Askere Gidiyorum – Kıdem Tazminatı Hakkım Ne Olur?

Askerlik kıdem tazminatı doğurur — kanuni dayanak

Bu, tartışmasız hâllerden biridir. 1475 sayılı Kanun’un yürürlükteki 14. maddesi, iş sözleşmesinin işçi tarafından muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla feshedilmesi hâlinde kıdem tazminatı ödeneceğini açıkça düzenler. Yani askerlik nedeniyle ayrılmak, hukuken sıradan bir istifa değildir; kanunun kıdem tazminatı doğuran istisnaları arasında sayılmıştır.

Tek koşul, kıdem tazminatının genel şartı olan en az bir yıllık çalışma süresidir. Bir yılı doldurmuş her işçi, sevk belgesiyle ayrıldığında çalıştığı her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır; bir yıldan artan süreler aynı oran üzerinden hesaplanır. Yıllık tutar, en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tavanını aşamaz.

İhbar tazminatı doğar mı?

Hayır. Fesih işçiden geldiği için ihbar tazminatı gündeme gelmez. Buna karşılık kullanılmayan yıllık izin ücreti, birikmiş ücret, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi alacaklarınız aynen doğar ve çıkışta ödenmelidir.

Usul: bildirim nasıl yapılmalı?

Fesih bildiriminin yazılı olması ve gerekçesinin açıkça yazılması belirleyicidir. Bildirimde şunlar bulunmalıdır: iş sözleşmesini muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ve 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine dayanarak sona erdirdiğiniz; ayrılış tarihiniz; kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti ve diğer alacaklarınızın talebi. Ekine askerlik sevk belgenizi koyun.

En sık yapılan hata, İK’nın önüne koyduğu matbu istifa dilekçesini imzalamaktır. “İstifa ediyorum” yazan gerekçesiz bir belge, sonradan işverenin “sıradan istifa, kıdem doğmaz” savunmasına dayanak olur. Taraflar fesihte belirttikleri sebeple bağlı olduğundan, gerekçenin baştan doğru yazılması gerekir. Bildirimi imza karşılığı teslim edin ya da noter ihtarnamesiyle gönderin.

Ödeme fesih tarihinde yapılmalıdır. Ödenmezse 1475 m. 14 uyarınca mevduata uygulanan en yüksek faiz fesih tarihinden itibaren işler. Zamanaşımı İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca beş yıldır; askerlikte geçen süre bu süreyi durdurmaz, dönüşünüzde hâlâ dava hakkınız bulunur.

Askerlik dönüşü işe dönme hakkı (m. 31)

Kıdem tazminatı kadar önemli ama çok daha az bilinen bir hak daha var. İş Kanunu m. 31 uyarınca herhangi bir askerî ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler, bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır.

Yaptırım da maddede yazılıdır: aranan şartlar bulunduğu hâlde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder.

Bu hakkı nasıl korursunuz?

İki aylık süre hak düşürücüdür ve terhis tarihinden işler; kaçırılırsa hak kaybolur. Bu nedenle terhis olur olmaz başvurunuzu yazılı ve tarihli yapın — noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü mektup en güvenli yoldur; sözlü başvuru ispatlanamaz. Başvuru dilekçesinde askerlik öncesi çalıştığınız pozisyonu, ayrılış ve terhis tarihlerinizi belirtin ve m. 31’e dayandığınızı açıkça yazın. Terhis belgenizi ekleyin.

İşveren “boş yer yok” derse bu savunmanın doğruluğu araştırılabilir: aynı dönemde yapılan iş ilanları, SGK işe giriş bildirgeleri ve organizasyon değişiklikleri bu iddiayı çürütebilir. Sizin yapabileceğiniz işler için başkaları alınmışsa tercih hakkınız ihlal edilmiş demektir.

Şu ayrımı da not edin: işe dönüş hâlinde kural olarak o andaki şartlarla yeni bir iş sözleşmesi kurulur. Askerlik öncesi kıdeminiz için kıdem tazminatınızı zaten almış olduğunuzdan, yeni dönemin kıdemi işe başladığınız tarihten itibaren hesaplanır.

Talep edilmezse: yol haritası ve 2026 usul değişikliği

Kıdem tazminatınız ödenmemişse ya da m. 31 kapsamındaki başvurunuz karşılıksız kalmışsa, dava öncesinde arabulucuya başvuru dava şartıdır: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca işçi alacağı ve tazminatı davalarında bu şart aranır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenerek iş mahkemesinde dava açılır; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve sunulmazsa dava usulden reddedilir.

Usul tarafında bir yenilik var: 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete) HMK m. 107’yi yürürlükten kaldırarak belirsiz alacak davasını sona erdirmiştir; bu tarihten önce açılmış davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder. Yerine HMK m. 109’a eklenen fıkrayla kısmi dava güçlendirilmiş; talep, aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak ve tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına bağlı olmaksızın artırılabilir hâle gelmiş ve artırılan kısımda zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.