Ölümlü Kazada Tazminat Mirasa Dâhil mi? Destekten Yoksun Kalma ile Miras Payı Farkı
03 Eylül 2026

Ölümlü Kazada Tazminat Mirasa Dâhil mi? Destekten Yoksun Kalma ile Miras Payı Farkı

Trafik kazasında bir aile reisi hayatını kaybeder. Dava açılır, tazminata hükmedilir. Mirasçılar parayı miras payları oranında bölüşmeye hazırlanır: eş 1/4, çocuklar 3/4. Sonra öğrenirler ki hesap böyle yapılmamıştır. Çünkü destekten yoksun kalma tazminatı, mirasçı sıfatından doğmaz.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

KanunMaddeDüzenlediği konu
6098 s. TBKm.53Ölüm hâlinde uğranılan zararlar
6098 s. TBKm.53/3Destekten yoksun kalma tazminatı
6098 s. TBKm.55Belirlenmesi ve indirim
6098 s. TBKm.56Manevi tazminat
6098 s. TBKm.56/2Manevi tazminatın devredilmezliği
6098 s. TBKm.72Zamanaşımı
4721 s. TMKm.599Külli halefiyet
4721 s. TMKm.605-606Mirasın reddi
2918 s. KTKm.85 vd.İşletenin sorumluluğu
2918 s. KTKm.90-91Zorunlu mali sorumluluk sigortası
2918 s. KTKm.111İbra ve anlaşmalar
5510 s. K.—Ölüm aylığı ve kurum rücusu
6100 s. HMKm.107Belirsiz alacak davası
6100 s. HMKm.266 vd.Bilirkişi (aktüerya) incelemesi

Ölümlü kaza dosyanızda haklarınızı eksiksiz kullanın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Temel Ayrım: İki Ayrı Hukuki Kaynak

Ölümlü bir olayda ortaya çıkan talepler iki ayrı kaynaktan doğar ve karıştırılmamalıdır.

İki talebin karşılaştırması

ÖlçütTerekeye dâhil alacaklarDestekten yoksun kalma tazminatı
KaynakMiras (TMK m.599)Kendi zararı (TBK m.53/3)
SıfatMirasçıHak sahibi (destek görmüş kişi)
PaylaşımMiras payı oranındaDestek payına göre ayrı ayrı
Mirası reddedenAlamazAlabilir
Mirasçı olmayanAlamazAlabilir
Tereke borçlarıEtkilerEtkilemez
Terekenin alacaklılarıTalep edebilirTalep edemez
Hesap yöntemiMiras payıAktüerya hesabı

En pratik sonuç: borca batık terekede bile alınabilir

Bu ayrımın en somut sonucu şudur: miras bırakan borca batık bir tereke bırakmış olsa dahi, yakınlar mirası reddedip yine de destekten yoksun kalma tazminatı alabilir. Tazminat terekeye girmediği için, terekenin alacaklıları bu paraya el uzatamaz. Ölümlü kaza dosyalarında mirasın reddi kararı verilirken bu husus mutlaka anlatılmalıdır; aksi hâlde yakınlar hem terekeyi hem tazminatı kaybettiklerini sanarak yanlış karar verir.

Destek İlişkisi: Hukuki Bağ Değil, Fiilî Durum

6098 s. TBK m.53

Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: 1. Cenaze giderleri. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.

Hükümde “ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler” denilmektedir; “mirasçılar” denilmemektedir. Bu ifade farkı, kurumun tüm mantığını belirler.

Kimler destek tazminatı isteyebilir?

KişiMirasçı mıDestek tazminatı isteyebilir mi
EşEvetEvet (destek görüyorsa)
ÇocukEvetEvet (destek görüyorsa)
Ana babaDuruma göreEvet (destek görüyorsa)
Mirası reddeden çocukHayırEvet
NişanlıHayırFiilî destek ispatıyla
Birlikte yaşanan kişiHayırFiilî destek ispatıyla
Bakılan üvey çocukHayırFiilî destek ispatıyla
Destek görmeyen mirasçıEvetHayır

Tablonun son satırı da en az diğerleri kadar önemlidir: her mirasçı destek tazminatı alamaz. Yıllardır görüşmeyen, ölenden hiçbir destek görmeyen bir mirasçı, mirastan pay alsa da destek tazminatı talep edemez.

İki liste birbirini tutmaz

Ölümlü bir dosyada iki ayrı liste çıkarılmalıdır: mirasçılar listesi ve destek görenler listesi. Bu iki liste çoğu zaman örtüşmez. Birinde olup diğerinde olmayan kişiler bulunur. Davanın taraflarını ve taleplerini belirlerken bu ayrım yapılmazsa, ya hak sahibi olmayan kişiler adına talepte bulunulur ya da hak sahibi biri dışarıda kalır.

Hak sahipleri listesini doğru çıkaralım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Hesap: Miras Payı Değil Destek Payı

Tazminat, aktüerya bilirkişi raporuyla hesaplanır ve hesapta miras payları kullanılmaz.

Destek tazminatı hesabının unsurları

UnsurHesaptaki yeri
Ölenin geliriHesabın temeli
Ölenin yaşı ve bakiye ömrüDestek süresini belirler
Ölenin kendisine ayırdığı payDestek dışında kalan kısım
Eşin destek payıAyrı hesaplanır
Çocukların destek payıSayıya ve yaşa göre
Çocukların destek süresiBelirli yaşa veya duruma kadar
Eşin yeniden evlenme ihtimaliHesapta değerlendirilir
Ana babanın destek payıŞartları varsa
Sigortadan yapılan ödemelerMahsup edilir

Bu unsurlardan doğan en çarpıcı sonuç, süre farkıdır. Eşin desteği kural olarak daha uzun süre devam edecekken, çocukların desteği belirli bir yaşa kadar hesaplanır. Bu nedenle eşin tazminatı, çocuklarınkinden belirgin biçimde yüksek çıkabilir; oysa miras payı hesabında eşin payı çocuklarınkinden düşüktür.

Miras payı ile destek payının karşılaştırması

Miras payıDestek tazminatı
Sağ kalan eş1/4Genellikle en yüksek pay
Her bir çocuk3/4 ÷ çocuk sayısıDestek süresine göre
Küçük çocukDiğer çocuklarla eşitSüre uzun, pay yüksek
Ergin çocukDiğer çocuklarla eşitSüre kısa, pay düşük
Ana babaAltsoy varsa yokŞartları varsa talep edebilir

Ergin ve küçük çocuk arasındaki fark

Bu tablodaki üçüncü ve dördüncü satır, ailelerin en çok şaşırdığı noktadır. Miras hukukunda çocuklar eşit pay alır; yaşları önemli değildir. Destek tazminatında ise küçük çocuğun destek göreceği süre uzun, ergin ve çalışan çocuğun ise kısa veya hiç yoktur. Bu nedenle aynı ailedeki iki kardeşin alacağı tazminat çok farklı olabilir. Bu durum ailede haksızlık algısı yaratır; baştan doğru anlatılmazsa taraflar arasında ayrı bir uyuşmazlık doğar.

📄 Ölümlü Kazada Tazminat Dava Dilekçesi — Talep Ayrımı Örneği

... ( ) ASLİYE TİCARET / ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACILAR : 1- ...  (TC: ...)  — Sağ kalan eş
            2- ...  (TC: ...)  — Küçük çocuk (velayeten)
            3- ...  (TC: ...)  — Ergin çocuk
            4- ...  (TC: ...)  — Anne (destek görüyordu)
VEKİLİ    : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...  (Sürücü)
            2- ...  (İşleten / araç sahibi)
            3- ...  Sigorta A.Ş.  (ZMSS sigortacısı)

KONU : Destekten yoksun kalma tazminatı, terekeye dâhil alacaklar ve
manevi tazminat istemlerimizdir.

DAVA DEĞERİ : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik
... TL (HMK m.109 uyarınca kısmi dava; talep artırım hakkımız saklıdır)

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ... , .../.../2026 tarihinde meydana gelen trafik
   kazasında hayatını kaybetmiştir. Kaza tespit tutanağı ve
   soruşturma dosyası ektedir.

2. TALEPLERİMİZİN HUKUKİ NİTELİĞİ FARKLIDIR ve aşağıda AYRI AYRI
   açıklanmıştır:

I. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI (TBK m.53/3)

3. Bu talep, davacıların MİRASÇI SIFATINDAN DEĞİL, müteveffanın
   desteğinden yoksun kalmalarından doğmaktadır. TBK m.53/3'te "ölenin
   desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar"
   ifadesi kullanılmış olup, MİRASÇILIK ŞARTI ARANMAMIŞTIR.

4. Bu itibarla söz konusu tazminat TEREKEYE DÂHİL DEĞİLDİR ve miras
   payı oranında değil, HER BİR DAVACININ KENDİ DESTEK PAYINA göre
   hesaplanmalıdır.

5. Davacıların destek durumu:
   a) Sağ kalan eş : Müteveffa ile birlikte yaşamakta, geçimi
      müteveffa tarafından sağlanmaktaydı.
   b) Küçük çocuk (... yaşında) : Bakım ve eğitim giderleri müteveffa
      tarafından karşılanmaktaydı.
   c) Ergin çocuk (... yaşında, öğrenci) : Öğrenimi süresince
      müteveffadan destek görmekteydi.
   d) Anne (... yaşında) : Müteveffa tarafından düzenli olarak maddi
      destek sağlanmaktaydı. Banka dekontları ektedir.

6. Tazminatın AKTÜERYA BİLİRKİŞİ raporuyla; müteveffanın geliri, yaşı,
   bakiye ömrü ile her bir davacının destek payı ve destek süresi
   dikkate alınarak AYRI AYRI hesaplanmasını talep ederiz.

II. TEREKEYE DÂHİL ALACAKLAR

7. Müteveffanın ölümünden önce doğmuş aşağıdaki alacakları TEREKEYE
   DÂHİL olup, MİRASÇI SIFATIYLA talep edilmektedir:
   a) Kaza sonrası ölüme kadar geçen sürede yapılan tedavi giderleri,
   b) Bu dönemdeki çalışma gücü kaybından doğan zararlar.

III. MANEVİ TAZMİNAT (TBK m.56)

8. Davacıların yakınlarının ölümü nedeniyle uğradıkları elem ve
   üzüntü karşılığı manevi tazminat talep edilmektedir. Bu talep de
   davacıların KENDİ ŞAHISLARINDA doğan bir hak olup, miras payı
   oranında paylaşılmaz.

IV. SİGORTA ÖDEMESİ

9. Davalı sigorta şirketince .../.../2026 tarihinde ... TL ödeme
   yapılmış olup, bu tutarın hesaplanacak tazminattan MAHSUBUNU kabul
   ederiz. Ancak ödeme EKSİK olduğundan BAKİYE tazminat talep
   edilmektedir.

HUKUKİ SEBEPLER : 6098 s. TBK m.49, 53, 55, 56, 72; 2918 s. KTK m.85
vd., 90-91, 111; 4721 s. TMK m.599; 6100 s. HMK m.109, 176, 266 vd.

DELİLLER : Kaza tespit tutanağı, soruşturma ve ceza dosyası, ölüm
belgesi, nüfus kayıt örneği, mirasçılık belgesi, müteveffanın gelir
belgeleri ve SGK kayıtları, destek ilişkisini gösterir banka dekontları,
tedavi evrakı, sigorta ödeme belgeleri, aktüerya bilirkişi incelemesi,
tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

TALEP SONUCU :

1- Her bir davacı yönünden DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATININ AYRI
   AYRI hesaplanarak, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla
   şimdilik toplam ... TL'nin olay tarihinden itibaren işleyecek yasal
   faiziyle davalılardan MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN tahsiline,

2- Terekeye dâhil TEDAVİ GİDERLERİ ve İŞ GÖREMEZLİK ZARARLARININ
   mirasçı sıfatıyla tahsiline,

3- Her bir davacı yönünden MANEVİ TAZMİNATA hükmedilmesine,

4- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                 Davacılar Vekili
                                                       Av. ...

Manevi Tazminatta İkili Ayrım

Manevi tazminat bakımından da benzer bir ayrım vardır ve bu ayrım sıkça gözden kaçar.

6098 s. TBK m.56

Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.

Manevi tazminatın miras karşısındaki durumu

Manevi tazminat türüKime aitMirasa dâhil mi
Yakınların kendi acısı içinYakınlaraHayır
Ölenin kendi çektiği acı içinÖleneŞarta bağlı (m.56/2)
Ölen dava açmışsaTalep ileri sürülmüşMirasçılara geçer
Ölen dava açmamışsaTalep ileri sürülmemişKural olarak geçmez
Karşı taraf kabul etmişseDevredilebilir hâle gelirGeçer

TBK m.56/2 uyarınca manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez. Bu nedenle kaza ile ölüm arasında süre geçmişse ve ölen bu sürede talebini ileri sürmüşse, bu hak terekeye dâhil olur.

Kaza ile ölüm arasındaki süre önemlidir

Ölüm derhal gerçekleşmişse tablo basittir: yalnızca yakınların kendi manevi tazminat hakkı doğar. Ancak kaza ile ölüm arasında hastanede geçen bir süre varsa, bu dönemde ölenin kendi bedensel bütünlüğünün zedelenmesinden doğan hakları söz konusu olur. Bu süre içinde tedavi giderleri ve iş göremezlik zararları da doğar ve bunlar terekeye dâhildir. Dosyada bu dönemin ayrıca değerlendirilmesi, önemli bir kalemin kaçırılmasını önler.

Adım Adım Yol Haritası

  1. İki ayrı liste çıkarın. Mirasçılar ve destek görenler.
  2. Destek ilişkisini belgeleyin. Banka dekontları, tanık, birlikte yaşama kayıtları.
  3. Mirasçı olmayan hak sahiplerini atlamayın. Nişanlı, birlikte yaşanan kişi.
  4. Kaza-ölüm arası dönemi inceleyin. Terekeye dâhil kalemler doğmuş olabilir.
  5. Sigorta ödemelerini tespit edin. Mahsup edilecektir.
  6. İbraname imzalanmışsa değerlendirin. Bakiye talep imkânı araştırılır.
  7. Zamanaşımını hesaplayın. Fiil suç oluşturuyorsa süre uzar.
  8. Belirsiz alacak davası olarak açın. Hesap aktüerya raporuyla belirlenecektir.
  9. Ret kararı verilecekse tazminatın etkilenmeyeceğini bilin.
  10. Aile içinde farklı tutarları baştan açıklayın. Haksızlık algısını önler.

Sayısal Örnek: Aynı Aile, İki Farklı Dağılım

Ayrımı somutlaştırmak için tek bir olayda iki hesabı yan yana koymak yeterlidir.

Olay: 45 yaşındaki bir kişi trafik kazasında vefat eder. Geride eşi (42), iki çocuğu (8 ve 24 yaşında) ve annesi (70) kalmıştır. Ergin çocuk çalışmakta ve ayrı yaşamaktadır; anneye düzenli maddi destek sağlanmaktaydı.

Miras payı ile destek tazminatının zıt sonuçları

KişiMiras payıDestek tazminatı beklentisiNeden
Sağ kalan eş1/4En yüksekDestek süresi uzun
8 yaşındaki çocuk3/8YüksekUzun destek süresi
24 yaşındaki çocuk3/8Düşük veya yokÇalışıyor, destek görmüyor
AnneYokVarAltsoy var ama destek görüyordu

Tablodaki son iki satır, ayrımın ne kadar keskin olabileceğini gösterir. Ergin ve çalışan çocuk mirastan 3/8 alırken destek tazminatı alamayabilir. Anne ise altsoy bulunduğu için mirastan hiç pay alamazken, düzenli destek gördüğünü ispatlayarak tazminat alabilir.

Aile içi çatışmanın kaynağı

Bu tablo, ölümlü kaza dosyalarında aile içinde neden sık sık gerginlik çıktığını açıklar. Mirasta eşit pay alan iki kardeşten biri yüksek tazminat alırken diğeri neredeyse hiç alamayabilir. Anne, mirastan pay almadığı hâlde tazminat alabilir. Bu sonuçlar hukuken doğrudur ancak ailelere baştan açıklanmadığında haksızlık olarak algılanır ve dosya içinde ikinci bir uyuşmazlık doğar. Vekilin ilk görüşmede bu ayrımı anlatması, sonraki tartışmaların çoğunu önler.

Diğer Ödemelerle İlişki

Ölüm sonrası birden fazla kaynaktan ödeme gelebilir ve bunların birbiriyle ilişkisi ayrı ayrı değerlendirilir.

Ölüm sonrası ödemelerin karşılaştırması

ÖdemeKaynağıMirasa dâhil miTazminattan mahsup
Destekten yoksun kalma tazminatıSorumlu / sigortaHayır—
Zorunlu trafik sigortası ödemesiZMSSHayırMahsup edilir
Ferdi kaza sigortasıPoliçeLehtara göreNiteliğine göre
Hayat sigortasıPoliçeLehtar belirliyse hayırKural olarak edilmez
SGK ölüm aylığıSosyal güvenlikHayırMevzuata göre değerlendirilir
Cenaze ödeneğiSosyal güvenlikHayır—
İşveren ölüm tazminatı (TBK m.440)İş ilişkisiHayır—
Kıdem tazminatıİş ilişkisiEvet—

Bu tablodaki en kritik satır zorunlu trafik sigortası ödemesidir. Sigortadan yapılan ödeme, sorumludan istenecek tazminattan mahsup edilir. Ancak uygulamada bu ödemeler çoğu zaman eksik yapılmakta ve bakiye tazminat için dava açılması gerekmektedir.

İbraname imzalanmış olması da mutlak bir engel oluşturmaz. Karayolları Trafik Kanununun 111. maddesinde, sigorta sözleşmesinden doğan haklardan feragat ve ibra bakımından özel bir düzenleme yer almaktadır; bu nedenle imzalanmış bir ibranameye rağmen bakiye tazminat talep edilip edilemeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Görevli Mahkeme ve Dava Stratejisi

Talepler farklı kaynaklardan doğduğu için dava açılırken bazı usul kararları verilmesi gerekir.

Talep türüne göre yargı yolu

Talep / davalıGörevli mahkemeNot
Sigorta şirketine karşı talepAsliye ticaretSigortacılık ticari iş
Sürücü ve işletene karşı talepAsliye hukukHaksız fiil
Birlikte davaUygulamada birlikteGörev değerlendirilir
Terekeye dâhil alacaklarAynı davadaAyrı gerekçelendirilir
Manevi tazminatAynı davadaKişi başına ayrı
Ceza dosyasıAğır ceza / asliye cezaBekletici mesele olabilir

Dava stratejisi bakımından üç husus önem taşır.

Birincisi, kısmi dava tercihi. Tazminat tutarı aktüerya raporuyla belirleneceğinden, HMK m.109 uyarınca kısmi dava açılması ve talep artırım hakkının saklı tutulması uygundur. Böylece rapor sonrası talep, ıslah hakkı harcanmadan artırılabilir.

İkincisi, ceza dosyasının takibi. Kusur durumunun ceza yargılamasında belirlenmesi, tazminat davasında da etkili olur. Ayrıca fiil suç oluşturuyorsa TBK m.72 uyarınca daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir; bu, geç kalınmış dosyalarda belirleyici olabilir.

Üçüncüsü, her davacı için ayrı hesap talebi. Aktüerya raporunda tazminatın toplam olarak değil, her bir davacı yönünden ayrı ayrı hesaplanması istenmelidir. Toplam üzerinden hükmedilen tazminat, sonradan aile içinde paylaşım tartışması doğurur.

Ceza zamanaşımı dosyayı kurtarabilir

TBK m.72 uyarınca tazminat istemi kural olarak iki yıl ve her hâlde on yılda zamanaşımına uğrar. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı süresi öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu süre uygulanır. Ölümlü trafik kazaları taksirle öldürme suçunu oluşturduğundan, iki yıllık süre dolmuş görünen dosyalarda dahi talep hakkı devam ediyor olabilir. Geç başvuran müvekkiller bu nedenle hemen geri çevrilmemelidir.

Talep, Muhatap ve Süre: HMK m.109, KTK m.110 ve m.109

Ayrım doğru kurulduktan sonra dosyanın kaderini üç şey belirler: talebin nasıl kurulacağı, kime yöneltileceği ve hangi sürede açılacağı.

Belirsiz alacak davası kaldırıldı. 7589 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesiyle (RG 31.07.2026, S. 33326) HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış; talep sonucunun sonradan artırılması imkânı kısmi davanın bünyesine taşınmıştır. Bu nedenle aktüerya raporundan sonra tutarı değişecek taleplerde dilekçe artık kısmi dava olarak kurulur.

Kısmi dava ve artırım: HMK m.109. Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir. Destekten yoksun kalma tazminatı bölünebilir olduğundan bu kapsamdadır; buna karşılık manevi tazminat bölünemez ve aynı yolla artırılamaz. Artırım yolu kullanılamıyorsa HMK m.176 uyarınca ıslah gündeme gelir; ıslah bir kez ve tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

Hesabın ölçütü: TBK m.55. Aktüerya raporunun sınırı kanunda çizilmiştir: destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Ayrıca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. SGK ölüm aylığının mahsubu bu kurala göre değerlendirilir.

Sigortadan talep: KTK m.97 ve m.99. Muhatap sigortacıysa ön aşama zorunludur: zarar görenin, zorunlu malî sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigortacının başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi hâlinde dava yolu açılır. Ödeme bakımından ise sigortacı, belgelerin tamamlanmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır.

Kapsam dışı kalan: KTK m.92. Manevi tazminatın neden ayrı yürüdüğü buradan anlaşılır: kanunda sayılan hâller arasında manevi tazminat talepleri zorunlu malî sorumluluk sigortasının kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu nedenle manevi tazminat sürücü ve işletene, maddi tazminat ise ayrıca sigortacıya yöneltilir.

Sigortacının savunma sınırı: KTK m.95. Poliçedeki kayıtlar mağdura karşı ileri sürülemez: sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödemede bulunan sigortacı azaltabileceği oranda sigortalısına rücu edebilir.

İbraname riski: KTK m.111. Sigortadan kısmî ödeme alınmışsa: bu Kanunla öngörülen zorunlu malî sorumluluk sigortasına ilişkin hükümlere aykırı, sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir ve tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir. Bu süre hak düşürücüdür.

Zamanaşımı: KTK m.109. Süre iki kademelidir: motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Yer ve mahkeme: KTK m.110 ile TTK m.5. Yetki bakımından: motorlu araç kazalarından doğan maddi zararlara ilişkin bu Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davaları, zarar görenin ikametgâhının bulunduğu veya kazanın vuku bulduğu yer mahkemelerinde açılabileceği gibi, davalının ikametgâhının bulunduğu yer mahkemelerinde de açılabilir. Görev bakımından ise sigortacıya karşı açılan dava ticari dava sayıldığından asliye ticaret mahkemesi; yalnız sürücü ve işletene karşı açılan dava ise asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Terekeye giren alacak: TMK m.641 ve m.681. Ölenin birikmiş alacakları terekeye girer ve borçlar bakımından: mirasçılar, tereke borçlarından müteselsilen sorumludurlar; bu sorumluluk paylaşmadan sonra da sürer ve paylaşmadan başlayarak beş yıl sonra zamanaşımına uğrar. Buna karşılık destekten yoksun kalma tazminatı terekeye girmediğinden bu sorumluluğun konusu değildir.

Vergi tarafı: 7338 s.K. m.10. Beyanda ayrım korunmalıdır: matrah, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleridir ve değerleme ölüm tarihi itibarıyla yapılır. Terekeye giren birikmiş alacaklar beyana dâhil edilirken, mirasçıya kendi şahsından doğan destekten yoksun kalma tazminatı terekeye girmediği için aynı kalemde gösterilmez.

Talep, muhatap ve süre haritası

KonuKuralDayanak
Belirsiz alacak7589 s.K. ile kaldırıldıHMK m.107 (mülga)
Doğru kurguKısmi dava ve talep artırımıHMK m.109
Manevi tazminatBölünemez; artırılamazHMK m.109
IslahBir kez; tahkikat sonuna kadarHMK m.176
Hesap ölçütüSorumluluk hukuku ilkeleriTBK m.55
Rücu edilemeyen ödemeTazminattan indirilemezTBK m.55
Sigortaya başvuruDava şartı; on beş günKTK m.97
ÖdemeSekiz iş günüKTK m.99
Manevi tazminatZMSS kapsamı dışındaKTK m.92
Poliçe kayıtlarıZarar görene ileri sürülemezKTK m.95
İbranameYetersizse iki yıl içinde iptalKTK m.111
Zamanaşımıİki yıl ve on yıl; uzamış ceza süresiKTK m.109
YetkiZarar görenin, kazanın veya davalının yeriKTK m.110
GörevSigortacıya karşı asliye ticaretTTK m.5
Terekeye giren alacakMüteselsil sorumluluk; beş yılTMK m.681

Sık Yapılan Hatalar

  • Tazminatı miras payı oranında bölmek. Hesap destek payına göre yapılır.
  • Mirası reddedince tazminatın da gittiğini sanmak. Tazminat terekeye girmez.
  • Mirasçı olmayan hak sahiplerini dışarıda bırakmak. Fiilî destek yeterlidir.
  • Destek görmeyen mirasçı adına talep etmek. Destek ilişkisi aranır.
  • Kaza-ölüm arası dönemi atlamak. Terekeye dâhil kalemler doğar.
  • Manevi tazminatta ayrımı yapmamak. TBK m.56/2 özel bir düzen getirir.
  • İbranameyi kesin engel saymak. Bakiye talep koşulları değerlendirilmelidir.
  • Zamanaşımını iki yıl sanmak. Fiil suç oluşturuyorsa süre uzayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tutar rapordan sonra belli olacaksa dava nasıl açılır?

7589 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesiyle HMK m.107 yürürlükten kaldırıldığından dilekçe HMK m.109 uyarınca kısmi dava olarak kurulur ve yargılama sırasında talep artırılabilir. Destekten yoksun kalma tazminatı bölünebilir olduğundan bu kapsamdadır; manevi tazminat bölünemez. Bu yol kullanılamazsa HMK m.176 uyarınca ıslah gündeme gelir.

SGK ölüm aylığı tazminattan düşülür mü?

TBK m.55 uyarınca destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır ve kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler zarar veya tazminattan indirilemez.

Manevi tazminatı sigortadan isteyebilir miyim?

KTK m.92 uyarınca manevi tazminat talepleri zorunlu malî sorumluluk sigortasının kapsamı dışındadır; bu nedenle manevi tazminat sürücü ve işletene yöneltilir. Maddi tazminat için ise KTK m.97 uyarınca önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması gerekir ve on beş gün içinde yazılı cevap verilmezse dava yolu açılır.

Zamanaşımı süresi ne kadardır?

KTK m.109 uyarınca talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar; dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörürse bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Dava hangi yerde ve hangi mahkemede açılır?

KTK m.110 uyarınca dava, zarar görenin ikametgâhının bulunduğu veya kazanın vuku bulduğu yer mahkemelerinde açılabileceği gibi davalının ikametgâhının bulunduğu yer mahkemelerinde de açılabilir. Sigortacıya karşı açılan dava TTK m.5 uyarınca asliye ticaret, yalnız sürücü ve işletene karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Destekten yoksun kalma tazminatı mirasa dâhil midir?

Hayır. Bu tazminat, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kendi şahıslarında doğan bir zarara ilişkindir. TBK m.53/3’te ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında sayılmıştır ve mirasçı sıfatından değil destek ilişkisinden doğar.

Mirası reddeden bu tazminatı alabilir mi?

Evet. Tazminat terekeye dâhil olmadığından, mirası reddeden kişi de destek ilişkisi şartlarını taşıyorsa tazminat talebinde bulunabilir.

Mirasçı olmayan biri alabilir mi?

Evet. Fiilen destek görüldüğünün ispatı hâlinde, mirasçı sıfatı bulunmayan kişiler de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Belirleyici olan hukuki bağ değil fiilî destek ilişkisidir.

Nişanlı veya birlikte yaşayan kişi talep edebilir mi?

Uygulamada fiilî destek ilişkisinin ispatı hâlinde nişanlı ve evlilik dışı birlikte yaşayan kişiler bakımından da tazminata hükmedilebilmektedir. Her olayda destek ilişkisinin varlığı ayrıca değerlendirilir.

Tazminat nasıl paylaşılır?

Miras payı oranında paylaşılmaz. Her hak sahibinin tazminatı, kendi destek payına ve destek süresine göre ayrı ayrı hesaplanır. Eş, çocuk ve ana babanın destek payları farklıdır.

Hangi zararlar istenebilir?

TBK m.53 uyarınca cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalanların uğradıkları kayıplar istenebilir.

Manevi tazminat mirasa dâhil midir?

Ölüm nedeniyle yakınların uğradığı elem ve üzüntü için TBK m.56 uyarınca istenen manevi tazminat, yakınların kendi şahıslarında doğan bir haktır; miras payı oranında paylaşılmaz.

Ölenin kendi manevi tazminat hakkı mirasçılara geçer mi?

TBK m.56/2 uyarınca manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez.

Ölenin birikmiş alacakları ne olur?

Ölümden önce doğmuş maddi alacaklar, örneğin kaza öncesi tedavi giderleri veya ölümle sonuçlanmadan önceki iş göremezlik zararları terekeye dâhildir ve mirasçılara geçer.

İki talep birlikte ileri sürülebilir mi?

Evet. Terekeye dâhil alacaklar mirasçı sıfatıyla, destekten yoksun kalma tazminatı ise hak sahibi sıfatıyla aynı davada ileri sürülebilir. Ancak talepler ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.

Zamanaşımı süresi nedir?

TBK m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.

Sigortadan alınan ödeme mahsup edilir mi?

Zorunlu trafik sigortasından yapılan ödemeler, sorumludan istenecek tazminattan mahsup edilir. Eksik ödeme yapılmışsa bakiye tazminat talep edilebilir.

Hesap nasıl yapılır?

Aktüerya bilirkişi raporuyla yapılır. Ölenin geliri, yaşı, bakiye ömrü, destek payları ve hak sahiplerinin destek süreleri dikkate alınır.

SGK ölüm aylığı tazminattan düşülür mü?

Sosyal güvenlik kurumunca yapılan ödemelerin tazminat hesabında nasıl değerlendirileceği, ödemenin niteliğine ve ilgili mevzuata göre belirlenir. Bu husus aktüerya raporunda ayrıca ele alınır.

Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek

📞 0554 648 37 15

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara


Post by Av. Fatma Öztürk