Kuyum işletmelerinin önemli bir kısmı, üretim ve ticaret için gereken altını bankalardan altın kredisi olarak kullanır ya da nakdi kredilerine karşılık bankaya altın teminat verir. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2008-32/35 sayılı Tebliğin 8. maddesi, bankaların altın, gümüş ve platin kredisini kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden kişilere kullandırabileceğini ve kredilere ilişkin geri ödemelerin işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli madenin teslimi, döviz veya Türk lirası olarak yapılabileceğini düzenler. Hukuki niteliği bakımından altın kredisi, TBK m.386’daki tüketim ödüncüdür: ödünç veren tüketilebilen bir şeyi devreder, ödünç alan aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlenir. Bu yapı, altın fiyatındaki her artışın borcun Türk lirası karşılığını büyütmesi anlamına gelir ve ödeme güçlüğüne düşen işletmeyi bankanın hesap kat ihtarnamesi, teminat altınlarının paraya çevrilmesi, altın depo hesabıyla takas ve kefillerin takibi gibi sonuçlarla karşı karşıya bırakır. İİK m.68/b uyarınca bankanın noter aracılığıyla gönderdiği hesap özetine alındığından itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen kredi borçlusu, hesap özetinin gerçeğe aykırılığını ancak borcunu ödedikten sonra dava edebilir. TBK m.586 uyarınca alacak teslime bağlı taşınır rehniyle güvenceye alınmışsa, borçlunun iflası veya konkordato mühleti gibi istisnalar dışında rehin paraya çevrilmeden müteselsil kefile başvurulamaz. Bu rehber, altın kredisi ve bankadaki altın teminatına ilişkin uyuşmazlıklarda firmaların haklarını, sürelerini ve stratejisini doğrulanmış mevzuat hükümleriyle anlatır.
Bankadan kullandığınız altın kredisini altın fiyatındaki artış nedeniyle ödemekte mi zorlanıyorsunuz; banka hesap kat ihtarnamesi mi gönderdi, teminat altınlarınızı satmak ya da kefillerinizi takip etmek üzere mi?
Kredi ve teminat sözleşmelerinin incelenmesi, hesap özetine süresinde itiraz, hesabın bilirkişiyle denetlenmesi, altın depo hesabıyla takas, teminat ve rehin haklarının korunması, menfi tespit ve ihtiyati tedbir, kefillerin savunması, bankayla yapılandırma müzakeresi ve gerektiğinde konkordato süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppAltın Kredisi Nedir ve Nasıl İşler?
Altın kredisi, bankanın kuyum işletmesine nakit yerine fiziki altın veya altın cinsinden bir kredi hakkı vermesi ve işletmenin bu krediyi yine altın cinsinden, belirli bir vade sonunda faiziyle birlikte geri ödemesidir. Kambiyo mevzuatı bakımından dayanak, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2008-32/35 sayılı Tebliğdir. Tebliğin 8. maddesine göre bankalar, depo hesapları karşılığı altın, gümüş ve platin ile satın aldıkları altın, gümüş veya platinin teslimi ya da karşılığının ödenmesi suretiyle, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden kişilere kredi kullandırabilir; kredilere ilişkin geri ödemeler işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli madenin teslimi, döviz veya Türk lirası olarak yapılabilir. Tebliğe göre bankaların altın depo hesapları da en az 995/1000 saflıkta altının teslimi veya bankaca satışı suretiyle açılır.
Borçlar hukuku bakımından altın kredisi, TBK m.386’daki tüketim ödüncü sözleşmesidir: ödünç veren, bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alan da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlenir. Altın, tüketilebilen ve misli bir şey olduğundan, kuyumcu aldığı gram kadar aynı nitelikte altını iade etmekle yükümlüdür. Bu nitelendirme iki önemli sonuç doğurur. Birincisi, borç Türk lirası değil altın cinsindendir; altın fiyatı arttıkça borcun Türk lirası karşılığı da artar. İkincisi, faiz de genellikle altın cinsinden hesaplanır. Bu yapı, özellikle altın fiyatlarının hızla yükseldiği dönemlerde, üretimini ve satışını Türk lirasıyla yapan kuyumcu için ciddi bir kur riski yaratır. Bireylerin bankadaki altın hesaplarına ilişkin sorunlar banka altın hesabı rehberimizde anlatılmıştır.
Altın kredisinin temel unsurları
| Unsur | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kredi kullandırılabilecek kişiler | Kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal edenler | 2008-32/35 Tebliğ m.8 |
| Geri ödeme | Kıymetli maden teslimi, döviz veya Türk lirası | 2008-32/35 Tebliğ m.8 |
| Hukuki nitelik | Tüketim ödüncü; aynı nitelik ve miktarda iade | TBK m.386 |
| Depo hesabı saflığı | En az 995/1000 | 2008-32/35 Tebliğ |
| Fiyat riski | Borç altın cinsinden; artış borçluya yansır | Sözleşme ve TBK m.386 |
Altın Fiyatı Arttığında Borç Ne Olur?
Altın kredisi kullanan kuyumcular için en büyük risk, kredi süresince altın fiyatının yükselmesidir. Kredi altın cinsinden olduğundan, fiyat artışı borcun gram miktarını değiştirmez, ancak Türk lirası karşılığını ve işletmenin bu borcu karşılamak için ayırması gereken kaynağı büyütür. İşletme kredi altınını üretimde kullanıp ürünleri Türk lirası ile vadeli satmışsa, alacakları sabit kalırken borcu büyür. Bu dengesizlik, ödeme güçlüğünün en yaygın nedenidir.
Borçlunun bu durumda TBK m.138’deki aşırı ifa güçlüğü hükmüne dayanıp dayanamayacağı sıkça sorulur. Hüküm, sözleşme yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması ve ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değişiklik yaratması hâlinde uyarlama veya dönme imkânı tanır ve yabancı para borçlarına da uygulanır. Ancak altın fiyatındaki dalgalanma, kıymetli maden ticaretiyle iştigal eden bir işletme için kural olarak öngörülebilir bir risk sayılır; bu nedenle salt fiyat artışına dayanan bir uyarlama talebinin başarı şansı sınırlıdır ve her dosyada artışın olağanüstülüğü ile somut koşullar ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada daha etkili yol, erken dönemde bankayla yapılandırma müzakeresi ve teminatların akıllıca yönetimidir.
Fiyat riskinin yönetimi
| Durum | Risk | Önlem |
|---|---|---|
| Kredi altın, satışlar TL ve vadeli | Fiyat artışında borç büyür, alacak sabit kalır | Satışları has altın karşılığı veya altına endeksli yapmak |
| Kredi altın, satışlar has altın karşılığı | Borç ve alacak aynı cinste | Has altın cari hesaplarını düzenli mutabakatla izlemek |
| Teminat altın, kredi TL | Fiyat düşüşünde teminat tamamlama talebi | Sözleşmedeki teminat tamamlama hükmünü önceden incelemek |
| Olağanüstü ve öngörülemeyen gelişme | Uyarlama tartışması | TBK m.138 değerlendirmesi, erken müzakere |
Teminatlar: Altın Rehni, Depo Hesabı, Kefalet
Bankalar altın kredilerini ve kuyum işletmelerine verdikleri nakdi kredileri çeşitli teminatlara bağlar. En yaygın teminat, işletmenin altınının bankaya rehin olarak teslim edilmesidir. TMK m.939’a göre taşınır rehni, rehnedilen şeyin zilyetliğinin rehin alacaklısına devriyle kurulur; bankanın kasasında tutulan altın bu kapsamdadır. İşletmenin faaliyetini sürdürmesi için altının işletmede kalması gerekiyorsa, 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu kapsamında teslimsiz rehin kurulabilir. İşletmenin bankadaki altın depo hesabı da teminat işlevi görebilir; genel kredi sözleşmelerinde bankaya, müşterinin hesaplarındaki varlıklar üzerinde rehin, hapis ve takas yetkisi veren hükümler bulunur. Bunlara ek olarak şirket ortaklarının ve yöneticilerinin müteselsil kefaleti, ipotekler, çek ve senetler de sıkça kullanılır.
TMK m.949’a göre borç ödenmediği takdirde rehinli malın mülkiyetinin alacaklıya geçeceğine ilişkin anlaşma geçersizdir; bu kural bankalar için de geçerlidir ve bankanın rehinli altını kendiliğinden sahiplenmesini engeller. Buna karşılık, işletmenin bankadaki altın depo hesabından doğan altın alacağı ile bankanın altın kredisi alacağı aynı nitelikte edimlerdir; TBK m.139’a göre iki kişi karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise takas mümkündür. Bu nedenle altın depo hesabı ile altın kredisi arasındaki takas, lex commissoria yasağından farklı değerlendirilir. Rehin verilen altının iadesi ve rehin kuralları rehin verilen altın rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Teminat türleri
| Teminat | Kuruluş ve özellik | Dayanak |
|---|---|---|
| Teslime bağlı altın rehni | Altının zilyetliğinin bankaya devri | TMK m.939 |
| Teslimsiz rehin | Altın işletmede kalır; rehin siciline kayıt | 6750 s.K. |
| Altın depo hesabı | Takas ve hapis hakkı; özdeş edimler | TBK m.139; sözleşme |
| Müteselsil kefalet | Yazılı, azami miktar, tarih, el yazısı | TBK m.583, 586 |
| Mülkiyetin alacaklıya geçeceği kaydı | Geçersiz | TMK m.949 |
Kefiller: Şekil Şartları ve Önce Rehin Kuralı
Kuyum şirketlerinin kredilerinde ortakların ve yöneticilerin müteselsil kefaleti neredeyse her zaman aranır. TBK m.583’e göre kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz; kefilin azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır; kefilin sorumluluğunu artıran sonraki değişiklikler de aynı şekle tabidir. TBK m.584’e göre eşlerden biri kural olarak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; ancak ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletlerde eşin rızası aranmaz. Kuyum şirketinin ortağının şirket kredisine kefaletinde bu istisna uygulanır. Kuyum, altın veya mücevher şirketi satın alırken ya da ortak olurken yapılması gereken hukuki durum tespiti ve gizli borç riskleri için kuyum şirketi satın almak rehberimize bakılabilir.
Kefiller için en önemli koruma TBK m.586’dadır: müteselsil kefalette alacaklı, borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması hâlinde borçluyu takip etmeden kefili takip edebilir; ancak alacak teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni ile güvenceye alınmışsa, rehin paraya çevrilmeden kefile başvurulamaz. Bu kuralın istisnaları, alacağın rehnin paraya çevrilmesiyle tamamen karşılanamayacağının önceden hâkim tarafından belirlenmesi veya borçlunun iflas etmesi ya da konkordato mühleti verilmesidir. Bankaya teslim edilmiş altın rehni bulunan bir kredide, bankanın rehni paraya çevirmeden doğrudan ortak kefillere yönelmesi bu hükme aykırıdır. Kefaletin geçerliliği ve kefalete dayalı takiplere karşı yollar kefalete dayalı takibe menfi tespit ve kefaletin sona ermesi rehberlerimizde anlatılmıştır.
Kefil için kontrol listesi
| Soru | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Azami miktar, tarih ve müteselsillik el yazısıyla mı? | Değilse kefalet geçersiz | TBK m.583 |
| Sonradan artış aynı şekille mi yapıldı? | Değilse artış hüküm doğurmaz | TBK m.583 |
| Eş rızası gerekli mi? | Şirket ortağı veya yöneticisinin şirket kefaletinde aranmaz | TBK m.584 |
| Teslimli rehin var mı? | Önce rehin paraya çevrilir | TBK m.586 |
| Borçlu iflas etti veya konkordato mühleti aldı mı? | Önce rehin kuralının istisnası | TBK m.586 |
Temerrüt, Hesap Kat ve Hesap Özeti: Bir Aylık Kritik Süre
Kredi borcunun ödenmemesi hâlinde bankalar genellikle krediyi kat ederek, yani bütün borcu muaccel kılarak, borçluya ve kefillere hesap kat ihtarnamesi gönderir. Tacirler arasında temerrüde düşürmeye ve sözleşmeyi feshe yönelik ihtarlar TTK m.18/3 uyarınca noter, taahhütlü mektup, telgraf veya kayıtlı elektronik posta ile yapılır. Kredi ilişkilerinde bunun yanında İİK m.68/b’deki özel düzenleme vardır: borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde bankanın, sözleşmedeki dönemleri veya faiz tahakkuk dönemlerini takip eden on beş gün içinde bir hesap özetini noter aracılığıyla göndermesi öngörülür.
Bu hükmün en önemli sonucu, borçluya yüklediği bir aylık itiraz süresidir: süresi içinde gönderilen hesap özetinin içeriğine, alındığından itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen kredi borçlusu, hesap özetinin gerçeğe aykırılığını ancak borcunu ödedikten sonra dava edebilir. Ayrıca kredi sözleşmeleri ve süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri, İİK m.68’in birinci fıkrasındaki belgelerden sayılır; bu, bankanın icra takibine yapılacak itirazı icra mahkemesinde kaldırtabilmesi anlamına gelir. Hüküm m.150/a kapsamındaki rehnin paraya çevrilmesi takiplerinde de uygulanır. Altın kredisinde hesap özetinin altın miktarı, uygulanan faiz ve altının Türk lirasına çevrildiği fiyat bakımından dikkatle incelenmesi ve hatalı kalemlere süresinde noter aracılığıyla itiraz edilmesi, dosyanın geri kalanını belirler. İtirazın kaldırılması süreci itirazın kaldırılması rehberimizde anlatılmıştır.
Hesap özeti süreleri
| İşlem | Süre ve sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Bankanın hesap özetini göndermesi | Dönemi izleyen 15 gün içinde, noterle | İİK m.68/b |
| Borçlunun itirazı | Alındığından itibaren 1 ay | İİK m.68/b |
| Süresinde itiraz edilmezse | Gerçeğe aykırılık ancak ödemeden sonra dava edilebilir | İİK m.68/b |
| İtiraz edilmemiş hesap özeti | İİK m.68/1 belgesi sayılır | İİK m.68/b |
| Rehnin paraya çevrilmesinde | Aynı kural uygulanır | İİK m.68/b, 150/a |
Bankanın Teminatı Paraya Çevirmesi
Banka, teminat altınlarını kendiliğinden satamaz; rehinli alacaklar için İcra ve İflas Kanununda öngörülen rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurmak zorundadır. İİK m.45 uyarınca rehinle temin edilmiş bir alacak için borçlu aleyhine önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılır. Rehnin paraya çevrilmesi takibinde borçluya ödeme emri tebliğ edilir; İİK m.145 ve 146 uyarınca borçlu ödeme için on beş gün içinde ödeme yapabilir ve yedi gün içinde itiraz edebilir. Genel kredi sözleşmelerinde yer alan ve bankaya rehinli altını serbestçe satma veya mülkiyetini kendine geçirme yetkisi veren hükümler, TMK m.949’daki yasak ve TBK m.20-25’teki genel işlem koşulları denetimi bakımından değerlendirilmelidir.
Altın depo hesabı ile takas ise farklı bir durumdur. İşletmenin bankadaki altın depo hesabından doğan alacağı ile bankanın muaccel altın kredisi alacağı özdeş edimler olduğundan, TBK m.139’daki koşullar gerçekleştiğinde takas mümkündür. Bankanın takas yapması, işletmenin lehine de olabilir: takas edilmeyen bir altın hesabı bakiyesi dururken bankanın kredinin tamamı için takip başlatması ve kefillere yönelmesi, borcun gereğinden yüksek gösterilmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle borçlu, takasın yapılmasını talep etmeli ve hesap özetinde bu hesabın dikkate alınıp alınmadığını incelemelidir. Altın cinsinden alacak ve borçların icra takibi altın borcu icra takibi rehberimizde anlatılmıştır.
Genel İşlem Koşulları: Tek Yanlı Faiz ve Teminat Tamamlama
Bankaların kredi sözleşmeleri büyük ölçüde genel işlem koşullarından oluşur ve ticari müşteriler de bu koşulların denetiminden yararlanır. TBK m.21’e göre karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmeye girmesi, düzenleyenin bu koşullar hakkında açıkça bilgi vermesine, içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın kabulüne bağlıdır; m.24’e göre düzenleyene tek yanlı olarak karşı taraf aleyhine sözleşme hükmünü değiştirme veya yeni düzenleme getirme yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır; m.25’e göre dürüstlük kurallarına aykırı olarak karşı tarafın aleyhine veya durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamaz.
Altın kredilerinde bu denetimin önem kazandığı başlıca kayıtlar; bankaya faiz oranını tek taraflı olarak artırma yetkisi veren hükümler, altın fiyatı belirli bir oranda arttığında ek teminat istenmesini ve verilmemesi hâlinde kredinin derhâl muaccel olmasını öngören teminat tamamlama hükümleri, bankanın rehinli altını istediği fiyattan satabileceğini öngören hükümler ve bankanın bütün hesaplardaki varlıklar üzerinde sınırsız takas ve mahsup yetkisi tanıyan hükümlerdir. Bu kayıtların geçerliliği her dosyada sözleşmenin yapılış biçimine, bilgilendirmeye ve somut uygulamanın ölçülülüğüne göre değerlendirilir; ticari müşterinin tacir olması denetimi ortadan kaldırmaz ancak basiretli tacir olarak sözleşmeyi incelemesi beklendiği de dikkate alınır.
Genel işlem koşulları denetimi
| Kayıt | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Açıkça bildirilmemiş aleyhe koşul | Yazılmamış sayılır | TBK m.21 |
| Tek yanlı faiz veya koşul değiştirme yetkisi | Yazılmamış sayılır | TBK m.24 |
| Dürüstlük kuralına aykırı ağırlaştırıcı hüküm | Konulamaz | TBK m.25 |
| Rehinli altının bankaya geçeceği kaydı | Geçersiz | TMK m.949 |
| Teminat tamamlama ve muacceliyet kaydı | Somut ölçülülük denetimi | TBK m.20-25 |
Menfi Tespit ve İhtiyati Tedbir
Banka borcu hatalı hesaplamışsa, takas edilmesi gereken bir altın hesabını dikkate almamışsa veya geçersiz bir genel işlem koşuluna dayanıyorsa, borçlu İİK m.72 uyarınca icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Takipten önce açılan davada mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir; takipten sonra açılan davada takibin durdurulmasına karar verilemez, ancak borçlu aynı oranda teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa, alacaklının gecikmeden doğan zararı yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere teminattan karşılanır; borçlu lehine sonuçlanırsa ve takibin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun zararının alacaklıdan tahsiline karar verilir.
Rehinli altının satışının önlenmesi veya teminat altınlarının korunması için HMK m.389 kapsamında ihtiyati tedbir de istenebilir; bu talepte hakkın varlığının yaklaşık olarak ispatı ve teminat gerekir. Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde TTK m.5/A uyarınca dava şartı arabuluculuk bulunduğundan, dava açılmadan önce bu şartın somut talep bakımından gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir; ihtiyati tedbir talebi ise arabuluculuktan önce de yapılabilir. Menfi tespit davasının genel kuralları menfi tespit davası rehberimizde anlatılmıştır.
Menfi tespit ve tedbir
| Durum | İmkân | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip başlamadan dava | En az %15 teminatla takibin durdurulması | İİK m.72 |
| Takip başladıktan sonra dava | Takip durmaz; en az %15 teminatla paranın ödenmemesi | İİK m.72 |
| Dava alacaklı lehine | Alacaklının zararı en az %20 | İİK m.72 |
| Haksız ve kötüniyetli takip | Borçlunun zararı alacaklıdan | İİK m.72 |
| Rehinli altının korunması | İhtiyati tedbir | HMK m.389 |
Yapılandırma, Konkordato ve Ortaklık Boyutu
Altın kredisi borcu ödenemez hâle geldiğinde, çoğu zaman en verimli yol bankayla erken dönemde yapılandırma müzakeresidir: vadenin uzatılması, borcun bir kısmının Türk lirasına çevrilmesi, teminat altınlarının belirli bir fiyattan borca mahsubu veya ödeme planı. Müzakerenin güçlü yapılabilmesi için işletmenin has altın stokunu, alacaklarını ve nakit akışını belgelerle göstermesi gerekir. Stok ve has altın hesabının vergi boyutu kuyumcuda has altın stok sayımı rehberimizde anlatılmıştır.
Borç yükü birden fazla bankaya ve tedarikçiye yayılmışsa konkordato gündeme gelebilir. Konkordato mühleti içinde takipler durur; rehinli alacaklılar takip başlatabilir ancak muhafaza ve satış yapılamaz ve TBK m.586 uyarınca konkordato mühleti verilmesi, önce rehin kuralının istisnası olduğundan banka kefillere başvurabilir hâle gelir. Bu nedenle konkordato kararı kefil ortaklar bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Konkordato sürecinde alacaklı ve borçlu hakları konkordato ve iflas eden kuyumcu ile konkordatoda alacaklı hakları rehberlerimizde, ortaklar arasında kredi yükü nedeniyle çıkan uyuşmazlıklar ise kuyum şirketinde ortaklar arası uyuşmazlık rehberimizde anlatılmıştır.
Dava Dilekçesi Örneği: Altın Kredisinde Menfi Tespit ve İhtiyati Tedbir
Aşağıdaki örnek, bir kuyum şirketinin altın kredisi borcunu hesap özetinde hatalı gösteren, şirketin bankadaki altın depo hesabını takas etmeyen ve sözleşmede tek taraflı faiz artırımına dayanan bankaya karşı, icra takibi başlamadan önce açılacak menfi tespit davası için hazırlanmıştır. Hesap özetine süresinde itiraz edildiği ve arabuluculuk sürecinin tamamlandığı varsayılmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI: … Kuyumculuk Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, adres: …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Bankası Anonim Şirketi, adres: …
DAVA KONUSU: Davalı bankanın …/…/2026 tarihli hesap kat ihtarnamesi ve hesap özetinde gösterilen 48.600 gram has altın borcunun 9.850 gramlık kısmı bakımından müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ve icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, davalı bankayla …/…/2024 tarihli genel kredi sözleşmesi çerçevesinde 40.000 gram has altın kredisi kullanmış, krediyi üretimde kullanmış ve vadelerde faiz ödemelerini altın olarak yapmıştır. Müvekkilin davalı bankada ayrıca 6.200 gram bakiyeli altın depo hesabı bulunmaktadır.
2. Davalı banka …/…/2026 tarihinde krediyi kat ederek noter aracılığıyla hesap özeti göndermiş ve müvekkilin 48.600 gram has altın borcu bulunduğunu bildirmiştir. Müvekkil, hesap özetini …/…/2026 tarihinde almış ve …/…/2026 tarihli noter ihtarnamesiyle bir aylık süre içinde itiraz etmiştir.
3. 2004 sayılı İİK m.68/b uyarınca süresinde itiraz edilen hesap özeti kesinleşmiş sayılamaz ve müvekkil hesabın gerçeğe aykırılığını borcu ödemeden dava edebilir. Müvekkilin itirazı hesap özetinin alındığı tarihten itibaren bir ay içinde yapılmıştır.
4. 6098 sayılı TBK m.139 bakımından; müvekkilin altın depo hesabındaki 6.200 gram altın alacağı ile davalının muaccel hâle getirdiği altın kredisi alacağı özdeş edimlerdir ve takas koşulları oluşmuştur. Müvekkil ihtarnamesinde takas beyanında bulunmuştur. Davalı buna rağmen depo hesabını dikkate almadan borcun tamamını talep etmektedir.
5. 6098 sayılı TBK m.24 ve 25 bakımından; davalı, sözleşmenin ekindeki genel işlem koşulunun kendisine verdiği tek taraflı değiştirme yetkisine dayanarak …/…/2025 tarihinden itibaren altın kredisi faiz oranını yıllık yüzde … oranından yüzde … oranına çıkarmış ve 3.650 gramlık farkı borca eklemiştir. Bankaya tek yanlı olarak müşteri aleyhine sözleşme hükmünü değiştirme yetkisi veren bu kayıt yazılmamış sayılır; kaldı ki artış müvekkile bildirilmemiş ve müvekkil tarafından kabul edilmemiştir.
6. Bu iki kalem toplamında 9.850 gram has altın bakımından müvekkil borçlu değildir. Hesabın doğruluğunun bankacı ve kıymetli maden uzmanı bilirkişi incelemesiyle tespitini talep ederiz.
7. 2004 sayılı İİK m.72 bakımından; icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat karşılığında icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verebilir. Davalının ihtarnamesinde yakın zamanda rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılacağı bildirilmiştir. Müvekkil, dava konusu tutarın yüzde on beşi oranındaki teminatı göstermeye hazırdır.
8. 6102 sayılı TTK m.5/A uyarınca arabulucuya başvurulmuş, …/…/2026 tarihli son tutanakla anlaşma sağlanamamıştır.
HUKUKİ SEBEPLER
2004 sayılı İİK m.68/b, 72; 6098 sayılı TBK m.20-25, 139, 386; 6102 sayılı TTK m.5/A; 6100 sayılı HMK m.389 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Genel kredi sözleşmesi ve ekleri, hesap özeti ve hesap kat ihtarnamesi, müvekkilin noter itiraz ihtarnamesi, altın depo hesabı ekstreleri, faiz ödeme kayıtları, arabuluculuk son tutanağı, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verilmesine; yargılama sonunda müvekkilin davalıya 9.850 gram has altın bakımından borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, kredi sözleşmesi, hesap özeti, ihtarnameler, depo hesabı ekstreleri, ödeme kayıtları, son tutanak
Avukatınıza Getirmeniz Gereken Dosya
Altın kredisi uyuşmazlıklarında hesabın doğru denetlenebilmesi, sözleşme ve hesap belgelerinin eksiksiz sunulmasına bağlıdır. Aşağıdaki belgelerin elektronik kopyaları ilk görüşmede yeterlidir.
Dosya kontrol listesi
| Belge | Neyi kanıtlar |
|---|---|
| Genel kredi sözleşmesi, ekleri ve kredi teklif mektupları | Faiz, teminat ve yetki hükümleri |
| Hesap kat ihtarnamesi ve hesap özeti (alındığı tarih) | İtiraz süresinin başlangıcı |
| Kredi kullanım ve ödeme dekontları (gram bazında) | Borcun gerçek miktarı |
| Altın depo hesabı ekstreleri | Takas imkânı |
| Rehin sözleşmeleri, teslim tutanakları, rehin sicil kayıtları | Teminatın niteliği |
| Kefalet sözleşmeleri | Kefillerin sorumluluğu ve şekil şartları |
| Faiz değişikliği bildirimleri | Tek yanlı değişikliğin tespiti |
| Şirketin stok ve alacak durumu | Yapılandırma müzakeresi |
Kıymetli madenlerin ithalatı ve 32 Sayılı Karar çerçevesi altın ithalatı ve 32 sayılı Karar, bankaların yaptırım gerekçesiyle işlemleri durdurması altın ticaretinde yaptırımlar rehberlerimizde, altın ve kuyumdaki bütün gümrük ve vergi uyuşmazlıkları ise altın ve kuyumda gümrük ve vergi davaları rehberimizde yer almaktadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Altın kredisini kimler kullanabilir?
2008-32/35 sayılı Tebliğin 8. maddesi uyarınca bankalar altın, gümüş ve platin kredisini kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden kişilere kullandırabilir.
Altın kredisini altın olarak mı ödemek zorundayım?
Tebliğ m.8 uyarınca geri ödemeler işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli madenin teslimi, döviz veya Türk lirası olarak yapılabilir; hangi yolun kullanılacağı sözleşmeye göre belirlenir.
Altın kredisi hukuken nedir?
TBK m.386’daki tüketim ödüncüdür: banka altını devreder, kuyumcu aynı nitelik ve miktarda altını geri vermeyi üstlenir.
Altın fiyatı çok arttı; borcun uyarlanmasını isteyebilir miyim?
TBK m.138 olağanüstü ve öngörülemeyen durumlarda uyarlama imkânı tanır ve yabancı para borçlarına da uygulanır; ancak kıymetli maden ticaretiyle uğraşan işletme için fiyat dalgalanması kural olarak öngörülebilir risk sayıldığından, salt fiyat artışına dayanan talebin başarı şansı sınırlıdır.
Bankanın gönderdiği hesap özetine ne kadar sürede itiraz etmeliyim?
İİK m.68/b uyarınca alındığından itibaren bir ay içinde; süresinde itiraz edilmezse hesap özetinin gerçeğe aykırılığı ancak borç ödendikten sonra dava edilebilir.
Banka rehindeki altınlarımı doğrudan kendi adına alabilir mi?
Hayır. TMK m.949 uyarınca borç ödenmezse rehinli malın mülkiyetinin alacaklıya geçeceğine ilişkin anlaşma geçersizdir; banka İİK m.45 uyarınca rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurmalıdır.
Bankadaki altın hesabım kredi borcumdan düşülür mü?
Altın depo hesabından doğan alacak ile muaccel altın kredisi alacağı özdeş edimler olduğundan, TBK m.139’daki koşullar gerçekleşirse takas mümkündür; takas beyanını yazılı olarak yapın ve hesap özetinde dikkate alınıp alınmadığını kontrol edin.
Banka rehin varken doğrudan kefil ortağa gidebilir mi?
Alacak teslime bağlı taşınır rehniyle güvenceye alınmışsa TBK m.586 uyarınca önce rehin paraya çevrilmelidir; istisnalar, alacağın rehinle karşılanamayacağının hâkimce önceden belirlenmesi, borçlunun iflası veya konkordato mühletidir.
Şirket kredisine kefil olurken eşimin rızası gerekir mi?
TBK m.584 uyarınca ticaret şirketinin ortağı veya yöneticisinin şirketle ilgili kefaletlerinde eşin rızası aranmaz.
Kefalet sözleşmesi hangi şartlarda geçersizdir?
TBK m.583 uyarınca yazılı olmayan, azami miktar ve tarih içermeyen veya kefilin azami miktarı, tarihi ve müteselsilliği kendi el yazısıyla belirtmediği kefalet geçersizdir.
Banka faiz oranını tek taraflı artırabilir mi?
TBK m.24 uyarınca düzenleyene tek yanlı olarak karşı taraf aleyhine sözleşme hükmünü değiştirme yetkisi veren genel işlem koşulları yazılmamış sayılır; somut sözleşme ve bildirim süreci incelenmelidir.
Takip başlamadan dava açarsam takibi durdurabilir miyim?
İİK m.72 uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında, alacağın en az yüzde on beşi oranında teminatla icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir istenebilir.
Takip başladıktan sonra ne yapabilirim?
Takip durdurulamaz; ancak İİK m.72 uyarınca en az yüzde on beş teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir. Hesap özetine süresinde itiraz edilmişse icra takibine itiraz da değerlendirilir.
Bankaya dava açmadan önce arabuluculuk şart mı?
Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde TTK m.5/A uyarınca dava şartıdır; somut talep bakımından değerlendirilmelidir. İhtiyati tedbir talebi arabuluculuktan önce de yapılabilir.
Konkordato ilan edersem kefillerim ne olur?
TBK m.586 uyarınca konkordato mühleti verilmesi, önce rehin kuralının istisnasıdır; banka rehni paraya çevirmeden kefillere başvurabilir. Bu nedenle konkordato kararı kefil ortaklar bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları