Yıkım Kararına Karşı İptal Davası: Süre, Yürütmeyi Durdurma ve Savunma
09 Mart 2026

Yıkım Kararına Karşı İptal Davası: Süre, Yürütmeyi Durdurma ve Savunma

📜 Dayanak Mevzuat

  • 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 — Tespit, mühürleme, yapı tatil tutanağı, en çok bir aylık süre ve yıkım kararının dayanağı
  • 3194 sayılı İmar Kanunu m.39, m.40 — Genel güvenlik ve kamu sağlığı bakımından tehlike arz eden yapılarda yıkım
  • 3194 sayılı İmar Kanunu m.42 — Aynı aykırılık nedeniyle uygulanan idari para cezası
  • 2577 sayılı İYUK m.7, m.11, m.27 — Altmış günlük dava açma süresi, üst makama başvuru ve yürütmenin durdurulması
  • 3194 sayılı İmar Kanunu geçici m.16 — Yapı kayıt belgesinin yıkım işlemine etkisi
  • 5237 sayılı TCK m.184 — İmar kirliliğine neden olma suçu

Yıkım kararı, ruhsatsız veya ruhsata aykırı bir yapı hakkında belediye encümeni ya da il özel idaresi tarafından alınan ve yapının kaldırılmasını öngören idari işlemdir. Bu yazı, kararın nasıl doğduğunu değil — onu ayrı bir rehberde ele alıyoruz — kararı elinize aldıktan sonra ne yapacağınızı anlatır: dava açma süresi, yürütmenin durdurulması, dilekçede kullanılabilecek iptal sebepleri ve yıkım uygulanırsa doğan tazminat hakları.

Uygulamada en sık görülen kayıp, hukuki gerekçe eksikliğinden değil süre kaçırmaktan kaynaklanır. Yıkım kararı, iptal edilmediği sürece idarece uygulanabilen icrai bir işlemdir; dava açılması tek başına yıkımı durdurmaz. Bu nedenle sürecin iki ayağı vardır: zamanında açılmış bir iptal davası ve o dava içinde kabul edilmiş bir yürütmenin durdurulması kararı.

Yıkım Kararına Giden Zincir: Hangi Halkayı Hedefleyeceksiniz?

Yıkım kararı tek başına ayakta duran bir işlem değildir. Kendisinden önce gelen işlemlere dayanır ve bu zincirdeki herhangi bir halkanın sakatlığı, sonraki halkaları da sakatlar. Dilekçe kurgusunun temel mantığı budur.

Birinci halka — yapı tatil tutanağı

İmar Kanunu m.32 uyarınca ruhsatsız yapıya başlandığının veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının tespiti üzerine, yapının o andaki inşaat durumu tespit edilir, yapı mühürlenir ve inşaat durdurulur. Bu tespit belgesine yapı tatil tutanağı denir. Tutanak, hem m.32’ye göre verilecek yıkım kararının hem de m.42’ye göre verilecek para cezasının dayanağıdır. Tutanak usulüne uygun düzenlenmemişse, ona dayanan yıkım kararı da hukuka aykırı hâle gelir.

İkinci halka — verilen süre

Mühürlemeden sonra yapı sahibine, aykırılığı gidermesi veya ruhsat alması için süre tanınır. Bu süre en çok bir aydır. Danıştay 6. Dairesi’nin 02.05.1991 tarihli, E:1990/759, K:1991/980 sayılı kararında bir aylık sürenin üst sınır olduğu, olayın niteliğine göre daha kısa süre tanınmasının da mümkün olduğu belirtilmiştir. Tutanakta hiç süre yazılmamışsa, uygulamada bir aylık sürenin verilmiş sayıldığı kabul edilir.

Üçüncü halka — encümen kararı

Süre içinde aykırılık giderilmezse, yıkım kararı belediye encümeni (belediye sınırları dışında il özel idaresinin yetkili organı) tarafından alınır. Para cezası kararı da çoğunlukla aynı toplantıda verilir. Bu iki karar ayrı ayrı dava konusu edilebilir; biri iptal edilirken diğeri ayakta kalabilir, bu yüzden ikisini de dava etmek gerekir.

Yıkım kararı tebliğ edildi mi? Süre işlemeye başladı

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Dava Açma Süresi: Altmış Gün ve Başlangıç Anı

İdari işlemlere karşı iptal davası açma süresi, 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca idare mahkemelerinde altmış gündür. Sürenin doğru hesaplanabilmesi için başlangıç anının tespiti kritiktir.

Süre ne zaman başlar?

Süre, işlemin yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren işler. Yıkım kararı bakımından bu, encümen kararının usulüne uygun tebliğ edildiği tarihtir. Yapı tatil tutanağı bakımından ise tutanağın yapı yerine asıldığı ve muhtara bırakıldığı tarih esas alınır. Tutanağın asılma tarihi genellikle sonraki bütün sürelerin başlangıcıdır; bu nedenle tutanağı gördüğünüz anda fotoğraflayıp tarihini kayda geçirmek, sonradan yapılacak bütün hesapların temelini oluşturur.

Üst makama başvuru tuzağı

İYUK m.11, dava açma süresi içinde idari makama başvurulmasına imkân tanır ve bu başvuru işlemeye başlamış olan süreyi durdurur. Ancak burada iki tehlike vardır. Birincisi, başvurunun dava açma süresi içinde yapılmış olması gerekir; süre geçtikten sonra yapılan başvuru sürenin yeniden işlemesini sağlamaz. İkincisi, idarenin cevap vermemesi hâlinde belirli bir sürenin sonunda istek reddedilmiş sayılır ve kalan dava süresi yeniden işlemeye başlar. Uygulamada “belediyeye dilekçe verdim, cevap bekliyorum” diyerek beklenen haftalar, çoğu zaman doğrudan hak kaybına dönüşür.

Yıkım fiilen başlamışsa

Yıkımın uygulanmaya başlaması, iptal davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Yapı yıkılmış olsa dahi, dayanak işlemin iptali; para cezasının kaldırılması, tazminat davasının temeli olması ve tapudaki aykırılık kaydının silinmesi bakımından hukuki yarar taşımaya devam eder.

Yürütmenin Durdurulması: Davanın Asıl Belkemiği

İptal davası açmak, tek başına yıkımı durdurmaz. İdari işlemin uygulanmasını fiilen askıya alan tek mekanizma, İYUK m.27 uyarınca verilen yürütmenin durdurulması kararıdır. Bu nedenle dilekçenin en kritik bölümü, esasa ilişkin iddialar değil, yürütmenin durdurulması talebinin gerekçelendirildiği bölümdür.

İki şart birlikte aranır

İYUK m.27, yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesini arar: idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Yıkım işlemleri, bu şartlardan birincisinin kendiliğinden karşılandığı ender işlem türlerindendir; çünkü yıkılan yapının geri getirilmesi maddeten mümkün değildir. Dilekçede bu noktanın açıkça vurgulanması gerekir.

Ne zaman talep edilmeli?

Yürütmenin durdurulması talebi, dava dilekçesinde açıkça yer almalıdır. Dilekçede talep edilmemişse mahkeme kendiliğinden bu yönde karar vermez. Talebin dilekçenin hem başlık kısmında hem de sonuç ve istem bölümünde tekrarlanması, uygulamada gözden kaçmayı önler.

Aciliyet nasıl gösterilir?

Yıkımın yakın olduğunu gösteren her belge dilekçeye eklenmelidir: encümen kararının tebliğ evrakı, idarenin yıkım tarihi bildiren yazısı, sahaya gelen ekiplere ilişkin tutanak veya fotoğraflar. Somut aciliyet gösterilmeyen dosyalarda karar süreci uzayabilir ve bu süre içinde yıkım uygulanabilir.

Dilekçenin Savunma Eksenleri: Hangi Sebepler İptale Götürür?

Aşağıdaki başlıklar, imar yıkım davalarında en sık başarıya ulaşan iptal sebepleridir. Dosyanın somut özelliklerine göre bir veya birkaçı birlikte ileri sürülebilir.

1. Tutanağın usulüne aykırı düzenlenmesi

Yapı tatil tutanağında aykırılığın niteliği, ölçüleri ve konumu somut biçimde gösterilmelidir. “Ruhsata aykırı yapı yapılmıştır” gibi soyut bir ifade, hangi imalatın hangi ölçüde aykırı olduğunu ortaya koymaz. Kroki, ölçü ve açık adres içermeyen; hangi bağımsız bölümde hangi imalatın yapıldığını göstermeyen tutanaklar, buna dayanan yıkım kararını da sakatlar.

2. Tebligat ve asma eksikliği

Tutanağın yapı yerine asılması ve muhtara bırakılması, kanunun aradığı usuldür. Bu işlemler yapılmamış veya tutanakta bu hususlar belirtilmemişse, tutanak hukuka aykırı sayılır. Encümen kararı bakımından ise tebligatın Tebligat Kanunu hükümlerine uygun yapılmış olması gerekir; usulsüz tebligat hem işlemi sakatlar hem de dava süresinin başlamamış sayılması sonucunu doğurabilir.

3. Süre verilmemesi veya eksik süre

Yapı sahibine aykırılığı giderme veya ruhsat alma imkânı tanınmadan doğrudan yıkım kararı alınması, m.32’nin öngördüğü aşamalı yapıya aykırıdır. Tutanakta süre verilmesinin unutulması ya da kanunun izin verdiğinden daha kısa bir sürenin yazılması, uygulamada iptal sebebi olarak değerlendirilmektedir.

4. Yetki sorunları

Tutanağın yetkili merci ve yetkili görevlilerce düzenlenmesi gerekir. Mühürleme yetkisi ilçe belediyesindeyken büyükşehir belediyesince tutanak düzenlenmesi, encümen kararı olmaksızın valilikçe işlem tesis edilmesi ya da tutanağın teknik eleman sıfatı taşımayan bir görevlice imzalanması, yetki yönünden sakatlık oluşturur.

5. Encümen kararının gerekçesiz olması

Yıkım kararı, hangi yapının hangi kısmının, hangi mevzuat hükmüne aykırılık nedeniyle yıkılacağını göstermelidir. Yapıyı ve aykırılığı somutlaştırmayan, dayanak maddesini belirtmeyen kararlar denetlenebilir nitelikte değildir.

6. Ölçülülük — kısmi yıkım mümkünken tamamının yıkımı

Aykırılık yapının belirli bir bölümüne ilişkinse ve bu bölüm bağımsız olarak kaldırılabiliyorsa, yapının tamamının yıkımına karar verilmesi ölçülülük ilkesine aykırıdır. Bu eksen, özellikle çatı katı, balkon kapatma veya müştemilat gibi kısmi imalatlarda etkilidir.

7. Ruhsata bağlanabilirliğin araştırılmaması

Yapının imar planı ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde ruhsata bağlanıp bağlanamayacağı araştırılmadan yıkım yoluna gidilmesi, işlemi sakatlayabilir. Ruhsata bağlanabilir bir yapının yıkılması, hem yapı sahibi hem de kamu kaynakları bakımından gereksiz bir kayıp doğurur.

8. Bilirkişi incelemesinin eksikliği

İmar uyuşmazlıkları teknik uyuşmazlıklardır. Aykırılığın varlığı, ölçüsü ve giderilebilirliği çoğunlukla mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Dilekçede keşif ve bilirkişi talebinin açıkça yer alması, dosyanın teknik zeminde değerlendirilmesini sağlar.

Yürütmeyi durdurmak için doğru dilekçe şart

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Yapı Kayıt Belgesi Varsa Yıkım Durur mu?

İmar Kanunu geçici m.16 kapsamında alınmış geçerli bir yapı kayıt belgesi, belge kapsamındaki aykırılıklar bakımından yıkım ve para cezası işlemlerine karşı koruma sağlar. Ancak bu koruma sınırsız değildir:

  • Belge yalnızca kapsamındaki aykırılıkları korur. Belgeden sonra yapılan yeni imalatlar koruma dışındadır ve bunlar için yeniden m.32 süreci işletilebilir.
  • Belge, beyana dayalı olarak düzenlenir. Beyanın gerçeğe aykırı olduğu tespit edilirse belge iptal edilir ve iptalle birlikte yıkım işlemleri yeniden gündeme gelir.
  • Belge yapı güvenliğini garanti etmez; deprem dayanımı bakımından hiçbir teknik güvence sağlamaz.
  • Kanunun kapsam dışı bıraktığı yerlerdeki yapılar için belge düzenlenemez; düzenlenmişse iptali gerekir.

Elinizde yapı kayıt belgesi varsa, iptal davası dilekçesine belgenin bir örneğinin eklenmesi ve belgenin kapsamının açıkça ortaya konması gerekir.

Yıkım Uygulanırsa: Masraf ve Tazminat

Yıkım kararı uygulandığında iki ayrı mali sonuç doğar.

Yıkım masrafı

Yapı, verilen süre içinde yapı sahibince yıkılmazsa idarece yıkılır ve yıkım masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Bu masraf, yıkım kararının iptal edilmesi hâlinde geri istenebilir.

Hukuka aykırı yıkımda tazminat

Yıkım kararı iptal edilirse, hukuka aykırı işlem nedeniyle uğranılan zararların tazmini için tam yargı davası açılabilir. Bu davada yapının değeri, yıkım masrafı, taşınma giderleri ve varsa kira kaybı gibi kalemler talep edilebilir. İptal davası ile tam yargı davası birlikte veya iptal kararından sonra ayrı ayrı açılabilir; süre yönünden ikinci yolun kendine özgü hesabı bulunduğundan, iptal kararının tebliğ tarihinin kayda geçirilmesi önemlidir.

Cezai boyut ayrıdır

İdari süreçten bağımsız olarak, TCK m.184’te düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçu gündeme gelebilir. İdari yargıdaki iptal kararı ceza dosyasını kendiliğinden sonlandırmaz; iki süreç ayrı yürür ve ayrı savunma gerektirir.

Kiracı ve Üçüncü Kişilerin Durumu

Yıkım kararı, yapıyı fiilen kullanan kiracıları da doğrudan etkiler. Kiracının, kendisine tebliğ edilmemiş olsa dahi menfaati etkilendiği ölçüde iptal davası açma ehliyeti bulunabilir. Ayrıca yapının yıkılması nedeniyle kira sözleşmesinin ifa imkânsızlığı gündeme gelir ve kiracının kiraya verene karşı talep hakları doğabilir. Kat karşılığı inşaat ilişkisinde ise davayı yapı sahibi kadar müteahhit de açabilir.

Adım Adım: Karar Elinize Geçtiğinde Yapılacaklar

  1. Tebliğ tarihini kayda geçirin. Tebligat zarfını ve tebliğ mazbatasını saklayın; altmış günlük süre bu tarihten işler.
  2. Dosyanın tamamını isteyin. Yapı tatil tutanağı, encümen kararı, varsa keşif tutanakları ve tapu bildirimi için idareden bilgi edinme başvurusu yapın.
  3. Teknik değerlendirme yaptırın. Aykırılığın giderilebilir olup olmadığını, kısmi yıkımın mümkün olup olmadığını bir teknik uzmana inceletin.
  4. Ruhsat imkânını araştırın. Yapı ruhsata bağlanabiliyorsa, dava yolu ile paralel olarak başvuru yapılması dosyanızı güçlendirir.
  5. Yapı kayıt belgesini kontrol edin. Varsa kapsamını, yoksa alınabilirliğini değerlendirin.
  6. Dilekçeyi yürütme durdurma talepli hazırlayın. Talebi hem başlıkta hem sonuç bölümünde açıkça yazın; aciliyeti belgeleyin.
  7. Para cezasını ayrıca dava edin. Yıkım kararı ile para cezası ayrı işlemlerdir; ikisi için de süre ayrı işler.
  8. Ceza soruşturması varsa ayrı savunma kurun. İdari dosya ile ceza dosyası birbirinin yerine geçmez.

Yürütmeyi Durdurma Reddedilirse: Yedi Gün ve İstinaf

Yıkım dosyalarında talep reddedildiğinde çoğu kişi esas kararı beklemeye başlar. Oysa bu, yapının yıkılmasına seyirci kalmak anlamına gelir.

Kanun burada tek ve çok kısa bir düzeltme imkânı tanır: yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir.

Mercii kararı veren mahkemeye göre belirlenir: idare mahkemesi kararlarına karşı bölge idare mahkemesi; adli tatil döneminde nöbetçi mahkeme. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendilerine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

İtiraz dilekçesi dava dilekçesinin kopyası olmamalı; ret kararının hangi şartı gerçekleşmemiş saydığına odaklanmalıdır. Mahkeme hukuka aykırılığı açık görmediyse belge üzerinden, telafisi güç zararı kabul etmediyse uygulamanın fiilen başladığını gösteren tarihli delillerle karşı çıkılır. Ayrıntı için yürütmenin durdurulması kararına itiraz dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Esas karar da son söz değildir. Dava reddedilirse, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir. İstinafın bu dosyalardaki değeri, incelemenin maddi vakıa denetimini de kapsaması ve bölge idare mahkemesinin eksik keşif gibi noksanlıkları kendisi tamamlayabilmesidir. Ayrıntı için idari yargıda istinaf dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Yıkım İnfaza Girdiyse

Yargı yolları tükenmiş veya süreler kaçırılmışsa dosya biter sanılır; oysa bu aşamada da yapılabilecekler vardır.

  • Kendi yıkımınızı yapın. İdarece yıktırılması hâlinde masraf ilgilisinden tahsil edilir. Yapıyı kendi imkânlarıyla kaldırmak genellikle daha ucuzdur ve sökülebilir malzemenin kurtarılmasına imkân verir.
  • Envanteri belgeleyin. Yıkım öncesinde yapı, müştemilat, sabit tesisler ve taşınabilir eşya tarihli fotoğraflarla kayıt altına alınmalıdır. Sonraki tazminat tartışmalarının tek dayanağı budur.
  • Yıkım tutanağına şerh düşün. İnfaz sırasında düzenlenen tutanaktaki tespitler, ileride delil oluşturur.
  • Masraf işlemini denetleyin. Yıkım masrafının tahsiline ilişkin işlem de bir idari işlemdir; tutarın dayanağı ve hesabı ayrıca dava edilebilir.
  • Kısmi yıkım sınırını gözetin. Yıkım yalnızca aykırı kısımla sınırlıysa, bu sınırın aşılması ayrı bir tazminat sorumluluğu doğurabilir. Bu husus infaz sırasında tutanağa geçirtilmelidir.

Bu aşamada asıl kayıp, belge tutmamaktan doğar: yıkım tamamlandıktan sonra yapının niteliğini ve içeriğini ispatlamak neredeyse imkânsız hâle gelir.

Yürütmeyi durdurma reddi tek atıştır, yedi gün

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Yıkım öncesi envanteri belgelemezseniz tazminat tartışamazsınız

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Yıkım Sürecinin Mevzuat Karşılıkları: Hangi Madde Hangi Aşamada?

Yıkım kararına karşı açılan davada başarı, zincirin hangi halkasının hangi maddeye dayandığını bilmekten geçer. Aşağıdaki tablo, süreci aşama aşama mevzuata bağlıyor.

Kanun ve MaddeDüzenlediği KonuSüreçteki Aşama
3194 SK m.32Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıya başlandığının ilgili idarece ya da fenni mesulce tespiti üzerine o andaki inşaat durumunun belirlenmesi, mühürleme ve yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla tebliğ edilmiş sayılması; bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi veya ruhsat almasıBirinci ve ikinci halka
3194 SK m.29Ruhsat müddeti; iki yıl içinde başlanmayan veya başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmeyen yapının ruhsatının hükümsüz sayılmasıYapının ruhsatsız sayılıp sayılmayacağı
3194 SK m.42İmar mevzuatına aykırılıkta idari para cezaları; mühür bozma sayılmayan hâllerYıkımla birlikte gelen para cezası
3194 SK geçici m.16Yapı kayıt belgesi düzenlenmesi ve sonuçlarıYıkımı durdurabilecek istisna
5237 SK m.184İmar kirliliğine neden olma suçuAyrı yürüyen ceza boyutu
2577 SK m.7Altmış günlük dava açma süresiEncümen kararının tebliğinden itibaren
2577 SK m.11İdareye başvurunun süreyi durdurması, ret hâlinde yeniden işlemesi ve geçmiş sürenin sayılmasıSüre yönetimi
2577 SK m.27/2Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılığın birlikte bulunması; kararın savunma alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçeli verilmesiYıkımı fiilen durduran tek karar

Tablodaki en kritik satır m.32’dir; çünkü yıkım kararının hukuka uygunluğu, bu maddedeki usulün eksiksiz izlenmiş olmasına bağlıdır. Madde, tespit üzerine o andaki inşaat durumunun belirlenmesini, mühürlemeyi ve tutanağın yapı yerine asılmasıyla tebliğ edilmiş sayılmasını öngörür. Bu tarihten itibaren yapı sahibine tanınan süre en çok bir aydır. Tutanakta tespit anındaki inşaat durumu somut olarak yazılmamışsa ya da bir aylık süre hiç işletilmeden encümene gidilmişse, işlem usul yönünden sakattır.

Yürütmeyi durdurma bakımından m.27/2’nin lafzı davacı için hem imkân hem sınırdır. İki şart birlikte aranır ve karar kural olarak davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra, gerekçe gösterilerek verilir. Buna karşılık aynı madde, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerin yürütülmesinin, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabileceğini düzenler. Yıkım, uygulandığında geri dönüşü olmayan bir işlem olduğu için dilekçede bu ikinci cümleye açıkça dayanmak gerekir.

Para cezası ve yıkım çoğu zaman aynı encümen kararında birlikte yer alır; ikisinin dayanakları farklı olduğundan iptal sebepleri de ayrı ayrı ileri sürülmelidir. Bu ayrımın ayrıntısı için imar para cezaları ve yapı tatil tutanağı rehberine, tutanak aşamasındaki dilekçe pratiği için yapı tatil tutanağı iptal dilekçesi örneğine bakılabilir. Yapı kayıt belgesi bulunan yapılarda ise belgenin iptaline karşı dava ayrı ve öncelikli bir cephedir.

Yetki ve Süreler: Kim Karar Verir, Hangi Süre İçinde?

Yıkım sürecinin her aşaması 3194 sayılı Kanun’un 32. maddesinde ayrı bir süreye ve ayrı bir yetkiliye bağlanmıştır. Bu takvimi bilmek, hem işlemin sakatlığını göstermek hem de sürecin nereye evrileceğini öngörmek bakımından belirleyicidir.

AşamaMevzuatSüre ve Yetkili
Tespit ve mühürleme3194 SK m.32Belediye veya valilikçe o andaki inşaat durumu tespit edilir; yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur
Tebliğ3194 SK m.32Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır
Tapuya bildirim3194 SK m.32 (7221 SK ile ek)Yapının imar mevzuatına aykırı olduğu bilgisi, beyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı bildirilir
Şerhin kaldırılması3194 SK m.32 (7221 SK ile ek)Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idarece bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz
Yapı sahibine tanınan süre3194 SK m.32Tebliğ tarihinden itibaren en çok bir ay içinde ruhsata uygun hâle getirme veya ruhsat alma
Yıkım kararı3194 SK m.32Belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır
İdarenin karar alma süresi3194 SK m.32 (7221 SK ile ek)Bir aylık sürede düzeltilmediğinin tespitine rağmen iki ay içinde yıkım kararı alınmayan yapılar Bakanlıkça yıkılabilir
Yıkımın icrası3194 SK m.32 (7221 SK ile ek)Yıkım kararı alınmasına rağmen altı ay içinde yıkılmayan yapılar Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir
Masrafın tahsili3194 SK m.32Masraf yapı sahibinden tahsil edilir; Bakanlıkça yıkımda maliyet ilgili idaresinden, tahsil edilemezse 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylardan kesilerek alınır

Tablodaki en sağlam iptal dayanağı yetki başlığındadır. Madde, yıkımın belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip yapılacağını açıkça söyler. Buna rağmen uygulamada imar ve şehircilik müdürlükleri ya da başkanlık makamı imzasıyla doğrudan yıkım işlemi tesis edildiği görülür. Encümen kararı olmaksızın kurulan böyle bir işlem, esasa hiç girilmeden yetki yönünden iptal edilir. Bu nedenle tebliğ edilen evrakın gerçekten bir encümen kararı olup olmadığı, karar tarih ve sayısının bulunup bulunmadığı ilk bakılacak husustur. Encümen kararlarına karşı izlenecek yollar için belediye encümeni ve meclis kararlarına itiraz rehberine bakılabilir.

İkinci pratik nokta tapu şerhidir. 7221 sayılı Kanun’la eklenen cümleler uyarınca yapının imar mevzuatına aykırı olduğu bilgisi, beyanlar hanesine kaydedilmek üzere en geç yedi gün içinde tapu dairesine yazılı olarak bildirilir. Bu şerh, yapı tatil tutanağı iptal edilse bile kendiliğinden kalkmaz; aynı fıkra, aykırılığın giderildiğine dair idarece bildirim yapılmadıkça kaydın kaldırılamayacağını düzenler. Dolayısıyla davayı kazanan malikin ikinci bir adım atarak idareden tapuya bildirim yapılmasını istemesi gerekir. Şerh durduğu sürece taşınmazın satışı ve kredilendirilmesi fiilen kilitli kalır; bu, dava dilekçesinde telafisi güç zarar iddiasını güçlendiren somut bir unsurdur. Tutanak aşamasının bütün ayrıntısı için yapı tatil tutanağı ve mühürleme incelenmelidir.

Üçüncü nokta iki ay ve altı ay süreleridir. Bu süreler yapı sahibine değil idareye yöneliktir. Bir aylık sürede yapının ruhsata uygun hâle getirilmediğinin tespitine rağmen iki ay içinde yıkım kararı alınmayan yapılar ile karar alındığı hâlde altı ay içinde yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Hükmün lafzı Bakanlığa bir devreye girme imkânı tanır; ilgili idarenin yetkisini sona erdirmez. Bu yüzden “belediye süresinde karar almadı, artık yıkamaz” şeklindeki bir savunma maddeye dayanmaz. Buna karşılık aynı düzenleme malik için bir öngörü aracıdır: belediye hareketsiz kalsa dahi dosya kapanmış sayılmaz ve süreç Bakanlık eliyle yeniden canlanabilir. Sürecin bütününü görmek için imar hukuku rehberine bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıkım kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?

İdare mahkemesinde iptal davası açma süresi, 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür.

Dava açınca yıkım durur mu?

Hayır. Dava açılması tek başına yıkımı durdurmaz. Yıkımın fiilen durması için mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı alınması gerekir.

Yürütmenin durdurulması için hangi şartlar aranır?

İYUK m.27 uyarınca işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır.

Yapı tatil tutanağını ayrıca dava etmem gerekir mi?

Tutanak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olduğundan ayrıca dava edilebilir. Tutanağın iptali, ona dayanan yıkım kararını da sakatlayacağından bu yol dosyayı güçlendirir.

Tutanakta süre yazılmamışsa ne olur?

Uygulamada süre belirtilmemişse bir aylık sürenin verildiği kabul edilmektedir. Süre verilmesinin hiç düşünülmemiş olması ise iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.

Bir aylık süre her zaman tam bir ay mıdır?

Hayır. Danıştay içtihadına göre bir aylık süre üst sınırdır; olayın niteliğine göre daha kısa süre tanınması mümkündür.

Yapı kayıt belgem var, yine de yıkım yapılabilir mi?

Belge kapsamındaki aykırılıklar korunur. Ancak belge iptal edilirse veya belgeden sonra yeni imalat yapılmışsa yıkım işlemleri yeniden gündeme gelebilir.

Yıkım yapıldıktan sonra dava açmanın anlamı var mı?

Vardır. İşlemin iptali, para cezasının kaldırılması, yıkım masrafının geri alınması ve tazminat davasının dayanağını oluşturması bakımından hukuki yarar taşır.

Yıkım masrafını kim öder?

Yapı süresinde yıkılmazsa idarece yıkılır ve masraf yapı sahibinden tahsil edilir. Karar iptal edilirse bu masraf geri istenebilir.

Kiracı yıkım kararına dava açabilir mi?

Menfaati etkilendiği ölçüde kiracının da dava açma ehliyeti bulunabilir. Ayrıca yıkım nedeniyle kira sözleşmesinden doğan talep hakları gündeme gelir.

Para cezası ile yıkım kararı aynı dava ile iptal edilir mi?

İkisi ayrı idari işlemdir ve süreleri ayrı işler. Her ikisinin de ayrıca dava edilmesi gerekir.

İdari yargıda iptal kararı ceza dosyasını etkiler mi?

Ceza yargılaması ayrı yürür. TCK m.184 kapsamındaki soruşturma, idari yargıdaki iptal kararıyla kendiliğinden sonuçlanmaz.

Post by Av. Fatma Öztürk