Ödeme Kuruluşunu Merkez Bankasına (TCMB) Şikâyet Etmek: TCMB Neyi Yapabilir, Neyi Yapamaz? Kuruluşa Başvuru, TÖDEB Hakem Heyeti, Tüketici Hakem Heyeti ve İzinsiz Faaliyet İhbarı (6493 m.21, 27, 28, 37; 6502 m.68; TBK m.154)

Bir ödeme veya elektronik para kuruluşunu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) şikâyet edebilirsiniz; ama bu şikâyetin ne işe yaradığını doğru bilmek gerekir. TCMB, bu kuruluşlara faaliyet izni veren, onları denetleyen, gerektiğinde tedbir alan, izinlerini durduran veya iptal eden ve idari para cezası veren kurumdur (6493 m.21, 27). Şikâyetiniz bu denetim yetkilerinin harekete geçmesine yol açabilir. Ancak TCMB bir mahkeme veya hakem heyeti değildir; kuruluşu size belirli bir tutarı ödemeye mahkûm edemez. TCMB’ye şikâyet, zamanaşımını da kesmez. Paranızı geri almak için doğru sıra şudur: önce kuruluşa yazılı başvuru; bireysel kullanıcıysanız sonra Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliğinin (TÖDEB) Bireysel Müşteri Hakem Heyeti veya tüketici hakem heyeti; işyeriyseniz arabuluculuk ve dava. TCMB şikâyeti bu yolların yerine değil, onlarla birlikte kullanılır. İzinsiz ödeme hizmeti sunanları ise TCMB’ye ihbar etmek ayrıca önemlidir; çünkü bu suçun kovuşturulması kural olarak TCMB’nin yazılı başvurusuna bağlıdır (6493 m.28, 37). Bu yazı, TCMB’ye şikâyetin kanallarını, içeriğini, sınırlarını ve diğer başvuru yollarıyla ilişkisini kanun maddeleriyle anlatır.

Kısa Cevap: Bilmeniz Gereken Sekiz Şey

TCMB Neyi Yapabilir, Neyi Yapamaz?

TCMB’nin yapamadıkları da en az bu yetkiler kadar önemlidir. TCMB, kullanıcı ile kuruluş arasındaki özel hukuk uyuşmazlığını karara bağlayan bir yargı merci değildir; kuruluşu belirli bir kullanıcıya belirli bir tutar ödemeye mahkûm eden bir karar veremez. Kanun ona böyle bir yargılama yetkisi tanımamıştır. Yine TCMB’ye yapılan şikâyet, alacağınızın zamanaşımını kesmez ve tazminat davası için idareye başvuru süresini başlatan veya durduran bir işlem değildir. Bu nedenle TCMB şikâyetini, alacağınızı tahsil edeceğiniz yolun yerine koymayın.

Rakamlarla TCMB denetimi

TCMB’nin 29.01.2026 tarihli basın duyurusuna göre 2025 yılında 72 kuruluşa 6493 sayılı Kanun m.27 uyarınca toplam 373.243.560,30 TL idari para cezası verildi, 29 kuruluşa uyarı yapıldı, 7 kuruluşun faaliyet izni iptal edildi, 14 kuruluşun izni geçici olarak durduruldu ve 12 kuruluşun kâr dağıtımı TCMB iznine bağlandı. İzinsiz ödeme hizmeti şüphesi taşıyan 331 dosyada Cumhuriyet başsavcılıklarına veya mahkemelere yazılı başvuruda bulunuldu ve ödeme ile elektronik para kuruluşlarına ilişkin 2.167 bilgi edinme başvurusu cevaplandı. Bu rakamlar, TCMB’nin denetim yetkilerini aktif olarak kullandığını gösteriyor; şikâyetler bu denetimin bilgi kaynaklarından biridir.

Doğru Sıra: Hangi Başvuru, Ne Zaman?

Birinci Adım: Kuruluşa Yazılı Başvuru

Ödeme ve elektronik para kuruluşları, kullanıcı şikâyet ve itirazlarını ele alacak bir altyapı kurmak zorundadır (Yönetmelik m.14/1-d). Şikâyetinizi önce kuruluşa yazılı olarak yapın. PARAM’ın yayımlanmış çerçeve sözleşmesi, ticari olmayan uyuşmazlıklarda önce şirkete yazılı başvurulmasını ve şirketin yirmi gün içinde cevap vermesini öngörür (madde 10.1). Benzer süre başka kuruluşların sözleşmelerinde de yer alır. Başvurunuzu KEP, noter veya iadeli taahhütlü mektupla yapın; kapanan veya kayyım atanan kuruluşlarda e-posta ve çağrı merkezi kayıtları kaybolabilir. Başvuruda işlem tarihlerini, tutarları, sorunun ne olduğunu ve talebinizi açıkça yazın; dekontları ve ekran görüntülerini ekleyin. Hesap dökümünüze ulaşamıyorsanız kapanan kuruluştan hesap dökümü nasıl alınır? yazımıza bakın.

TÖDEB Bireysel Müşteri Hakem Heyeti

Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği, üyesi olan kuruluşlarla bireysel müşteriler arasındaki uyuşmazlıklar için bir hakem heyeti oluşturmuştur. Heyet, 6493 sayılı Kanun’un ek 1. maddesine dayanır. Birliğin 14.12.2022 tarihli yönetmeliğine göre kurallar şunlardır:

Heyet kararına rağmen yargı yolu açıktır. Bağlayıcılık sınırını aşan tutarlar için kuruluş üzerinde yaptırım uygulanamaz; bu durumda taraflar mahkemeye başvurabilir. Uyuşmazlık sonradan mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınırsa Heyetin görevi sona erer. Kapanan veya kayyım altındaki bir kuruluşun hâlâ Birlik üyesi olup olmadığını başvurudan önce kontrol edin; üyeliği sona ermiş bir kuruluş için bu yol kullanılamayabilir. Ayrıca uyuşmazlık bir suçla ilgiliyse Heyetin kapsamı dışında kalır.

Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi

Bireysel kullanıcı ile ödeme kuruluşu arasındaki ilişki tüketici işlemidir (6502 m.3). 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur (6502 m.68); bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulur ve tüketici mahkemesinde dava açılır (6502 m.73, 73/A). Tüketici hakem heyetine başvuru kendi yerleşim yerinizdeki heyete yapılabilir ve ücretsizdir. TÖDEB Hakem Heyeti ile tüketici hakem heyeti arasında seçim yaparken şunu bilin: Bir uyuşmazlık tüketici hakem heyetine taşındığında TÖDEB Heyetinin görevi sona erer. Ayrıntılar tüketici hakem heyeti 2026 parasal sınır yazımızda; ParamCüzdan kullanıcılarına özgü yol ise ParamCüzdan bakiyesi nasıl alınır? rehberimizde anlatılmıştır.

Sorununuz Hangi Merciye Ait?

Aynı olay birden fazla merciyi ilgilendirebilir. Aşağıdaki tablo, sık görülen sorunlar için öncelikli merciyi gösterir. TCMB’ye şikâyet çoğu satırda paralel olarak yapılabilir; ancak alacağınızı tahsil edecek olan merci her zaman TCMB değildir.

Ceza soruşturmasında suçtan zarar gören olarak yapabilecekleriniz soruşturmada şikâyetçi ve katılan olmak yazımızda, kişisel veri başvurusu ve Kurula şikâyet için örnek metinler ise KVKK başvuru ve şikâyet dilekçesi örneği yazımızda yer alır.

TCMB’ye Şikâyet Nasıl Yapılır?

TCMB’nin internet sitesinde “Şikayet Yönetim Sistemi” adıyla bir şikâyet kanalı bulunur. TCMB ayrıca izinsiz ödeme hizmeti sunanlara ilişkin ihbarlar için internet sitesindeki iletişim sekmesini ve e-Devlet’teki “TCMB’ye Sorun” hizmetini göstermiştir. Yazılı dilekçeyle de başvurabilirsiniz. Hangi kanalı kullanırsanız kullanın, şikâyetinizi kişisel bir uyuşmazlık anlatımı olarak değil, mevzuata aykırılık bildirimi olarak kurgulayın. TCMB’nin ilgileneceği soru, kuruluşun 6493 sayılı Kanun’a, yönetmeliklere ve TCMB kararlarına uyup uymadığıdır.

Şikâyetinize başkalarının kişisel verilerini koymayın; örneğin paranızın gittiği hesabın sahibine ilişkin bilgileri TCMB’ye değil, savcılığa iletin. Dilekçe hakkı Anayasa ile güvence altındadır ve kendileriyle ilgili başvuruların sonucu dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir (Anayasa m.74). Ancak bu cevap, şikâyet ettiğiniz kuruluş hakkında yapılan denetimin ayrıntılarını içermeyebilir; denetim bulguları ve kuruluşun ticari sırları gizlilik kurallarına tabidir.

İzinsiz Ödeme Hizmetini İhbar Etmek

Ödeme hizmetleri yalnızca bankalar, PTT ve TCMB’den izin almış ödeme ve elektronik para kuruluşları ile bunların temsilcileri tarafından sunulabilir. İzin almadan ödeme hizmeti sunmak veya izni iptal edildikten sonra faaliyete devam etmek suçtur (6493 m.28). Bu suçun kovuşturulması, kural olarak TCMB’nin Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır (6493 m.37). Bu nedenle “kapanan kuruluştaki paranızı biz çıkarırız”, “bakiyenizi bize gönderin, size nakit verelim” gibi tekliflerle para toplayanları TCMB’ye ihbar etmeniz, soruşturmanın başlaması için önemlidir. TCMB, 2025 yılında bu tür 331 dosyada savcılıklara veya mahkemelere başvurduğunu açıklamıştır. Dolandırıcılık söz konusuysa ayrıca savcılığa da şikâyette bulunun; izlenecek yol dolandırıldım, param kapanan ödeme kuruluşunun cüzdanına gitti yazımızdadır.

Hangi Kuruluşlarda Hesabınız Var? e-Devlet Sorgulaması

TCMB’nin 29.07.2026 tarihli duyurusuna göre gerçek kişiler, hangi ödeme ve elektronik para kuruluşlarında hesaplarının bulunduğunu e-Devlet üzerinden “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşu Hesap Sahipliği Sorgulama” hizmetiyle öğrenebilir; hizmet mirasçılar adına da kullanılabilir. Unuttuğunuz bir hesabınızın bulunup bulunmadığını veya ölen bir yakınınızın hangi kuruluşlarda hesabı olduğunu öğrenmek için bu sorgulamayı şikâyetten önce yapın. Duyuruda hizmetin bakiye bilgisi gösterdiği belirtilmemiştir; bakiye ve hareketler için kuruluşa başvurmanız gerekir.

PARAM ve Kayyım Atanan Kuruluşlarda Özel Durum

PARAM, Papel ve Pay Fix gibi yönetimine TMSF kayyım atanan veya el konulan kuruluşlarda iki ayrı otorite vardır. TCMB kuruluşun denetim otoritesi olmaya devam eder; şirketin yönetimi ise ceza soruşturması kapsamındaki kayyım kararıyla TMSF’ye geçmiştir. Ödeme takvimi, ödeme tavanları ve harcama itirazlarının nasıl ele alınacağı gibi kararlar kayyım yönetiminindir. Bu kararlar için önce kayyım yönetimine yazılı başvurun. TMSF’nin 7145 sayılı Kanun geçici 2. madde kapsamındaki işlemlerine karşı idari yargı yolu açıktır. TCMB’ye şikâyet ise koruma hesaplarındaki fonların korunması, kullanıcıya bilgi verilmemesi veya şikâyetlerin cevapsız bırakılması gibi kuruluşun mevzuata uyumuna ilişkin konularda anlamlıdır. Kuruluşların durumu Papel, Pay Fix, Papara ve diğer kuruluşlar rehberlerimizde; PARAM’ın genel çerçevesi PARAM rehberimizde anlatılmıştır.

Üye İşyerleri İçin Not

Üye işyerleri, tüzel kişi oldukları veya uyuşmazlık ticari nitelik taşıdığı için TÖDEB Bireysel Müşteri Hakem Heyetine ve tüketici hakem heyetine başvuramaz. Hak edişin ödenmemesi, harcama itirazı nedeniyle tutulan tutarlar veya sözleşmenin feshi gibi uyuşmazlıklar için yol arabuluculuk ve ticari davadır. TCMB şikâyeti işyerleri için de kullanılabilir; özellikle ödeme fonlarının korunmasına ilişkin bir aykırılık iddianız varsa bunu TCMB’ye bildirin. İşyerlerine özgü yollar kalan hak ediş nasıl alınır?, harcama itirazı bekleyen işyeri ve ParamPOS’tan çıkmak yazılarımızda anlatılmıştır.

Süreler

Varsayımsal Örnekler

Örnek Metin: TCMB’ye Şikâyet Dilekçesi

Sık Yapılan Hatalar

Bu Yazıda Dayanılan Mevzuat ve Belgeler

6493 sayılı Kanun m.14, 16, 18, 21, 22/1, 27, 28, 37 ve ek m.1. Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (RG 01.12.2021, sayı 31676) m.14/1-d. TÖDEB Bireysel Müşteri Hakem Heyetine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik (14.12.2022). 6502 sayılı Kanun m.3, 68, 73 ve 73/A. 6102 sayılı TTK m.5/A. 6098 sayılı TBK m.154. 2577 sayılı İYUK m.13. 6698 sayılı KVKK m.11 ve 13. 7145 sayılı Kanun geçici m.2. Anayasa m.74. TCMB’nin 10.09.2021, 29.01.2026 ve 29.07.2026 tarihli basın duyuruları. PARAM’ın yayımlanmış çerçeve sözleşmesi m.10.1.

Sıkça Sorulan Sorular

Ödeme kuruluşunu Merkez Bankasına şikâyet edebilir miyim?

Evet. TCMB, ödeme ve elektronik para kuruluşlarını denetleyen kurumdur (6493 m.21). İnternet sitesindeki Şikayet Yönetim Sistemi veya yazılı dilekçe ile başvurabilirsiniz.

TCMB paramı kuruluştan alıp bana öder mi?

Hayır. TCMB bir yargı merci değildir; kuruluşu size belirli bir tutarı ödemeye mahkûm edemez. Yetkileri denetim, tedbir, izin durdurma veya iptali ve idari para cezasıdır (6493 m.21, 27).

TCMB’ye şikâyetten önce ne yapmalıyım?

Kuruluşa yazılı başvurun. Kuruluşlar şikâyetleri ele alacak bir altyapı kurmak zorundadır (Yönetmelik m.14/1-d); birçok sözleşmede cevap süresi yirmi gündür.

TÖDEB Hakem Heyeti nedir?

Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliğinin, üye kuruluşlarla gerçek kişi müşteriler arasındaki uyuşmazlıklar için oluşturduğu ücretsiz bir başvuru yoludur. Kararlar belirli bir tutara kadar kuruluş için bağlayıcıdır.

TÖDEB’e ne zaman başvurabilirim?

İşlemden itibaren iki yıl içinde kuruluşa yazılı başvurduktan sonra, kuruluşun cevabından veya cevap süresinin dolmasından itibaren altmış gün içinde.

TÖDEB kararı bağlayıcı mı?

İşlem başına belirli bir tutara kadar kuruluş için bağlayıcıdır ve kuruluş otuz gün içinde uymak zorundadır. Bu tutar 2022’de 10.000 TL olarak belirlenmiş ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. Yargı yolu her durumda açıktır.

Şirketim TÖDEB’e başvurabilir mi?

Hayır. Tüzel kişilerin başvuruları ve bireysel nitelik taşımayan ticari uyuşmazlıklar Hakem Heyetinin kapsamı dışındadır. Şirketler için yol arabuluculuk ve ticari davadır.

Tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?

Bireysel kullanıcıysanız evet. 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur (6502 m.68).

TÖDEB mi, tüketici hakem heyeti mi?

İkisinden birini seçebilirsiniz; ancak uyuşmazlık tüketici hakem heyetine veya mahkemeye taşınırsa TÖDEB Heyetinin görevi sona erer. Tutar ve kuruluşun Birlik üyeliği seçimde belirleyicidir.

TCMB’ye şikâyet zamanaşımını keser mi?

Hayır. Zamanaşımını kesen sebepler borçlunun borcu ikrarı ile dava, takip veya hakeme başvuru gibi işlemlerdir (TBK m.154); idari şikâyet bunlar arasında değildir.

TCMB’den tazminat isteyebilir miyim?

Denetim eksikliğinden zarar gördüğünüzü düşünüyorsanız, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde TCMB’ye tazminat başvurusu yapmanız, sonra tam yargı davası açmanız gerekir (İYUK m.13). Bu, şikâyetten ayrı bir yoldur.

İzinsiz ödeme hizmeti sunanları nereye ihbar ederim?

TCMB internet sitesindeki iletişim kanalına veya e-Devlet’teki “TCMB’ye Sorun” hizmetine. İzinsiz faaliyet suçunun kovuşturulması kural olarak TCMB’nin yazılı başvurusuna bağlıdır (6493 m.28, 37).

Hangi kuruluşlarda hesabım olduğunu nasıl öğrenirim?

TCMB’nin 29.07.2026 tarihli duyurusuna göre e-Devlet’teki “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşu Hesap Sahipliği Sorgulama” hizmetiyle; hizmet mirasçılar adına da kullanılabilir.

PARAM’ın ödeme takvimini TCMB’ye şikâyet edebilir miyim?

Ödeme takvimi ve tavanları kayyım yönetiminin kararlarıdır. Önce kayyım yönetimine yazılı başvurun; TMSF işlemlerine karşı idari yargı yolu açıktır. TCMB’ye şikâyet, kuruluşun mevzuata uyumuna ilişkin konularda anlamlıdır.

TCMB şikâyetime cevap verir mi?

Kendileriyle ilgili başvuruların sonucu dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir (Anayasa m.74). Ancak cevap, denetimin ayrıntılarını ve kuruluşun ticari sırlarını içermeyebilir.

Şikâyetime ne eklemeliyim?

Dekontlar, sözleşme, kuruluşa yaptığınız başvuru ve aldığınız cevap, ekran görüntüleri ve olayların tarih sırasıyla özeti.

Paramın gittiği kişinin bilgilerini TCMB’ye verebilir miyim?

Bu bilgileri TCMB’ye değil, suç şüphesi varsa Cumhuriyet başsavcılığına iletin. TCMB şikâyetinde başkalarının kişisel verilerine yer vermeyin.

Kayyım atanmış bir kuruluşa şikâyetimi kime yaparım?

Şirketin ticaret unvanına, “kayyım yönetimi” ibaresiyle ve şirketin ticaret sicilindeki güncel adresine veya KEP adresine yazılı olarak yapın. Ödeme takvimi gibi kararlar kayyım yönetimine aittir.

TCMB’ye veya TÖDEB’e başvurmak için avukat gerekir mi?

Hayır, bu başvuruları kendiniz yapabilirsiniz. Ancak hangi yolun önce kullanılacağı, sürelerin hesaplanması ve tutar büyükse dava stratejisi için hukuki destek almak yararlıdır.

Kapanan bir kuruluş TÖDEB üyesi olmaya devam eder mi?

Bu kuruluşa göre değişir. Başvurudan önce Birliğe üyeliğin sürüp sürmediğini kontrol edin; üyeliği sona ermiş bir kuruluş için bu yol kullanılamayabilir.