Tahkimden bir karar çıkması, o kararın kendiliğinden icra edilebileceği anlamına her zaman gelmez. Kararın hangi tahkim rejiminde verildiğine göre icra usulü değişir. Bu rehberde hakem kararının icrasını üç ayrı durumda sade bir dille açıklıyoruz.
İç (Millî) Tahkim Kararı
Yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları iç tahkime tabidir ve HMK ile düzenlenir. Bu kararlar doğrudan ilamlı icraya konulabilir; bir mahkeme onayı (tenfiz) gerekmez. Üstelik HMK’ya göre karara karşı iptal davası açılmış olsa bile, icranın durdurulması yönünde karar verilmedikçe icra mümkündür.
Milletlerarası Tahkim Kararı
Yabancılık unsuru taşıyan ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamındaki kararlar ise doğrudan icra edilebilir değildir. Bu kararların cebri icraya konulabilmesi için mahkemeden icra edilebilirlik belgesi alınması gerekir. İptal davası açılmış ve kesin olarak reddedilmişse mahkeme ek inceleme yapmaz; iptal süresi geçmiş ya da iptalden feragat edilmişse, belge verilirken mahkeme yalnızca tahkime elverişlilik ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığını resen denetler. İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır ve belge harca tabi değildir.
Yabancı Hakem Kararı
Tahkim yerinin yurt dışı olduğu yabancı hakem kararları ise ancak tenfiz edildikten sonra icra edilebilir. Tenfiz; öncelikle 1958 tarihli New York Sözleşmesi, onun kapsamı dışında ise 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine göre, yetkili mahkemede açılacak bir davayla sağlanır.
Diğer Hakem Kararları
Tüketici hakem heyeti kararları, sigorta tahkiminde verilen kararlar gibi özel tahkim türlerindeki kararlar da kanunları gereği ilam niteliğinde olup ilamlı icraya konu edilebilir. Görüldüğü gibi “hakem kararı” tek tip değildir; doğru icra yolunu belirlemek için kararın hangi rejimde verildiğini saptamak şarttır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
