Mirasın Hükmen Reddi Dava Dilekçesi Örneği 2026 — TMK m.605/2, Borca Batıklık Tespiti ve Süresizlik

Bir yakının ardından geriye maldan çok borç kaldığında, mirasçıların ilk düşündüğü yol üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine verilecek ret beyanıdır. Ancak bu süre çoğu zaman fark edilmeden geçer; borçlar yıllar sonra icra takibiyle ortaya çıkar. Kanun bu durum için ikinci ve çok daha güçlü bir yol öngörür: ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye tabi değildir.

Bu sayfa, asliye hukuk mahkemesinde açılacak mirasın hükmen reddi (terekenin borca batık olduğunun tespiti) davasının dilekçe örneğini, husumetin kime yöneltileceğini, aczin nasıl ispatlanacağını, ret hakkını düşüren davranışları ve icra takibi geldiğinde izlenecek yolu kanun maddeleriyle veriyor. Aşağıdaki metin şablondur; somut olaya göre uyarlanmalıdır. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Gerçek Ret ile Hükmen Ret Aynı Şey Değildir

İki kurumun karıştırılması, uygulamadaki en pahalı hatadır. Gerçek ret, mirasçının iradesiyle yaptığı bir beyandır ve süreye tabidir. Hükmen ret ise mirasçının iradesinden bağımsız olarak kanundan doğan bir sonuçtur; miras zaten reddedilmiş sayılır, mahkemeden istenen yalnızca bu durumun tespitidir.

Uygulamadaki en yaygın yanlış, hükmen ret talebinin sulh hukuk mahkemesine götürülmesidir. Sulh hukuk mahkemesi gerçek ret beyanını tutanağa geçirir ve kütüğe işler; hükmen ret ise alacaklılara karşı açılan ve terekenin borca batık olduğunun tespitini konu alan bir davadır. Yanlış mahkeme, görevsizlik kararıyla aylar kaybettirir. Gerçek ret yolunun işleyişi ve dilekçesi için Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği sayfasına; iki ret türünün karşılaştırması için Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret yazısına bakılabilir.

Kanuni Dayanak: Ödemeden Aciz Ne Demektir? (TMK m.605/2)

Hükmen retin tek şartı, ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olmasıdır. İki ölçüt de aynı sonucu doğurur ancak ispat biçimleri farklıdır. “Resmen tespit edilmiş olma”, aciz vesikası, iflas kararı gibi resmî belgelerle; “açıkça belli olma” ise terekenin aktif ve pasifinin karşılaştırılmasıyla ortaya konur.

Belirleyici an ölüm tarihidir. Ölümden sonra ortaya çıkan borçlar veya ölümden sonra değer kaybeden mallar değil, ölüm anındaki tablo esas alınır. Bu nedenle davada terekenin ölüm tarihindeki aktif ve pasifi ayrı ayrı ortaya konmalı, aradaki farkın borç lehine olduğu gösterilmelidir.

Dava açılmadan önce terekenin kapsamının resmen belirlenmesi, hükmen ret davasının en güçlü hazırlığıdır. Bu amaçla sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti istenebilir; dosyadaki müzekkere cevapları, aktif ve pasifi belgeye bağlar. Yol için Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği sayfasına, ön değerlendirme için Tereke Borca Batıklık Testi aracına bakılabilir.

Mirasın Hükmen Reddi Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, somut olaya uymayan bölümler çıkarılmalıdır.

Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. Terekenin durumu, alacaklıların sayısı ve mirasçının ölümden sonraki davranışları her dosyada farklıdır; dava açılmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.

Görev, Yetki ve Husumet

Hükmen ret davası bir tespit davasıdır ve HMK m.106 çerçevesinde açılır. Davanın en kritik unsuru husumettir: dava, terekeden alacaklı olduğunu ileri süren kişilere karşı açılır. Alacaklı yoksa dava açmakta hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varılabilir; bu nedenle takip başlatan veya alacağını bildiren alacaklıların davalı gösterilmesi gerekir.

Son satır önemlidir: karar yalnızca davalı gösterilen alacaklılara karşı hüküm doğurur. Sonradan ortaya çıkan başka bir alacaklı takip başlatırsa, ona karşı da aynı savunma ileri sürülür; gerekiyorsa yeni bir dava açılır. Bu nedenle bilinen bütün alacaklıların davalı gösterilmesi, sonraki uyuşmazlıkları baştan bitirir.

Her mirasçının kendi adına hareket etmesi gerekir; bir mirasçının açtığı dava diğerlerini kendiliğinden kapsamaz. Mirasçıların birden fazla olduğu dosyalarda ya birlikte dava açılır ya da her mirasçı kendi davasını ikame eder.

Ret Hakkını Düşüren Davranışlar (TMK m.610)

Hükmen retin süresiz olması, mirasçıya sınırsız hareket serbestisi tanımaz. Kanun, mirası benimseme anlamına gelen davranışları yaptırıma bağlar: ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, olağan yönetim niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı, mirası reddedemez.

Uygulamada davanın kaybedilmesinin bir numaralı sebebi, mirasçının iyi niyetle yaptığı işlemlerdir: ölen babanın hesabından cenaze masrafı için para çekmek, aracı kendi üzerine almak veya tapuda intikal yaptırmak. Bu işlemler sonradan alacaklılar tarafından mirası benimseme delili olarak ileri sürülür. Bu nedenle terekenin borca batık olma ihtimali bulunan dosyalarda hiçbir tereke malına dokunulmamalıdır.

Ölen kişinin borçlarının mirasçıya geçişi Ölen Kişinin İcra Borcu Mirasçıya Geçer mi? yazısında; banka ve kredi kartı borçları bakımından yapılacaklar Babamın Kredi Kartı ve Banka Borcu yazısında ele alınmıştır.

İcra Takibi Geldiğinde Ne Yapılır?

Çoğu dosyada hükmen ret davası, mirasçıya gelen bir ödeme emriyle gündeme gelir. Bu aşamada iki paralel hat yürütülür: icra takibine karşı süresinde itiraz veya şikâyet, ve genel mahkemede hükmen ret davası.

İcra ve İflas Kanunu m.53, ölüm hâlinde takibin belirli bir süre geri bırakılacağını ve mirasçının mirası kabul veya reddetmesi için Medeni Kanun’da öngörülen süreler geçinceye kadar takibin geri kalacağını düzenler. Bu hüküm, mirasçıya karar verme zamanı tanır.

Mirasçıya gelen vergi ödeme emri bakımından ayrı bir rejim vardır: kamu alacağında mirasçıların sorumluluğu miras payları oranındadır ve itiraz yolu vergi mevzuatına tabidir. Bu konu Mirasçıya Gelen Vergi Ödeme Emri yazısında ayrıntılı olarak incelenmiştir. Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğunun genel çerçevesi Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu yazısındadır.

Ret Sonrası: Miras Kime Geçer, Tereke Nasıl Tasfiye Edilir?

Ret, mirası ortadan kaldırmaz; yalnızca reddeden mirasçıyı devre dışı bırakır. Kanun bu durumda izlenecek zinciri ayrıntılı olarak düzenler.

Uygulamada gözden kaçan nokta, ret zincirinin aileyi genişleterek etkilemesidir: çocuklar reddettiğinde sıra torunlara, ardından miras bırakanın kardeşlerine geçebilir. Borca batık bir terekede yalnız bir mirasçının reddi yeterli olmaz; ailenin tamamının durumdan haberdar edilmesi ve her birinin kendi adına hareket etmesi gerekir. Aksi hâlde borç, farkında olmayan bir yeğene veya kardeşe ulaşır.

En yakın mirasçıların tamamı reddettiğinde terekenin iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi, alacaklıların korunmasını sağlar. Bu tasfiye ile mirasın resmî tasfiyesi arasındaki fark için Mirasın Resmî Tasfiyesi yazısına; sorumluluğu deftere yazılanlarla sınırlamak isteyen mirasçılar için Resmî Defter Tutma yazısına bakılabilir.

Alacaklıların Karşı Hamlesi: Reddin İptali (TMK m.617-618)

Ret her zaman kesin sonuç doğurmaz. Kanun, alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yapılan reddi yaptırıma bağlar: malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi, kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali hakkında dava açabilir. Reddin iptaline karar verilirse miras resmen tasfiye edilir.

Bu hüküm, “borcum var, mirası reddedeyim, alacaklılarım pay alamasın” düşüncesinin karşılığıdır ve doğrudan reddeden mirasçının kendi alacaklılarını korur. Terekenin borca batık olduğu gerçek dosyalarda ise iptal davası sonuç doğurmaz; çünkü tasfiye sonunda paylaşılacak bir değer kalmaz. Konu Mirasın Reddinin İptali yazısında; borçlu mirasçının payını devretmesi hâlinde alacaklının yapabilecekleri Borçlu Mirasçının Payını Devretmesi yazısında ele alınmıştır. Alacaklı cephesinden terekenin korunması ise Borçlu Öldü, Alacaklı Terekeyi Nasıl Korur? yazısındadır.

Retten Etkilenmeyen Haklar

Mirasın reddi, ölümle bağlantılı her hakkı ortadan kaldırmaz. Bazı haklar terekeye girmediği için ret kararından etkilenmez ve mirasçı bunları almaya devam eder.

Bu tablo, hükmen ret davasında müvekkile en çok anlatılması gereken bilgidir: mirası reddetmek, dul aylığından veya destekten yoksun kalma tazminatından vazgeçmek anlamına gelmez. Ölüm aylığının hesabı ve hak sahipliği Ölüm Aylığı, Dul ve Yetim Aylığı 2026 yazısında; destekten yoksun kalma tazminatının mirastan farkı Ölümlü Kazada Tazminat Mirasa Dâhil mi? yazısında ele alınmıştır. Kredi borcunun hayat sigortasıyla kapanması ihtimali için Vefat Edenin Kredi Borcu yazısına bakılabilir.

Dava Açmadan Önce: Beş Adımlık Hazırlık

Hükmen ret davasının kaderi, dilekçeden çok dilekçe öncesi toplanan belgelerde belirlenir. Mahkeme, ölüm tarihindeki tabloyu görmek ister; bu tablo eksikse dava, aczin ispatlanamaması nedeniyle reddedilir.

Beşinci adım, delil toplamanın en verimli yoludur: sulh hukuk mahkemesinden istenecek tereke tespiti kararı ile kurumlara müzekkere yazılır ve aktif ile pasif resmî cevaplarla belgelenir. Bu dosya, hükmen ret davasında bilirkişi incelemesinin de temelini oluşturur. Müzekkere yazılacak kurumların listesi ve dilekçe metni Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği sayfasında verilmiştir.

Mirasçının bu aşamada yapacağı en önemli şey, hiçbir tereke malına dokunmamaktır. Araştırma yapmak, kayıt sorgulamak, belge toplamak ve mahkemeden tespit istemek koruma amaçlı işlemlerdir ve mirası benimseme sayılmaz. Buna karşılık hesaba, araca veya taşınmaza yapılacak tek bir işlem, aylarca sürecek davayı baştan kaybettirir.

Yargılama Nasıl İlerler?

Üçüncü aşamada alacaklıların en sık ileri sürdüğü savunma, mirasçının tereke işlemlerine karışarak mirası benimsediğidir. Bu iddiaya karşı, ölümden sonra yapılan işlemlerin koruma veya zorunluluk niteliğinde olduğunun ortaya konması gerekir. Bilirkişi raporuna itiraz usulü ve süreleri Miras Davasında Bilirkişi Raporuna İtiraz yazısında ele alınmıştır.

Yedinci ve sekizinci aşamalar sık atlanır: karar kesinleşmeden ve her icra dosyasına ayrı ayrı sunulmadan takipler kendiliğinden sona ermez. Kesinleşmiş kararın sunulmasıyla mirasçı hakkındaki takip işlemleri durdurulur ve hacizler kaldırılır.

Sık Yapılan Hatalar

Özel Durumlar: Küçük Mirasçı, Yurt Dışındaki Mirasçı ve Kefalet

Borca batık terekelerde üç durum ayrı bir dikkat gerektirir ve genel anlatımların dışında kalır.

Küçük veya kısıtlı mirasçı. Ret, küçük ya da kısıtlı adına yapılacaksa vesayet makamının izni gerekir ve bu izin süreci zaman alır. Hükmen ret bakımından süre sorunu bulunmasa da, veli veya vasinin çocuk adına tereke mallarına el atması hâlinde aynı benimseme tartışması doğar. Bu nedenle küçüğün bulunduğu dosyalarda tereke mallarına hiç dokunulmaması ve gerekiyorsa vesayet makamına başvurulması gerekir. Vesayet izninin eksikliğinin sonuçları Mirasçılardan Biri Çocuk: Vesayet İzni Olmadan Yapılan Paylaşım yazısında ele alınmıştır.

Yurt dışındaki mirasçı. Yurt dışında yaşayan mirasçılar için tebligat süreci uzar ve üç aylık gerçek ret süresi çoğu zaman farkında olunmadan geçer. Hükmen ret bu kişiler için asıl kurtarıcı yoldur; süre sınırı bulunmadığından, borç yıllar sonra ortaya çıksa dahi dava açılabilir. Vekâletname konsoloslukta düzenlenebilir ve dava Türkiye’deki vekil aracılığıyla yürütülür.

Kefalet ve müteselsil borçluluk. Miras bırakan bir başkasının borcuna kefil olmuşsa, kefaletten doğan borç da terekeye dâhildir ve pasifte gösterilir. Buna karşılık mirasçı, miras bırakanın borcuna kendi adına kefil olmuşsa, bu borç kendi kişisel borcudur ve mirasın reddiyle ortadan kalkmaz. Uygulamada en acı sürprizlerden biri budur: baba için imzalanan kefalet, mirasın reddine rağmen çocuğun kendi borcu olarak varlığını sürdürür. Kefalet ve müteselsil borçluluk ilişkisi Borçtan Birlikte Sorumlular: Kefil ve Müteselsil Borçlu yazısında incelenmiştir.

Süreler Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasın hükmen reddi nedir?

Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır. Mahkemeden istenen, bu durumun ve mirasçının borçlardan sorumlu olmadığının tespitidir.

Hükmen ret davası hangi mahkemede açılır?

Asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Sulh hukuk mahkemesi yalnızca gerçek ret beyanını kabul eder.

Üç aylık süre geçtiyse hükmen ret mümkün mü?

Mümkündür. Hükmen ret süreye tabi değildir; borca batıklık şartı varsa her zaman ileri sürülebilir. Ayrıca icra takibine karşı savunma olarak da kullanılabilir.

Davayı kime karşı açmalıyım?

Tereke alacaklılarına karşı. Takip başlatan veya alacağını ileri süren bankalar, kurumlar ve kişiler davalı gösterilir. Karar yalnızca davada taraf olanlara karşı hüküm doğurur.

Terekenin borca batık olduğunu nasıl ispatlarım?

Ölüm tarihindeki aktif ve pasif belgelerle ortaya konur. Aciz vesikası, haczi kabil mal bulunamadığına dair tutanak, icra dosyaları, banka borç dökümleri, vergi ve SGK borcu bilgileri ile tapu ve trafik kayıtları temel delillerdir.

Cenaze masrafı için hesaptan para çekmek sorun olur mu?

Olabilir. Miras bırakanın hesabından para çekmek mirası benimseme olarak değerlendirilebilir ve ret hakkını düşürür. Cenaze ve defin işlemlerinin yapılması ise zorunlu ve olağan nitelikte kabul edilir.

Tapuda intikal yaptırdım, hâlâ reddedebilir miyim?

Tapuda intikal yaptırmak mirası benimseme sayılır ve ret hakkını düşürür. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa hiçbir tereke malına dokunulmamalıdır.

Bir mirasçının açtığı dava diğerlerini kapsar mı?

Kapsamaz. Ret ve hükmen ret kişiseldir; her mirasçının kendi adına hareket etmesi gerekir. Birlikte dava açılması veya her mirasçının ayrı dava ikame etmesi gerekir.

Reddedersem borç kime geçer?

Reddeden mirasçının payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer mirasçılara geçer. En yakın mirasçıların tamamı reddederse tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Çocuklar reddederse eş ne olur?

Altsoyun tamamı mirası reddederse miras sağ kalan eşe geçer. Eşin de kendi adına değerlendirme yapması ve gerekiyorsa ret yoluna başvurması gerekir.

Ölüm aylığım kesilir mi?

Kesilmez. Sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında bağlanan ölüm aylığı hak sahibinin kendi hakkıdır, terekeye girmez ve mirasın reddinden etkilenmez.

İcra takibi gelirse ne yapmalıyım?

Ödeme emrine kanuni süresinde itiraz edilmeli ve paralel olarak hükmen ret davası açılmalıdır. İlamsız takipte itiraz süresi yedi gün, kambiyo senedine dayalı takipte beş gündür.

Alacaklılar reddi iptal ettirebilir mi?

Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçının alacaklılara zarar verme amacıyla reddi hâlinde, alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali davası açabilir. Terekenin gerçekten borca batık olduğu dosyalarda bu davanın pratik sonucu sınırlıdır.

Hükmen ret davasında harç ne kadar?

Dava bir tespit davası olduğundan maktu harca tabidir; terekenin veya borcun tutarı harcı etkilemez. Tutarlar yıllık tarifeye göre belirlenir.

Veraset ve intikal beyannamesi vermek ret hakkını düşürür mü?

Tek başına düşürmez; beyanname verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Ancak beyanla birlikte tereke mallarına el atılması, satış veya intikal işlemi yapılması benimseme olarak değerlendirilir.