Hakem Kararına İptal Davası Açtık, İcra Durur mu? 2026 — Teminat Göstererek İcranın Durdurulması (HMK m.439/4), Temyizde İcra (m.439/6), MTK Farkı ve Hakem Kararına Dayalı İflas Talebine Karşı Koruma

Hakem kararına karşı iptal davası açmak, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.439/4 bunu açıkça düzenler. İptal davası, hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren bir ay içinde açılır. Davanın açılması icrayı durdurmaz. Ancak taraflardan birinin talebi üzerine, hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak bir teminat gösterilmesi şartıyla kararın icrası durdurulabilir. İptal davası hakkında verilen karara karşı temyize gidilebilir; temyiz de icrayı durdurmaz (m.439/6). Bu kurallar HMK’ya tabi iç tahkim içindir. Milletlerarası Tahkim Kanunu’na tabi tahkimde iptal davasının açılması hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurur (MTK m.15/B). Pratik sonuç şudur: HMK’ya tabi bir hakem kararıyla borçlandırılan şirket, iptal davasıyla birlikte teminat karşılığında icranın durdurulmasını istemezse, alacaklı kararı ilamlı icraya koyabilir, haciz yoluna gidebilir ve icra emrine rağmen ödenmeyen ilam alacağı için doğrudan iflas isteyebilir (İİK m.177/4). Teminat karşılığında alınan durdurma kararı hem icra dairesine hem iflas mahkemesine sunulmalıdır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, icranın geri bırakılması kararı alınmışsa ticaret mahkemesinin ilamın kesinleşmesini bekletici mesele yapması gerektiğini vurgulamıştır. Bu yazı; iç ve milletlerarası tahkim farkını, teminatla durdurma talebinin şartlarını, merciini ve usulünü, alacaklının icra ve iflas araçlarını, borçlunun diğer savunma yollarını (İİK m.16, m.33), temyiz aşamasındaki boşluğu ve ödemek ile teminat göstermek arasındaki tercihi anlatır.

İptal Davası Hakem Kararının İcrasını Durdurur mu? (HMK m.439/4)

Kısa cevap: Durdurmaz. HMK’ya tabi hakem kararı, kesinleşmesi beklenmeden icraya konulabilir. Borçlunun korunması kanunda tek bir şarta bağlanmıştır: talepte bulunmak ve hükmolunan değeri karşılayan teminatı göstermek.

Hakem kararına karşı istinaf veya temyiz yolu yoktur. HMK m.439/1’e göre hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir; dava tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde görülür ve öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır. İptal sebepleri m.439/2’de sınırlı olarak sayılmıştır. Tahkim sözleşmesinin geçersizliği veya taraflardan birinin ehliyetsizliği, hakem seçimine ilişkin usule aykırılık, kararın tahkim süresi dışında verilmesi, hakemin yetkisi hakkında hukuka aykırı karar verilmesi, tahkim sözleşmesi dışında kalan konularda karar verilmesi veya talebin aşılması, usule aykırılığın karara etkili olması, eşitlik ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali, uyuşmazlığın tahkime elverişli olmaması ve kararın kamu düzenine aykırılığı bu sebeplerdendir. Esasa ilişkin bir hata tek başına iptal sebebi değildir.

İcra bakımından belirleyici hüküm m.439/4’tür. Fıkra iki kural koyar. Birincisi süreye ilişkindir: iptal davası bir ay içinde açılır ve bu süre hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren işler. İkincisi icraya ilişkindir: iptal davası açılması kararın icrasını durdurmaz; ancak taraflardan birinin talebi üzerine, hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak bir teminat gösterilmesi şartıyla kararın icrası durdurulabilir. Öğretide bu tercihin gerekçesi, tahkimin hızlılık amacını korumak ve iptal davasının yalnızca zaman kazanmak için kullanılmasını önlemek olarak açıklanır.

Bu sistemin iki tamamlayıcı hükmü vardır. Hakem kararı hakem, hakem kurulu başkanı veya ilgili tahkim kurumu tarafından taraflara bildirilir; kararın aslı dosyayla birlikte mahkemeye gönderilir ve mahkemece saklanır (HMK m.436/3). Alacaklı icra için kararın onaylı örneğine bu yoldan ulaşır. Ayrıca tahkim yargılamasından önce veya yargılama sırasında mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararı, aksine karar verilmedikçe hakem kararının icra edilebilir hâle gelmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar (m.414/4). Kanun, hakem kararının icra edilebilirliğini tahkim sisteminin merkezine yerleştirmiştir.

İç Tahkim mi, Milletlerarası Tahkim mi? Fark İcrayı Doğrudan Belirler

Kısa cevap: Yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda HMK uygulanır ve iptal davası icrayı durdurmaz. Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda MTK uygulanır ve iptal davası icrayı kendiliğinden durdurur.

HMK’nın tahkim hükümleri, yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olarak belirlenen uyuşmazlıklara uygulanır (HMK m.407/1). Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda ise 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu uygulanır (MTK m.1); yabancılık unsurunun hangi hâllerde bulunduğu Kanunda ayrıca sayılmıştır (MTK m.2). Hangi kanunun uygulanacağı, borçlu şirketin iptal davası açtıktan sonraki konumunu tamamen değiştirir. MTK’ya tabi tahkimde iptal davası otuz gün içinde açılır ve davanın açılması hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurur (MTK m.15/B). HMK’ya tabi tahkimde ise süre bir aydır ve dava icrayı durdurmaz.

Tahkim yeri Türkiye dışında olan kararlar ise ne HMK’nın ne MTK’nın iptal hükümlerine tabidir; bu kararların Türkiye’de icra edilebilmesi için tanıma ve tenfiz gerekir. Yabancı hakem kararlarının tenfizi ve ret sebepleri için yabancı hakem kararının tenfizi yazımıza bakabilirsiniz. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında tahkim şartının geçerliliği ve kapsamı için sermaye piyasasında tahkim yazımız yol gösterir.

Uygulamada ilk yapılacak iş, tahkim sözleşmesinin ve kararın hangi rejime tabi olduğunu tespit etmektir. İptal davasının bir bölge adliye mahkemesinde görülmesi HMK rejimine işaret eder. Reeder örneğinde hakem kararına karşı iptal davasının İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi’nde görülmesi bu açıdan önemlidir; ayrıntılar Reeder yazımızda yer alır.

Teminat Göstererek İcranın Durdurulması: Şartlar, Merci ve Usul

Kısa cevap: Durdurma kendiliğinden olmaz; iptal davacısının açık talebi ve hükmolunan değeri karşılayan teminat gerekir. Talep iptal davasına bakan bölge adliye mahkemesine yapılır. Alınan karar icra dairesine, varsa iflas mahkemesine sunulur.

Aşağıdaki başlıklar, teminat karşılığında icranın durdurulması talebinin kurulmasında izlenecek sırayı gösterir. Her başlık dayandığı hükümle başlar.

1- HMK m.439/4 bakımından talep şartı: Kanun “taraflardan birinin talebi üzerine” ifadesini kullanır. Mahkeme kendiliğinden durdurma kararı vermez. Talep iptal dava dilekçesinde yer alabileceği gibi dava sırasında ayrı bir dilekçeyle de yapılabilir. İcra takibi başlamadan yapılan talep, haciz riskini baştan kapatır; takip başladıktan sonra yapılan talepte ise her gün önemlidir.

2- Teminatın tutarı bakımından: Teminat, hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak tutarda olmalıdır. Hakem kararı asıl alacağın yanında faiz ve yargılama giderlerine de hükmetmiş olabilir. Teminat hesabı hazırlanırken kararın bütün para hükümleri dikkate alınmalı; mahkemenin eksik teminatı kabul etmeme ihtimali gözetilmelidir. Kısmi iptal ihtimali olan dosyalarda (m.439/3) teminatın hangi kısmı karşılayacağı talepte açıkça gösterilmelidir.

3- HMK m.87 bakımından teminatın şekli: Bir davada verilecek teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe belirler; taraflar teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırmışlarsa teminat ona göre belirlenir (m.87/1). Hâkim, koşullar değişirse teminatın azaltılmasına, artırılmasına, değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir. Uygulamada en sık kullanılan araçlar nakit ve kesin, süresiz banka teminat mektubudur. Süreli bir teminat mektubu, iptal davası ve temyiz süreci uzadığında koruma sağlamayabilir; bu nedenle mektubun süresiz ve kesin olması özellikle kontrol edilmelidir.

4- Merci ve usul bakımından: Talebi, iptal davasına bakan bölge adliye mahkemesi dairesi karara bağlar. Ancak teminatın hangi usulle ve nereye gösterileceği uygulamada tartışmalıdır. Bir görüş, mahkeme ilamlarında kanun yolu nedeniyle icranın durdurulmasını düzenleyen İİK m.36’daki usulü kıyasen uygular; bu yaklaşımda teminat icra dairesine gösterilir ve durdurma kararı üst mahkemeden getirilir. Diğer görüş, HMK m.439/4’ün kendine özgü bir düzenleme olduğunu ve teminatın doğrudan iptal davasına bakan daireye gösterilmesi gerektiğini savunur. Uygulamaya ilişkin değerlendirmelerde, bu belirsizliğin özellikle iptal davası reddedildiğinde teminatın icra dosyasına aktarılmasında sorun doğurduğuna dikkat çekilmektedir. Şirket açısından pratik yol, takip başlamışsa icra dairesindeki durumu da gözeterek her iki merciyle koordineli hareket etmek ve daireden açık bir “icranın durdurulması” kararı almaktır. İİK m.36 usulü için tehir-i icra (İİK m.36) ve tehir-i icra talebi dilekçe örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.

5- Ciddiyet şartı bakımından: Öğretide, durdurma talebinin kabulü için iptal iddiasının ciddi görünmesinin aranıp aranmayacağı tartışılır. Kanun metni böyle bir şart öngörmez; aradığı şey talep ve teminattır. Buna rağmen talep dilekçesinde iptal sebeplerinin kısa ve somut biçimde gösterilmesi, dairenin talebi değerlendirmesini kolaylaştırır.

6- Kararın kullanılması bakımından: Durdurma kararı kendi başına yeterli değildir; icra dairesine sunulmalıdır. Aynı alacak için iflas talebi varsa karar iflas mahkemesine de sunulmalı ve iptal davasının sonucunun bekletici mesele yapılması istenmelidir. Payları borsada işlem gören bir şirket, bu kararı ve uyuşmazlığın finansal etkisini kamuyu aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde de değerlendirmelidir.

Durdurma Kararı Yoksa Alacaklı Ne Yapabilir?

Kısa cevap: İlamlı icra, haciz ve doğrudan iflas. HMK’ya tabi hakem kararı ilamlı icraya konulur; icra emrine rağmen ödeme yapılmazsa alacaklı haciz isteyebilir veya ilama müstenit alacak için takipsiz iflas davası açabilir (İİK m.177/4).

İlamlı icrada icra dairesi borçluya icra emri gönderir; para alacağına ilişkin ilamda borçluya yedi gün içinde ödeme yapması ihtar edilir (İİK m.32). Süre içinde ödeme yapılmazsa haciz aşamasına geçilir. İlamlı takibin işleyişi için ilamlı icra takibi (İİK m.32-42) yazımıza bakabilirsiniz.

Borçlu tacir ise alacaklının elinde daha ağır bir araç vardır. İİK m.177/4’e göre “ilama müstenit alacak icra emriyle istenildiği hâlde ödenmemişse” alacaklı önceden takip yapmadan borçlunun iflasını isteyebilir. Öğretide ve uygulamada bu hâl için ilamın kesinleşmesi aranmaz. İflas talebi üzerine mahkeme, alacaklıların menfaati için zaruri gördüğü muhafaza tedbirlerine karar verebilir (İİK m.159); defter tutma dışında bir tedbir isteyen alacaklıdan teminat istenebilir, ancak alacak bir ilama bağlıysa teminat aranmaz. Doğrudan iflasın ayrıntıları için doğrudan doğruya iflas (İİK m.177) yazımıza bakabilirsiniz.

Alacaklının bu araçları kullanması, iptal davasının açılmış olmasına rağmen hukuka aykırı değildir. Kanun koyucu, iptal davasına icrayı durdurma etkisi tanımamış; borçlunun korunmasını teminata bağlamıştır. Bu nedenle borçlu şirket için teminat talebi bir seçenek değil, çoğu durumda zorunluluktur.

İcra Takibinde Borçlunun Diğer Savunma Araçları

Kısa cevap: Teminatla durdurmanın yanında üç araç vardır: icra emrinin hakem kararına aykırılığına karşı şikâyet (İİK m.16), itfa, imhal veya zamanaşımına dayanan icranın geri bırakılması (İİK m.33) ve mahkeme ilamları için öngörülen tehir-i icranın kıyasen uygulanıp uygulanamayacağı tartışması (İİK m.36).

1- İİK m.16 bakımından şikâyet: İcra emrindeki tutar, faiz başlangıcı veya faiz türü hakem kararıyla örtüşmüyorsa, ya da icra emri kararda borçlu gösterilmeyen bir kişiye yöneltilmişse, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir. Şikâyet, icra emrini hakem kararına uygun hâle getirmeye yöneliktir; kararın esasını tartışmaya açmaz.

2- İİK m.33 bakımından icranın geri bırakılması: İcra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçlu, hakem kararından sonra borcun ödendiğini (itfa), alacaklının süre verdiğini (imhal) veya zamanaşımının gerçekleştiğini kanunda aranan nitelikteki belgelerle ileri sürerek icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Bu yol kararın hukuka uygunluğunu değil, karardan sonra doğan olguları konu alır. Ayrıntılar için ilamlı icrada icranın geri bırakılması (İİK m.33) ve dilekçe örneği yazılarımıza, süre hesabı için ilamlı icra süre aracımıza bakabilirsiniz.

3- İİK m.36 bakımından tehir-i icra: Mahkeme ilamlarına karşı istinaf veya temyize başvuran borçlu, kanunda sayılan teminatı göstererek üst mahkemeden icranın geri bırakılması kararı getirmek üzere süre isteyebilir. Hakem kararlarında istinaf veya temyiz değil iptal davası söz konusu olduğundan, doğrudan uygulanacak hüküm HMK m.439/4’tür. İİK m.36’nın bu alanda kıyasen uygulanıp uygulanamayacağı uygulamada tartışmalıdır. Bu nedenle borçlu şirket, İİK m.36’ya dayanan bir mehil talebini tek başına yeterli görmemeli; iptal davasına bakan daireden m.439/4 kapsamında açık bir karar almalıdır.

Hakem Kararına Dayalı İflas Talebinde Durdurma Kararının Önemi

Kısa cevap: Belirleyicidir. Doğrudan iflasta ilamın kesinleşmesi aranmadığı için, iptal davasının açılmış olması tek başına iflas talebini durdurmaz. Teminatla alınmış bir durdurma kararı ise iflas mahkemesinden bekletici mesele istemenin en güçlü dayanağıdır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2022 tarihli, 2022/398 E., 2022/1114 K. sayılı kararında, ilama dayalı doğrudan iflas davasında icranın geri bırakılması kararı alınmışsa ticaret mahkemesinin ilamın kesinleşmesini bekletici mesele yapması gerektiği vurgulanmıştır. Aynı kararda, borçlu şirketin temsilcisi dinlenmeden verilen iflas kararı kaldırılmıştır; çünkü doğrudan iflas davalarında Türkiye’de yerleşim yeri veya temsilcisi bulunan borçlunun dinlenmek için kısa sürede mahkemeye çağrılması kanunun emridir. Bekletici mesele kurumunun genel dayanağı HMK m.165’tir.

Hakem kararına dayalı iflas talebinde savunmanın bir başka başlığı, dayanılan belgenin İİK m.177/4 anlamında “ilam” sayılıp sayılmadığıdır. Hakem kararının bu kavrama girip girmediği, kararın ilamlı icraya konu edilebilmesiyle bağlantılı olarak değerlendirilir. Kararın eda hükmü içermesi, icra emrinin usulüne uygun tebliğ edilmiş olması ve icra emrindeki tutarın kararla örtüşmesi de ayrıca incelenmelidir.

Karşı görüş şudur: “İptal davası açıldığına göre iflas mahkemesi zaten sonucu bekler; ayrıca teminat göstermeye gerek yoktur.” Bu yaklaşım kanunla bağdaşmaz. HMK m.439/4, iptal davasına icrayı durdurma etkisi tanımamıştır; İİK m.177/4 de ilamın kesinleşmesini aramaz. Bekletici mesele yapılması mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır ve bu değerlendirmede en güçlü dayanak icranın durdurulmuş olmasıdır. Teminat göstermeyen borçlu, iflas mahkemesine “karar henüz kesinleşmedi” demenin ötesinde somut bir koruma sunamaz.

Bu tablo, Eylül 2026’da bir borsa şirketinin karşılaştığı durumla birebir örtüşür: şirket hakem kararına karşı iptal davası açmış, karşı taraf aynı karara dayanarak iflas talepli dava açmıştır. Şirketin açıklamasında teminat talebine ilişkin bir bilgi yer almamaktadır. Olayın hukuki analizi için Reeder (REEDR) yazımıza, iflas yoluyla takibin bütünü için iflas yoluyla takip (İİK m.154-194) yazımıza bakabilirsiniz.

İptal Davası Sonuçlanınca: Kabul, Ret ve Temyiz Aşaması

Kısa cevap: İptal kabul edilirse icranın dayanağı ortadan kalkar ve teminatın iadesi gündeme gelir. Ret hâlinde temyize gidilebilir, fakat temyiz icrayı durdurmaz ve temyizde teminatla durdurmaya ilişkin ayrı bir hüküm yoktur.

İptal davası kabul edilirse hakem kararı ortadan kalkar. Taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa hakemleri ve tahkim süresini yeniden belirleyebilirler (m.439/7). Hakem kararına dayanan icra takibinin dayanağı kalmaz; teminat gösterilmişse iadesi istenir. Karar icra edilmiş ve para alacaklıya ödenmişse geri alma sorunu doğar. Mahkeme ilamları için İİK m.40, ilamın kaldırılması veya bozulması hâlinde icranın ayrıca hükme gerek kalmaksızın eski hâline iade edileceğini düzenler. Hakem kararları bakımından bu hüküm açıkça öngörülmemiştir; ödenen tutarın geri istenmesi için genel hükümlere, özellikle sebepsiz zenginleşmeye (TBK m.77 vd.) başvurulması gerekebilir. Hukuki geri alma hakkı bulunsa bile karşı tarafın ödeme gücü ayrı bir tahsil riskidir.

İptal davası reddedilirse borçlu temyize gidebilir; temyiz incelemesi iptal sebepleriyle sınırlıdır ve öncelikle ve ivedilikle yapılır (m.439/6). Ancak temyiz kararın icrasını durdurmaz. Öğretide, temyiz aşamasında teminat göstererek icranın durdurulmasını sağlayan bir düzenlemenin bulunmadığı ve bunun tahkimin hızlılık amacıyla uyumlu olduğu belirtilir. İptal davası aşamasında alınmış durdurma kararının ret kararından sonra ne zamana kadar etkili olacağı ve teminatın alacaklıya nasıl aktarılacağı ise uygulamada tartışmalıdır. Bu nedenle ret ihtimaline karşı nakit ve ödeme planı iptal davası devam ederken hazırlanmalıdır.

Ödemek mi, Teminat Göstermek mi? Karar Tablosu

Kısa cevap: Teminat, icrayı durdururken iptal davasının sonucunu bekleme imkânı verir. Ödeme ise icra ve iflas riskini kapatır, ama karar iptal edilirse parayı geri almak ayrı bir dava ve tahsil riski doğurur.

Hakem kararıyla borçlandırılan şirketin önünde dört seçenek vardır: ödemek, ihtirazi kayıtla ödemek, teminat göstererek icrayı durdurmak ve yalnızca savunma yapmak. Seçim; iptal sebeplerinin gücüne, karşı tarafın ödeme gücüne, şirketin nakit durumuna ve iflas riskine göre yapılır. İhtirazi kayıtla ödeme, şirketin iptal davasındaki haklarını saklı tuttuğunu gösterir; ancak paranın geri alınmasını kendiliğinden güvenceye almaz.

Borsa Şirketleri İçin Ek Başlık: Kamuyu Aydınlatma ve Finansal Tablolar

Kısa cevap: Hakem kararı, iptal davası, teminat ve durdurma kararı, yatırımcı kararlarını etkileyebilecek gelişmelerdir. Payları borsada işlem gören şirket bunları kamuyu aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirir (SPKn m.15/1; II-15.1 m.5).

Sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmeler kamuya açıklanır (SPKn m.15/1). İçsel bilgi ortaya çıktığında veya öğrenildiğinde açıklanır; ihraççı, meşru çıkarlarını korumak için, yatırımcıları yanıltmamak ve gizliliği sağlamak şartıyla açıklamayı erteleyebilir (II-15.1 m.5-6). Aleyhe bir hakem kararı, iptal davası, teminat mektubu verilmesi veya icranın durdurulması kararı bu kapsamda değerlendirilmelidir. Açıklamada gerçekleşmiş olgular, dosya numaraları, uyuşmazlık tutarının finansal büyüklüğe oranı ve şirketin tutumu ölçülü bir dille verilmeli; iptal davasının kazanılacağı kesin bir sonuç gibi sunulmamalıdır. Ayrıntılar için KAP bildirim yükümlülüğü (II-15.1) yazımıza bakabilirsiniz.

Finansal raporlama açısından ise aleyhe hakem kararı ve devam eden iptal davası, bağımsız denetçiyle birlikte karşılık veya koşullu yükümlülük değerlendirmesini gerektirebilir (TMS 37). Verilen teminat mektubu da taahhüt olarak izlenir. Bu değerlendirmelerin KAP açıklamasıyla tutarlı olması, sonradan yanıltıcı açıklama iddialarına karşı en iyi korumadır.

Adım Adım: Hakem Kararı Tebliğ Edildi, İlk Otuz Gün

1. Bildirim tarihini tespit edin. Bir aylık iptal davası süresi, kararın veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının bildirildiği tarihten işler (HMK m.439/4).
2. Rejimi belirleyin. Uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıyor mu? HMK mı, MTK mı uygulanacak (HMK m.407/1; MTK m.1-2)? İcraya etki bu soruya bağlıdır.
3. İptal sebeplerini çıkarın. Tahkim sözleşmesi, hakem seçimi, tahkim süresi, yetki, talep aşımı, hukuki dinlenilme ve kamu düzeni başlıklarını tek tek inceleyin (m.439/2).
4. Teminat hesabını yapın. Kararın bütün para hükümlerini karşılayacak tutarı hesaplayın; bankadan kesin ve süresiz teminat mektubu için görüşmeye başlayın (m.439/4, HMK m.87).
5. Durdurma talebini dilekçeye koyun. İptal dava dilekçesinde teminat karşılığında icranın durdurulmasını açıkça isteyin.
6. İcra dosyasını izleyin. İcra emri gelirse yedi günlük şikâyet ve icranın geri bırakılması sürelerini kaçırmayın (İİK m.16, m.33).
7. Kararı sunun. Durdurma kararını icra dairesine ve varsa iflas mahkemesine derhâl sunun; bekletici mesele isteyin (HMK m.165).
8. Kamuyu aydınlatmayı planlayın. Borsa şirketiyseniz karar, dava ve teminatı KAP yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirin (II-15.1 m.5).
9. Ret ihtimaline hazırlanın. Temyiz icrayı durdurmaz (m.439/6); ödeme planını dava sürerken hazırlayın.

Sık Yapılan Hatalar

• İptal davasının icrayı durdurduğunu sanmak. HMK m.439/4 açıktır: dava icrayı durdurmaz, durdurma talep ve teminata bağlıdır.
• MTK kuralını iç tahkime uygulamak. İcrayı kendiliğinden durduran kural MTK m.15/B’dedir; HMK’ya tabi tahkimde geçerli değildir.
• Hakem kararına istinaf veya temyiz dilekçesi vermek. Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir (m.439/1).
• Bir aylık süreyi yanlış başlatmak. Süre, kararın veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının bildirildiği tarihten işler.
• Süreli teminat mektubu vermek. Süreç uzarsa koruma düşebilir; kesin ve süresiz mektup tercih edilmelidir.
• Durdurma kararını icra dairesine ve iflas mahkemesine sunmamak. Karar, sunulmadıkça dosyalarda kendiliğinden işlem görmez.
• Temyizde icranın duracağını varsaymak. Temyiz icrayı durdurmaz (m.439/6).
• Şikâyet ve icranın geri bırakılması sürelerini kaçırmak. Yedi günlük süreler geçtikten sonra aynı itirazlar bu yollarla ileri sürülemez (İİK m.16, m.33).

Önemli Kavramlar

İptal davası

Hakem kararına karşı tek başvuru yolu; tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde bir ay içinde açılır (HMK m.439/1, /4).

Teminatla icranın durdurulması

İptal davası sırasında, hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayan teminat gösterilerek hakem kararının icrasının durdurulması (HMK m.439/4).

İç tahkim

Yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda HMK’ya tabi tahkim (HMK m.407/1).

Milletlerarası tahkim

Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda MTK’ya tabi tahkim; iptal davası icrayı kendiliğinden durdurur (MTK m.15/B).

İlamlı icra

Mahkeme ilamı veya ilam niteliğindeki kararın icra emriyle takibe konulması; para alacağında ödeme süresi yedi gündür (İİK m.32).

İcranın geri bırakılması (İİK m.33)

İcra emrinden sonra itfa, imhal veya zamanaşımına dayanılarak icra mahkemesinden istenen koruma.

Tehir-i icra (İİK m.36)

Mahkeme ilamına karşı kanun yolunda teminat gösterilerek icranın geri bırakılması; hakem kararlarına kıyasen uygulanması tartışmalıdır.

Bekletici mesele

Bir davanın sonucunun başka bir davanın sonucuna bağlı olması hâlinde o sonucun beklenmesi (HMK m.165).

Doğrudan iflas (ilama dayalı)

İcra emrine rağmen ödenmeyen ilam alacağı için takipsiz iflas talebi (İİK m.177/4).

Sıkça Sorulan Sorular

Hakem kararına karşı iptal davası açınca icra durur mu?

Hayır. HMK m.439/4’e göre iptal davası açılması hakem kararının icrasını durdurmaz. Taraflardan birinin talebi üzerine, hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak teminat gösterilirse icra durdurulabilir.

İcranın durdurulması için teminat ne kadar olmalı?

Hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak tutarda olmalıdır (HMK m.439/4). Kararın faiz ve yargılama giderine ilişkin hükümleri de hesaba katılmalıdır.

Teminat hangi şekilde gösterilir?

Teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe belirler; taraflar sözleşmeyle kararlaştırmışsa ona göre belirlenir (HMK m.87/1). Uygulamada nakit veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu kullanılır.

İcranın durdurulmasını kimden isterim?

İptal davasına bakan bölge adliye mahkemesi dairesinden. Teminatın icra dairesine mi daireye mi gösterileceği uygulamada tartışmalıdır; takip başlamışsa her iki merciyle koordineli hareket edilmelidir.

İptal davası hangi sürede açılır?

HMK’ya tabi tahkimde bir ay içinde; süre hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren işler (HMK m.439/4).

Milletlerarası tahkimde iptal davası icrayı durdurur mu?

Evet. MTK’ya tabi tahkimde iptal davasının açılması hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurur ve dava otuz gün içinde açılır (MTK m.15/B).

Hangi tahkime HMK, hangisine MTK uygulanır?

Yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklara HMK (m.407/1), yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklara MTK uygulanır (MTK m.1-2).

Hakem kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?

HMK’ya tabi hakem kararı, iptal davası açılmış olsa bile icraya konulabilir; çünkü iptal davası icrayı durdurmaz (m.439/4). Borçlunun koruması teminatla durdurma kararıdır.

Hakem kararına dayanılarak iflas istenebilir mi?

İlama müstenit alacak icra emriyle istendiği hâlde ödenmemişse alacaklı takipsiz iflas isteyebilir (İİK m.177/4); bu hâlde ilamın kesinleşmesi aranmaz. Hakem kararının bu hükümdeki ilam kavramına girip girmediği savunmanın başlıklarından biridir.

İcra durdurulursa iflas davası ne olur?

Durdurma kararı iflas mahkemesine sunulur ve iptal davasının sonucunun bekletici mesele yapılması istenir (HMK m.165). İstanbul BAM 45. HD’nin 2022/398 E. sayılı kararında, icranın geri bırakılması hâlinde ilamın kesinleşmesinin beklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Temyiz aşamasında icra durur mu?

Hayır. İptal davası hakkındaki karara karşı temyiz icrayı durdurmaz (HMK m.439/6). Temyiz aşamasında teminatla durdurmaya ilişkin ayrı bir hüküm de bulunmaz.

İcra emrindeki tutar hakem kararından fazlaysa ne yapmalıyım?

İşlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunun (İİK m.16). Şikâyet, icra emrinin hakem kararına uygun hâle getirilmesini sağlar.

Hakem kararından sonra borcu ödediysem icra durdurulabilir mi?

Evet. İcra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itfa, imhal veya zamanaşımını kanunda aranan belgelerle ileri sürerek icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilirsiniz (İİK m.33).

İİK m.36’daki tehir-i icra hakem kararlarına uygulanır mı?

Doğrudan uygulanmaz; hakem kararları için özel hüküm HMK m.439/4’tür. m.36’nın kıyasen uygulanıp uygulanamayacağı tartışmalıdır. Bu nedenle daireden m.439/4 kapsamında açık bir karar alınmalıdır.

İptal davası kabul edilirse ödediğim parayı geri alabilir miyim?

Mahkeme ilamları için İİK m.40 icranın eski hâle iadesini düzenler; hakem kararları için açık bir hüküm yoktur. Geri alma için genel hükümlere, özellikle sebepsiz zenginleşmeye (TBK m.77 vd.) başvurulması gerekebilir.

İptal davası kabul edilirse uyuşmazlık ne olur?

Hakem kararı ortadan kalkar; taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa hakemleri ve tahkim süresini yeniden belirleyebilirler (HMK m.439/7).

Tahkim sırasında aldığım ihtiyati tedbir ne olur?

Aksine karar verilmedikçe hakem kararının icra edilebilir hâle gelmesiyle veya davanın hakem ya da hakem kurulunca reddedilmesiyle kendiliğinden kalkar (HMK m.414/4).

İlgili Rehberler

• Doğrudan iflas sebepleri ve şirketin savunması (İİK m.177)
• Pay (hisse) alım sözleşmesi uyuşmazlıkları ve tahkim
• İflas kararına istinaf ve temyiz: süreler ve sonuçlar
• İflas davasına cevap dilekçesi örneği ve savunma
• Hakem kararını nasıl tahsil ederim? (alacaklı tarafı)
• Borsa şirketine iflas davası: Reeder (REEDR) örneği
• Tahkim (HMK m.407-444)
• Hakem kararının iptali davası (HMK m.439)
• Hakem kararının iptali dava dilekçesi örneği
• Yabancı hakem kararının tenfizi
• Sermaye piyasasında tahkim
• İlamlı icra takibi (İİK m.32-42)
• İlamlı icrada icranın geri bırakılması (İİK m.33)
• Tehir-i icra (İİK m.36)
• Tehir-i icra talebi dilekçe örneği
• Doğrudan doğruya iflas (İİK m.177)
• İflas yoluyla takip (İİK m.154-194)
• KAP bildirim yükümlülüğü (II-15.1)
• Tahkim rehberi
• İcra ve İflas Hukuku Rehberi