir. Ölüm tarihinde inşaat yüzde [….] seviyesindedir ve o tarihten beri durmaktadır. [….] tarihli mirasçılık belgesine göre yüklenicinin yasal mirasçıları davalılardır. [Mirasçılardan [Ad SOYAD] mirası reddetmiştir.] Ret süresi geçmiş olup davalılar mirası reddetmemiştir.
3. Davalılara [….] Noterliğinin [tarih] tarihli ihtarnamesiyle sözleşmenin sona erdiği görüşümü bildirdim; aksi görüşteyseniz inşaatı sürdürüp sürdürmeyeceğinizi [….] gün içinde bildirip işe başlamalarını istedim. Süre sonuçsuz geçmiş, [tarih] tarihli bildirimle sözleşmeden döndüğümü ayrıca bildirdim.
1. TBK m.486 ve m.471: Sözleşme yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmıştır ve ölümüyle kendiliğinden sona ermiştir
Yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü durumunda kendiliğinden sona erer (TBK m.486). Yüklenici eseri doğrudan kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür; ancak kişisel özellikleri önem taşımıyorsa işi başkasına da yaptırabilir (TBK m.471). Somut olayda yüklenici [projeyi kendisi hazırlamış, şantiye şefliğini bizzat üstlenmiştir; sözleşmenin [….] maddesi işin yüklenici tarafından bizzat yürütüleceğini ve devredilemeyeceğini öngörmektedir; sözleşme onun bölgede tamamladığı projeler ve mesleki itibarı nedeniyle yapılmıştır]. Davalıların mirasçı sıfatıyla sözleşmeye halef olduklarını ve inşaatı sürdürebileceklerini ileri sürmeleri beklenebilir. Ne var ki mirasçılar mirasbırakanın hak ve borçlarına kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere halef olur (TMK m.599); şahsa bağlı yapım borcunun ölümle sona ermesini öngören TBK m.486 bu ayrık durumlardandır.
2. TBK m.123 ve m.125: Sözleşme sona ermemiş sayılsa bile davalılar temerrüde düşmüş ve sözleşmeden dönülmüştür
Mahkemece sözleşmenin yüklenicinin kişisel özelliklerine göre yapılmadığı kabul edilse dahi sonuç değişmez. Bu durumda davalılar yüklenicinin borçlarına halef olmuş ve bu borçlardan kişisel olarak sorumlu hâle gelmişlerdir (TMK m.599, m.681). Davalılara [tarih] tarihli ihtarnameyle [….] günlük uygun süre verilmiş, bu süre içinde işe başlanmamıştır (TBK m.123). Bunun üzerine [tarih] tarihli bildirimle sözleşmeden döndüğümü bildirdim (TBK m.125). İnşaatın yüzde [….] seviyesinde kaldığı dikkate alındığında dönmenin geriye etkili sonuç doğurması gerekir.
3. TMK m.1024, m.1025 ve TBK m.77: Yükleniciye yapılan tescilin hukuki sebebi ortadan kalkmıştır
Hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur ve bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir (TMK m.1024, m.1025). Sözleşmenin sona ermesiyle yükleniciye yapılan devrin sebebi ortadan kalkmıştır; sona ermiş bir sebebe dayanan zenginleşme geri verilmelidir (TBK m.77). Davalılar mirasbırakanın külli halefleri olup tapu kaydına güvenerek sonradan hak kazanmış üçüncü kişi konumunda değildir; bu nedenle tapu siciline güven ilkesinden yararlanamazlar (TMK m.599, m.1023).
4. TBK m.486 ve m.139: Tamamlanan kısmın karşılığı belirlenmeli ve alacaklarımla takas edilmelidir
Sözleşmenin sona ermesi hâlinde işsahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecekse onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür (TBK m.486). Yapılmış olan [kaba inşaatın / ….] değerinin bilirkişi aracılığıyla belirlenmesini istiyorum. Bu değerin [gecikme tazminatı, yapı denetim ve ruhsat giderleri, eksik ve ayıplı işlerin giderilme bedeli] gibi alacaklarımla takas edilmesini talep ederim (TBK m.139). Bakiye bir tutar çıkarsa ödemeye veya Mahkemenin göstereceği yere depo etmeye hazırım.
5. HMK m.389 ve m.390: Paylar üzerine ihtiyati tedbir konulmalıdır
Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe edilmesi hâlinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir (HMK m.389). Davalıların payları mirasçılık belgesine dayanarak adlarına intikal ettirip üçüncü kişilere devretmeleri hâlinde iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımı korunacağından (TMK m.1023) hakkımın elde edilmesi imkânsızlaşacaktır. Bu nedenle dava konusu payların tapu kaydına devir ve takyidat yasağı şeklinde ihtiyati tedbir konulmasını talep ediyorum.
HUKUKİ SEBEPLER
TBK m.77, 123, 125, 139, 471, 486; TMK m.599, 640, 681, 1023-1025; HMK m.12, 59, 60, 389-390 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, tapu kayıtları, ölüm kaydı, mirasçılık belgesi, ihtarnameler ve tebliğ şerhleri, yapı ruhsatı ve yapı denetim kayıtları, [delil tespiti raporu,] fotoğraflar, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle; öncelikle dava konusu payların tapu kaydına devir ve takyidat yasağı şeklinde ihtiyati tedbir konulmasına; sözleşmenin [ölüm tarihi] tarihinde yüklenicinin ölümüyle, bu kabul edilmezse [dönme tarihi] tarihli dönme bildirimiyle sona erdiği kabul edilerek [….] payın müteveffa yüklenici [ve davalılar] adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline; tamamlanan kısmın değerinin belirlenerek alacaklarımla takasına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Davacı [Ad SOYAD] / Vekili Av. [Ad SOYAD]
İmza
EKLER
1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi 2. Tapu kayıtları 3. Mirasçılık belgesi 4. İhtarnameler 5. Fotoğraflar [ve delil tespiti raporu] 6. Vekâletname
Dilekçeyi indirin
Dava dilekçesinin doldurulmaya hazır hâlini Word veya PDF olarak indirebilirsiniz. Yükleniciye pay devredilmemişse 3 numaralı hususu ve tapu iptali istemini çıkarın; bu durumda dava tamamlanan kısmın hesaplaşması ve zararın tazmini üzerine kurulur. Mirasçıların tamamı mirası reddetmişse dava, terekeyi tasfiye eden sulh mahkemesinin yönetimindeki terekeye karşı yürütülür.
Word (.docx) indirPDF indirHususların dayanağı ve amacı
| Husus | Dayanak | Amaç |
|---|---|---|
| 1. Ölümle sona erme | TBK m.486, m.471; TMK m.599 | Sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğini göstermek ve mirasçıların halefiyet savunmasını karşılamak |
| 2. Temerrüt ve dönme | TBK m.123, m.125; TMK m.681 | Sona erme kabul edilmezse aynı sonuca dönmeyle ulaşmak |
| 3. Tescilin sebebinin ortadan kalkması | TMK m.1024, m.1025; TBK m.77 | Tapu iptali ve tescil |
| 4. Tamamlanan kısım ve takas | TBK m.486, m.139 | Mirasçıların bedel itirazını dürüstçe karşılamak |
| 5. İhtiyati tedbir | HMK m.389, m.390 | Payların üçüncü kişilere devrini önlemek |
Sık Yapılan Hatalar
- Mirasçılardan yalnız birine dava açmak. Elbirliğiyle sahip olunan paylarda bütün mirasçılar birlikte davalı olmalıdır (HMK m.59, m.60).
- Ret süresini dikkate almamak. Mirasçılar üç ay içinde reddedebilir; dava ve takipler bu süre boyunca ertelenir (TMK m.606; HMK m.55; İİK m.53).
- Yüklenicinin mirasçılarının eski vekâletnameyle işlem yapmasına izin vermek. Vekâlet vekilin ölümüyle sona erer (TBK m.513).
- Taksiti tek bir mirasçıya ödemek. Miras ortaklığında haklar üzerinde birlikte tasarruf edilir (TMK m.640).
- Tamamlanan kısmı yok saymak. İşsahibi yararlanabileceği kısmın karşılığını vermekle yükümlüdür (TBK m.486).
- Paylar üzerine tedbir istememek. Mirasçılardan pay alan iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023).
- Mirasçı olarak inşaatı aceleyle sürdürmek. Olağan yönetimi aşan işlemler mirası reddetme hakkını ortadan kaldırabilir (TMK m.610).
- Şirket yükleniciyi şahıs gibi değerlendirmek. Şirketin ortağı veya müdürü ölünce sözleşme sona ermez.
Sıkça Sorulan Sorular
Müteahhit öldü; kat karşılığı sözleşmesi sona erer mi?
Sözleşme yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmışsa ölümle kendiliğinden sona erer (TBK m.486). Kişisel özellikler önem taşımıyorsa sona ermez ve mirasçılarla devam eder (TBK m.471; TMK m.599).
Kişisel özellik ne demek?
Yüklenicinin mesleki bilgisi, itibarı, işi bizzat yürütmesi veya sözleşmenin devredilemez olarak yapılması gibi, arsa sahibinin sözleşmeyi o kişiyle yapmasına yol açan nitelikler. Yayımlanan özetlere göre Yargıtay, şahsi maharet gerektirmeyen inşaatlarda ölümün sözleşmeyi sona erdirmeyeceğini kabul etmiştir.
Müteahhidin mirasçıları inşaatı bitirmek zorunda mı?
Sözleşme sona ermemişse evet; yüklenicinin borçları mirasçılara geçer ve mirasçılar borçlardan kişisel olarak sorumludur (TMK m.599). İşi başka bir yükleniciye yaptırabilirler (TBK m.471).
Mirasçılar mirası reddederse ne olur?
Reddedenin payı diğer hak sahiplerine geçer (TMK m.611). En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612).
Mirası ret süresi ne kadar?
Üç aydır; yasal mirasçılar için kural olarak ölümü öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.606).
Yükleniciye verdiğim tapu payları ne olacak?
Sözleşme sona ermişse veya dönülmüşse payların tapu kaydının iptali ve adınıza tescili için mirasçılara karşı dava açarsınız (TMK m.1025). Tamamlanan kısmın değeri hesaba katılır (TBK m.486).
Tamamlanan kısmın bedelini ödemek zorunda mıyım?
Sözleşme ölümle sona ermişse ve tamamlanan kısımdan yararlanabilecekseniz onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüsünüz (TBK m.486). Kendi alacaklarınızı bu bedelle takas edebilirsiniz (TBK m.139).
Müteahhide verdiğim vekâletname geçerli mi?
Hayır. Vekâlet vekilin ölümüyle kendiliğinden sona erer (TBK m.513). Noterden azil işlemi yaptırmanız ve tapu müdürlüğünü bilgilendirmeniz yerinde olur.
Mirasçılara karşı davayı nasıl açarım?
Mirası reddetmeyen bütün mirasçılar birlikte davalı gösterilir (HMK m.59, m.60) ve dava taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır (HMK m.12). Mirasçılık belgesi ve red kayıtları dosyaya konulmalıdır.
Ölümden önce açtığım dava ne olur?
Mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse ret süreleri geçinceye kadar dava ertelenir; acele hâllerde kayyım atanabilir (HMK m.55).
Müteahhit şirketti, sahibi öldü; ne olur?
Şirketin tüzel kişiliği devam ettiğinden sözleşme sona ermez. Ortağın payı mirasçılara geçer (TTK m.596). Şirketin kanunen gerekli organı uzun süre yoksa şirket alacaklıları da mahkemeye başvurabilir (anonim şirkette TTK m.530, limited şirkette TTK m.636).
İki ortak birlikte müteahhitti, biri öldü; ne olur?
Aralarındaki ilişki adi ortaklıksa ve sözleşmede mirasçılarla devam hükmü yoksa ortaklık ortaklardan birinin ölümüyle sona erer (TBK m.639); sağ ortağın ve mirasçıların durumu ayrıca değerlendirilir.
Müteahhitten daire aldım, müteahhit öldü; dairemi alabilir miyim?
Tapu adınıza geçmişse etkilenmezsiniz. Satış vaadi varsa devir borcu mirasçılara geçer ve tescil davası onlara karşı açılır (TMK m.599); şerh sizi sonraki devirlere karşı korur (TMK m.1009).
Taksitleri kime ödemeliyim?
Mirasçılık belgesini görmeden ödeme yapmayın. Miras ortaklığında mirasçılar haklar üzerinde birlikte tasarruf eder; ödemeyi bütün mirasçılara veya sulh mahkemesinin atadığı temsilciye yapmak güvenlidir (TMK m.640).
Terekeyi korumak için ne yapabilirim?
Sulh hâkiminden terekenin yazımı, mühürlenmesi veya resmen yönetimi gibi koruma önlemleri istenebilir (TMK m.589); ilgililer ölümden itibaren bir ay içinde defter tutulmasını isteyebilir (TMK m.590).
Mirasçılar mirası alacaklılardan kaçırmak için reddederse?
Alacaklılar, ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali davası açabilir; iptal kararı verilirse miras resmen tasfiye edilir (TMK m.617).
Arsa sahibi ölürse sözleşme sona erer mi?
Kural olarak hayır; arsa sahibinin kişisel özellikleri genellikle önem taşımadığından sözleşme mirasçılarıyla devam eder (TMK m.599). Ayrıntılar miras arsasında yarım kalan inşaat sayfamızdadır.
İlgili Rehberler
- Yarım Kalan İnşaat ve Kat Karşılığı Merkezi
- Babamın Arsasında İnşaat Yarım Kaldı: Mirasçılar Ne Yapar?
- Müteahhit İflas Etti veya Konkordato İstedi
- Müteahhidin Borcu Yüzünden Daireye Haciz Geldi
- Müteahhit Aynı Daireyi İki Kişiye Sattı
- Müteahhide İhtarname Örneği
- Yarım Kalan İnşaatta Delil Tespiti Dilekçesi
- Yarım Kalan İnşaatı Başka Müteahhide Tamamlatma
- Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği
- Terekenin Resmî Tasfiyesi Talebi Dilekçesi
- Kamu İhalesinde Yüklenicinin Ölümü (4735 m.17)
- Yükleniciden Daire Alanın Tapu İptali ve Tescil Dilekçesi
- Müteahhit “Maliyetler Arttı” Diyor, Ek Daire İstiyor: Uyarlama Davası ve Arsa Sahibinin Cevabı (Word ve PDF)
Mirasçılarla mı devam, yoksa sona erme mi?
Doğru tercih tapunuzu ve tamamlanan kısmın hesabını belirler. Sözleşmenizi ve tapu kaydınızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

