Yıllarca Mevsimlik veya Geçici Gösterildim — Sürekli İşçi Sayılır mıyım?

Etiket değil, işin gerçek niteliği belirler

İş hukukunun temel ilkelerinden biri burada devreye girer: bir çalışma ilişkisinin niteliği, taraflarca verilen ada göre değil, fiilen nasıl yürüdüğüne göre belirlenir. Sözleşmenizde “mevsimlik” yazması, çalışmanızın gerçekten mevsimlik olduğunu göstermez.

Bu ilkenin kanuni dayanağı m. 11’in ilk cümlesidir: “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır.” Belirsiz süre asıldır; belirli süre ise objektif koşulların varlığına ve yazılı şekle bağlı istisnadır.

Mevsimlik iş gerçekte nedir?

Mevsimlik iş, niteliği gereği yılın belirli bir döneminde yapılabilen ve doğal koşullara ya da dönemsel talebe bağlı olarak duran işlerdir. Kanun bu ayrımı ciddiye alır: m. 53/3 uyarınca niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara Kanunun yıllık ücretli izne ilişkin hükümleri uygulanmaz. Aynı şekilde m. 29 uyarınca mevsim ve kampanya işlerinde çalışan işçilerin işten çıkarılmaları, bu işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa toplu işçi çıkarma hükümlerine tabi değildir.

Bu istisnalar tam da bu nedenle sıkı yorumlanır: mevsimlik etiketi, işverene ciddi muafiyetler sağladığı için işin gerçekten mevsimlik olup olmadığı denetlenir.

Sizin durumunuz gerçekten mevsimlik mi?

Şu göstergeler, çalışmanın mevsimlik olmadığına işaret eder:

Süreklilik. Yıl içinde çalışmadığınız dönem çok kısaysa ya da hiç yoksa, işin mevsimlik niteliğinden söz edilemez. Aynı işyerinde yıllarca, her yıl aynı dönemde ve kesintisiz biçimde çağrılıyor olmak da sürekliliğin göstergesidir.

İşin niteliği. Yaptığınız iş, işyerinin yıl boyu süren temel faaliyetinin bir parçası mı? Bir fabrikanın üretim bandında ya da bir mağazanın satış kadrosunda çalışıyorsanız, bu işin mevsime bağlı olduğunu söylemek güçtür.

Emsal karşılaştırma. Aynı işi yapan başka çalışanlar kadrolu ve belirsiz süreli sözleşmeyle mi çalışıyor? Aynı iş için farklı sözleşme türü uygulanması, ayrımı haklı kılan bir neden gösterilemediği sürece m. 12’ye aykırıdır: belirli süreli sözleşmeyle çalıştırılan işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça salt sözleşmesinin süreli olmasından dolayı emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz.

Sözleşme düzeni. Her sezon yeni bir sözleşme mi imzalatılıyor? m. 11 uyarınca belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamaz; aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Yenilemenin esaslı bir nedene dayanması ve bu nedenin her yenileme için ayrıca bulunması gerekir.

Sürekli işçi sayılırsanız ne değişir?

Nitelendirme değişince tablo bütünüyle değişir.

Kıdem. Kıdeminiz ilk sözleşmenin başlangıcından itibaren hesaplanır. Gerçek mevsimlik çalışmada askıda geçen dönemler kıdemden sayılmazken, çalışmanın sürekli olduğu kabul edilirse bütün süre hesaba girer. Bu, kıdem ve ihbar tazminatı tutarını doğrudan büyütür.

Yıllık izin. m. 53/3’teki istisna ortadan kalkar ve yıllık ücretli izin hükümleri uygulanır. m. 53 uyarınca hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlara on dört, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi, on beş yıl ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az izin verilemez. Kullandırılmayan izinler, sözleşmenin sona ermesinde son ücret üzerinden paraya dönüşür.

İş güvencesi. Belirsiz süreli sözleşme kabul edilirse ve m. 18’in diğer şartları da varsa — otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyeri, en az altı aylık kıdem — işe iade davası açma hakkı doğar.

Sezon sonu. Gerçek mevsimlik çalışmada sezon sonunda sözleşme askıya alınır. Çalışmanın sürekli olduğu kabul edilirse, “sezon bitti” denilerek yapılan işlem bir fesih olarak nitelendirilir ve geçerli sebep denetimine tabi tutulur.

Delil ve süreler

Toplanacaklar: SGK hizmet dökümü (çalışma dönemlerinin sürekliliğini ve boşlukların uzunluğunu gösterir); bütün sözleşme nüshaları; bordrolar ve banka hesap dökümü; işe çağrı mesaj ve yazışmaları; PDKS, turnike ve servis kayıtları; işyerinin yıl boyu faaliyette olduğunu gösteren kayıtlar; aynı işi yapan kadrolu işçilere ilişkin bilgi ve tanık beyanları.

Özellikle SGK dökümündeki boşlukların uzunluğu ve düzeni belirleyicidir: gerçek mevsimlik çalışmada uzun ve düzenli askı dönemleri görülürken, gizlenmiş süreklilikte boşluklar kısa, düzensiz ya da yalnızca kâğıt üzerindedir.

Süreler. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya, anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesine başvurulmalıdır. Kıdem, ihbar, kötüniyet ve eşit davranma tazminatları ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca beş yıldır ve fesih tarihinden işler; ücret ve fazla çalışma alacaklarında m. 32 uyarınca yine beş yıl. İşçilik alacağı davalarında arabulucuya başvuru dava şartıdır. Usul tarafında 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete) HMK m. 107’yi kaldırmış, yerine HMK m. 109’a eklenen fıkrayla talebin bir defaya mahsus olmak ve tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere artırılabildiği güçlendirilmiş kısmi dava gelmiştir.