Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon) Suçu 2026 – SPKn m.107: İki Tür, Ceza, Etkin Pişmanlık, Suç Sayılmayan Hâller (m.108) ve Usul (m.115-116)

Piyasa dolandırıcılığı suçu, halk arasında “borsa manipülasyonu” diye bilinen ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) 107. maddesinde düzenlenen sermaye piyasası suçudur. Kanun bu suçu iki biçimde tanımlar: alım, satım, emir ve hesap hareketleriyle piyasada yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak (işlem bazlı tür, m.107/1) ve yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgiyle fiyatı, değeri ya da yatırımcı kararını etkileyerek menfaat sağlamak (bilgi bazlı tür, m.107/2). Bu sayfa, m.107’nin bütününü tek yerde toplayan çatı rehberdir: iki türün ortak ve ayrışan unsurları, hapis ve adli para cezasının hesabı, yalnızca birinci fıkraya özgü etkin pişmanlık (m.107/3), Kanun’un suç saymadığı hâller (m.108), soruşturmayı Sermaye Piyasası Kurulu’nun yazılı başvurusuna bağlayan özel usul (m.115) ve görevli mahkeme (m.116). Her başlığın derin anlatımı için ilgili alt rehberlere bağlantı verilmiştir.

Fon soruşturmaları için: fon yöneticisine yöneltilen piyasa dolandırıcılığı (SPKn m.107) ile nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-h) isnatlarının farkı, ceza ve usul sonuçları, mağdur sayısının etkisi ve özel norm tartışması dolandırıcılık mı, piyasa dolandırıcılığı mı yazımızda anlatıldı.

Suçun Yeri: Kanunun Amacı ve Korunan Değer

SPKn m.1, Kanun’un amacını sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması ile yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması olarak tanımlar. Piyasa dolandırıcılığı bu niteliklerin tam merkezini hedef alır: fiyat, arz ve talebin serbestçe buluştuğu nokta olmaktan çıkar, birilerinin ürettiği yapay bir sinyale dönüşür. Bu nedenle suçun ilk mağduru tek tek yatırımcılardan önce piyasanın kendisidir; zarar gören yatırımcının durumu bu genel korumanın bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Kanun koyucu bu fiilleri Türk Ceza Kanunu’ndaki genel dolandırıcılıktan ayrı, özel bir suç tipi olarak düzenlemiştir. TCK m.157’deki dolandırıcılık, hileli davranışlarla belirli bir kişinin aldatılmasını ve onun ya da başkasının zararına yarar sağlanmasını arar. SPKn m.107 ise belirli bir kişiyi aldatmayı değil, piyasanın bütününde fiyat, arz ve talep hakkında yanıltıcı bir görüntü yaratmayı cezalandırır. Bu fark, ispat yükünü ve savunmayı doğrudan etkiler: manipülasyon dosyasında “kimi aldattın” sorusundan çok “işlem ya da bilgi, piyasada gerçeği yansıtmayan bir görüntü üretmeye elverişli miydi ve bu amaçla mı yapıldı” sorusu tartışılır.

Suçun konusu sermaye piyasası aracıdır. Kanun’un tanımına göre sermaye piyasası araçları; menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer araçlardır (m.3/1-ş). Menkul kıymetler ise para, çek, poliçe ve bono hariç olmak üzere paylar, pay benzeri kıymetler, borçlanma araçları ve bunlara ilişkin depo sertifikalarıdır (m.3/1-o). Borsada işlem gören hisseler, tahvil ve bonolar, varantlar, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri bu nedenle suçun konusu olabilir.

Kripto varlıklarda tablo farklıdır. Kanun, kripto varlık platformlarında makul ve ekonomik bir gerekçeyle açıklanamayan ve platform işlemlerinin güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler için açıkça m.104’teki piyasa bozucu eylem hükümlerine yollama yapar; yurt dışı piyasalarda yaygın işlem gördüğü değerlendirilen ve fiyatı yurt dışında da oluşan kripto varlıklara ilişkin işlemleri bu yollamanın dışında tutar (m.35/C-3). Platformlar da piyasa bozucu işlemleri tespit etmek, ilgili hesapları kısıtlamak, durdurmak veya kapatmak ve tespitlerini rapora bağlayarak Kurul’a bildirmekle yükümlüdür (m.35/C-3). Sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklar ise ayrıca Kurul’un düzenleme ve yaptırım yetkisine tabidir (m.35/B-6). Kripto işlemlerinde m.107’nin uygulanıp uygulanamayacağı, varlığın hukuki niteliğine göre ayrıca değerlendirilmesi gereken bir sorudur; ayrıntı için kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve SPK lisansı rehberine bakılabilir.

İki Tür Yan Yana: Unsurlar

Fail. Her iki fıkra da “alım veya satım yapanlar”, “bilgi veren, söylenti çıkaran” gibi herkesi kapsayan ifadeler kullanır; Kanun faile özel bir sıfat aramaz. Aracı kurum çalışanı, şirket yöneticisi, bireysel yatırımcı veya sosyal medya hesabı yöneten kişi aynı hükme tabidir. Bu yönüyle suç, yalnızca belirli kişilerin işleyebildiği bilgi suistimalinden (m.106) ayrılır; iki suçun karşılaştırması bilgi suistimali mi, piyasa dolandırıcılığı mı rehberinde tablo hâlinde anlatıldı.

Hareket. Birinci fıkrada hareket beş seçimlik fiilden oluşur: alım veya satım yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir değiştirmek ve hesap hareketi gerçekleştirmek. İkinci fıkrada fiil bilgi üzerinden işlenir: yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek, söylenti çıkarmak, haber vermek, yorum yapmak, rapor hazırlamak ya da bunları yaymak. “Yaymak” fiilinin ayrıca sayılması, bilgiyi üretmeyen ama bilerek dolaşıma sokan kişinin de fail olabileceğini gösterir.

Amaç ve kast. İki fıkrada da Kanun “amacıyla” ifadesini kullanır: birinci fıkrada yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak, ikinci fıkrada fiyatları, değerleri veya yatırımcıların kararlarını etkilemek. Bu nedenle fiilin bilerek ve isteyerek yapılması yetmez; belirli bir amaçla yapılması gerekir. Amaç doğrudan ispatlanamadığında dosyada dış olgulara bakılır: hesaplar arası koordinasyon, ekonomik gerekçesi açıklanamayan işlem örüntüleri, emir girişi ile iptali arasındaki kısa süreler, kapanış seansında yoğunlaşan emirler ve işlemden sonra pozisyonun ters yönde kapatılması bu olguların başında gelir.

Netice. Kurul’un resmî açıklamasına göre m.107/1 bir tehlike suçudur: fiyatın fiilen değişmesi veya bir zararın doğması gerekmez; fiyatları, fiyat değişimlerini, arz ve talebi yanıltıcı biçimde etkilemeye elverişli işlem yapılması yeterlidir. Aynı açıklamaya göre işlem büyüklüğü için alt veya üst sınır yoktur; payın kapanış fiyatını belirleyen tek lotluk bir işlem bile piyasayı yanıltmaya elverişli olabilir. Kendinden kendine işlemler ve tarafların önceden anlaşarak aynı fiyat ve miktardan eş zamanlı emir girmesi klasik yöntemlerdir; ancak tek başına olağan görünen işlemler de belirli bir amaç için koordineli yapıldığında suçun maddi unsurunu oluşturabilir. İkinci fıkrada ise durum farklıdır: suç, yanıltıcı bilgi “bu suretle menfaat sağlanması” ile oluşur.

Menfaat. Kurul’un açıklamasında vurgulandığı üzere failin malvarlığında artış meydana gelmesinin yanında bir zarardan korunması da menfaat sayılır. Bu yorum hem birinci fıkradaki adli para cezası tabanında hem de etkin pişmanlıkta ödenecek tutarın hesabında belirleyicidir: düşüşte satarak zarardan kurtulmak veya teminat açığını kapatmak da hesaba girer.

Ceza, Adli Para Cezası ve 2020 Değişikliği

Bugünkü metinde her iki türde hapis cezası üç yıldan beş yıla kadardır. Alt sınır 2020 yılında 7222 sayılı Kanun’la iki yıldan üç yıla çıkarılmıştır. Değişiklikten önce işlendiği ileri sürülen fiillerde lehe kanun ilkesi gereği iki yıllık alt sınır esas alınır (TCK m.7/2). İkinci fıkradaki “bu suretle menfaat sağlama” unsuru ise 2015 yılında 6637 sayılı Kanun’la eklenmiştir; bu tarihten önceki fiillerde menfaat şartı aranmadığı için hangi metnin lehe olduğu ayrıca karşılaştırılır. Maddenin tarihçesi bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı rehberinde dönem dönem gösterildi.

Adli para cezası gün üzerinden hesaplanır. Bir günün karşılığı en az yirmi, en fazla yüz Türk lirasıdır (TCK m.52/2); gün sayısının alt sınırı ise kanunda aksine hüküm yoksa beş gündür (TCK m.52/1). Birinci fıkrada gün aralığı beş bin ile on bin gün arasındadır ve Kanun ayrıca adli para cezasının suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamayacağını hükme bağlar. Menfaat yüksekse gün hesabıyla ulaşılan tutar menfaatin altında kalamaz. İkinci fıkrada ise üst sınır beş bin gündür ve menfaat tabanına ilişkin ayrı bir hüküm yoktur.

Uygulamada en çok sorulan soru, cezanın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) veya ertelemeye elverişli bir seviyeye inip inemeyeceğidir. Her iki kurum da iki yıl veya daha az hapis cezasında gündeme gelir (CMK m.231/5; TCK m.51/1). Üç yıllık alt sınır nedeniyle bu eşik ancak indirimlerle aşılabilir. Aşağıdaki tablo yalnızca alt sınır üzerinden yapılan aritmetiği gösterir; somut ceza, temel cezanın TCK m.61’e göre belirlenmesine ve indirimlerin sırasına bağlıdır.

Tabloda etkin pişmanlık satırlarının yalnızca işlem bazlı tür için geçerli olduğu unutulmamalıdır. Bilgi bazlı türde m.107/3 uygulanmadığından, 2020 sonrası fiillerde iki yıl eşiğinin altına inmek ancak başka kanuni indirim nedenleriyle mümkün olabilir. Suç, gelir ve menfaat doğurduğu ölçüde kazanç müsaderesi de gündeme gelir; ancak müsadereye karar verilebilmesi için maddi menfaatin suçtan zarar gören kişiye iade edilememesi gerekir (TCK m.55/1). Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır (TCK m.20/2).

Etkin Pişmanlık (m.107/3): Kısa Çerçeve

Kanun yalnızca birinci fıkradaki suç için özel bir ödeme mekanizması öngörür. Fail pişmanlık göstererek, beş yüz bin Türk lirasından az olmamak üzere, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı tutarındaki parayı Hazineye öderse, ödemenin yapıldığı evreye göre sonuç değişir. “Elde edilmesine sebep olduğu” ifadesi, kişinin kendi kazancının yanında başkalarına sağlanan menfaati de hesaba katabilir; bu nedenle ödenecek tutar, Kurul raporundaki menfaat hesabının denetlenmesiyle belirlenmelidir.

Kanun ödemenin usulünü ayrıntılı düzenlemez; Kurul suç duyurusu kararlarında m.107/3 kapsamında yapılacak ödeme için süre bildirebilmektedir. Örneğin 16.09.2026 tarihli 2026/59 sayılı Bültende bu süre Kurul kararından itibaren on beş gün olarak yer aldı; ayrıntılar 2026/59 bülten analizimizde anlatıldı. Hüküm ceza yargılamasına ilişkindir; ödeme, aynı olay nedeniyle verilmiş işlem yasağı gibi idari tedbirlerin kendiliğinden kalkması sonucunu doğurmaz. Ödeme kararının maliyet, delil durumu ve menfaat hesabı açısından nasıl tartılacağı manipülasyonda etkin pişmanlık rehberinde tablolarla anlatıldı.

Suç Sayılmayan Hâller: SPKn m.108

SPKn m.108/1, bazı işlemlerin bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı sayılmayacağını açıkça belirtir. Bu hâller görünüşte fiyatı etkileyen veya yönlendiren işlemler olsa da kamusal bir amaca ya da Kurul’un önceden çizdiği bir çerçeveye dayandığı için Kanun tarafından suç alanının dışında bırakılmıştır. Madde üç bentten oluşur ve her bendin koruması kendi şartına bağlıdır.

Bu maddenin iki yönlü bir etkisi vardır. Birincisi, şartları tam karşılanan işlem hakkında piyasa dolandırıcılığı iddiası kurulamaz; halka arz sonrasında aracı kurumun belirli süre fiyatı desteklemesi veya şirketin ilan ettiği programa uygun geri alımı bu güvenli alanın tipik örnekleridir. İkincisi, şartlardan birinin eksik olması işlemi kendiliğinden suç hâline getirmez; bu durumda yalnızca m.108’in koruması kaybedilir ve m.107’nin unsurları, özellikle amaç unsuru, ayrıca ispatlanmak zorundadır. Halka arz sonrası fiyat istikrarının kuralları fiyat istikrarı ve ortakların satış yasağı rehberinde, geri alım ve şirketin konumu şirketimizin hissesi manipülasyon soruşturmasına konu oldu rehberinde ele alındı.

Soruşturma ve Kovuşturma: m.115 ve m.116

Sermaye piyasası suçlarında soruşturma genel usulden farklı bir kapıdan başlar. SPKn m.115/1’e göre bu Kanun’da tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir. Yatırımcının doğrudan savcılığa yaptığı şikâyet bu nedenle tek başına soruşturma başlatmaz; aynı olayın SPK’ya da ihbar edilmesi ve Kurul’un incelemesi gerekir. Kurul’un rolü başvuruyla bitmez: savcı soruşturmada Kurul personelinden yararlanabilir, şüpheli veya tanık ifadesi alınırken Kurul meslek personelinin hazır bulunması sağlanabilir (m.115/3); kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı Kurul itiraza yetkilidir (m.115/4); kamu davası açılırsa iddianamenin kabulüyle bir örneği Kurul’a tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (m.115/2).

Yargılama, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m.116). Piyasa dolandırıcılığı dosyalarının ağır ceza mahkemesinde görüldüğü yönündeki yaygın kanı doğru değildir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki zimmet suçu (m.110/A) için ise m.115/A’da ayrı bir soruşturma usulü öngörülmüştür; m.107 dosyalarında genel kural olan m.115 uygulanır. Sürecin ayrıntısı manipülasyon suçlarında ceza yargılaması rehberinde anlatıldı.

Suçtan zarar gören yatırımcı, kamu davasına katılma hakkına sahiptir (CMK m.234, 237). Tazminat yönünden haksız fiil hükümleri uygulanır (TBK m.49); tazminat istemi zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılda ve her hâlde fiilden başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar, ancak fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Mağdur açısından atılacak adımlar sermaye piyasası suçlarında katılan ve mağdur hakları rehberinde dilekçe örneğiyle gösterildi.

Suç, Piyasa Bozucu Eylem ve Tedbir: Katmanların İlişkisi

Manipülasyon iddiası üç ayrı hukuki katmanda karşımıza çıkabilir ve bunların ilişkisi sık karıştırılır. Birinci katman m.107’deki suçtur. İkinci katman m.104’teki piyasa bozucu eylemlerdir: makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan ve piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler için idari para cezası öngörülür; ayrıntıları VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği düzenler. Kurul’un kamuya yaptığı açıklamada da vurgulandığı gibi m.104 ve bu Tebliğ, suç oluşturmayan eylem ve işlemleri konu alır. Dolayısıyla aynı fiil kural olarak ya suç ya piyasa bozucu eylem olarak nitelendirilir; hangi yolun izleneceğini, fiilin m.107’nin unsurlarını, özellikle amaç unsurunu taşıyıp taşımadığı belirler.

Üçüncü katman tedbirlerdir. Kurul, fiillerin işlendiğine dair makul şüphe bulunduğunda veya suç duyurusu kararıyla birlikte borsalarda işlem yapma yasağı gibi tedbirler alabilir (m.101/1-a); ayrıntılar V-101.1 sayılı Tebliğ’de düzenlenmiştir. Makul şüphe üzerine verilen geçici yasaklar ile suç duyurusuyla birlikte verilen süreli yasaklar farklı rejimlere tabidir; 2026/59 sayılı Bültende suç duyurusuna muhatap kişilere iki yıllık işlem yasağı uygulandı. Tedbirler hem suç yolunda hem piyasa bozucu eylem yolunda gündeme gelebilir ve ceza yargılamasının sonucunu beklemeden uygulanır. Bu nedenle ceza dosyasındaki savunma ile idari tedbire karşı iptal davası ayrı takvimlerle yürütülmelidir.

İdari yaptırım ve tedbirlere karşı başvuru yolları SPK kararlarına karşı yargı yolları ve SPK kararına karşı iptal davası dilekçesi örneği sayfalarında; işlem yasağının kapsamı SPK işlem yasağı rehberinde; piyasa bozucu eylem türleri piyasa bozucu eylemler (SPKn m.104) ve VI-104.1 kapsamındaki davranışlar yazılarında ele alındı.

Kim Ne Yapmalı? Dört Profil İçin İlk Adımlar

Aynı manipülasyon iddiası, dosyadaki konumunuza göre bambaşka öncelikler doğurur. Şüpheli için ilk günlerde etkin pişmanlık, ifade ve işlem yasağı birlikte değerlendirilmelidir; mağdur için ise delillerin korunması ve SPK’ya ihbar öne çıkar. Halka açık şirket açısından kamuyu aydınlatma yükümlülüğü devreye girer; lisanslı çalışan açısından ise işlem yasağının lisansa etkisi belirleyicidir.

Kamuya açıklanan bilgilerin yanlış veya yanıltıcı olduğu dosyalarda, manipülasyon iddiasından bağımsız olarak kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk da gündeme gelebilir. Bu sorumluluğa dayanan tazminat talebi, zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar (m.32/6). Bu kısa süre, halka arz ve KAP açıklaması kaynaklı dosyalarda mağdurun ceza sürecini beklemeden hareket etmesini gerektirebilir; ayrıntı için halka arz hissesinde manipülasyon mağduru rehberine bakılabilir.

Uygulamadan İki Senaryo

Senaryo 1: Kapanış seansında küçük emirler

Bir yatırımcı, aralarında para ve pay virmanı yaptığı üç yakınının hesabından, birkaç hafta boyunca kapanış seansına düşük miktarlı ve son fiyatın üzerinde alış emirleri giriyor. Kapanış fiyatları yükseliyor; yatırımcının kredili hesabındaki teminat değeri artıyor ve teminat tamamlama çağrısından kurtuluyor. Burada işlem hacminin küçüklüğü savunma değildir; Kurul açıklamasına göre kapanış fiyatını belirleyen tek lotluk işlem bile yanıltıcı olabilir. Fiyatın kalıcı olarak değişmemesi de sonucu değiştirmez, çünkü birinci fıkra bir tehlike suçudur. Menfaat, bir zarardan korunmayı da kapsadığı için teminat açığından kurtulma hesaba girer. Menfaat 150.000 TL hesaplanırsa, etkin pişmanlıkta iki katı olan 300.000 TL yerine asgari tutar nedeniyle 500.000 TL ödenmesi gerekir. Savunmanın odağı, emirlerin ekonomik bir gerekçesinin bulunup bulunmadığı ve hesaplar arası koordinasyonun gerçekten varlığıdır.

Senaryo 2: Mesajlaşma kanalında uydurma haber

Bir kişi, üyesi olduğu mesajlaşma kanalında, işlem hacmi düşük bir şirketin büyük bir ihale kazandığını ve bunun yakında açıklanacağını paylaşıyor; önceden aldığı payları yükselişte satıyor. İhale haberi gerçeğe aykırıdır. Fiil, fiyatı etkilemek amacıyla yanlış bilgi verme ve yayma kapsamındadır ve satıştan elde edilen kazanç “bu suretle menfaat sağlama” unsurunu karşılar; bu nedenle m.107/2 gündeme gelir ve etkin pişmanlık imkânı yoktur. Aynı kişi satış yapmamış olsaydı menfaat unsuru gerçekleşmeyeceğinden bu fıkradaki suç oluşmaz; ancak davranış piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilebilir. Paylaşım düzenli bir “al-sat” tavsiyesi hizmetine dönüşmüşse izinsiz yatırım danışmanlığı boyutu da ayrıca incelenir; bu durum sosyal medyadaki uzmanın tavsiyesiyle fon aldım rehberinde anlatıldı.

Örnek Metin: SPK’ya Piyasa Dolandırıcılığı İhbarı

Aşağıdaki metin, zarar gören bir yatırımcının SPK’ya yapacağı ihbar için iskelet niteliğindedir. Somut olay, hesap bilgileri ve deliller doldurulmadan kullanılmamalıdır; ihbarın savcılığa yapılacak başvuruyla birlikte yürütülmesi, muhakeme şartı nedeniyle önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara, piyasa dolandırıcılığı dosyalarında dosyadaki konumunuza göre çalışır. Hakkında suç duyurusu yapılan kişi için bülten kararını ve Kurul raporunu inceler, menfaat hesabını denetler, m.107/3 ödemesinin maliyetini ve sonuçlarını karşılaştırır, ifade sürecini ve işlem yasağına karşı idari yargı yolunu birlikte planlar. Zarar gören yatırımcı için delilleri düzenler, SPK’ya ihbar ve savcılık başvurusunu birlikte hazırlar, katılma ve tazminat yollarını zamanaşımı süreleriyle birlikte yönetir. Payları soruşturmaya konu olan şirketler için kamuyu aydınlatma ve yönetim kurulu belgelerinin hazırlanmasında destek verir. Dosyanızın değerlendirilmesi için 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz; görüşmeler avukatlık sırrı kapsamındadır. Bu sayfa genel bilgi niteliğindedir ve herhangi bir sonuç vaadi içermez.

✓ Bu yazıdaki SPKn m.1, 3, 15, 32 ve 35/B-35/C hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Kanun metninden; m.107/1-3’ün unsurları, tehlike suçu niteliği, işlem büyüklüğü ve menfaat yorumu SPK’nın resmî açıklamalarından; m.104’ün suç oluşturmayan eylemleri kapsadığı SPK’nın kamuya açıklamasından; m.108, m.115, m.116 hükümleri ile 6637 ve 7222 sayılı Kanun değişiklikleri sitenin önceki mevzuat kontrollü yazıları ve bağımsız kaynaklarla çapraz olarak; TCK m.7, 20, 51, 52, 55, 61, 62, 66, CMK m.173, 231, 234, 237 ve TBK m.49, 72 genel hükümler üzerinden 23.09.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Belirli bir yargı kararına dayanmayan içtihat anlatımına yer verilmemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Piyasa dolandırıcılığı suçu nedir?

Sermaye piyasası araçlarının fiyatı, arzı, talebi veya yatırımcı kararları hakkında yanıltıcı bir görüntü yaratılmasını cezalandıran ve SPKn m.107’de düzenlenen suçtur. İşlem bazlı (m.107/1) ve bilgi bazlı (m.107/2) olmak üzere iki türü vardır.

Manipülasyon suçunun cezası nedir?

İşlem bazlı türde üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir; adli para cezası elde edilen menfaatten az olamaz. Bilgi bazlı türde üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür.

İşlem bazlı ve bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı arasındaki fark nedir?

İşlem bazlı türde yanıltıcı görüntü alım, satım, emir ve hesap hareketleriyle üretilir ve menfaat şartı yoktur. Bilgi bazlı türde yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi kullanılır ve suç ancak bu suretle menfaat sağlanmışsa oluşur.

Fiyat değişmediyse manipülasyon suçu oluşur mu?

İşlem bazlı tür bakımından oluşabilir. SPK’nın resmî açıklamasına göre m.107/1 bir tehlike suçudur; fiyatın fiilen değişmesi veya zarar doğması aranmaz, yanıltıcı izlenim uyandırmaya elverişli işlem yeterlidir.

Küçük hacimli işlemler de piyasa dolandırıcılığı sayılabilir mi?

Evet. SPK’nın açıklamasına göre işlem büyüklüğü için alt veya üst sınır yoktur; payın kapanış fiyatını belirleyen tek lotluk bir işlem bile piyasayı yanıltmaya elverişli olabilir.

Piyasa dolandırıcılığında etkin pişmanlık var mı?

Yalnızca işlem bazlı türde vardır (m.107/3). En az 500.000 TL olmak üzere menfaatin iki katı Hazineye ödenirse, soruşturmadan önce ödemede ceza verilmez; soruşturmada ceza yarı, kovuşturmada hüküm verilinceye kadar üçte bir oranında indirilir.

Etkin pişmanlıkta ödenecek tutar nasıl hesaplanır?

Elde edilen veya elde edilmesine sebep olunan menfaatin iki katı ödenir; bu tutar 500.000 TL’nin altındaysa 500.000 TL ödenir. Zarardan korunma da menfaat sayıldığı için hesap, Kurul raporundaki menfaat tespitinin denetlenmesiyle yapılmalıdır.

Hangi işlemler piyasa dolandırıcılığı sayılmaz?

SPKn m.108/1’e göre resmî kurumların para, kur, kamu borç yönetimi ve finansal istikrar amaçlı işlemleri, Kurul düzenlemelerine uygun geri alım ve çalışanlara pay programları ile düzenlemeye uygun fiyat istikrarı ve piyasa yapıcılığı işlemleri suç sayılmaz.

Manipülasyon için doğrudan savcılığa şikâyet edebilir miyim?

Şikâyet edebilirsiniz ancak bu tek başına soruşturma başlatmaz. SPKn m.115/1’e göre soruşturma, Kurul’un Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu nedenle olayın SPK’ya da ihbar edilmesi gerekir.

Piyasa dolandırıcılığı davasına hangi mahkeme bakar?

Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemeleri bakar (SPKn m.116). Dava ağır ceza mahkemesinde görülmez.

SPK ceza davasında taraf olur mu?

Evet. Kurul’un başvurusu üzerine kamu davası açılırsa iddianamenin kabulüyle bir örneği Kurul’a tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (m.115/2). Kurul ayrıca kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edebilir (m.115/4).

Piyasa dolandırıcılığında zamanaşımı ne kadardır?

Hapis cezasının üst sınırı beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e) ve kural olarak suçun işlendiği günden itibaren işler (TCK m.66/6).

Manipülasyon suçunda HAGB veya erteleme mümkün mü?

Her iki kurum da iki yıl veya daha az hapis cezasında gündeme gelir. Üç yıllık alt sınır nedeniyle bu eşiğe ancak indirimlerle inilebilir; işlem bazlı türde kovuşturmada etkin pişmanlık ödemesi cezayı iki yıla indirebilir. 7222 sayılı Kanun öncesi fiillerde iki yıllık eski alt sınır lehe kanun olarak uygulanır.

Suç duyurusu yapılınca işlem yasağı da gelir mi?

Gelebilir. Kurul, SPKn m.101/1-a ve V-101.1 Tebliğ kapsamında makul şüphe hâlinde veya suç duyurusu kararıyla birlikte işlem yasağı verebilir. Bu tedbir ceza yargılamasının sonucunu beklemez ve idari yargıda ayrıca dava konusu yapılabilir.

Piyasa bozucu eylem ile piyasa dolandırıcılığı aynı şey mi?

Hayır. Piyasa bozucu eylemler SPKn m.104 ve VI-104.1 Tebliğ kapsamında idari para cezasına tabidir ve SPK’nın açıklamasına göre suç oluşturmayan eylem ve işlemleri konu alır. 2026 yılında bu ceza 445.243,49 TL ile 11.141.376,25 TL arasındadır.

Manipülasyon mağduru zararını nasıl talep eder?

Kamu davasına katılabilir (CMK m.234, 237) ve haksız fiil hükümlerine göre tazminat isteyebilir (TBK m.49). Tazminat zamanaşımı TBK m.72/1’e tabidir; fiil ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır.

Kripto varlıklarda manipülasyon SPKn m.107 kapsamında mı?

Kanun, platformlarda ekonomik gerekçeyle açıklanamayan ve işlemlerin güven ve istikrarını bozan eylemler için açıkça m.104’teki piyasa bozucu eylem hükümlerine yollama yapar (m.35/C-3). m.107’nin uygulanıp uygulanamayacağı, kripto varlığın sermaye piyasası aracı niteliği taşıyıp taşımadığına göre ayrıca değerlendirilir.