KVKK’nın tanıdığı haklar kendiliğinden işlemez; ilgili kişinin harekete geçmesi gerekir. Süreç iki aşamalıdır ve sırası kanunla belirlenmiştir: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından sonuç alınamazsa Kurula şikâyet. Başvuru yolu tüketilmeden doğrudan Kurula şikâyet edilemez; bu, uygulamada en sık yapılan usul hatasıdır ve şikâyetin reddiyle sonuçlanır.
Kişisel veri ve bilişim uyuşmazlığında hakkınızı arayın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Kişinin Hakları (m.11)
- Kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme
- İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme
- İşlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme
- Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme
- Eksik veya yanlış işlenmişse düzeltilmesini isteme
- Şartları oluştuğunda silinmesini veya yok edilmesini isteme
- Düzeltme, silme ve yok etme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme
- Münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi suretiyle aleyhe bir sonuç ortaya çıkmasına itiraz etme
- Hukuka aykırı işleme sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme
Birinci Aşama: Veri Sorumlusuna Başvuru (m.13)
Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır. Uygulamada kabul edilen yollar: ıslak imzalı dilekçenin elden veya noter aracılığıyla iletilmesi, güvenli elektronik imza ile e-posta, veri sorumlusuna daha önce bildirilmiş ve sistemde kayıtlı elektronik posta adresi üzerinden gönderim ve kayıtlı elektronik posta.
Cevap süresi
Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. İşlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.
Başvuruda bulunması gerekenler
- Ad, soyad ve başvuru yazılıysa imza
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için T.C. kimlik numarası
- Tebligata esas yerleşim yeri veya iş yeri adresi
- Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası
- Talep konusunun açıkça belirtilmesi
Talebin somut olması önemlidir. “Verilerimi öğrenmek istiyorum” gibi genel bir ifade yerine hangi veri kategorisi, hangi dönem ve hangi işleme faaliyeti sorgulanıyorsa açıkça yazılmalıdır.
İkinci Aşama: Kurula Şikâyet (m.14)
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde Kurula şikâyet yolu açılır.
Süreler
İlgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki süre birlikte işler; ikisinden herhangi birinin dolması şikâyet hakkını ortadan kaldırır.
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Veri sorumlusunun cevabı | En geç 30 gün |
| Cevap sonrası şikâyet | Öğrenmeden itibaren 30 gün |
| Her hâlde şikâyet üst sınırı | Başvurudan itibaren 60 gün |
| Kurulun cevabı | 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır |
Kurulun İncelemesi (m.15)
Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi hâlinde resen görev alanına giren konularda inceleme yapar. İnceleme sonunda ihlal tespit edilirse, hukuka aykırılığın giderilmesi için veri sorumlusuna talimat verilir ve ayrıca idari para cezası uygulanabilir. Telafisi güç zararların doğması ve açık hukuka aykırılık hâlinde Kurul, veri işlenmesinin veya yurt dışına aktarımın durdurulmasına karar verebilir.
Tazminat ve Ceza Yolları Ayrıdır
Kurula şikâyet idari bir yoldur ve tazminat sağlamaz. Hukuka aykırı işleme nedeniyle zarara uğrayan kişi, genel hükümlere göre ayrıca tazminat davası açabilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza şikâyeti de mümkündür. Üç yol birbirinden bağımsızdır ve eş zamanlı işletilebilir.
Sık Yapılan Usul Hataları
- Veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan Kurula şikâyet etmek
- Başvuruyu ispatlanamayacak bir kanaldan yapmak
- Otuz günlük cevap süresi dolmadan şikâyette bulunmak
- Cevabı aldıktan sonra otuz günlük süreyi kaçırmak
- Talebi somutlaştırmamak
Kimlik Doğrulaması ve Vekille Başvuru
Veri sorumlusu, talebi karşılamadan önce başvuranın kimliğini doğrulamakla yükümlüdür; aksi hâlde bir başkasının verisini üçüncü kişiye açıklama riski doğar. Ancak doğrulama, başvuruyu fiilen imkânsız kılacak ölçüde ağırlaştırılamaz. Vekil aracılığıyla yapılan başvurularda, vekâletnamede kişisel verilere ilişkin talep yetkisinin bulunması aranır; genel vekâletname çoğu zaman yeterli görülmez.
Talebin Reddedilebileceği Hâller
Her talep karşılanmak zorunda değildir. Başka kişilerin hak ve özgürlüklerini engelleyen, ticari sır niteliğinde bilgi açıklanmasını gerektiren, orantısız çaba isteyen ve mevzuatta saklama zorunluluğu bulunan verilere ilişkin silme talepleri reddedilebilir. Ret hâlinde gerekçenin yazılı olarak bildirilmesi zorunludur; gerekçesiz ret, cevap verilmemiş sayılma riskini taşır.
Otomatik Karar Verme İtirazı
İlgili kişinin en az kullanılan ama en güçlü haklarından biri, münhasıran otomatik sistemlerle yapılan analiz sonucu aleyhine bir sonuç doğmasına itiraz etmektir. Kredi skorlaması, otomatik başvuru reddi ve algoritmik fiyatlama bu kapsamdadır. İtiraz hâlinde veri sorumlusundan insan müdahalesi içeren bir değerlendirme yapılması beklenir.
Başvuru Yönetimi İçin İç Süreç
- Başvuruların tek kanalda toplanması ve numaralandırılması
- Otuz günlük sürenin sistemsel olarak izlenmesi
- Talep türüne göre hazır cevap şablonları
- Reddedilen taleplerde gerekçe kaydı
- Yıllık başvuru istatistiğinin tutulması
Başvuru ve şikâyet desteği
KVKK uyumsuzluğu idari para cezasıyla sonuçlanır. Süreçlerinizi ve belgelerinizi birlikte gözden geçirelim.
Kişisel Veri Hakları Başvuru Süreci: Adım Adım
- Talebinizi somutlaştırın — Hangi veri kategorisi, hangi dönem ve hangi işleme faaliyeti hakkında bilgi veya işlem istediğinizi açıkça yazın.
- Veri sorumlusuna başvurun — Kimlik ve iletişim bilgilerinizi içeren yazılı başvurunuzu ispatlanabilir bir kanaldan iletin.
- Otuz günü bekleyin — Cevap süresi dolmadan şikâyet yoluna gitmeyin; erken şikâyet usulden reddedilir.
- Cevabı değerlendirin — Talep reddedildi, cevap yetersiz kaldı veya hiç cevap verilmediyse şikâyet hakkınız doğar.
- Kurula şikâyet edin — Cevabı öğrendiğinizden itibaren otuz, başvurudan itibaren altmış günlük süreleri aşmadan Kurula başvurun.
Başvuru ve dava yolunuzu birlikte belirleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Doğrudan KVKK Kuruluna şikâyet edebilir miyim?
Hayır. Önce veri sorumlusuna başvurmanız zorunludur. Başvuru yolu tüketilmeden yapılan şikâyet usulden reddedilir.
Veri sorumlusu ne kadar sürede cevap vermeli?
Talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırmalıdır. İşlem ayrıca maliyet gerektiriyorsa Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.
Şikâyet süresi ne kadar?
Cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gündür. İki süre birlikte işler; herhangi birinin dolması şikâyet hakkını düşürür.
Kurula şikâyet tazminat sağlar mı?
Hayır. Kurula şikâyet idari bir yoldur. Zararınızın giderilmesi için genel hükümlere göre ayrıca tazminat davası açmanız gerekir; fiil suç oluşturuyorsa ceza şikâyeti de mümkündür.
Bilgilendirme: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; işlem öncesi güncel tutarları teyit edin.
İlgili Rehberler
- Aydınlatma Yükümlülüğü ve Aydınlatma Metni
- KVKK İdari Para Cezaları ve İtiraz Yolu
- Bilişim ve Kişisel Veriler Hukuku — tüm rehberler
- Bilişim Hukuku Rehberi
Uyum denetimi
Aydınlatma metni, envanter ve saklama politikası eksikleri denetimde ilk bakılan yerlerdir.
