Rehin Verilen Altın Satıldı veya İade Edilmiyor: Lehine Mülkiyet Geçirme Yasağı (TMK 949), Rehnin Paraya Çevrilmesi (İİK 45, 145-146), Tefecilik (TCK 241), Faiz Sınırları ve Dava Dilekçesi

Altın, borç karşılığında güvence olarak bir kişiye, kuyumcuya veya bankaya bırakıldığında hukuken taşınır rehni kurulmuş olur. TMK m.939’a göre kanunda öngörülen ayrık durumlar dışında taşınırlar, ancak zilyetliğin alacaklıya devri suretiyle rehnedilebilir; altının rehin alana teslim edilmesiyle rehin hakkı doğar, ancak altının mülkiyeti rehin verende kalır. Uygulamadaki en yaygın uyuşmazlık, borç vadesinde ödenmediğinde rehin alanın “altın artık benim” demesi veya altını satmasıdır. TMK m.949 bunu açıkça yasaklar: borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir. Alacaklının yapabileceği tek şey rehni kanuni yoldan paraya çevirmektir; İİK m.45 uyarınca rehinle güvence altına alınmış bir alacak için alacaklı önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmak zorundadır ve m.146’ya göre bu takipte ödeme süresi on beş gün, itiraz süresi yedi gündür. TMK m.944 uyarınca alacak ödenince alacaklı rehinli altını hak sahibine geri vermekle yükümlüdür; m.945 uyarınca rehinli taşınırın değer kaybından veya yok olmasından, kendi kusuru olmaksızın meydana geldiğini ispat etmedikçe sorumludur ve altını rehin verenin rızası olmadan devretmesi veya başkasına rehnetmesi hâlinde doğan bütün zararlardan sorumlu olur. Altın karşılığında kazanç amacıyla faizli ödünç para verilmesi, TCK m.241 uyarınca iki yıldan altı yıla kadar hapis gerektiren tefecilik suçudur; faiz ayrıca TBK m.88 ve m.120’deki sınırlara tabidir. Bu rehber, rehin verilen altının hukuki durumunu, alacaklının ve borçlunun haklarını, tefecilik riskini ve dava yolunu doğrulanmış kanun hükümleriyle anlatır.

Altın Rehni Nasıl Kurulur?

Borç veren kişi, alacağını güvenceye almak için borçludan altın ister ve borç ödenene kadar altını elinde tutar. Bu ilişki, Türk Medeni Kanunundaki teslime bağlı taşınır rehnidir. TMK m.939’a göre kanunda öngörülen ayrık durumlar dışında taşınırlar ancak zilyetliğin alacaklıya devri suretiyle rehnedilebilir; taşınır fiilen yalnız rehnedenin hâkimiyetinde kaldığı sürece rehin hakkı doğmaz. Rehin, altının alacaklıya teslimiyle kurulur; bu teslim mülkiyeti devretmez, yalnızca alacaklıya borç ödenmezse rehni kanuni yoldan paraya çevirme hakkı verir. Altının sahibi, rehin süresince de maliktir. Konkordato veya iflas eden bir kuyum şirketinden has altın alacağının bildirimi, konsinye ve emanet mallar için istihkak ve komiser izniyle tedarik için konkordato ve iflas eden kuyumcudan alacak rehberimize bakılabilir. Kuyum firmalarının bankadan kullandığı altın kredisi, hesap özetine bir aylık itiraz süresi, altın teminatı ve kefillerin korunması için altın kredisi ve bankada altın teminatı rehberimize bakılabilir.

Rehin ilişkisinin yazılı olarak kurulması zorunlu değildir; ancak uyuşmazlık çıktığında her şey ispata bağlıdır. Borcun miktarı, vadesi, rehin bırakılan altının cinsi, gramı ve ayarı ile borç ödendiğinde altının geri verileceği yazılı bir belgede gösterilmelidir. Uygulamada en büyük sorun, altının “satış” gibi gösterildiği ya da rehin ilişkisini gösteren hiçbir belgenin bulunmadığı durumlarda çıkar. TMK m.939/2 ayrıca, rehnedende tasarruf yetkisi olmasa bile rehin konusu taşınıra iyiniyetle zilyet olan kişinin zilyetlik hükümlerine göre edinimi korunduğu ölçüde rehin hakkı kazanacağını düzenler; başkasının altınını rehin veren kişi, gerçek sahibini ciddi bir riskle karşı karşıya bırakabilir.

“Borcu Ödemezsen Altın Benim Olur” Şartı Geçerli mi?

Hayır. TMK m.949 aynen şöyledir: borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir. Bu kural, hukukta lehine mülkiyet geçirme yasağı olarak bilinir ve borçluyu, zor durumdayken borcun çok üzerinde değerdeki malını kaybetmekten korur. Altın rehninde bu koruma özellikle önemlidir: borç 100.000 TL iken rehin bırakılan altının değeri bunun iki katı olabilir ve altın fiyatı vadede daha da yükselebilir. Sözleşmeye ya da senede yazılmış olsa bile, vadede ödeme yapılmazsa altının alacaklıya kalacağına ilişkin kayıt hükümsüzdür.

Bu yasak, işlemin başka bir kılığa sokulmasıyla da dolanılamaz. Uygulamada alacaklılar, rehin yerine altının “satıldığını”, borç ödenirse “geri satılacağını” gösteren belgeler düzenletir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, güvence amacıyla yapılan inançlı devirlerde, borç ödenmezse devredilen malın alacaklıda kalacağına ve iade istenemeyeceğine ilişkin kayıtlara TMK m.949 karşısında değer verilemeyeceğini kabul etmiştir. Bu nedenle belge ne ad taşırsa taşısın, altının bir borcun güvencesi olarak verildiği ispatlanabiliyorsa, borçlu borcu ödeyerek altını geri isteme hakkını korur.

Rehin Ne Zaman Sona Erer? Zilyetlik ve Geri Verme

TMK m.943 uyarınca taşınır rehni, alacaklının zilyet olmaktan çıkması ve rehinli taşınırı zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hâle gelmesiyle son bulur; taşınır, alacaklının rızasıyla fiilen yalnız rehin verenin hâkimiyeti altında bulunduğu sürece rehnin hükümleri askıda kalır. Bu kural uygulamada iki sonuç doğurur. Birincisi, alacaklı altını borçluya “şimdilik sende dursun” diyerek geri verirse, rehnin hükümleri bu süre boyunca askıda kalır. İkincisi, alacaklının altını kaybetmesi veya başkasına kaptırması, rehin hakkını sona erdirebilir; ancak bu durum alacaklıyı rehin verene karşı TMK m.945’teki tazminat sorumluluğundan kurtarmaz.

Borcun geri ödenme zamanı konusunda da Borçlar Kanunu açık kurallar içerir. TBK m.386’ya göre tüketim ödüncü, ödünç verenin bir miktar parayı ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Taraflar belirli bir geri ödeme günü, bildirim süresi veya borcun istendiği anda muaccel olacağını kararlaştırmamışsa, TBK m.392 uyarınca ödünç alan ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir. Vadesi belirlenmemiş bir borç için alacaklının “hemen öde, yoksa altın benim” demesi bu nedenle hukuken dayanaksızdır.

Borç Ödenmezse Ne Olur? Rehnin Paraya Çevrilmesi

Borç vadesinde ödenmezse alacaklının yolu, rehni kendi başına satmak değil, icra dairesi aracılığıyla paraya çevirmektir. İİK m.45 uyarınca rehinle temin edilmiş bir alacağın alacaklısı, borçlu iflasa tabi olsa bile yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir; rehnin tutarı borcu ödemeye yetmezse kalan alacağını haciz veya iflas yoluyla takip edebilir. İİK m.145 uyarınca taşınır rehni ile sağlanmış alacaklı, takip talebinde rehin konusunun ne olduğunu ve varsa üçüncü kişilerin haklarını bildirir. m.146’ya göre borçluya gönderilen ödeme emrinde ödeme süresi on beş gündür ve yedi gün içinde itiraz edilmez, süre içinde borç ödenmezse rehnin satılacağı bildirilir.

Satış, icra dairesi tarafından yapılır ve satış bedelinden alacak ile takip masrafları karşılandıktan sonra kalan kısım borçluya aittir. Bu sistem, altının değerinin borçtan fazla olduğu durumlarda borçlunun bu farkı kaybetmesini önler. Alacaklının icra takibi yapmadan altını kendiliğinden satması veya eritmesi ise hem TMK m.945’teki tazminat sorumluluğunu hem de aşağıda anlatılan ceza sorumluluğunu doğurur. Borçlu, rehnin paraya çevrilmesi takibinde borcun miktarına veya rehnin varlığına itiraz ederek süreci durdurabilir; itiraz süresinin yedi gün olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

Rehin Alan Altını Sattı, Kaybetti veya Başkasına Rehin Verdi

TMK m.945 uyarınca alacaklı, rehinli taşınırın değerinin azalmasından veya yok olmasından doğan zarardan, bunun kendi kusuru olmaksızın meydana geldiğini ispat etmedikçe sorumludur; rehinli taşınırı rehin verenin rızası olmaksızın devreden veya başkasına rehneden alacaklı ise bundan doğan bütün zararlardan sorumludur. Bu hüküm, altının rehin alan tarafından satılması, bozdurulması, kaybolması veya bir başka kişiye rehin verilmesi hâllerinde borçlunun tazminat talebinin kanuni dayanağıdır. İspat yükünün alacaklıda olması, borçlunun lehinedir.

Altın, rehin alan tarafından iyiniyetli bir üçüncü kişiye satılmışsa, rehin veren altını bu üçüncü kişiden geri isteyemeyebilir; çünkü altın, rehin verenin kendi rızasıyla güvenilerek alacaklıya teslim edilmiştir ve iyiniyetli üçüncü kişi zilyetlik hükümleri çerçevesinde korunur. Bu durumda borçlunun talebi, TMK m.945 uyarınca rehin alana yönelir: borç miktarı düşüldükten sonra altının değeri ve doğan diğer zararlar. Rehin alanın altını kendi yararına satması, belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde amacı dışında tasarruf niteliği taşıdığından TCK m.155’teki güveni kötüye kullanma suçunu da oluşturabilir. Güvenilerek verilen altının üçüncü kişilere geçişi çalıntı altının kuyumcudan geri alınması, güveni kötüye kullanmanın unsurları güveni kötüye kullanma suçu rehberlerimizde anlatılmıştır.

Borç Ödendi, Altın Geri Verilmiyor

TMK m.944 açıktır: alacağın ödenmesi suretiyle veya başka bir sebeple rehin hakkı sona erince alacaklı, rehinli taşınırı hak sahibine geri vermekle yükümlüdür; alacaklı, alacağının tamamını almadıkça rehinli taşınırı veya onun bir kısmını geri vermek zorunda değildir. Borcun tamamı ödendiği hâlde altın iade edilmiyorsa, borçlu altının aynen iadesi için dava açabilir. Ödemenin banka üzerinden, açıklamalı olarak yapılması ve ödeme sırasında altının iadesinin yazılı olarak talep edilmesi, ispat açısından belirleyicidir. Rehin alanın altını elden çıkarma ihtimali varsa, dava ile birlikte veya dava öncesinde HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir istenerek altının devri ve satışı önlenmelidir; tedbir talebinin şartları ihtiyati tedbir rehberimizde anlatılmıştır.

Altın Karşılığı Faizli Borç: Tefecilik ve Faiz Sınırları

Altın rehin alarak borç veren kişilerin önemli bir kısmı, bu işi kazanç amacıyla ve süreklilik içinde yapar. TCK m.241’e göre kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. Altının rehin olarak alınması, işlemi tefecilik olmaktan çıkarmaz; aksine, altın karşılığı yüksek faizle borç veren kişiler bu suçun tipik failleridir. Tefecilik iddiası tefecilik suçu rehberimizde, kredi kartı yoluyla yapılan benzer işlemler ise kart dönüşü ve tefecilik rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Hukuk tarafında faiz, Borçlar Kanunundaki sınırlara tabidir. TBK m.88/2 uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılacak yıllık faiz oranı, mevzuata göre belirlenen yıllık faiz oranının yüzde elli fazlasını aşamaz; m.120/2 uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranı ise bu oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz. TBK m.387 uyarınca ticari olmayan tüketim ödüncünde taraflarca kararlaştırılmadıkça faiz istenemez; m.388/3 uyarınca faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi kararlaştırılamaz. Karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa ve bu oransızlık zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlanmışsa, TBK m.28 uyarınca zarar gören sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebilir veya oransızlığın giderilmesini isteyebilir; bu hak, zor durumun ortadan kalktığı ya da düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulmasından başlayarak beş yıl içinde kullanılmalıdır. Fahiş faizli senetlere dayanan takiplerde borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası yolu da değerlendirilmelidir.

Rehinli Altına Başka Bir Alacaklı Haciz Koyarsa

Rehin alan kişinin elindeki altına, rehin verenin başka bir alacaklısı tarafından haciz konulması da mümkündür. Bu durumda rehin alacaklısı, altın üzerindeki rehin hakkını icra dairesine bildirmelidir. İİK m.96 uyarınca borçlu elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterirse ya da üçüncü bir kişi o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse, icra dairesi bunu haciz tutanağına geçirir ve alacaklı ile borçluya itirazları için üç günlük süre verir; süresinde itiraz edilmezse iddia kabul edilmiş sayılır. Malın haczini öğrenen üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde iddiasını bildirmezse aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder.

Haczedilen altın, rehin iddiasında bulunan üçüncü kişinin elindeyse İİK m.99 uygulanır: üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz ve icra müdürü alacaklıya, üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için yedi gün süre verir; bu süre içinde dava açılmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır. Rehin alacaklısının hakkı haciz sırasında korunmazsa, altın rehin verenin diğer alacaklıları lehine satılabilir; bu nedenle rehin ilişkisinin tarihli ve açık bir belgeyle kurulmuş olması, yalnızca rehin veren için değil rehin alan için de önemlidir.

Kuyumcu ve İşletmeler: Teslimsiz Rehin ile Altın Stoku

Rehin kuralları yalnızca bireyler arasındaki borçlar için değil, kuyum işletmelerinin finansmanı için de önemlidir. TMK m.939’daki teslime bağlı rehin sisteminde altının alacaklıya teslimi gerekir; bu, stokunu sürekli satışta kullanan bir kuyumcu için elverişli değildir. 1 Ocak 2017’de yürürlüğe giren 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, ticari işlemlerde zilyetliğin devri gerekmeksizin, özel bir sicile yapılan tescille taşınır rehni kurulmasına imkân tanır; bu sistemde rehin veren taşınırı kullanmaya devam eder ve rehinli taşınırın zilyedi, onu koruyacak tedbirleri almakla yükümlüdür. Kuyum işletmeleri, bu yolla stoklarını teminat göstererek finansman sağlayabilir; ancak rehinli stokun satışı, sözleşme ve sicil kayıtlarındaki şartlara uygun yapılmalıdır.

Kuyumcunun kendisinin altın karşılığında borç vermesi ise ayrı bir risk alanıdır. Kuyumculuk faaliyeti altın ve mücevher alım satımıdır; müşteriden altın alıp karşılığında faizli borç vermek ve bunu kazanç amacıyla sürekli yapmak, TCK m.241’deki tefecilik suçu kapsamına girebilir. Müşterinin altınını “geri alım şartıyla” satın alan kuyumcular, bu işlemin gerçek bir satış mı yoksa rehin karşılığı borç mu olduğunun yargılamada sorgulanabileceğini bilmelidir.

Tefecilik Şikâyeti: Ceza Yolunun Sonuçları

Altın karşılığında faizli borç veren kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulabilir. TCK m.241’deki tefecilik suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık, suçu öğrendiğinde resen soruşturma yürütür ve şikâyetten vazgeçilmesi soruşturmayı sona erdirmez. Suçun üst sınırı altı yıl hapis olduğundan, TCK m.66/1-d uyarınca beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlar için öngörülen on beş yıllık dava zamanaşımı uygulanır. TCK m.242 uyarınca bu suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur; tefecilik faaliyeti bir şirket veya işletme üzerinden yürütülüyorsa bu hüküm de gündeme gelir.

Ceza yolu, hukuk yolunun yerine geçmez. Tefecilik soruşturması, altının iadesini veya fahiş faizin ödenmemesini kendiliğinden sağlamaz; bunun için iade davası, menfi tespit davası veya icra takibine itiraz gibi hukuki araçların ayrıca işletilmesi gerekir. Buna karşılık soruşturmada toplanan deliller, özellikle alacaklının başka kişilere de benzer şekilde faizli borç verdiğini gösteren tanık beyanları, defterler ve banka kayıtları, hukuk davasında fahiş faizin ve rehin ilişkisinin ispatında önemli rol oynar.

Uygulamada Sık Görülen Durumlar

Altın rehni uyuşmazlıkları birkaç tipik olayda toplanır. Birincisi, acil nakit ihtiyacı olan bir kişinin düğün takılarını tanıdık bir kişiye veya bir kuyumcuya bırakıp karşılığında borç almasıdır; borç yüksek faizle büyür ve vadede “altın artık bizim” denir. İkincisi, altının “satış” gibi gösterilmesi ve “geri alım” hakkı tanınmasıdır; alıcı, süre geçince altını kendisinin saydığını ileri sürer. Üçüncüsü, rehin alanın altını kendi borcu için başkasına rehin vermesi veya bozdurmasıdır. Dördüncüsü, borç ödendiği hâlde altının “kayboldu” veya “sonra veririm” denilerek iade edilmemesidir. Beşincisi ise rehin bırakan kişinin eşine ait ziynetleri rehin vermesi ve eşin altınlarını geri istemesidir; düğün takılarının aidiyeti düğün takıları kime kalır rehberimizde anlatılmıştır.

Dava Dilekçesi Örneği: Borç Ödendiği Hâlde İade Edilmeyen Rehinli Altın

Aşağıdaki örnek, borcun tamamı ödendiği hâlde rehin alan kişinin, senetteki “vadesinde ödenmezse altınlar alacaklıya kalır” kaydına dayanarak altınları iade etmediği bir olay için hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.

Altını Rehin Verirken Kontrol Listesi

Dilekçe hazırlığında yararlanılabilecek örnekler için ihtiyati tedbir talebi dilekçesi ve menfi tespit davası rehberlerimize de bakılabilir. Altın cinsinden verilen ödünçlerin aynen iadesi ve icra takibi altın borcu ve aynen iade, kuyumcuya emanet bırakılan altının akıbeti kuyumcu kaçtı, tamire bırakılan altındaki uyuşmazlıklar tamire verilen altın, altın günü gibi karşılıklı birikim düzenleri ise altın günü uyuşmazlığı rehberlerimizde yer almaktadır. Hediye olarak verilen altının geri istenmesi farklı kurallara tabidir; bu konu hediye edilen altın rehberimizde anlatılmıştır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Borç karşılığı bıraktığım altın kime ait?

Size aittir. TMK m.939 uyarınca altının alacaklıya teslimi yalnızca rehin hakkı kurar; mülkiyet rehin verende kalır.

Borcu vadesinde ödeyemezsem altınım alacaklıya mı kalır?

Hayır. TMK m.949 uyarınca borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir. Alacaklı ancak icra yoluyla rehni paraya çevirebilir.

Alacaklı rehindeki altını kendisi satabilir mi?

Hayır. İİK m.45 uyarınca rehinle güvence altına alınmış alacak için önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılır ve satış icra dairesince gerçekleştirilir. İzinsiz satış TMK m.945 uyarınca tazminat sorumluluğu doğurur.

Rehnin paraya çevrilmesi takibinde sürelerim nedir?

İİK m.146 uyarınca ödeme emrinde ödeme süresi on beş gün, itiraz süresi yedi gündür.

İcrada satılan altının bedeli borçtan fazlaysa ne olur?

Satış bedelinden alacak ve takip masrafları karşılandıktan sonra kalan kısım borçluya aittir.

Borcu ödedim, altınımı vermiyor. Ne yapabilirim?

TMK m.944 uyarınca alacak ödenince alacaklı rehinli altını geri vermekle yükümlüdür. Aynen iade davası açabilir, altının elden çıkarılmasını önlemek için HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir isteyebilirsiniz.

Rehin alan altınımı sattı veya kaybetti. Kim sorumlu?

TMK m.945 uyarınca rehin alan, altının değer kaybından veya yok olmasından kendi kusuru olmaksızın meydana geldiğini ispat etmedikçe sorumludur; altını rızanız olmadan devretmiş veya rehnetmişse bütün zararlardan sorumludur.

Belgeye “satış” yazıldı. Yine de rehin sayılır mı?

Altının bir borcun güvencesi olarak verildiği ispatlanırsa evet. Yargıtay, güvence amaçlı devirlerde borç ödenmezse malın alacaklıda kalacağına ilişkin kayıtlara TMK m.949 karşısında değer verilemeyeceğini kabul etmektedir.

Altın karşılığı faizle borç vermek suç mu?

Kazanç amacıyla ödünç para vermek TCK m.241 uyarınca tefeciliktir; ceza iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıdır, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır.

Borca uygulanan faizin sınırı var mı?

Evet. TBK m.88/2 uyarınca sözleşme faizi mevzuattaki oranın yüzde elli fazlasını, m.120/2 uyarınca temerrüt faizi yüzde yüz fazlasını aşamaz; m.388/3 uyarınca faize faiz yürütülmesi kararlaştırılamaz.

Zor durumda kaldığım için ağır şartlarla borç aldım. Ne yapabilirim?

TBK m.28 uyarınca edimler arasında açık oransızlık zor durumunuzdan yararlanılarak sağlanmışsa, zor durumun ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde sözleşmeden itibaren beş yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirebilir veya oransızlığın giderilmesini isteyebilirsiniz.

Borcun tamamını ödemeden altının bir kısmını geri isteyebilir miyim?

TMK m.944 uyarınca alacaklı, alacağının tamamını almadıkça rehinli taşınırı veya bir kısmını geri vermek zorunda değildir; taraflar aksini kararlaştırabilir.

Vadesi belirlenmemiş borç için alacaklı hemen ödeme isteyebilir mi?

TBK m.392 uyarınca geri ödeme günü, bildirim süresi veya istem anında muaccel olacağı kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden itibaren altı hafta geçmedikçe geri vermekle yükümlü değildir.

Kuyumcu altın stokunu teslim etmeden rehin verebilir mi?

Evet. 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, ticari işlemlerde zilyetlik devredilmeden sicile tescille taşınır rehni kurulmasına imkân tanır; rehinli taşınırın zilyedi onu koruyacak tedbirleri almakla yükümlüdür.

Tefecilik şikâyetinden vazgeçersem dava düşer mi?

Hayır. TCK m.241’deki tefecilik suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur ve vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez. Dava zamanaşımı TCK m.66/1-d uyarınca on beş yıldır.

Rehin aldığım altına başka bir alacaklı haciz koydu. Ne yapmalıyım?

Rehin hakkınızı icra dairesine bildirin. İİK m.96 uyarınca haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde iddianızı bildirmezseniz aynı takipte bu hakkı kaybedersiniz; altın sizin elinizdeyse İİK m.99 uyarınca alacaklının yedi gün içinde istihkak davası açması gerekir.

Eşimin takılarını rehin verdim. Eşim altınları geri isteyebilir mi?

Takılar eşinize aitse, onun rızası olmadan verilen rehin tartışmalı hâle gelir; TMK m.939/2 iyiniyetli rehin alanı zilyetlik hükümlerine göre korusa da eşinizin size karşı hakları saklıdır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.