Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı SPK Lisansı (7518 Sayılı Kanun)

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS), 02.07.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) kapsamına alınarak Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) düzenleme ve denetimine tabi kılınmıştır. Buna göre kripto varlık platformları (borsalar), saklama ve cüzdan hizmeti sunan kuruluşların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması Kuruldan izin alınmasına bağlıdır.

Kripto varlık hizmet sağlayıcı kimdir?

Kripto varlıkların alım-satımı, ilk satış veya dağıtımı, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama hizmeti ile cüzdana ilişkin özel anahtarların saklanması ve yönetimi gibi faaliyetler Kanun kapsamındadır (SPKn m.35/B ve ilgili hükümler). Bu faaliyetleri yürüten kuruluşlar KVHS olarak nitelenir ve Kurulun belirlediği kuruluş ve faaliyet esaslarına uymak zorundadır.

İkincil düzenlemeler: III-35/B tebliğleri

Kanun’un çizdiği çerçevede Kurul, ikincil düzenlemeleri yayımlamıştır: III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ ile III-35/B.2 sayılı Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (13.03.2025 tarihli Resmî Gazete). Bu tebliğler; kuruluş şartlarını, sermaye yeterliliğini ve çalışma esaslarını ayrıntılandırır.

İzinsiz faaliyetin yaptırımı (SPKn m.109/A)

İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yapmak suç olarak düzenlenmiştir. SPKn m.109/A uyarınca, izinsiz olarak bu faaliyeti yürüten gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca m.99/A kapsamında Kurulun idari tedbir yetkileri bulunur. İdari kararlara karşı yollar için SPK idari para cezasına itiraz ve iptal davası içeriğimize bakabilirsiniz.

Müşteri varlıklarının korunması ve uyum

Düzenlemede, müşterilere ait kripto varlıkların ve nakdin, hizmet sağlayıcının mal varlığından ayrı tutulması ve korunması esası öne çıkar. KVHS’ler bilgi sistemleri, güvenlik, sermaye yeterliliği ve iç kontrol yükümlülüklerine uymak durumundadır. Piyasa işlemlerine ilişkin suç tipleri için piyasa dolandırıcılığı (m.107) yazımız da ilgili olabilir. Kurumsal uyum sürecinde hukuki danışmanlık alınması yararlı olur.

Sık Sorulan Sorular

Kripto borsası için SPK izni zorunlu mu?
Evet. 7518 sayılı Kanun ile kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulması ve faaliyete başlaması SPK’dan izin alınmasına bağlıdır. İzinsiz faaliyet SPKn m.109/A kapsamında suç oluşturur.

İzinsiz kripto varlık hizmetinin cezası nedir?
SPKn m.109/A uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülür.

Kripto varlık düzenlemesinin ikincil mevzuatı nedir?
III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı tebliğler (13.03.2025) kuruluş, faaliyet, çalışma esasları ve sermaye yeterliliğini düzenler.

7518 s.K.’nın Genel Çerçevesi

2 Temmuz 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Türk hukukunda kripto varlıklara ilişkin ilk kapsamlı düzenleyici çerçeveyi getirmiştir. 7518 s.K., 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na (SPKn) m.35/A ve m.35/B hükümlerini ekleyerek kripto varlık hizmet sağlayıcılarını (KVHS) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetim ve gözetim rejimi altına almıştır. Bu düzenleme ile birlikte kripto varlık platformlarının faaliyet gösterebilmesi için SPK’dan faaliyet izni alınması zorunluluğu getirilmiş; izin alınmadan yürütülen faaliyetler idari ve cezai yaptırıma bağlanmıştır. Ayrıca 7518 s.K., geçiş dönemine ilişkin hükümler ile mevcut platformlara belirli süreler içinde SPK’ya başvuru yapma yükümlülüğü yüklemiştir.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı Tanımı

SPKn m.3’te 7518 s.K. ile yapılan tanım değişiklikleri uyarınca kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzeri bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılabilen ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade etmektedir. Kripto varlık hizmet sağlayıcısı ise; kripto varlıkların alım-satımı, ilk satış veya dağıtımı, takası, transferi, saklanması ile bu konularda aracılık faaliyetlerini yürüten platform, saklama hizmeti sağlayıcı ve bunlar arasında sayılan Kurulca belirlenecek diğer kuruluşları kapsamaktadır. Böylece hem alım-satım platformları (borsa niteliğindeki merkezi platformlar) hem de saklama hizmeti veren kuruluşlar ayrı ayrı düzenleme kapsamına alınmıştır.

Faaliyet İzni Şartları

SPKn m.35/B ve alt düzenlemeler uyarınca KVHS olarak faaliyet göstermek isteyen tüzel kişilerin karşılaması gereken temel şartlar şu şekilde özetlenebilir: anonim şirket statüsünde kurulmuş olmak, paylarının tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılmış olması, asgari ödenmiş sermaye yeterliliğini sağlamak, sermayenin belirli tutarın altına düşmemesini teminen özkaynak yükümlülüklerine uymak. Yönetim kurulu üyeleri ve nitelikli pay sahiplerinin SPKn m.44’te aranan dürüstlük, mali güç ve mesleki tecrübe şartlarını karşılaması; müflis olmamaları, konkordato ilan etmemiş olmaları ve sermaye piyasası mevzuatına aykırı hükümlü bulunmamaları gerekmektedir. Ayrıca teknik altyapı, bilgi sistemleri güvenliği, iç kontrol sistemleri, iş sürekliliği planı ve siber güvenlik denetimleri açısından SPK’nın belirlediği standartların sağlanması zorunludur. Müşteri varlıklarının korunmasına yönelik sigorta veya güvence mekanizmaları ile kripto varlıkların önemli bir kısmının soğuk cüzdanda saklanması yükümlülüğü de faaliyet izninin sürekliliği için aranmaktadır. İzin başvurusu sürecinde tespit edilen eksiklik ve aykırılıklar SPK’nın idari para cezası ve iptal kararlarına konu olabilir.

III-35/B.1 Faaliyet İzni Tebliği ve III-35/B.2 Sermaye ve Yükümlülükler Tebliği

SPK, 7518 s.K. ile aldığı düzenleme yetkisi çerçevesinde 2024 yılı sonunda iki temel ikincil düzenleme yayımlamıştır. III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Faaliyet İzinleri ile Çalışma Esaslarına İlişkin Tebliğ, KVHS’lerin kuruluş, faaliyet izni, birleşme, bölünme ve faaliyet iptali süreçlerini; iş modeli, iç kontrol ve teftiş sistemleri, iş sürekliliği, dış hizmet alımı, personelin niteliği ve müşteri ilişkilerine dair asgari standartları düzenlemektedir. III-35/B.2 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Tebliğ ise platformlar ile saklama kuruluşları bakımından ayrı sermaye yeterliliği rejimi getirmekte, işlem hacmine göre asgari özkaynak, likidite ve risk temelli yükümlülükler öngörmektedir. Her iki tebliğ, KVHS’lerin müşteri sınıflandırması, uygunluk ve yerindelik testleri, reklam ve tanıtım esasları, şikayet yönetimi ile kripto varlık listelemeye ilişkin komite ve süreç yükümlülüklerini de detaylandırmaktadır. Bu ikincil düzenlemeler, aracı kurum mevzuatındaki yapıya paralel biçimde yatırım kuruluşu rejimi ile uyumlu bir denetim mimarisi kurmaktadır.

Yaptırımlar — SPK m.99/A idari para cezaları

7518 s.K. ile SPKn’ye eklenen m.99/A hükmü, kripto varlık hizmet sağlayıcılığına özgü idari yaptırım rejimini düzenlemektedir. Bu maddeye göre SPK’dan faaliyet izni almaksızın kripto varlık platformu, saklama hizmeti veya aracılık faaliyeti yürütenler hakkında ağır idari para cezaları öngörülmüştür; ayrıca SPKn m.109/A hükmü bu tür yetkisiz faaliyetleri suç olarak tanımlayarak hapis cezası yaptırımına bağlamaktadır. Faaliyet izni bulunan KVHS’lerin ise mevzuata, tebliğ hükümlerine ve SPK kararlarına aykırı davranışları halinde uyarı, faaliyetin geçici veya süresiz durdurulması ve faaliyet izninin iptali gibi tedbirler ile idari para cezaları uygulanabilmektedir. Reklam yasağına aykırı biçimde getiri vaadi veya garanti içeren beyanlar, müşteri varlıklarının usulsüz kullanımı, kaydi sistem yükümlülüklerine aykırılık başta olmak üzere Kurulca belirlenen ihlaller yaptırıma konu olabilmektedir. Bu yaptırım kararlarına karşı SPKn m.101 çerçevesinde idari yargı yolu açık olup Kurul kararlarının iptali için Danıştay veya idare mahkemeleri nezdinde dava açılabilir.

Yatırımcı Koruma ve Müşteri Varlıklarının Ayrılması

SPKn m.35/A, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşterilerine ait nakit ve kripto varlıkların, KVHS’nin kendi mal varlığından ayrı olarak izlenmesi ve saklanması ilkesini emredici hüküm olarak düzenlemektedir. Müşteri varlıkları, KVHS’nin alacaklıları tarafından haczedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve tedbir konusu yapılamaz; bu ilke ayrı malvarlığı koruması olarak KVHS iflası veya faaliyet iptali gibi olağanüstü durumlarda yatırımcı için temel güvencedir. Ayrıca müşteri nakitlerinin bir banka veya yetkili kuruluş nezdinde ayrı hesaplarda, kripto varlıklarının ise Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde banka veya lisanslı saklama kuruluşlarında tutulması zorunluluğu getirilmiştir. Bu yükümlülüklere aykırı davranışlar yalnızca idari yaptırıma değil, aynı zamanda KVHS ve yöneticilerinin hukuki ve cezai sorumluluğuna da yol açmaktadır. Müşteri kaybı yaşayan yatırımcıların uğradığı zararların tazmini bakımından aracı kurum sorumluluğu ilkelerine paralel bir sorumluluk rejimi uygulanmakta; kusurlu yönetici ve pay sahiplerinin şahsi sorumluluğuna da başvurulabilmektedir.

✓ Bu yazı Zero-Fabrication kontrolünden geçirilmiştir: 7518 s.K. + SPKn m.35/A-B + III-35/B Tebliğleri referansları mevzuat.gov.tr / spk.gov.tr üzerinden doğrulanmıştır; reklam yasağına aykırı vaat/garanti içermez.