Hissesi Fon Portföyündeki Şirketin Yöneticileri SPK İncelemesine Çağrıldı 2026: Bilgi-Belge Talebi ve Sözlü Bilgi (SPKn m.88-89), Sır Saklama ile KAP Açıklaması Çatışması (m.90/2, m.113; II-15.1 m.5, m.6, m.9) ve Savunma Hazırlığı (m.105/1)

Sermaye Piyasası Kurulu sermaye piyasası faaliyet ve işlemlerini, Kurul Başkanının görevlendirdiği meslek personeli eliyle denetler (SPKn m.88/1). Denetim, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar ile ilgili diğer gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Görevliler bilgi ve belge istemeye, vergi kayıtları dâhil defterleri ve elektronik kayıtları incelemeye, yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkilidir; ilgililer bu istekleri yerine getirmek ve tutanakları imzalamak zorundadır (m.89/1-2). İncelenen fonların portföyünde payı bulunan bir borsa şirketinin yöneticilerine gelen çağrı bu yetkiye dayanır. Çağrı bir ceza soruşturması değil, idari bir incelemedir. Ancak verilen cevaplar idari para cezasına, tedbire veya Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna dayanak olabilir (m.101, m.103, m.115). Kendilerinden bilgi istenenler gizlilik ve sır saklama hükümlerini ileri sürerek bilgi vermekten imtina edemez (m.90/1). İncelemeye konu olanlar ile bilgi istenenler ise incelemenin varlığını ve niteliğini sır olarak saklamak zorundadır (m.90/2). Bu yükümlülük, ihraççının fiyatı etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmeleri kamuya açıklama yükümlülüğüyle (SPKn m.15/1; II-15.1 m.5/1) ve Özel Durumlar Rehberinin idari ve adli kovuşturmalara ilişkin 5.3 bölümüyle gerilim yaratır. Görüşümüze göre Kurul incelemelerine özgü özel bir kanun hükmü olan m.90/2, incelemenin varlığı ve niteliği bakımından genel açıklama yükümlülüğüne üstün gelir. Ancak şirket, haber ve söylentiler karşısında yanıltıcı bir açıklama da yapamaz (II-15.1 m.9, m.24/3). Bu yazıda çağrının dayanağını, Kurulun bir ihraççıda neyi araştırabileceğini, istenebilecek belgeleri, sözlü bilgi toplantısını, şirket ile yöneticinin çıkarlarının ayrıştığı noktaları, sır saklama ile KAP arasındaki çatışmayı ve inceleme sonrasındaki savunma sürecini (m.105/1) anlatıyoruz.

SPK Çağrısının Hukuki Niteliği: Denetim Yetkisi ve İhraççı İçin Anlamı

Kısa cevap: Kurulun denetim yetkisini, Kurul Başkanının görevlendirdiği meslek personeli kullanır (SPKn m.88/1). Denetim, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar ile ilgili diğer gerçek ve tüzel kişilerin sermaye piyasasına ilişkin faaliyet ve işlemlerini kapsar (m.89/1). Payları borsada işlem gören bir ihraççı ve yöneticileri bu kapsamdadır. Görevliler bilgi ve belge istemeye, defter ve kayıtları incelemeye, yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkilidir. İlgililer bu istekleri yerine getirmek ve tutanakları imzalamakla yükümlüdür (m.89/2).

Bu aşama bir idari incelemedir. Tanık ve şüpheli ayrımı ceza muhakemesine ait kavramlardır ve Kurulun sözlü bilgi alması bir savcılık ifadesi değildir. Bununla birlikte inceleme sırasında verilen yazılı cevaplar ve tutanağa geçen sözlü beyanlar, inceleme sonunda bir idari yaptırımın gerekçesinde yer alabilir veya Kurulun suç duyurusunun ekinde savcılığa gidebilir. Bu nedenle ihraççı şirketin ilk cevabı, ileride verilecek savunmanın da temelini oluşturur. Bir inceleme yazısı geldiğinde ilk kırk sekiz saatte yapılacaklar, cevap formatı ve ek süre talebi SPK incelemesi kapıyı çaldığında yazımızda, Kurulun denetim ve tedbir yetkilerinin tamamı SPK’nın denetim ve tedbir yetkileri yazımızda anlatıldı. Bu yazı, hissesi incelenen fonların portföyünde bulunan ihraççı şirkete ve yöneticilerine özgü sorulara odaklanır.

SPK Hissesi Fonlarda Bulunan Şirkette Neyi Araştırabilir? Olası İnceleme Eksenleri

Kısa cevap: Bir fonun işlemleri incelenirken portföydeki payların ihraççısı çoğu zaman bilgi kaynağıdır. Kurul, fonların o paya ilişkin işlemleri ile şirketin açıklamaları ve yöneticilerin işlemleri arasında bir bağlantı olup olmadığını görmek isteyebilir. Yazıda sorulan dönem, işlemler ve kişiler, şirketin hangi eksende değerlendirildiğini gösterir. Aşağıdaki eksenler, mevzuattaki yükümlülüklerden hareketle yaptığımız değerlendirmedir.

Yazıda yalnızca pay sahipliği tabloları ve kamuya açıklanmış belgeler isteniyorsa şirket büyük olasılıkla bilgi kaynağı konumundadır. Buna karşılık fonlarla yazışmalar, yatırımcı toplantılarının kayıtları, erteleme kararları veya yöneticilerin kişisel işlemleri soruluyorsa, şirket veya yöneticiler de incelenen konumda olabilir. Görüşümüze göre bu ayrım cevabın doğruluğunu ve eksiksizliğini değiştirmez; her iki durumda da cevap tam olmalıdır. Değiştirdiği şey hazırlığın derinliği ve yöneticilerin ayrı hukuki destek ihtiyacıdır. Fonlar yönünden şu sınırı da hatırlatmak gerekir: tek bir fon hiçbir ihraççının sermayesinin ya da tüm oy haklarının yüzde onundan, aynı yöneticinin yönetimindeki tek bir kurucuya ait fonlar ise toplu olarak yüzde yirmisinden fazlasına sahip olamaz (III-52.1 m.17/2). Serbest fonlar Tebliğin 17 ila 24. maddelerindeki portföy sınırlamalarına tabi değildir (III-52.1 m.25/1). Ancak Kurulun 28.08.2026 tarihli ve 52/1589 sayılı kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de yapılan değişiklikle serbest fonlar için de ihraççının fiili dolaşım oranına göre kademelendirilen pay sınırları getirilmiş ve sınırları aşan pozisyonların en geç 31.12.2026’ya kadar uyumlu hâle getirilmesi öngörülmüştür (Rehber 4.3/1, 4.3/8). Bu kademeler hisse senedi serbest fon tasfiyesi ve fiili dolaşım kademeleri yazımızda anlatıldı. Şirket hissesinin soruşturmaya konu olmasının KAP, borsa tedbirleri ve pay geri alımı bakımından sonuçları şirketimizin hissesi manipülasyon soruşturmasına konu oldu yazımızda, suç tiplerinin unsurları piyasa dolandırıcılığı suçu ve piyasa bozucu eylemler yazılarımızda ele alındı.

Hukukçular Evi Ankara Bu Süreçte İhraççı Şirkete Ne Yapar?

İncelenen fonlarla bağlantılı bir şirkete gelen SPK yazısı, hukuki değerlendirme ile belge yönetiminin birlikte yürütülmesini gerektirir. Hukukçular Evi Ankara, ihraççı şirketlere ve yöneticilerine bu süreçte aşağıdaki işlerde destek verir.

Yazı Kime Geldi? Şirket, Yönetici, Eski Yönetici ve Çalışan Ayrımı

Kısa cevap: Yazının muhatabı, cevabın kim tarafından, hangi sıfatla ve kimin sorumluluğu altında verileceğini belirler. Şirkete gelen yazıyı şirketi temsile yetkili kişiler şirket adına cevaplar. Yöneticiye şahsen gelen yazıyı ise yönetici kendi adına cevaplar. İki cevap arasında bir çelişki bulunması, her iki taraf için de ayrı bir risk doğurur.

Şirket avukatının yöneticiye danışmanlık vermesi, çıkarlar örtüştüğü sürece mümkündür. Ancak sorular yöneticinin kişisel pay işlemlerine, fon yöneticileriyle kişisel temaslarına veya şirket içinde verdiği talimatlara yöneldiğinde şirketin ve yöneticinin menfaati ayrışabilir. Örneğin şirket, aykırılığın bireysel bir davranıştan kaynaklandığını göstermek isteyebilir; yönetici ise talimatın kurumsal bir süreçten geldiğini savunabilir. Görüşümüze göre bu durumda yönetici ayrı bir avukatla hazırlanmalıdır. Avukat, avukatlık görevi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz. Müvekkilin izni olmadan bu hususlarda tanıklık yapamaz, izin verilse bile tanıklıktan çekinebilir (Avukatlık Kanunu m.36). Bu nedenle görüşümüze göre bir avukattan hukuki yardım almak, m.90/2’deki sır saklama yükümlülüğünün veya m.113’teki açıklama yasağının ihlali sayılmaz. Ancak Kanunda açık bir istisna bulunmadığından paylaşım hukuki yardım amacıyla ve gerekli ölçüde yapılmalı, danışmanlık ilişkisi yazılı olarak kurulmalı ve bilgi avukat dışındaki kişilere yayılmamalıdır. Soruşturmada ifadeye çağrılan çalışanların sıfatı ifadeye çağrılan çalışan: tanık mı, şüpheli mi yazımızda, şüpheli sıfatı kazanan yöneticinin hakları fon soruşturmasında şüpheli yönetici rehberi yazımızda anlatıldı.

İhraççıdan İstenebilecek Belgeler ve SPK’nın Bunları Neyle Karşılaştırabileceği

Kısa cevap: Kurul, ihraççıdan aldığı belgeleri başka kaynaklardan elde ettiği kayıtlarla karşılaştırabilir: fonların ve aracı kurumların işlem kayıtları, MKK kayıtları ve KAP açıklamaları. Bu nedenle cevapta verilen her bilginin Kurulun elindeki başka bir kayıtla doğrulanabileceği varsayılmalıdır. Belgeler ile yöneticilerin sözlü beyanları arasındaki tutarlılık, cevabın en önemli kalite ölçütüdür.

Yazı geldiği anda şirketin ilk işi, istenen dönemi kapsayan bütün kayıtlar için yazılı bir kayıt koruma talimatı vermek olmalıdır. Otomatik silme ayarları durdurulmalı, cihaz değişiklikleri ertelenmeli, hiçbir belge sonradan yeniden üretilmemeli veya düzeltilmemelidir. İstenen kayıtların silinmesi veya kaybolması, bunların hiç veya istenen şekliyle verilememesine yol açarak SPKn m.111/1 ve m.103/7 bakımından sorumluluk doğurur. Kasten, tutulması zorunlu defter ve kayıtları usulüne uygun tutmamak veya kanuni süresince saklamamak SPKn m.112’de ayrı bir suçtur. Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok etmek, silmek, gizlemek veya değiştirmek ise TCK m.281 kapsamındadır; kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suça ilişkin delil karartması bu hükme göre cezalandırılmaz, ancak silme davranışı inceleme ve soruşturmada aleyhe değerlendirilebilir. Görüşümüze göre belgeler bir dizinle, her birinin kaynağı ve dönemi gösterilerek teslim edilmeli, teslim edilemeyen belgeler için gerekçe yazılı olarak bildirilmelidir. Bir belgenin bulunmaması, gerekçesiyle bildirildiğinde bir savunma unsurudur. Sessiz kalındığında ise istenen şekliyle vermeme tartışmasına dönüşür. Yöneticilerin kendi pay işlemlerine ve içsel bilgi listelerine ilişkin kurallar yönetici kendi şirketinin hissesini alıp satabilir mi yazımızda ayrıntılı olarak ele alındı.

Eşzamanlı iç inceleme: SPK incelemesi sürerken şirketin kendi iç incelemesini nasıl yürüteceği, belgeleri nasıl koruyacağı ve görüşmeleri nasıl yapacağı şirket içi inceleme rehberi yazımızda anlatıldı.

Cevap yazısı: İhraççıya gelen bilgi-belge talebine verilecek ana cevap, belge dizini, ek süre ve kısmi teslim yazıları ile sözlü bilgi tutanağına ek açıklama örneği SPK bilgi-belge talebine cevap yazısı örneği yazımızda yer alıyor.

Yöneticinin Sözlü Bilgi Toplantısı: Önce, Sırasında ve Sonra

Kısa cevap: Görevliler yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkilidir (SPKn m.89/1). Sözlü bilgi tutanağa bağlanır; ilgililer tutanağı imzalamakla yükümlüdür ve imzadan kaçınılırsa sebebi tutanağa yazılır (m.89/2). Bu toplantı bir ceza muhakemesi ifadesi değildir. Ancak tutanağa geçen beyan, incelemenin sonunda bir idari yaptırımın veya Kurulun suç duyurusunun dayanakları arasında yer alabilir.

SPKn, idari incelemede sözlü bilgi alınırken avukat bulundurulmasını açıkça düzenlememektedir. Görüşümüze göre hak arama hürriyeti (Anayasa m.36) gereği avukat eşliği talep edilebilir. Talep reddedilirse bu durum tutanağa yazdırılmalıdır. İnceleme ceza soruşturmasına dönüşür ve yönetici şüpheli sıfatıyla dinlenirse, isnat anlatılarak müdafi seçme, susma ve lehine delil toplanmasını isteme hakları hatırlatılır (CMK m.147). İdari incelemede ise bilgi verme yükümlülüğü ile Anayasa m.38/5’teki güvence arasında doğal bir gerilim vardır: hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Görüşümüze göre bu güvence, iradeden bağımsız olarak mevcut olan belge ve kayıtları verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; kişinin olayları kendi aleyhine yorumlayarak anlatmaya zorlanması ise bu güvenceyle sınırlıdır. Bu gerilimin pratik çözümü beyanları belgeye dayandırmak, yorum ve tahminden kaçınmak ve cevabı sorulan soruyla sınırlı tutmaktır. İfade ve tutanak kurallarının ayrıntıları SPK incelemesinde bilgi-belge talebi ve ifade yazımızda yer alır.

Eksik, Geç veya Yanlış Cevabın Bedeli: Suç ve İdari Para Cezası Haritası

Kısa cevap: İnceleme süreci, asıl iddiadan bağımsız suç ve kabahat tipleriyle korunur. İnceleme sonunda şirket veya yöneticileri hakkında fonlarla ilgili hiçbir aykırılık bulunmasa bile, cevap verilmemesi, eksik veya yanıltıcı cevap verilmesi ya da inceleme bilgisinin başkalarına açıklanması ayrı bir sorumluluk doğurur.

Aynı fiil hem m.111/1’de suç hem m.103/7’de kabahat olarak tanımlanmıştır. Kabahatler Kanunu m.15/3’e göre bir fiil hem suç hem kabahat olarak tanımlanmışsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır; suç dolayısıyla yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahatten dolayı yaptırım uygulanabilir. İdari para cezalarının alt ve üst sınırları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden tutarları burada vermiyoruz; güncel aralıklar ve iptal davası süreci SPK idari para cezası ve iptal davası yazımızda yer alır. İhraççı bakımından en sık karşılaşılan risk, cevabın hiç verilmemesi değil, farklı birimlerden toplanan bilgilerin birbiriyle çelişmesidir. Örneğin mali işler biriminin verdiği tarih ile yatırımcı ilişkileri biriminin verdiği tarih farklı olabilir. Görüşümüze göre bu nedenle cevap tek bir koordinatör tarafından, bütün eklerle birlikte okunarak ve belge dizinine bağlanarak gönderilmelidir.

Sır Saklama ile KAP Açıklaması Çatıştığında: SPKn m.90/2 ve Özel Durumlar Tebliği

Kısa cevap: SPKn m.90/2’ye göre “İncelemeye konu olan kişiler ile olay ve konu hakkında bilgi ve belge talep edilen kamu kurumları dâhil gerçek ve tüzel kişilerin, incelemenin varlığını ve niteliğini sır olarak saklamaları zorunludur.” Kanun ise fiyatı etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmelerin ihraççılarca kamuya açıklanmasını ister (SPKn m.15/1); Özel Durumlar Tebliği de içsel bilgilerin ortaya çıktığında veya öğrenildiğinde açıklanmasını öngörür (II-15.1 m.5/1). Görüşümüze göre Kurul incelemelerine özgü özel bir hüküm olan m.90/2, incelemenin varlığı ve niteliği bakımından genel açıklama yükümlülüğüne üstün gelir. Ancak şirket hiçbir durumda yanlış veya yanıltıcı bir açıklama yapamaz (II-15.1 m.24/3).

Özel Durumlar Rehberinin 5.3 bölümü şöyle der: “İhraççıda önemli görev ve sorumluluğu bulunanların görevleri ile ilgili olarak karşılaştıkları dava ve yaptırımların yanı sıra doğrudan ihraççı ile ilgili olan idari veya adli kovuşturmalar da özel durum açıklaması yükümlülüğüne konu edilebilir.” Rehber, açıklama yükümlülüğünün bu kovuşturmaların sermaye piyasası aracının değerini, fiyatını veya yatırım kararlarını etkileyeceği kanaati oluştuğu anda doğacağını ekler ve kovuşturmanın sonucuna bağlı kalmaksızın ihraççının kovuşturmanın sonucunu etkileyebilecek önlemler almasının da açıklama yükümlülüğüne tabi olduğunu belirtir. Örneğin inceleme nedeniyle bir yöneticinin görevden alınması bu kapsamda değerlendirilebilir. Rehberin 5.2 bölümü de yöneticilerin görevleriyle ilgili olarak karşılaştıkları ve ihraççıyı etkileyen dava ve yaptırımları bildirim yükümlülüğü kapsamında sayar. Rehberde SPKn m.90’daki sır saklama yükümlülüğüne ayrıca değinilmemektedir.

Görüşümüze göre salt bir bilgi-belge talebi üç nedenle KAP’ta açıklanmaz. Birincisi, açıklama yükümlülüğünün dayanağı da bir kanun hükmü olsa da (SPKn m.15/1), m.90/2 Kurul incelemelerine özgü daha özel bir hükümdür; genel yükümlülüğü somutlaştıran Tebliğ ve Rehber bu özel hükmün getirdiği sır saklama yükümlülüğünü kaldıramaz. İkincisi, bilgi talebi tek başına şirket hakkında bir isnat içermez ve çoğu zaman fonların işlemlerine ilişkin bir incelemenin parçasıdır; bu nedenle henüz Rehber 5.3’teki anlamıyla şirketi doğrudan ilgilendiren bir kovuşturma niteliği taşımayabilir. Üçüncüsü, inceleme kapsamında istenen bilgi veya belgelere ilişkin başkalarına açıklamada bulunmak m.113’te ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Buna karşılık Kurulun kamuya açıkladığı bir tedbir veya yaptırım, yöneticiler hakkında kamuya yansıyan bir ceza soruşturması ya da şirketi doğrudan etkileyen bir dava ayrıca değerlendirilmeli ve Rehber 5.2 ile 5.3 kapsamında açıklama gerektirebilir.

En zor durum, incelemenin basına yansımasıdır. Haber doğruysa şirket onu yalanlayamaz. Çünkü doğru olmayan bir açıklama hem Tebliğe (II-15.1 m.9, m.24/3) hem de bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığına ilişkin SPKn m.107/2’ye aykırılık riski taşır. Haberi teyit etmek ise m.90/2 ve m.113 bakımından risklidir. Görüşümüze göre bu durumda Kurula yazılı başvurularak açıklamanın içeriği konusunda görüş istenmelidir. Görüş gelene kadar yapılacak açıklama, incelemenin varlığını ve niteliğini ne teyit ne de inkâr etmeli; şirketin faaliyetlerine ve mevzuata uyum taahhüdüne ilişkin olgusal bir metin olmalıdır. Bu yaklaşım m.9’daki doğrulama yükümlülüğünün lafzından ayrılır ve dayanağı yalnızca m.90/2’dir; bu nedenle Kurula danışılması belirleyicidir. Kurulun ilettiği bir talimat varsa ona uyulur. MASAK, BDDK veya savcılık süreçlerinde benzer çatışmanın nasıl çözüldüğü halka açık şirket MASAK, BDDK ya da savcılık sürecine girdi yazımızda, haber doğrulama açıklamasının sınırları şirketimizin hissesi manipülasyon soruşturmasına konu oldu yazımızda anlatıldı.

Yönetim Kurulunun Görevi ve Şirket ile Yöneticinin Çıkar Ayrışması

Kısa cevap: Yönetim kurulu üyeleri görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetmekle yükümlüdür (TTK m.369/1). Kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal eden yöneticiler, şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına verdikleri zarardan sorumludur (TTK m.553/1). SPK incelemesi bu iki hükmün birlikte işlediği bir süreçtir: yönetim kurulu hem incelemeyi yönetmek hem de üyelerinin kişisel sorumluluğunu şirketin menfaatinden ayırmak zorundadır.

Yönetim kurulunun, incelemeyi hangi üyenin veya birimin koordine edeceğini bir kararla belirlemesi yerinde olur. Görüşümüze göre incelemeye konu işlemlerde kişisel ilgisi bulunan üyenin bu koordinasyonu yürütmemesi, hem şirketin hem de o üyenin yararınadır. Karar, m.90/2 gereği incelemenin ayrıntılarını içermemeli; yalnızca görevlendirmeyi, gizlilik yükümlülüğünü ve bilgi akışının kimler arasında olacağını göstermelidir. Savunma istem yazısı geldiğinde şirket ve yönetici sorumluluğunun nasıl ayrıştığı şirkete savunma istemi ve idari para cezası: şirket ve yönetici sorumluluğu yazımızda ele alındı.

Finansman tarafı: İnceleme haberleri üzerine bankaların kredi limitlerini kesmesi hâlinde şirketin hakları banka kredi limitimizi kesti: hakkın kötüye kullanılması mı yazımızda ele alındı.

İnceleme Sonrası: Savunma İstemi, İdari Para Cezası, Tedbir ve Suç Duyurusu

Kısa cevap: İnceleme başlıca dört şekilde sonuçlanabilir: işlem yapılmaması, idari para cezası, tedbir veya Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusu. Aşağıdaki tablo ara aşamayı ve ceza yargılamasında doğabilecek sonucu da gösterir. İdari para cezasından önce ilgilinin savunması alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse, ilgilinin savunma hakkından feragat ettiği kabul edilir (SPKn m.105/1). Kanunda yazılı suçlarda soruşturma yapılması, Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır (m.115/1).

Savunma istem yazısı, inceleme boyunca verilen cevapların Kurul tarafından nasıl okunduğunu ilk kez gösteren belgedir. Bu nedenle savunma hazırlanırken önceki bütün yazılı cevaplar ve sözlü bilgi tutanakları yeniden incelenmeli, savunmanın bunlarla çelişmemesi sağlanmalıdır. Otuz günlük sürenin planlaması SPK savunma istem yazısı geldi: 30 gün içinde ne yapmalı yazımızda, işlem yasağının etkileri SPK işlem yasağı yazımızda, Kurul kararlarına karşı dava dilekçesi SPK kararına karşı iptal davası dilekçesi örneği yazımızda, karar türüne göre yargı yolu SPK kararlarına karşı yargı yolları yazımızda ve Kurulun suç duyurusundan sonraki süreç SPK hakkımda suç duyurusunda bulundu yazımızda anlatıldı.

Yazının Geldiği Günden Savunmaya: Zaman Çizelgesi

Uygulamadan Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar varsayımsaldır ve hiçbir somut dosyayı yansıtmaz. Amaç, ihraççı şirketlerde sık görülen soruları mevzuatla eşleştirmektir.

İhraççıların Sık Yaptığı Hatalar

• Yazıyı rutin bir yazışma sanmak. Cevap birim düzeyinde hazırlanıp hukuki değerlendirme yapılmadan gönderilir; sonradan belgelerle çelişen beyanlar ortaya çıkar.
• Süreyi sessizce geçirmek. Ek süre süre dolmadan ve gerekçeli olarak istenmelidir; aksi hâlde istenen şekliyle vermeme tartışması doğar (SPKn m.111/1, m.103/7).
• İncelemeyi geniş bir çevreyle paylaşmak. Yazının iş ortaklarına, fonlara veya bütün yönetime dağıtılması m.90/2 ve m.113 bakımından risklidir.
• Haberi refleksle yalanlamak. Doğru bir haberin yalanlanması yanıltıcı açıklama riskidir (II-15.1 m.9, m.24/3; SPKn m.107/2).
• Kayıtları temizlemek. Otomatik silme ayarlarının açık bırakılması, istenen kayıtların verilememesine yol açarak SPKn m.111/1 ve m.103/7 bakımından sorumluluk doğurabilir; bilerek silme ise SPKn m.112 ve TCK m.281 tartışmasını açar.
• Tek avukatla bütün tarafları temsil etmek. Şirket ile yöneticinin çıkarları ayrıştığında ortak temsil her iki taraf için de risklidir.
• İnceleme döneminde yönetici işlemlerini serbest bırakmak. Yeni bir işlem yeni bir şüphe doğurabilir (SPKn m.106; II-15.1 m.11).

Sıkça Sorulan Sorular

SPK şirketimizin yöneticilerini neden çağırdı?

Kurul bir fonun işlemlerini incelerken portföydeki payların ihraççısından ve yöneticilerinden de bilgi isteyebilir; denetim yetkisi Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar ile ilgili diğer gerçek ve tüzel kişileri kapsar (SPKn m.89/1). Yazıda sorulan dönem, işlemler ve kişiler incelemenin eksenini gösterir.

Çağrı, şirket veya yöneticiler hakkında bir suç isnadı mı?

Hayır. Çağrı idari bir incelemenin parçasıdır. Ancak verilen cevaplar, inceleme sonunda idari para cezasına, tedbire veya Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna dayanak olabilir (SPKn m.101, m.103, m.115).

SPK hangi yetkiyle belge ve bilgi istiyor?

Denetim yetkisi Kurul Başkanının görevlendirdiği meslek personeli tarafından kullanılır (SPKn m.88/1). Görevliler bilgi ve belge istemeye, vergi kayıtları dâhil defterleri ve elektronik kayıtları incelemeye, yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkilidir (m.89/1).

Bilgi-belge talebine cevap vermezsek ne olur?

İstenen bilgi, belge ve elektronik kayıtları hiç veya istenen şekliyle vermemek bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (SPKn m.111/1). Süresinde vermemek, eksik, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı vermek ise idari para cezası sebebidir (m.103/7).

Süre yetmezse ne yapmalıyız?

Süre dolmadan, hangi belgelerin neden hazırlanamadığını gösteren gerekçeli bir ek süre talebi yazılı olarak iletilmelidir. Hazır olan belgeler beklenmeden teslim edilebilir.

Ticari sır veya fonla imzaladığımız gizlilik sözleşmesi nedeniyle belge vermeyebilir miyiz?

Hayır. Kendilerinden bilgi istenen gerçek ve tüzel kişiler, SPKn ve özel kanunlardaki gizlilik ve sır saklama hükümlerini ileri sürerek bilgi vermekten imtina edemez (SPKn m.90/1). Görüşümüze göre sözleşmeden doğan gizlilik yükümlülüğü de kanuni bilgi verme yükümlülüğüne üstün gelemez.

Çalışan ve yönetici verilerini Kurula vermek KVKK’ya aykırı mı?

Hayır. Kanunlarda açıkça öngörülme ve veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü hâllerinde kişisel veriler açık rıza aranmadan işlenebilir ve aktarılabilir (KVKK m.5/2-a, ç; m.8); bilgi verme yükümlülüğü SPKn m.89-90’dan doğar. Kurulun bu verileri denetim görevi için işlemesi ayrıca KVKK m.28/2-c kapsamındadır.

SPK incelemesini KAP’ta açıklamalı mıyız?

Görüşümüze göre salt bilgi-belge talebi açıklanmaz; incelemenin varlığı ve niteliği sır olarak saklanır (SPKn m.90/2) ve inceleme bilgisini başkalarına açıklamak suçtur (m.113). Kurulun kamuya açıkladığı bir tedbir veya yaptırım ya da şirketi doğrudan etkileyen bir kovuşturma ise Özel Durumlar Rehberi 5.2 ve 5.3 kapsamında açıklama gerektirebilir.

Basında şirketin incelendiğine dair haber çıktı; yalanlayabilir miyiz?

Haber doğruysa hayır; yanıltıcı açıklama hem II-15.1 m.9 ve m.24/3 hem de SPKn m.107/2 bakımından risklidir. Görüşümüze göre incelemenin varlığını ve niteliğini ne teyit ne de inkâr eden olgusal bir metin hazırlanmalı ve Kurula yazılı olarak danışılmalıdır.

Borsa açıklama isterse inceleme bilgisini vermek zorunda mıyız?

Borsanın talebi üzerine açıklama yapmak zorunludur ve açıklamada kamuya henüz açıklanmamış özel durum bulunup bulunmadığı belirtilir (II-15.1 m.8). Görüşümüze göre salt bilgi talebi özel durum niteliği taşımıyorsa incelemenin varlığı ve niteliği m.90/2 gereği açıklanmaz. İnceleme içsel bilgi niteliği kazanmışsa metin yayımlanmadan önce Kurula danışılmalıdır.

İnceleme bilgisini yönetim kuruluna ve avukata verebilir miyiz?

Görüşümüze göre bilgi, görevi gereği bilmesi gerekenlerle sınırlı olarak paylaşılabilir. Avukat, avukatlık görevi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz (Avukatlık Kanunu m.36). Görüşümüze göre hukuki yardım almak sır saklama yükümlülüğünün ihlali sayılmaz; ancak Kanunda açık bir istisna bulunmadığından paylaşım hukuki yardım amacıyla ve gerekli ölçüde yapılmalıdır.

Yöneticiler şirketin avukatıyla mı gitmeli?

Çıkarlar örtüştüğü sürece mümkündür. Görüşümüze göre yazı yöneticiye şahsen gelmişse veya sorular yöneticinin kişisel pay işlemlerine ya da fonlarla kişisel temaslarına yöneliyorsa ayrı avukat gerekir.

SPK’nın sözlü bilgi toplantısı ifade midir?

Hayır. Görevlilerin yazılı ve sözlü bilgi alma yetkisine dayanan idari bir işlemdir (SPKn m.89/1). Ancak tutanağa geçen beyan, idari yaptırımın veya suç duyurusunun dayanakları arasında yer alabilir.

Sözlü bilgi toplantısında avukat bulundurabilir miyiz?

SPKn bunu açıkça düzenlememektedir. Görüşümüze göre hak arama hürriyeti gereği avukat eşliği talep edilebilir (Anayasa m.36); talep reddedilirse durum tutanağa yazdırılmalıdır. Ceza soruşturmasında şüpheli müdafi yardımından yararlanır (CMK m.147).

Kendimizi suçlayan soruları cevaplamak zorunda mıyız?

Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5). Görüşümüze göre bu güvence, mevcut ve kanunen tutulması zorunlu belge ve kayıtları verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (SPKn m.89/1-2, m.90/1). Beyanları belgeye dayandırmak ve soruyla sınırlı tutmak en güvenli yoldur.

Tutanağı imzalamak zorunda mıyım?

İlgililer tutanakları imzalamakla yükümlüdür; imzadan kaçınılırsa sebebi tutanağa yazılır (SPKn m.89/2). Önerimiz, imzalamadan önce tutanağın okunması ve düzeltme ile itirazların tutanağa geçirilmesinin istenmesidir.

SPK şirkette arama yapabilir mi?

Evet. Kurul Başkanının talebi ve sulh ceza hâkiminin kararıyla kolluk yardımıyla arama yapılabilir; defter ve belgeler tutanakla tespit edilir ve gerekirse muhafaza altına alınır (SPKn m.89/3).

Yazıdan sonra e-postaları veya mesajları silmek suç mu?

İstenen kayıtların silinmesi, bunların hiç veya istenen şekliyle verilememesine yol açarak SPKn m.111/1 ve m.103/7 bakımından sorumluluk doğurur; tutulması zorunlu defter ve kayıtları kasten saklamamak da SPKn m.112 kapsamındadır. Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini silmek TCK m.281 kapsamındadır; ancak kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suça ilişkin delil karartması bu hükme göre cezalandırılmaz.

İnceleme sırasında yöneticiler şirket payı alıp satabilir mi?

Yasak olan, içsel bilgiye dayalı işlemdir (SPKn m.106); takvim yılı eşiğini aşan yönetici işlemleri ayrıca açıklamaya tabidir (II-15.1 m.11). İnceleme döneminde yeni işlemler yeni şüphe doğurabileceğinden yazılı bir iç işlem kuralı önerilir.

Fon yöneticileriyle yaptığımız yatırımcı toplantıları sorun olur mu?

Kamuya açıklanmamış içsel bilgi olağan iş sırasında üçüncü kişilere açıklanırsa ihraççı bu bilgiyi kamuya açıklamalıdır (II-15.1 m.5/3). Bilgiyi alanın kanun veya sözleşmeden doğan gizlilik yükümlülüğü varsa bu kural uygulanmaz (m.5/4). Toplantı kayıtları ve gizlilik sözleşmeleri bu nedenle önemlidir.

SPK şirketimizde neyi araştırıyor olabilir?

Olası eksenler işlem bazlı ve bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı (SPKn m.107/1-2), içsel bilginin fonlarla paylaşılması (II-15.1 m.5/3; SPKn m.106), açıklamanın ertelenmesi (II-15.1 m.6), yönetici ve ana ortak işlemleri (II-15.1 m.11), pay sahipliği bildirimleri (II-15.1 m.12) ve piyasa bozucu eylemlerdir (SPKn m.104). Bu değerlendirme mevzuattaki yükümlülüklere dayanır.

İnceleme sonunda ne olabilir?

Başlıca dört sonuç vardır: işlem yapılmayabilir, idari para cezası veya tedbir uygulanabilir ya da Kurul Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunabilir. Kanunda yazılı suçlarda soruşturma bu başvuruya bağlıdır (SPKn m.115/1).

Savunma istendiğinde süre ne kadar?

Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren otuz gün. Bu süre içinde savunma verilmezse savunma hakkından feragat edildiği kabul edilir (SPKn m.105/1).

İdari para cezasına veya işlem yasağına nasıl itiraz edilir?

İdari yargıda iptal davası açılır; genel dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7) ve yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27).

Suç duyurusu olursa şirket de cezalandırılır mı?

Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). Ancak SPKn m.106 veya m.107’deki suçların tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (SPKn m.114/1; TCK m.60).

İlgili Rehberler

• SPK incelemesi kapıyı çaldığında: bilgi-belge talebi, ifade ve sır saklama
• Şirketimizin hissesi manipülasyon soruşturmasına konu oldu
• Halka açık şirket MASAK, BDDK ya da savcılık sürecine girdi: KAP açıklaması
• Yönetici kendi şirketinin hissesini alıp satabilir mi?
• SPK savunma istem yazısı geldi: 30 gün içinde ne yapmalı?
• Şirkete savunma istemi ve idari para cezası: şirket ve yönetici sorumluluğu
• SPK idari para cezası ve iptal davası
• Fon soruşturmasında ifadeye çağrılan çalışan: tanık mı, şüpheli mi?
• Fon soruşturmasında şüpheli yönetici ve şirket savunma rehberi
• Tasfiye edilen fonların elindeki hisseler
• Tasfiye bankası hisselerimizi satacak: ihraççı şirket ne yapabilir?
• Fon Krizi Gündemi
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi