İMM Poliçesine Başvuru ve Dava Dilekçesi Örneği (2026) — İhtiyari Mali Mesuliyet

Ağır maluliyetli ve ölümlü dosyalarda tazminat, zorunlu trafik sigortasının teminat limitini çoğu zaman aşar. Limit bittiğinde talep sürücü ve işletene yönelir — ama onların ödeme gücü sınırlıysa hüküm kâğıt üzerinde kalır. İşte bu noktada İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi belirleyici olur. Bu rehber poliçenin nasıl tespit edileceğini, manevi tazminatı neden yalnızca bu poliçenin karşılayabileceğini ve iki hazır dilekçe örneğini içeriyor.

İMM Nedir, Ne Zaman Devreye Girer?

İhtiyari Mali Mesuliyet sigortası, adından anlaşılacağı üzere zorunlu değildir; araç sahibinin isteğine bağlı olarak yaptırılır. İşlevi, zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminat limitinin üstünde kalan zararı karşılamaktır.

Yapısı katmanlıdır: önce zorunlu trafik sigortası limitine kadar ödeme yapılır, limit tükendiğinde İMM poliçesi devreye girer ve kendi limiti kadar karşılar. İki poliçe aynı zararı iki kez ödemez; İMM, zorunlu sigortanın bittiği yerden başlar.

Ayrıntı: teminat limitini aşan tazminat ve İMM ile manevi tazminat dava dilekçesi.

Poliçe Var mı? Nasıl Tespit Edilir?

İMM ihtiyari olduğundan varlığı baştan bilinmez. Uygulamada tespit için izlenecek yol şudur:

1. Kaza tespit tutanağı — tutanakta araçların poliçe bilgileri yer alır; ancak çoğu zaman yalnızca zorunlu sigorta yazılır.
2. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları — araca ait poliçelerin sorgulanması için mahkemeden veya Komisyondan müzekkere yazılması talep edilir.
3. Zorunlu sigortacıdan sorulması — çoğu dosyada aynı şirket her iki poliçeyi de düzenlemiştir.
4. Karşı taraftan poliçe ibrazı — dava açıldıysa davalıdan poliçenin sunulması istenir.

Poliçenin Okunması: Üç Kritik Satır

Poliçe ele geçtiğinde şu üç noktaya bakılır. Bunlar, talebin nasıl kurulacağını doğrudan belirler.

Üçüncü satır özellikle önemlidir: zorunlu trafik sigortasında sigortacı zarar görene ödeme yapıp sonra kusurluya rücu ederken, İMM poliçesinde teminat dışı hâl varsa şirket zarar görene karşı da ödemeden kaçınabilir. Bu nedenle poliçe genel şartları ve özel şartları birlikte okunmalıdır.

Başvuru Zorunlu mu?

Zorunlu trafik sigortası bakımından dava veya tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuru dava şartıdır. İMM bakımından talebi doğrudan dava yoluyla ileri sürmek mümkün olsa da, uygulamada yazılı başvuru yapılması her hâlde yararlıdır: temerrüdün ne zaman doğduğunu belgeler ve faiz başlangıcını kurar.

Pratik yaklaşım şudur: zorunlu sigortacıya yapılan başvuruda İMM poliçesi de varsa aynı dilekçede her iki poliçeye birden dayanılır; poliçe sonradan tespit edilmişse ayrı bir başvuru yapılır.

Dilekçe Örneği 1 — İMM Poliçesine Yazılı Başvuru

Dilekçe Örneği 2 — İMM Sigortacısına Karşı Dava

Başvuru cevapsız kaldığında veya talep karşılanmadığında dava açılır. Aşağıdaki örnekte İMM sigortacısı, sürücü ve işletenle birlikte davalı gösterilmiştir.

Sorumluluğun Sırası: Kim Ne Kadar Öder?

Ağır dosyalarda talebin katmanlı kurulması gerekir. Dilekçede bu sıralamanın açıkça yazılması, sigortacı bakımından kısmi ret riskini azaltır.

Manevi tazminat bu tabloda farklı işler: zorunlu sigorta katmanı bu kalem bakımından devreye girmez, doğrudan üçüncü ve dördüncü katmana — poliçe kapsıyorsa ikinci katmana da — yönelir.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Poliçeyi araştırmamak. İMM ihtiyari olduğu için varlığı sorulmadıkça ortaya çıkmaz; en büyük tahsil imkânı böyle kaçırılır.
2. Teminat dışı hâlleri okumamak. Poliçedeki istisnalar, zorunlu sigortadan farklı olarak zarar görene karşı da ileri sürülebilir.
3. Manevi tazminatı yanlış davalıya yöneltmek. Poliçe kapsamıyorsa bu kalem sigortacıdan istenemez; kısmi ret ve aleyhe vekâlet ücreti doğar.
4. Kişi başı ve kaza başı limiti karıştırmak. Çok yaralanmalı kazalarda kaza başı limit paylaşılır.
5. Başvuru yapmadan dava açmak. Yazılı başvuru, temerrüdü ve faiz başlangıcını belgeleyen tek dayanaktır.

Zincirleme ve Çok Yaralanmalı Kazada Limit Paylaşımı

Aynı kazada birden çok zarar gören varsa, poliçedeki kaza başına limit bu kişiler arasında paylaşılır. Bu, ağır dosyalarda beklenmedik bir daralma yaratır: kişi başına limit yüksek görünse de, kaza başına limit dolduğunda geriye kalan zarar görenler payını alamaz.

Bu ihtimale karşı dilekçede iki şey yapılmalıdır. Birincisi, aynı kazadan doğan diğer taleplerin bulunup bulunmadığının araştırılması istenmelidir. İkincisi, limit paylaşımı nedeniyle karşılanamayan kısım bakımından işleten ve sürücüye yöneltilen talep ayrıca ve açıkça korunmalıdır. Aksi hâlde sigortacı yönünden verilen kısmi ret, sorumlulara karşı talebi de zayıflatır.

Zamanaşımı: İMM’de Süre Nasıl İşler?

Trafik kazasından doğan talepler bakımından genel kural, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Kaza cezayı gerektiren bir fiil oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı devreye girer: yaralanmalı kazada sekiz, ölümlü kazada on beş yıl.

Uzamış ceza zamanaşımı, sorumlular arasında ayrım gözetmeksizin uygulanır. Sigortacı bakımından ileri sürülen zamanaşımı def’ine karşı bu husus açıkça yazılmalıdır. Ayrıntı: zamanaşımı def’ine cevap dilekçesi örneği.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

• Kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgileri incelendi mi?
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları için müzekkere talep edildi mi?
• Poliçenin teminat limiti (kişi başı ve kaza başı) okundu mu?
• Poliçe manevi tazminatı kapsıyor mu?
• Teminat dışı hâller (alkol, ehliyetsizlik vb.) incelendi mi?
• Zorunlu sigorta limitinin tükendiği belgelendi mi?
• Aynı kazadan doğan başka talepler var mı? (Kaza başına limit paylaşımı.)
• Yazılı başvuru yapıldı ve gönderi belgesi saklandı mı? (Faiz başlangıcı.)
• Manevi tazminat doğru davalıya yöneltildi mi?

Sıkça Sorulan Sorular

İMM poliçesi nedir?

İhtiyari Mali Mesuliyet sigortası, araç sahibinin isteğine bağlı olarak yaptırılan ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminat limitinin üzerinde kalan zararı karşılayan poliçedir. Zorunlu sigorta limiti tükendiğinde devreye girer; iki poliçe aynı zararı iki kez ödemez.

İMM poliçesi zorunlu mu?

Hayır, ihtiyaridir. Bu nedenle her araçta bulunmaz ve varlığı baştan bilinmez. Ağır maluliyetli ve ölümlü dosyalarda poliçenin bulunup bulunmadığının araştırılması, dilekçe yazılmadan önceki ilk iştir.

Karşı tarafın İMM poliçesi olup olmadığını nasıl öğrenirim?

Kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgileri incelenir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarının celbi için mahkemeden veya Komisyondan müzekkere yazılması istenir; zorunlu sigortacıya sorulur ve dava açılmışsa davalıdan poliçenin ibrazı talep edilir.

Manevi tazminatı İMM poliçesinden alabilir miyim?

Poliçe manevi tazminatı teminat kapsamına almışsa, poliçe limitleri dâhilinde alınabilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında olduğundan, İMM bu kalem bakımından tek sigorta kapısıdır. Poliçe kapsamıyorsa talep yalnızca sürücü ve işletene yöneltilir.

İMM’ye başvurmadan dava açabilir miyim?

Zorunlu trafik sigortasındaki yazılı başvuru dava şartı İMM bakımından aynı şekilde işlemese de, yazılı başvuru her hâlde yararlıdır: temerrüdün ne zaman doğduğunu belgeler ve faiz başlangıcını kurar. Bu nedenle dava öncesi başvuru önerilir.

Poliçede alkol veya ehliyetsizlik istisnası varsa ne olur?

Zorunlu trafik sigortasında sigortacı zarar görene ödeme yapıp sonra kusurluya rücu ederken, İMM poliçesindeki teminat dışı hâllerde şirket zarar görene karşı da ödemeden kaçınabilir. Bu nedenle poliçenin genel ve özel şartları birlikte okunmalıdır.

Kişi başına limit ile kaza başına limit farkı nedir?

Poliçede her iki limit ayrı ayrı yer alabilir. Kişi başına limit tek bir zarar gören için ödenecek azami tutarı, kaza başına limit ise aynı kazadaki tüm zarar görenler için ödenecek toplam tutarı gösterir. Çok yaralanmalı kazalarda kaza başına limit paylaşılır.

İMM sigortacısı davada nasıl gösterilir?

Sürücü ve işletenle birlikte davalı gösterilir; ancak sigortacı bakımından talep poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere ileri sürülür. Sonuç kısmında bu sınırlamanın yazılması, kısmi ret riskini azaltır.

Zorunlu sigorta limiti tükenmeden İMM’ye başvurabilir miyim?

İMM, zorunlu sigortanın bittiği yerden başlayan katmanlı bir teminattır. Bu nedenle talep kurulurken önce zorunlu sigorta limitinin tükendiği veya tükeneceği ortaya konmalı, aşan kısım için İMM’ye dayanılmalıdır.

İMM poliçesinden yapılan ödemeye faiz işler mi?

İşler. Faizin başlangıcı, sigortacının temerrüde düştüğü andır; bu nedenle yazılı başvurunun tarihi ve gönderi belgesi dosyaya sunulmalıdır. Talep edilmeyen faize hükmedilmeyeceğinden, faiz dilekçede açıkça istenmelidir.

İMM poliçesi sonradan ortaya çıkarsa ne yapmalıyım?

Davayı o şirkete de yöneltmek için taraf teşkiline gidilmesi gerekir ve bu zaman kaybettirir. Bu nedenle poliçe araştırması dosyanın başında yapılmalıdır. Dava sürerken poliçe tespit edilirse, sigortacının davaya dâhil edilmesi talep edilir.

İMM ile Karayolu Taşımacılık sigortası aynı şey mi?

Hayır. İMM, aracın zorunlu sigorta limitini aşan sorumluluğunu karşılayan ihtiyari bir poliçedir. Karayolu taşımacılığına ilişkin zorunlu sigortalar ise yolcu taşımacılığı yapan araçlar için ayrıca öngörülmüş farklı teminatlardır ve kendi kuralları vardır.

İlgili Rehberler

• Teminat limitini aşan tazminat: İMM ve işleten sorumluluğu
• Trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Araç işleteninin hukuki sorumluluğu
• Trafik kazasında sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
• Bakıcı gideri ve sürekli bakım tazminatı dava dilekçesi örneği
• Aktüerya (hesap) bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Talep artırım dilekçesi örneği (HMK m. 109/4)
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
• Trafik kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı KTK m. 85 — işletenin sorumluluğu
• 2918 sayılı KTK m. 90 — zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı
• 2918 sayılı KTK m. 91 — zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü
• 2918 sayılı KTK m. 97, 99 — başvuru şartı, ödeme süresi ve temerrüt
• 6102 sayılı TTK m. 1401 vd. — sigorta sözleşmesine ilişkin genel hükümler
• 6098 sayılı TBK m. 54, 55, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri, faiz ve manevi tazminat
• 6100 sayılı HMK m. 109/4 — kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları