Zamanaşımı Def’ine Cevap Dilekçesi Örneği (2026) — Trafik Kazası, KTK m. 109

Sigorta şirketinin bedeni zarar dosyalarında en çok kullandığı savunma zamanaşımıdır ve çoğu zaman yanlıştır. “Kaza üzerinden iki yıl geçmiş” cümlesi, kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa hiçbir şey ifade etmez: yaralanmalı kazada süre sekiz, ölümlü kazada on beş yıla çıkar. Bu rehber def’e nasıl cevap verileceğini, sürelerin nasıl hesaplanacağını ve iki hazır cevap dilekçesi örneğini içeriyor.

Kural: İki Yıl ve On Yıl

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Sigorta şirketinin savunması genellikle burada durur. Oysa maddenin ikinci fıkrası devam eder.

İstisna: Uzamış Ceza Zamanaşımı

Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu daha uzun süre tazminat talepleri için de geçerlidir.

Trafik kazalarında bu istisna kural hâline gelir: yaralanma varsa taksirle yaralama, ölüm varsa taksirle öldürme suçu oluşur ve ceza kanunundaki dava zamanaşımı süreleri devreye girer.

Zararın Bütünlüğü: Araç Hasarı da Uzar

Aynı kazada hem bedensel zarar hem araç veya eşya hasarı varsa, zararın bütünlüğü ilkesi gereği uzamış ceza zamanaşımı araç ve eşya hasarı talepleri bakımından da uygulanır. Yani kazada en küçük bir yaralanma dahi bulunuyorsa, aracınızdaki maddi hasar için de artık iki yıllık süre değil, sekiz yıllık süre işler.

Sigorta şirketleri bu ayrımı çoğu zaman gözden kaçırır ve maddi hasar talebine iki yıllık süreyi uygular. Cevap dilekçesinde kazadaki yaralanmanın belgelenmesi, bu savunmayı tek başına çürütür.

Süre Ne Zaman Başlar? En Çok Tartışılan Nokta

İki yıllık süre kaza tarihinden değil, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlar. Bedeni zarar dosyalarında bu ayrım belirleyicidir.

• Zararın öğrenilmesi, kalıcı durumun netleştiği andır. Tedavisi süren, ameliyat bekleyen bir mağdurun zararı henüz belirli değildir. Sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği sağlık kurulu raporu tarihi bu bakımdan önem taşır.
• Sonradan ağırlaşma hâlinde, artan maluliyet bakımından zararın öğrenildiği an, buna ilişkin yeni rapor tarihidir.
• Sorumlunun öğrenilmesi, tahmini değil kesin belirlenmeyi gerektirir. Failde yanılma zamanaşımını işletmez. Kaçan sürücünün sonradan tespit edildiği dosyalarda bu husus ayrıca ileri sürülmelidir.

Zamanaşımının Kesilmesi: Bir Kişiye Karşı Kesilen, Diğerine de İşler

KTK m. 109 uyarınca, zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı ise tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.

Bunun pratik değeri büyüktür. Sürücüye karşı açılmış bir dava veya sigortacıya yapılmış bir yazılı başvuru, diğerine karşı da zamanaşımını kesmiş olur. Cevap dilekçesinde bu tür işlemlerin tarihleri belgeyle gösterilmelidir.

Dilekçe Örneği 1 — Zamanaşımı Def’ine Cevap (Yaralanmalı Kaza)

Dilekçe Örneği 2 — Ölümlü Kazada Zamanaşımı Def’ine Cevap

Def’e Cevap Kontrol Listesi

• Kazada yaralanma veya ölüm var mı? (Varsa uzamış süre işler.)
• Adli rapor, epikriz veya ölüm belgesi dosyada mı?
• Ceza dosyası varsa numarası ve sonucu yazıldı mı? (Sonuç belirleyici değildir, ancak fiilin niteliğini gösterir.)
• Sağlık kurulu raporunun tarihi, zararın öğrenildiği an olarak ileri sürüldü mü?
• Sonradan ağırlaşma varsa yeni rapor tarihi gösterildi mi?
• Sigortaya başvuru, dava veya takip gibi kesme sebepleri tarihleriyle sıralandı mı?
• Kısmi ödeme yapılmışsa dekontu eklendi mi?
• Aynı kazada araç hasarı da varsa, zararın bütünlüğü ilkesi ileri sürüldü mü?
• Manevi tazminat bakımından KTK m. 90 yollaması ve TBK m. 72 yazıldı mı?

Sık Yapılan Beş Hata

1. Def’i kabullenmek. “İki yıl geçmiş” savunması, kazada yaralanma veya ölüm varsa dayanaksızdır.
2. Ceza dosyası yok diye vazgeçmek. Soruşturma yapılmamış olması uzamış süreyi engellemez.
3. Rapor tarihini kullanmamak. Süre kaza tarihinden değil, zararın öğrenildiği tarihten işler.
4. Kesme sebeplerini yazmamak. Sigortaya başvuru tarihi çoğu dosyada tek başına yeterlidir.
5. Araç hasarını ayrı düşünmek. Aynı kazada yaralanma varsa hasar talebi de uzamış süreye tabidir.

Def’in Zamanı: Ne Zaman İleri Sürülebilir?

Zamanaşımı bir def’idir; hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz, karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir. Bunun iki pratik sonucu vardır.

Birincisi, def’ cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Cevap dilekçesinde yer verilmeyen zamanaşımı def’i, sonradan savunmanın genişletilmesi yasağına takılır. Karşı taraf bu yasağı aşmak için ıslah yoluna başvurabilir; bu durumda ıslahın süresinde ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ayrıca denetlenmelidir.

İkincisi, karşı taraf def’i geç ileri sürmüşse bu husus öncelikle yazılmalıdır: esasa girmeden önce def’in usulen dinlenemeyeceği belirtilir, ardından ihtiyaten esasa ilişkin cevaplar sıralanır.

Tahkimde Zamanaşımı Def’i

Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınan dosyalarda da aynı savunma karşınıza çıkar ve aynı cevaplar geçerlidir. Ancak tahkimin kendine özgü bir yönü vardır: yargılama kural olarak evrak üzerinden yürüdüğünden, def’e cevap verirken dayanak belgelerin tamamının aynı anda sunulması gerekir. Duruşmada açıklama yapma imkânı sınırlıdır.

Bu nedenle tahkim dosyasında zamanaşımı def’ine cevap verirken adli rapor, sağlık kurulu raporu, sigortaya başvuru ve gönderi belgesi ile varsa ödeme dekontu tek bir dilekçe ekinde toplanmalıdır. Ayrıntı: bedeni zararda sigorta tahkim başvuru dilekçesi.

Def’ Kabul Edilirse: Kısmi Zamanaşımı İhtimali

Zamanaşımı tartışması her zaman “ya hep ya hiç” biçiminde sonuçlanmaz. Aynı dosyada birden çok talep kalemi varsa ve bunlar farklı sürelere tabi görülürse, bir kısmı bakımından def’ kabul edilirken diğerleri bakımından reddedilebilir.

Bu ihtimale karşı cevap dilekçesinde her kalem için ayrı dayanak göstermek yararlıdır: bedensel zarar kalemleri bakımından uzamış ceza zamanaşımı, araç hasarı bakımından zararın bütünlüğü ilkesi, manevi tazminat bakımından KTK m. 90 yollaması. Tek bir gerekçeye dayanan cevap, o gerekçe kabul görmediğinde dosyanın tamamını kaybettirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası tazminatında zamanaşımı süresi ne kadar?

KTK m. 109/1 uyarınca zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde kaza gününden başlayarak on yıldır. Ancak kaza cezayı gerektiren bir fiil oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.

Yaralanmalı ve ölümlü kazada süre kaç yıl?

Yaralanma taksirle yaralama suçunu oluşturduğundan sekiz yıllık, ölüm ise taksirle öldürme suçunu oluşturduğundan on beş yıllık dava zamanaşımı süresi uygulanır. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda ise iki yıllık süre geçerlidir.

Ceza davası açılmamışsa uzamış zamanaşımı uygulanır mı?

Uygulanır. Uzamış ceza zamanaşımının uygulanabilmesi için fiilin cezayı gerektiren bir eylem olması yeterlidir; fail hakkında soruşturma yapılmış veya ceza davası açılmış olması aranmaz. Takipsizlik kararı verilmiş olması da sonucu değiştirmez.

Uzamış süre sigorta şirketine karşı da geçerli mi?

Evet. Kanun, dayanışmalı sorumlu durumundaki kişiler arasında ayrım yapmamıştır; uzamış ceza zamanaşımı sürücü, işleten, sigortacı ve Güvence Hesabı bakımından aynı şekilde uygulanır.

Manevi tazminatta da uzamış zamanaşımı uygulanır mı?

Uygulanır. KTK m. 109’un lafzı maddi zarardan söz etse de, aynı Kanun’un 90. maddesinin Türk Borçlar Kanunu’na yaptığı gönderme nedeniyle TBK m. 72 devreye girer ve ceza zamanaşımı süreleri manevi tazminat istekleri bakımından da geçerlidir.

İki yıllık süre kaza tarihinden mi başlar?

Hayır. Süre, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlar. Bedeni zarar dosyalarında zararın öğrenilmesi, kalıcı durumun netleştiği andır; sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği sağlık kurulu raporunun tarihi bu bakımdan önem taşır.

Maluliyetim sonradan arttı, süre yeniden mi işler?

Sonradan ağırlaşan maluliyet bakımından zararın öğrenildiği an, artışa ilişkin yeni rapor tarihidir. Bu nedenle önceki bir davanın sonuçlanmış olması, sonradan ortaya çıkan artış bakımından talep hakkını tek başına ortadan kaldırmaz.

Kaçan sürücü sonradan bulundu, süre ne zaman başlar?

Sorumlunun öğrenilmesi tahmini değil kesin belirlenmeyi gerektirir; failde yanılma zamanaşımını işletmez. Kaçan sürücünün sonradan tespit edildiği dosyalarda sürenin bu tespit tarihinden işlediği ayrıca ileri sürülmelidir.

Zamanaşımı hangi işlemlerle kesilir?

Sigortacıya yapılan yazılı başvuru, sigortacının kısmi ödeme yapması, sürücü veya işletene karşı açılan dava, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ve icra takibi kesme sebebi olarak ileri sürülebilir. Bu işlemlerin tarihleri belgeyle gösterilmelidir.

Sürücüye karşı kesilen zamanaşımı sigortaya da işler mi?

Evet. KTK m. 109 uyarınca zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.

Aynı kazada araç hasarım da var, ona da uzun süre uygulanır mı?

Zararın bütünlüğü ilkesi gereği, aynı kazada bedensel zarar bulunuyorsa uzamış ceza zamanaşımı araç ve eşya hasarı talepleri bakımından da uygulanır. Kazada en küçük bir yaralanma dahi varsa hasar talebi iki yıllık süreye tabi değildir.

Zamanaşımı def’i hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır mı?

Zamanaşımı bir def’idir; karşı tarafça süresinde ileri sürülmesi gerekir. İleri sürüldüğünde ise cevap dilekçesiyle karşılanmalı, uzamış sürenin uygulanma sebebi ve kesme işlemleri belgeleriyle birlikte ortaya konmalıdır.

İlgili Rehberler

• Eski trafik kazası için hâlâ tazminat davası açabilir miyim?
• Zorunlu trafik sigortasında zamanaşımı ve doğrudan dava hakkı
• Tazminat davalarında zamanaşımı
• Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
• İbranameye rağmen bakiye tazminat dava dilekçesi örneği
• Trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Trafik kazasında sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
• Taksirle öldürme ve yaralama: TCK m. 85 ve 89
• Trafik kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı KTK m. 109 — zamanaşımı, uzamış ceza zamanaşımı ve zamanaşımının kesilmesi
• 2918 sayılı KTK m. 90 — Türk Borçlar Kanunu’na yollama
• 2918 sayılı KTK m. 85 — işletenin sorumluluğu
• 2918 sayılı KTK m. 97 — sigortacıya yazılı başvuru zorunluluğu
• 6098 sayılı TBK m. 72 — haksız fiilde zamanaşımı ve ceza zamanaşımının uygulanması
• 5237 sayılı TCK m. 85 — taksirle öldürme
• 5237 sayılı TCK m. 89 — taksirle yaralama
• 5237 sayılı TCK m. 66 — dava zamanaşımı süreleri