Mesafeli sözleşmelerde tüketici, teslim tarihinden itibaren 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinde düzenlenen 14 günlük cayma hakkı; internet üzerinden yapılan alışverişler, telefonla verilen siparişler, katalog satışları ve tarafların fiziksel olarak karşı karşıya gelmediği tüm sözleşmeler bakımından geçerlidir. Cayma bildiriminin süresi içerisinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterli olup yazılı beyan ya da kalıcı veri saklayıcısı ile yapılan bildirim geçerli sayılır. Bu rehberde 14 günlük cayma hakkının koşulları, sürenin başlangıcı, bildirim usulü, satıcının iade yükümlülüğü, Yönetmelik’te sayılan istisnalar ile uyuşmazlık halinde başvurulacak Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi yolları açıklanmaktadır.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Mesafeli Sözleşme Nedir, Kimleri Kapsar?
Mesafeli sözleşme; satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, yazılı, görsel, telefon veya elektronik iletişim aracının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir (6502 sayılı Kanun m.48/1). İnternet siteleri, mobil uygulamalar, e-ticaret pazar yerleri, teleshopping kanalları, kataloglar ve telefon aramaları bu kapsamdaki en yaygın örneklerdir. Fiziksel mağazadan yapılan alışveriş, mesafeli sözleşme sayılmadığından 14 günlük cayma hakkı bu tür alımlarda yasal olarak öngörülmez; ancak mağazanın kendi iade politikası ayrıca değerlendirilir.
Sözleşmenin bir tarafında ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden satıcı/sağlayıcı, diğer tarafında ise mal veya hizmeti ticari ya da mesleki olmayan amaçla edinen tüketici yer alır. Tüzel kişilerin veya işletmelerin şirket adına yaptığı alımlar tüketici sıfatı doğurmadığından, 14 günlük cayma hakkı bu tür alıcılar bakımından kural olarak işlemez. Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen temel ilkeler uyarınca bilgilendirme, açıklık ve dürüstlük kuralları sözleşme sürecinin tamamı bakımından uygulanır ve satıcının bu ilkelere aykırı davranışları cayma sürecinin işleyişini etkileyebilir.
14 Günlük Cayma Hakkının Kullanım Süresi ve Başlangıcı
14 günlük cayma hakkının işlemeye başlaması bakımından mal alımı ile hizmet alımı arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde süre, tüketicinin veya tüketicinin belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde ise 14 günlük süre, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Sürenin başlangıcı, cayma bildiriminin geçerlilik denetiminde belirleyici olduğundan tesliminin yapıldığı gün delilleri (kargo teslim tutanağı, e-arşiv fatura tarihi, teslim SMS’i) titizlikle saklanmalıdır.
- Tek parça teslim edilen mallarda: teslim tarihi başlangıç noktasıdır.
- Ayrı ayrı teslim edilen parçalardan oluşan mallarda: son parçanın teslim tarihinden itibaren süre başlar.
- Belirli süreli düzenli teslim yapılan sözleşmelerde (abonelik gibi): ilk teslim tarihi esas alınır.
- Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde: sözleşmenin kurulduğu gün süre başlar.
Satıcı veya sağlayıcı, ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde 14 günlük süre işlemeye başlamaz. Bu ihmal halinde tüketici, on dört gün ile bir yıla uzayan bir süre içinde cayma hakkını kullanabilir. Ön bilgilendirmenin sonradan yapılması durumunda 14 günlük süre bu bilgilendirme tarihinden itibaren başlar. Bu düzenleme, ön bilgilendirme yükümlülüğüne uymayan satıcının tüketici karşısında ek yaptırıma tabi tutulmasını sağlar.
Cayma Bildirimi Nasıl Yapılır?
Cayma bildirimi bakımından şekil serbestisi bulunmakla birlikte, tüketicinin bildirimini ispat edebileceği bir yöntem seçmesi büyük önem taşır. Bildirimin 14 günlük süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; bildirimin karşı tarafa fiilen ulaşması hakkın doğumu bakımından şart değildir. Uygulamada tercih edilebilecek bildirim yolları şunlardır:
- Satıcının internet sitesindeki cayma/iade formunun doldurulması,
- Kayıtlı elektronik posta (KEP) veya olağan e-posta ile bildirim,
- Noter aracılığıyla ihtarname keşidesi,
- Kısa mesaj, çağrı merkezi ses kaydı veya benzeri kalıcı veri saklayıcısı üzerinden bildirim,
- Iadeli taahhütlü posta yoluyla yazılı bildirim gönderilmesi.
Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkı konusunda usulüne uygun olarak bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Uyuşmazlık halinde ön bilgilendirme metni, e-arşiv fatura, kargo takip verileri ve satıcı sisteminden alınmış ekran görüntüleri delil değeri taşır. Bildirim metninde sipariş numarası, ürün bilgisi ve iade yapılacak IBAN’ın açıkça belirtilmesi süreci hızlandırır.
Cayma Sonrası Satıcının Yükümlülüğü
Tüketici cayma hakkını kullandığında sözleşme geriye etkili olarak son bulur ve taraflar arasında iade ilişkisi doğar. Satıcı veya sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde varsa tesliminde tahsil edilen kargo bedeli de dahil olmak üzere tüm ödemeleri, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf yüklemeksizin tek seferde iade etmekle yükümlüdür. Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde iade aynı karta yapılır; kapıda ödeme veya havale ile ödenen bedeller için tüketicinin bildireceği IBAN’a aktarım yapılır.
Tüketici ise malı, cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren on gün içinde satıcıya ya da satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcıya geri göndermek durumundadır. 24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1/1/2026’da yürürlüğe giren değişiklik uyarınca, iade edilen ürünün kargo ücreti tüketiciye yüklenemez. Malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan tüketici sorumlu tutulamaz; ancak ürünün doğasına aykırı kullanımdan kaynaklanan zarardan sorumluluk devam eder.
Cayma Hakkının Kullanılamayacağı İstisnalar
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 15. maddesinde, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeler sınırlı sayıda düzenlenmiştir. Aşağıdaki hallerde 14 günlük cayma hakkı kural olarak işletilemez:
- Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı ya da sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetler,
- Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda özel olarak hazırlanan (kişiselleştirilmiş) mallar,
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
- Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olup iadesi sağlık veya hijyen açısından uygun olmayan ürünler (kozmetik, kişisel bakım, iç giyim vb.),
- Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallar,
- Ambalajı açıldıktan sonra iadesi mümkün olmayan ses veya görüntü kayıtları, kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri,
- Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında günlük gazete, dergi ve süreli yayın teslimleri,
- Belirli bir tarihte ya da dönemde ifa edilmesi kararlaştırılan konaklama, taşıma, yiyecek-içecek tedariki, eğlence, dinlenme ve jimnastik salonlarında uygulanan spor programları gibi hizmetler,
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallar (indirilebilir yazılım, oyun kodu, dijital lisans vb.),
- Cayma hakkı süresi sona ermeden önce tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmet sözleşmeleri.
24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1/1/2026’da yürürlüğe giren değişiklikle (Yönetmelik m. 15/1-(i) bendi yürürlükten kaldırılarak) cep telefonu, akıllı saat, tablet ve dizüstü/bilgisayar gibi belirli elektronik ürünler cayma hakkı kapsamına alınmış; bu ürünler için de tüketici, Kanun’daki şartlar sağlanmak kaydıyla 14 günlük cayma hakkını kullanabilecektir. Elektrik, doğalgaz ve benzeri abonelik sözleşmelerinde ise cayma hakkı bakımından ayrı düzenlemeler ile güvence bedeli iadesi yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. İstisnalar sınırlı sayıda sayıldığından, Yönetmelik m.15’te yer almayan hiçbir ürün veya hizmet için satıcı, sözleşmeye eklediği “iade edilmez” ibaresine dayanarak cayma hakkını ortadan kaldıramaz.
Uyuşmazlık Halinde Başvuru: Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi
Satıcı veya sağlayıcı, 14 günlük iade süresi içinde ödeme yapmadığında ya da cayma hakkının varlığı üzerinde uyuşmazlık çıktığında tüketicinin izleyeceği yollar 6502 sayılı Kanun’un tüketici hakem heyetlerine ve tüketici mahkemelerine ilişkin hükümlerinde (m. 68, 70, 73 ve 73/A) düzenlenmiştir. Uyuşmazlığın değeri, hangi mercie başvurulacağını belirleyen temel ölçüttür.
- Tüketici Hakem Heyeti: Yıllık olarak Ticaret Bakanlığı tebliği ile güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için zorunlu başvuru mercii olarak öngörülmüştür. 2026 yılı için geçerli olan parasal sınır Ticaret Bakanlığı’nın Aralık 2025 tarihli tebliğ ile belirlenmiş olup güncel değer için Bakanlığın resmi duyurusuna ve tuketici.ticaret.gov.tr adresine başvurulmalıdır. Başvurular e-Devlet üzerinden veya bizzat il/ilçe hakem heyeti bürolarına yapılabilir.
- Tüketici Mahkemesi: Belirlenen parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar ile Hakem Heyeti kararına itiraz durumlarında görevli ve yetkili mahkemedir. Tüketici Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri Tüketici Mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Başvuru sırasında sözleşme, ödeme dekontu, cayma bildirimi, ön bilgilendirme metni ve iade sürecine ilişkin yazışmalar delil olarak sunulmalıdır. Hakem Heyeti kararlarına karşı 2 hafta içinde Tüketici Mahkemesi’ne itiraz edilebilir (6502 sayılı Kanun m.70; süre 7499 sayılı Kanunla on beş günden iki haftaya çıkarılmıştır). Tüketici davaları harç ve teminattan muaftır; bu yönüyle tüketiciye tanınmış önemli bir usul kolaylığı bulunmaktadır. Alacağın sonradan taraflar arasında sözleşme dışı yollarla tahsil edildiği durumlarda haricen tahsil kavramı da uyuşmazlığın çözümü sırasında gündeme gelebilmektedir.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 6502 m. 48 | Mesafeli sözleşmeler ve cayma hakkı |
| 6502 m. 4 | Temel ilkeler; tüketiciden talep edilemeyecek masraflar |
| 6502 m. 5 | Haksız şart — sözleşmedeki “iade edilmez” kaydı |
| 6502 m. 68 | Tüketici hakem heyetine başvuru ve parasal sınır |
| 6502 m. 70 | Hakem heyeti kararına itiraz |
| 6502 m. 73 | Tüketici mahkemeleri; harç muafiyeti |
| 6502 m. 73/A | Dava şartı arabuluculuk |
| 6502 m. 77 | İdari para cezaları |
| 6502 m. 84 | Yönetmelik çıkarma yetkisi |
| Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği | Dayanağı 6502 m. 48 ve 84 (RG: 27/11/2014, 29188) |
| Yönetmelik m. 5 | Ön bilgilendirme yükümlülüğü |
| Yönetmelik m. 9, 10 | Cayma hakkı ve bildirim |
| Yönetmelik m. 12 | Satıcının iade yükümlülüğü |
| Yönetmelik m. 15 | İstisnalar — sınırlı sayıda |
| 24/5/2025, 32909 sayılı değişiklik | Yürürlük 1/1/2026 — iade masrafı ve elektronik cihazlar |
| 23/8/2022, 31932 sayılı değişiklik | Aracı hizmet sağlayıcı sorumluluğu |
| 6563 sayılı Kanun | Elektronik ticaretin düzenlenmesi |
2026’da Değişen İki Kural
Yönetmelikte 24 Mayıs 2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Ocak 2026‘da yürürlüğe giren değişiklik, tüketici lehine iki temel kuralı değiştirmiştir. Bu tarihten önceki kaynaklar güncel değildir.
| Konu | 1/1/2026 öncesi | Yürürlükteki kural |
|---|---|---|
| İade kargo masrafı | Ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı dışında bir taşıyıcı seçilirse masraf tüketiciye aitti | İade edilen ürünün kargo ücreti tüketiciye yüklenemez |
| Cep telefonu, akıllı saat, tablet, bilgisayar | Yönetmelik m. 15/1-(i) uyarınca teslim edilmişse cayma hakkı yoktu | (i) bendi yürürlükten kaldırıldı; cayma hakkı yeniden tanındı |
| Ön bilgilendirme içeriği | Taşıyıcı ve iade masrafı bilgisi | m. 5/1-(k) — hakem heyeti ve m. 73/A uyarınca arabuluculuk bilgisi |
Birinci satır, uygulamada en çok karşılaşılan itirazı ortadan kaldırır. Değişiklikle Yönetmelik m. 5‘ten, satıcının iade için öngördüğü taşıyıcıya ve öngörülenin dışında bir taşıyıcıyla iade hâlinde masrafı tüketicinin karşılayacağına ilişkin ibareler çıkarılmıştır. Yani “anlaşmalı kargomuzu kullanmadınız, ücreti sizden keseceğiz” savunması artık dayanaksızdır. Satıcının iade için bir taşıyıcı belirlemesi hâlâ mümkündür; ancak masrafın tüketiciye yüklenmesi mümkün değildir. Bu kalem ödemeden kesilmişse, 6502 m. 4‘teki temel ilkelere de aykırılık olarak ileri sürülebilir.
İkinci satırın tarihçesi karışıktır ve doğru bilinmelidir. Bu cihazlar 23/8/2022 tarihli ve 31932 sayılı değişiklikle Yönetmelik m. 15‘e eklenen (i) bendi ile cayma hakkı istisnası kapsamına alınmış; 24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı değişiklikle bu bent yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla 2023-2025 arasına ait kaynaklar “telefonda cayma hakkı yoktur” derken haklıydı; bugün için bu bilgi geçerli değildir.
m. 48’in Lafzı: Bir Yıllık Sürenin Gerçek Hesabı
Ön bilgilendirme yapılmadığında sürenin uzaması yaygın olarak bilinir; ancak hesabın başlangıcı çoğu kaynakta yanlış verilir.
6502 m. 48 uyarınca tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Maddenin devamı sınırı çizer: “Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.”
Buradaki ifade “sözleşmeden itibaren bir yıl” değildir. Süre, cayma süresinin bittiği tarihten — yani normal on dört günlük sürenin sona erdiği günden — itibaren bir yıl daha işler. Pratikte bu, on dört gün artı bir yıl demektir ve teslim tarihinden sayıldığında bir yılı birkaç gün aşar. Küçük görünen bu fark, sürenin son günlerinde yapılan bildirimlerde belirleyici olur. Ayrıca madde, ön bilgilendirmenin sonradan yapılması hâlini de kapsar: bilgilendirme gecikmeli yapılırsa on dört günlük süre bilgilendirme tarihinden işlemeye başlar ve uzun süre kendiliğinden sona erer.
İspat yükü satıcıdadır. m. 48, satıcı veya sağlayıcının cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlü olduğunu açıkça düzenler. Uyuşmazlıkta tüketicinin “bilgilendirilmedim” demesi yeterlidir; aksini ortaya koymak satıcının işidir.
Mutat kullanım sorumluluk doğurmaz. Aynı madde uyarınca tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. “Denenmiş” gerekçesiyle yapılan kesintiler bu hükme aykırıdır; sorumluluk yalnızca ürünün doğasına aykırı kullanımdan doğar.
Aracı Hizmet Sağlayıcının Sorumluluğu
Mesafeli sözleşmelerin büyük bölümü pazaryeri platformları üzerinden kurulduğundan, 23/8/2022 tarihli ve 31932 sayılı değişiklikle bu platformlara doğrudan yükümlülükler getirilmiştir. Yazının hiç değinmediği bu düzenleme, “satıcı ortadan kayboldu” durumlarında tek çözüm yoludur.
| Yükümlülük | İçerik |
|---|---|
| Sistem kurma | Tüketicilerin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistem kurmak ve kesintisiz açık tutmak |
| Ön bilgilendirme | Ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından; belirli hâllerde bilgilerin doğruluğundan sorumluluk |
| Reklam uyumu | Bu bilgilerin, platformdaki reklamlarla uyumlu olması |
| Kayıt | Gerçekleşen işlemlere ilişkin kayıtların tutulması ve saklanması |
| Bedel tahsili | Satıcı adına bedel tahsil etmeleri hâlinde, teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden sorumluluk |
Son satır, cayma uyuşmazlıklarında muhatabı değiştirir. Platform, satıcı adına bedeli kendisi tahsil ediyorsa — pazaryerlerinde olağan uygulama budur — cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden kendisi de sorumludur. Yani iade ödemesi yapılmadığında tüketicinin tek muhatabı satıcı değildir; pazaryerine de başvurulabilir ve hakem heyeti ya da mahkeme başvurusunda platform da taraf gösterilebilir. Satıcının mağazasını kapattığı, iletişime geçilemediği veya adresinin bulunamadığı dosyalarda bu, alacağın tahsil edilebilmesinin tek pratik yoludur. Başvuru dilekçesinde ödemenin kime yapıldığı — hangi tüzel kişinin hesabına geçtiği — dekontla gösterilmelidir.
Başvuru Yolunun Doğru Maddeleri
Uyuşmazlık hâlinde izlenecek yol, Kanun’un Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemeleri bölümlerinde düzenlenmiştir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakem heyetine başvuru | Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda zorunlu mercii | m. 68 |
| Karara itiraz | Tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine | m. 70 |
| Tüketici mahkemesi | Sınırın üstündeki uyuşmazlıklar; bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar | m. 73 |
| Arabuluculuk | Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce dava şartı | m. 73/A |
| Harç ve teminat | Tüketici davaları muaftır | m. 73 |
| Yönetmelik yetkisi | Bakanlığın yönetmelik çıkarma yetkisi | m. 84 |
Dördüncü satır, doğrudan dava açanların dosyasını usulden düşürür. 6502 m. 73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Nitekim Yönetmelik m. 5/1-(k), bu bilginin ön bilgilendirmede tüketiciye verilmesini de zorunlu kılmıştır. Buna karşılık hakem heyeti başvurusu için arabuluculuk şartı aranmaz; parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda yol doğrudan hakem heyetidir.
Parasal sınırlar her yıl güncellenir. Hakem heyeti eşiği Ticaret Bakanlığı tebliğiyle yıllık olarak yeniden belirlenir; başvuru tarihinde yürürlükteki tutar teyit edilmelidir. Başvurular e-Devlet üzerinden veya il/ilçe hakem heyeti bürolarına yapılabilir.
İstisnaların Okunma Biçimi: m. 15
Yönetmelik m. 15‘teki liste sınırlı sayıdadır ve bu, satıcı savunmalarının sınırını çizer.
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Hangi bende dayanılıyor? | İstisna m. 15‘te sayılı olmalı; sözleşmeye yazılan “iade edilmez” kaydı yeterli değildir |
| Koruyucu unsur gerçekten açıldı mı? | Hijyen istisnası, ambalaj-bant-mühür-paketin açılmış olmasına bağlıdır |
| Ürün gerçekten kişiselleştirilmiş mi? | Standart ürüne seçenek eklenmesi kişiselleştirme sayılmayabilir |
| Hizmete tüketicinin onayıyla mı başlandı? | İfaya başlama istisnası tüketicinin onayına bağlıdır |
| Ön bilgilendirmede belirtildi mi? | m. 5/1-(h) — istisnanın önceden bildirilmesi zorunludur |
Son satır, istisna savunmasının ayrı bir şartıdır ve sıklıkla atlanır. Yönetmelik m. 5, ön bilgilendirmede “15 inci madde uyarınca cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda, tüketicinin cayma hakkından faydalanamayacağına ya da hangi koşullarda cayma hakkını kaybedeceğine ilişkin bilgi“nin verilmesini zorunlu kılar. Yani bir ürün gerçekten m. 15 kapsamında olsa dahi, bu durum tüketiciye önceden bildirilmemişse satıcının istisnaya dayanması tartışmalı hâle gelir — çünkü ön bilgilendirme eksikliği aynı zamanda sürenin uzaması sonucunu doğurur. İtiraz dilekçesinde bu iki nokta birlikte ileri sürülmelidir: ürün istisna kapsamında değildir; olsa bile bilgilendirme yapılmamıştır.
Sözleşmeye konulan genel kayıtlar ayrıca denetlenir. “Bu üründe iade yoktur” gibi, Yönetmelikte dayanağı bulunmayan kayıtlar 6502 m. 5 anlamında haksız şart değerlendirmesine tabidir; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde dengesizliğe yol açan şartlar tüketiciyi bağlamaz.
İade Takviminin İki Ayrı Süresi
Cayma sonrasında iki yönlü bir iade ilişkisi doğar ve süreler ayrı ayrı işler.
| Taraf | Yükümlülük | Süre |
|---|---|---|
| Satıcı | Teslim masrafları dâhil tüm ödemeleri, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde ve masraf yüklemeksizin tek seferde iade | On dört gün — bildirimin ulaştığı tarihten |
| Tüketici | Malı satıcıya ya da yetkilendirdiği kişiye geri gönderme | On gün — bildirimi yönelttiği tarihten |
| İade masrafı | Kargo ücreti tüketiciye yüklenemez | 1/1/2026’dan itibaren |
Kısmi iade ve taksitli işlemler sorun çıkarır. Kanun iadenin tek seferde yapılmasını öngörür; taksitli kredi kartı işlemlerinde bankanın iade takvimi farklı işleyebilirse de satıcının yükümlülüğü on dört gün içinde iadeyi başlatmaktır. Gecikme hâlinde başvuruya, iade talebinin yapıldığı tarihi gösteren bildirim kaydı eklenmelidir.
Ödeme aracı kuralı önemlidir. İade, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun şekilde yapılır. Kredi kartıyla yapılan alışverişte hediye çeki veya mağaza puanı olarak yapılan iade bu kurala aykırıdır ve tüketici bunu kabul etmek zorunda değildir.
Yaptırım Cephesi: m. 77
Cayma hakkının engellenmesi yalnızca özel hukuk uyuşmazlığı doğurmaz.
6502 m. 77, Kanun ve ikincil mevzuattaki yükümlülüklere aykırılık hâlinde idari para cezası öngörür. Ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, cayma hakkının kullandırılmaması ve iade yükümlülüğüne uyulmaması bu kapsamda Ticaret Bakanlığına bildirilebilir.
İki yol paralel yürür ve birbirini engellemez. Tüketici, alacağı için hakem heyetine veya mahkemeye başvururken; aynı fiil için Bakanlığa şikâyette de bulunabilir. Bakanlık şikâyeti tüketiciye doğrudan para kazandırmaz — idari para cezası hazineye gelir kaydedilir — ancak sistematik ihlallerde satıcı üzerinde caydırıcı etki yaratır ve denetim kaydı oluşturur. Ayrıca 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki yükümlülükler de ayrıca değerlendirilir. Alacak takibi ile idari şikâyetin farklı amaçlara hizmet ettiği bilinmeli; ikisi karıştırılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
14 günlük cayma hakkı için gerekçe göstermem gerekir mi?
Hayır. 6502 m. 48 uyarınca tüketici mesafeli sözleşmelerde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir. Satıcı iade sebebini sorabilir ancak iadeyi bu gerekçeye bağlayamaz.
Süre ne zaman başlar?
Malda teslim alındığı gün; hizmette sözleşmenin kurulduğu gün. Ayrı ayrı teslim edilen parçalarda son parçanın teslimi, düzenli teslimlerde ilk teslim esas alınır.
Ön bilgilendirme yapılmazsa ne olur?
Süre işlemeye başlamaz. m. 48: tüketici gerektiği şekilde bilgilendirilmezse on dört günlük süreyle bağlı değildir.
O hâlde süre ne kadar uzar?
Maddenin lafzı nettir: “Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.” Yani “sözleşmeden itibaren bir yıl” değil, on dört gün artı bir yıldır.
Bilgilendirme sonradan yapılırsa?
On dört günlük süre bilgilendirme tarihinden itibaren işlemeye başlar ve uzun süre kendiliğinden sona erer.
Bilgilendirildiğimi kim ispat eder?
Satıcı veya sağlayıcı. m. 48, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat yükünü satıcıya yükler. Tüketicinin “bilgilendirilmedim” demesi yeterlidir.
Cayma bildirimini nasıl yaparsam ispat açısından güvende olurum?
Yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısı ile: satıcının cayma formu, e-posta, KEP veya noter ihtarnamesi. Bildirimin on dört gün içinde yöneltilmiş olması yeterlidir; karşı tarafa ulaşması veya kabulü aranmaz.
Bildirimde neler yazmalıyım?
Sipariş numarası, ürün bilgisi ve iade yapılacak IBAN. Bu bilgiler süreci hızlandırır ve sonradan çıkacak tartışmaları önler.
İade kargo masrafını kim karşılar?
Satıcı. 24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1/1/2026‘da yürürlüğe giren değişiklikle, iade edilen ürünün kargo ücreti tüketiciye yüklenemez.
Eskiden farklı mıydı?
Evet. Önceki rejimde, ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı dışında bir taşıyıcı seçilirse masraf tüketiciye aitti. Değişiklikle bu ibareler Yönetmelik m. 5‘ten çıkarılmıştır.
“Anlaşmalı kargomuzu kullanmadınız” denilerek kesinti yapılabilir mi?
Hayır. Satıcının iade için taşıyıcı belirlemesi mümkündür; ancak masrafın tüketiciye yüklenmesi mümkün değildir. Kesinti yapılmışsa 6502 m. 4‘teki temel ilkelere aykırılık da ileri sürülebilir.
Cep telefonu veya bilgisayarda cayma hakkım var mı?
Evet, 1/1/2026‘dan itibaren var. Bu cihazlar 23/8/2022 tarihli ve 31932 sayılı değişiklikle Yönetmelik m. 15/1-(i) bendiyle istisna kapsamına alınmış; 24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı değişiklikle bu bent yürürlükten kaldırılmıştır.
İnternette “telefonda iade yok” yazıyor, doğru mu?
2023-2025 arasına ait kaynaklar için doğruydu; bugün için geçerli değildir. Güncel metin esas alınmalıdır.
Satıcının iade süresi ne kadar?
Cayma bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren on dört gün. Teslim masrafları dâhil tüm ödemeler, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde, masraf yüklemeksizin tek seferde iade edilir.
Malı ne kadar sürede geri göndermeliyim?
Cayma bildirimini yönelttiğiniz tarihten itibaren on gün içinde.
İade hediye çeki olarak yapılabilir mi?
Hayır. İade, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun şekilde yapılır. Kredi kartıyla alınan üründe mağaza puanı veya hediye çeki olarak yapılan iade bu kurala aykırıdır.
Ürünü denedim, sorumlu olur muyum?
m. 48 uyarınca tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Sorumluluk yalnızca ürünün doğasına aykırı kullanımdan doğar.
Cayma hakkını hangi ürünlerde kullanamam?
Yönetmelik m. 15‘te sınırlı sayıda sayılanlarda: kişiselleştirilmiş mallar, çabuk bozulabilenler, koruyucu unsuru açılmış hijyen ürünleri, anında ifa edilen dijital içerikler, günlük gazete ve süreli yayınlar, belirli tarihe bağlı konaklama ve taşıma hizmetleri.
Satıcı sözleşmeye “iade edilmez” yazabilir mi?
Yazabilir ama sonuç doğurmaz. İstisnalar sınırlı sayıdadır; m. 15‘te yer almayan bir ürün için bu kayda dayanılamaz. Ayrıca kayıt, 6502 m. 5 anlamında haksız şart denetimine tabidir.
İstisna iddiasında başka ne aranır?
Yönetmelik m. 5, cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda bu hususun ön bilgilendirmede tüketiciye bildirilmesini zorunlu kılar. Ürün gerçekten istisna kapsamında olsa dahi, önceden bildirilmemişse satıcının dayanması tartışmalıdır.
İtirazımı nasıl kurmalıyım?
İki noktayı birlikte ileri sürün: ürün istisna kapsamında değildir; olsa bile bilgilendirme yapılmamıştır — ki bu, sürenin de uzaması sonucunu doğurur.
Pazaryerinden aldım, satıcıya ulaşamıyorum. Ne yapabilirim?
23/8/2022 tarihli ve 31932 sayılı değişiklikle aracı hizmet sağlayıcılara doğrudan yükümlülükler getirilmiştir. Platform, satıcı adına bedel tahsil ediyorsa, teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden kendisi de sorumludur.
Platformu da taraf gösterebilir miyim?
Evet. İade ödemesi yapılmadığında tek muhatap satıcı değildir; hakem heyeti ya da mahkeme başvurusunda platform da taraf gösterilebilir. Dilekçeye ödemenin kimin hesabına geçtiğini gösteren dekont eklenmelidir.
Platformun başka yükümlülükleri var mı?
Tüketicilerin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kesintisiz açık tutmak; ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatı; bilgilerin platformdaki reklamlarla uyumlu olması; işlem kayıtlarının tutulması ve saklanması.
Satıcı 14 günlük iade süresine uymuyorsa ne yapmalıyım?
Parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine (m. 68) veya tüketici mahkemesine (m. 73) başvurulur. Cayma bildirimi, sözleşme, ödeme belgesi ve yazışmalar delil olarak sunulur.
Doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. 6502 m. 73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; aksi hâlde dava usulden reddedilir.
Hakem heyeti için de arabuluculuk şart mı?
Hayır. Arabuluculuk şartı tüketici mahkemesinde dava açmaya ilişkindir; parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda yol doğrudan hakem heyetidir.
Hakem heyeti kararına itiraz süresi nedir?
m. 70 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine.
Parasal sınır kaç TL?
Sınır Ticaret Bakanlığı tebliğiyle her yıl güncellenir; başvuru tarihinde yürürlükteki tutar teyit edilmelidir. Başvurular e-Devlet üzerinden veya il/ilçe hakem heyeti bürolarına yapılabilir.
Dava masrafı öder miyim?
m. 73 uyarınca tüketici davaları harç ve teminattan muaftır.
Ayrıca şikâyette bulunabilir miyim?
Evet. 6502 m. 77 kapsamında ön bilgilendirme, cayma hakkı ve iade yükümlülüğüne aykırılık Ticaret Bakanlığına bildirilebilir ve idari para cezası gündeme gelir. Bu, alacak takibinden ayrı bir yoldur; ceza hazineye gelir kaydedilir.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 4, 5, 48, 68, 70, 73, 73/A, 77 ve 84; Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği (RG: 27/11/2014, 29188) m. 5, 9, 10, 12 ve 15 ile 23/8/2022 tarihli ve 31932 sayılı ve 24/5/2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Değişiklik Yönetmelikleri (ikincisinin yürürlüğü 1/1/2026); 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun. Parasal sınırlar Ticaret Bakanlığı tebliğiyle her yıl güncellendiğinden, başvuru tarihinde yürürlükteki tutarın teyidi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.
