İlgili Kişi Başvurusu ve Kurula Şikâyet: Süreler ve Süreç (KVKK m.11-14)

Kişisel verilerle ilgili şikâyet doğrudan Kurula yapılamaz. Kanun iki aşamalı bir yapı kurar: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından şartları oluşmuşsa Kurula şikâyet. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden değerlendirilemez.

1) İlgili Kişinin Sekiz Hakkı: m.11

Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili;

a) Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,

b) Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,

c) Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,

ç) Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,

d) Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,

e) 7 nci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,

f) (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,

g) İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,

ğ) Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme,

haklarına sahiptir.

Üçüncü satır az bilinen bir haktır: düzeltme veya silme yapıldığında, bunun verinin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesi istenebilir.

Dördüncü satırdaki “münhasıran otomatik sistemler” ibaresi, yalnızca makine kararına dayanan sonuçlara itiraz imkânı tanır. İşlemenin dayanakları için KVKK m.5 işleme şartları incelememize bakabilirsiniz.

2) Veri Sorumlusuna Başvuru: m.13

İlgili kişi, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.

Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirir.

İkinci satırda iki ölçüt birlikte yer alır: en kısa süre bir ilke, otuz gün ise üst sınırdır.

Basit bir talep için otuz günlük sürenin tamamının kullanılması, ilk ölçüte aykırı düşebilir.

Dördüncü satır ise reddin gerekçesiz yapılamayacağını gösterir; gerekçe hem hak hem de sonraki şikâyetin dayanağıdır.

Ücret rejimi

Üçüncü satır önemli bir dengedir: hatayı yapan taraf, düzeltme başvurusunun maliyetini üstlenir.

İkinci satırdaki ücret de serbestçe değil, Kurulca belirlenen tarife üzerinden alınabilir.

Bu nedenle keyfî biçimde belirlenen bir “başvuru bedeli” mevzuata uygun değildir.

3) Kurula Şikâyet: m.14

Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde; ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.

13 üncü madde uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz.

Kişilik hakları ihlal edilenlerin, genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.

Üç sebep alternatiftir; bunlardan yalnızca birinin gerçekleşmesi şikâyet hakkını doğurur.

İkinci satır uygulamada en çok tartışılan sebeptir: cevap verilmiş olması tek başına yeterli değildir.

İki süre birlikte işler

İkinci satırdaki “her hâlde” ibaresi bu süreyi bir üst sınır hâline getirir.

Otuz günlük süre içinde olunsa dahi, başvuru tarihinden itibaren altmış gün aşılmamalıdır.

Cevap hiç verilmediğinde ise fiilen işleyen süre altmış gündür; çünkü öğrenilecek bir cevap yoktur.

Başvuru yolunu tüketme şartı

Bu şart, Kanunun açık bir hükmüdür ve doğrudan usule ilişkin bir engeldir.

Bu nedenle şikâyet dilekçesine, veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve içeriği mutlaka eklenmelidir.

Başvurunun yapıldığını gösteren bir belge bulunmadığında şikâyet usulden değerlendirilemez.

4) İnceleme Usulü: m.15

Birinci satır önemli bir yetki verir: Kurul, şikâyet olmasa dahi ihlal iddiasını öğrendiğinde resen inceleme yapabilir.

Dördüncü satırdaki yükümlülük veri sorumlusuna aittir: istenen bilgi ve belgeler on beş gün içinde gönderilir ve Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler bu yükümlülüğün dışındadır.

Beşinci satır ilgili kişi bakımından kritik bir sonuç doğurur: sessizlik, ret anlamına gelir.

Altıncı satır ise ihlal tespiti hâlinde veri sorumlusuna tanınan azamî süredir.

Yerinde inceleme

Veri sorumlusu, Kurulun istediği bilgi ve belgeleri göndermenin yanında gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

Bu, belge gönderiminden ayrı ve ek bir yükümlülüktür.

Yükümlülüğün ihlali, esas uyuşmazlıktan bağımsız olarak ayrıca değerlendirilebilir.

5) Süre Tablosu

Altı sürenin üçü veri sorumlusuna, ikisi ilgili kişiye, biri Kurula aittir.

Beşinci satır tek zımnî süredir: dolması hâlinde talep reddedilmiş sayılır.

Diğerleri ise yapılması gereken bir işlemin süresidir.

Zaman çizgisi

Bu çizgi, iki sürenin nasıl kesiştiğini gösterir: cevap 30. günde gelirse şikâyet için kalan süre otuz gün değil, otuz gündür ve aynı anda altmışıncı günde sona erer.

Cevap 50. günde gelirse, sübjektif süre 80. güne uzar gibi görünse de altmışıncı gün sınırı işler.

Bu nedenle pratikte belirleyici olan çoğu zaman altmış günlük süredir.

6) Başvuru Nasıl Yazılır?

Üçüncü satır başvurunun gücünü belirler: talebin m.11’deki hangi hakka dayandığı açıkça yazılmalıdır.

“Verilerimi silin” demek ile (e) bendi uyarınca silme talebinde bulunmak aynı şey değildir.

Beşinci satır ise hem otuz hem altmış günlük sürenin başlangıcını sabitler.

Muhatabın doğru belirlenmesi

Madde başvuruyu açıkça veri sorumlusuna bağlar.

Yanlış muhataba yapılan başvuru, süreleri işletmeyeceği gibi şikâyet aşamasında da sorun doğurur.

Bu nedenle aydınlatma metinlerinde veri sorumlusunun kimliğinin gösterilmesi pratik bir işlev taşır.

7) Şikâyet Dilekçesi

Beşinci satır usulî bir eşiktir: 3071 sayılı Kanunun 6 ncı maddesindeki şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz.

Birinci satır olmadan ise şikâyet, başvuru yolunun tüketildiğini gösteremez.

İkinci satır da önemlidir: Kurula yöneltilen talep ile veri sorumlusuna yapılan başvurunun aynı konuya ilişkin olması beklenir.

8) Tazminat Hakkı

Üçüncü satır m.14/3’ün sonucudur: kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.

Bu yol, başvuru ve şikâyet yollarından tamamen bağımsızdır.

Ayrıca m.11’in (ğ) bendi de zararın giderilmesini talep etmeyi ilgili kişinin hakları arasında sayar.

Üç yol birlikte mi işler?

Birinci satır Kanunun açık hükmüdür; ikinci satır ise tazminat hakkının saklı tutulmasından çıkar.

Üçüncü satır ise iki sürecin ayrılığını gösterir; Kurul kararı bir dayanak oluşturabilir ancak tazminatı hükme bağlamaz.

9) Mevzuat Haritası

İkinci satır m.11’in (e) bendinin atfıdır; silme talebi bu maddedeki şartlar çerçevesinde değerlendirilir.

Altıncı satır ise KVKK dışından gelen ve şikâyetin incelenebilirliğini belirleyen bir düzenlemedir.

Sayıların tamamı bir arada

Dördüncü satır uygulamada en çok hak kaybına yol açan noktadır; iki süre birlikte işler.

Altıncı satır ise Kurul tarafında sessizliğin sonucunu açıkça gösterir.

Tek cümlelik özet

Önce veri sorumlusuna yazılı başvurun, tarihi saklayın; şikâyet hakkı ancak bu adımdan sonra doğar.

10) Hakların Tek Tek Kullanımı

Sekiz bendin her biri ayrı bir talep üretir; bunlar tek tek veya birlikte ileri sürülebilir.

Yedinci satır çoğu başvuruda atlanır; oysa düzeltme veya silme yapıldığında bunun aktarılan kişilere bildirilmesi ayrıca istenebilir.

Bu hak, verinin dolaşımda kalan kopyalarını da hedeflediği için pratikte belirleyicidir.

Hangi bent ne zaman işe yarar?

Dördüncü ve beşinci satırda (f) bendi yanına eklenmiştir; bu, talebin etkisini aktarılan kişilere kadar taşır.

İlk satır ise sürecin doğal başlangıcıdır: önce varlık, sonra içerik sorulur.

Altıncı satırdaki itiraz hakkı ise yalnızca münhasıran otomatik analize dayanan sonuçlar bakımından tanınmıştır.

11) Veri Sorumlusu Açısından

Üçüncü satır sıkça hafife alınır: gerekçesiz bir ret, doğrudan bir şikâyet sebebi üretir.

Beşinci satır ise belge göndermekten ayrı bir yükümlülüktür.

Altıncı satırdaki süre ise azamîdir; madde ayrıca “gecikmeksizin” der.

İç süreç kurgusu

Birinci adım süre hesabının dayanağıdır; kaydedilmemiş bir başvuruda otuz günün ne zaman dolduğu gösterilemez.

Altıncı adım ise olası bir Kurul incelemesinde tek savunma kaynağıdır.

Üçüncü adım olmadan verilen cevaplar ise çoğu zaman yetersiz bulunur.

12) Üç Senaryo

İkinci satır en sık karşılaşılan hâldir; sessizlik ilgili kişiye şikâyet hakkı verir.

Üçüncü satır ise tersi yöndedir; bu kez sessizlik ret sonucu doğurur.

İki hükmün sessizliğe farklı sonuç bağlaması, hangi aşamada bulunulduğunun doğru tespitini zorunlu kılar.

13) Kapanış

Dördüncü satır bu yazının ana tezidir ve Kanunun açık hükmüne dayanır.

Üçüncü satır ise en kolay alınabilecek önlemdir; başvurunun tarihini gösteren bir kayıt yeterlidir.

Tek cümlelik özet

Sıra önce başvuru, sonra şikâyet; süreler ise başvuru tarihinden itibaren geriye dönülemez biçimde işlemeye başlar.

14) Maddelerin Kelime Kelime Okunması

Dördüncü ve on birinci satır aynı kalıbı taşır: madde önce bir ilke, sonra bir üst sınır koyar.

Yedinci satırdaki “her hâlde” ise tersine işler; orada sürenin aşılmasına hiçbir gerekçe imkân vermez.

Onuncu satır ise ilgili kişi bakımından olumlu bir sonuç doğurur: sessizlik belirsizlik değil, dava edilebilir bir ret üretir.

En çok atlanan üç ibare

İlk iki ibare hak kaybına, üçüncüsü ise dayanaksız bir talebe yol açar.

Üçüncü satır bakımından ölçüt nettir: insan müdahalesi bulunan bir karar münhasıran otomatik sayılmaz.

15) Başvurudan Sonuca

Dördüncü sütun bu tablonun en öğretici kısmıdır: aynı fiil olan sessizlik, aşamaya göre üç farklı sonuç doğurur.

İkinci satırda sessizlik ilgili kişinin lehine, üçüncü satırda aleyhine, dördüncü satırda ise yine aleyhine işler.

Bu asimetri, sürelerin takibini bir tercih değil zorunluluk hâline getirir.

Pratik takvim

Üçüncü satır en kritik olanıdır ve başvuru yapılırken hemen hesaplanmalıdır.

Cevabın ne zaman geleceği bilinmediğinden, altmışıncı gün baştan bilinen tek tarihtir.

Bu basit kayıt düzeni, uygulamadaki hak kayıplarının önemli bir kısmını önler.

16) Şikâyet Reddedilirse

İlk iki satır arasındaki fark biçimseldir; her ikisi de bir ret sonucu doğurur.

Üçüncü satır ise m.14/3 uyarınca saklı tutulan yoldur ve Kurul sürecinden bağımsız işler.

Bu nedenle şikâyetin reddi, tazminat talebinin de reddedileceği anlamına gelmez.

İki sürecin bağımsızlığı

Üçüncü satır iki yolun en belirgin farkıdır: tazminat için Kanun ayrıca bir ön başvuru şartı öngörmez.

Bununla birlikte Kurul kararı, zarar iddiasında bir dayanak olarak kullanılabilir.

İkinci satır ise Kurulun tazminata hükmetmediğini gösterir; Kurulun kararı hukuka aykırılığın giderilmesine yöneliktir.

17) Özet Tablo

Dördüncü ve beşinci satır birlikte okunmalıdır: sessizliğin sonucu aşamaya göre değişir.

İkinci satırdaki istisna ise yalnızca işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde ve Kurulca belirlenen tarife üzerinden işler.

18) Sık Karşılaşılan İtirazlar

Dördüncü satır önemlidir: silindiği yönündeki bilgi de m.13/3 anlamında bir cevaptır ve yetersiz bulunursa şikâyete konu olabilir.

Üçüncü satırda ise reddin gerekçesiz bırakılamayacağı kuralı işler; dayanak açıkça gösterilmelidir.

İkinci satırdaki somutlaştırma talebi makul olabilir; ancak bu, otuz günlük sürenin yeniden başlaması anlamına gelmez.

Bu nedenle ilgili kişinin, başvurusunu baştan açık ve dayanaklı biçimde yazması süreci hızlandırır.

Cevap yetersiz mi?

Dördüncü satır çoğu zaman gözden kaçar: talep kabul edildiği hâlde gereği yapılmamışsa, ortada yine bir yetersizlik vardır.

Madde bu konuda açıktır; talebin kabul edilmesi hâlinde veri sorumlusu tarafından gereği yerine getirilir.

Birinci satır ise çok talepli başvurularda belirleyicidir; bir talebe cevap verilip diğerlerinin atlanması da yetersizlik oluşturur.

Bu yüzden başvuruda taleplerin numaralandırılması pratik bir fayda sağlar: hangi talebe cevap verilip verilmediği tek bakışta görülür.

Aynı numaralandırma, şikâyet aşamasında da iddiayı somutlaştırır; hangi talebin karşılıksız kaldığı açıkça gösterilebilir.

Kanun bir biçim şartı öngörmese de, bu düzen hem ilgili kişinin hem veri sorumlusunun işini kolaylaştırır.

Nitekim Kanunun aradığı tek biçim şartı, başvurunun yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle iletilmesidir.

Bunun dışındaki düzenlemeler, başvurunun içeriğine değil izlenmesine ve ispatına yöneliktir.

Ancak uygulamada sonucu belirleyen çoğu zaman tam da bu ayrıntılar olmaktadır: başvurunun tarihi, dayandığı bent ve alınan cevabın kapsamı.

Üçü de baştan doğru kurulduğunda, sonraki aşamalarda tartışılacak bir usul sorunu kalmaz ve inceleme doğrudan işin esasına yönelir; bu da hem süreci kısaltır hem de sonucu öngörülebilir kılar.

19) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Doğrudan Kurula gitmek. Başvuru yolu tüketilmelidir.
• Başvuruyu belgelememek. Tarih esastır.
• Süreyi beklememek. Otuz gün tanınır.
• Şikâyet süresini kaçırmak. İki süre birlikte işler.
• Hakları tek sanmak. Sekiz ayrı hak vardır.
• Zincirleme bildirimi istememek. Ayrı bir haktır.
• Ücreti hep yasak sanmak. Şartlı olarak alınabilir.
• Tazminatı unutmak. Saklı tutulmuştur.

20) Kontrol Listesi

• Veri sorumlusunu doğru tespit edin.
• Hangi bende dayandığınızı yazın.
• Yazılı başvuru yapın.
• Tarihi belgeleyin.
• Otuz günü takip edin.
• Cevabı saklayın.
• Şikâyet sürelerini hesaplayın.
• Dilekçe şartlarını sağlayın.

İlgili incelemelerimiz: kişisel veri işleme şartları ve açık rıza (KVKK m.5), KVKK aydınlatma yükümlülüğü (m.10) ve KVKK başvuru ve Kurula şikâyet dilekçesi örneği.

Sıkça Sorulan Sorular

Kişisel verilerle ilgili şikâyet doğrudan Kurula yapılabilir mi?

Hayır. Kanunun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 13 üncü madde kapsamında başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz.

Önce nereye başvurulur?

Veri sorumlusuna.

İlgili kişinin kaç hakkı vardır?

Kanunun 11 inci maddesinde sekiz bent hâlinde sayılmıştır.

Bu haklar nelerdir?

İşlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme, işlenme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, düzeltilmesini isteme, silinmesini veya yok edilmesini isteme, yapılan işlemlerin üçüncü kişilere bildirilmesini isteme, otomatik analiz sonucuna itiraz etme ve zararın giderilmesini talep etme.

Yurt dışına aktarım da kapsamda mı?

Evet. Madde, yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme hakkını düzenler.

Düzeltme veya silme sonrası bildirim istenebilir mi?

Evet. (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme hakkı ayrıca düzenlenmiştir.

Otomatik karara itiraz mümkün mü?

İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz edilebilir.

Zarar varsa ne istenebilir?

Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğranması hâlinde zararın giderilmesi talep edilebilir.

Başvuru nasıl yapılır?

İlgili kişi taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.

Veri sorumlusu ne kadar sürede cevap verir?

Talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.

Başvuru ücretli midir?

Kural olarak ücretsizdir. Ancak işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

Alınan ücret iade edilir mi?

Başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret ilgiliye iade edilir.

Veri sorumlusu talebi reddedebilir mi?

Evet. Talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder.

Cevap hangi biçimde verilir?

İlgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirilir.

Hangi hâllerde Kurula şikâyet edilebilir?

Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde.

Şikâyet süresi nedir?

Veri sorumlusunun cevabını öğrenilen tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün.

Bu iki süre nasıl işler?

Birlikte işler; otuz günlük süre içinde olunsa dahi başvuru tarihinden itibaren altmış gün aşılmamalıdır.

Cevap hiç verilmezse süre nasıl hesaplanır?

Bu hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen altmış günlük süre esas alınır.

Tazminat hakkı var mı?

Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.

Kurul resen inceleme yapabilir mi?

Evet. Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar.

Her şikâyet incelemeye alınır mı?

Hayır. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz.

Veri sorumlusu bilgi vermek zorunda mı?

Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç, veri sorumlusu Kurulun istediği bilgi ve belgeleri göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

Bu bilgiler ne kadar sürede gönderilir?

On beş gün içinde.

Kurul şikâyete ne kadar sürede cevap verir?

Şikâyet üzerine Kurul talebi inceleyerek ilgililere cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.

Cevap verilmemesi ne anlama gelir?

Altmış günün dolmasıyla talep reddedilmiş sayılır.

İhlal tespit edilirse ne olur?

Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder.

Karar ne kadar sürede yerine getirilir?

Tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde.

Başvuruda hangi bilgiler bulunmalı?

Başvurunun kime yapıldığı, talebin konusu ve dayanağı ile başvuranın kimlik ve iletişim bilgileri açık biçimde yer almalıdır.

Başvurunun tarihi neden önemlidir?

Hem otuz günlük cevap süresi hem de altmış günlük şikâyet süresi bu tarihe bağlı olarak hesaplanır.

En kritik nokta nedir?

Başvuru yolunun tüketilmiş olması ve başvuru tarihinin belgelenmesi.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.