Geri ödeme listesinde (Sağlık Uygulama Tebliği EK-4/A) bulunmayan ya da listede olduğu hâlde hastanın durumuna göre ödeme şartları tutmayan bir kanser ilacının bedeli, mahkeme kararıyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödettirilebilir. Ancak Yargıtay’ın son yıllardaki kararları bu yolu belirli şartlara bağlamıştır: ilacın hasta için tıbben zorunlu ve hayati öneme sahip olması, tüm faz çalışmalarını tamamlamış ve tıbbi otoritelerce kabul görmüş olması, mevcut tedavilere göre sürekli olarak daha etkili olması ve bunların üniversite tıbbi onkoloji bilim dallarından oluşan bir bilirkişi kuruluyla tespit edilmesi gerekir. Ruhsat ya da yurt dışı onayı tek başına yetmez. Bu sayfada; hangi mahkemeye dava açılacağını gösteren Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarını, dava öncesi SGK’ya başvuru şartını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 10. Hukuk Dairesi’nin ölçütlerini, bir SUT hükmünü iptal eden Danıştay kararını ve ihtiyati tedbirin sınırlarını gösteren bir dosyayı toplam 10 kararla sade bir dille anlattık.
Güncel durum (30 Ekim 2026). İlaç bedellerinin Kurumca karşılanması 5510 sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümlerine göre yürütülür; SUT ve eklerindeki ilaç listeleri sık değiştiği için ilacın başvuru tarihinde listede olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararları, ilaç bedeli davalarında bilirkişi incelemesinin kapsamını genişletmiştir.
Dürüst bir not. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarını mahkemenin kendi resmî karar sitesinden okuduk. Yargıtay kararlarını ise karar metnini yayımlayan ikincil kaynaklardan (Çalışma ve Toplum Dergisi’nin karar arşivi, Hukuki Haber ve Alomaliye) aktardık; Yargıtay’ın resmî karar arama sisteminden ayrıca teyit edemedik. Her kararın altında kaynağını yazdık. Kararlarda hasta adı yer almaz; bu sayfada büromuzun takip ettiği dosyalara ait karar bulunmamaktadır. Hiçbir karar, sizin dosyanızda sonucun aynı olacağının güvencesi değildir.
İlacınızı SGK ödemiyor mu? Süre kaybetmeden konuşalım
SGK’ya başvuru, ret yazısı, ihtiyati tedbir ve iş mahkemesinde dava için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
İçindekiler
- Kanun ve SUT ne diyor?
- Hangi mahkemede dava açılır?
- Dava öncesi SGK’ya başvuru
- Yargıtay’ın ölçütleri
- SUT hükmünün iptali: Danıştay yolu
- İhtiyati tedbirin sınırları
- 10 kararın özet tablosu
- Kararları kendi dosyanızda nasıl kullanırsınız?
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kanun ve SUT Ne Diyor?
Genel sağlık sigortalısının ilaç giderleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında Kurumca karşılanır; hangi ilacın hangi şartlarla ödeneceği ise Kurumun çıkardığı Sağlık Uygulama Tebliği ve eklerindeki listelerle belirlenir. Kanser ilaçlarında ödeme çoğu zaman yalnızca ilacın listede bulunmasına değil, kanserin türüne, evresine, daha önce hangi tedavilerin uygulandığına ve belirli biyobelirteçlere bağlanır. Bu şartlar tutmadığında Kurum ödemeyi reddeder ve hasta yargı yoluna başvurur. Mahkemeler bu davalarda bir yandan Anayasa’nın 17. maddesindeki maddi ve manevi varlığı koruma hakkını ve 56. maddesindeki sağlık hakkını, öte yandan Kurumun kaynaklarını ve SUT’u düzenleme yetkisini dengelemeye çalışır.
İlaç bedeli davalarında uygulanan hükümler
| Hüküm | Ne düzenler? | Kararlardaki karşılığı |
|---|---|---|
| 5510 s.K. m.63 | Genel sağlık sigortasının karşıladığı sağlık hizmetleri, ilaçlar dahil | Ödeme talebinin temel dayanağı |
| Sağlık Uygulama Tebliği ve EK-4/A | Bedeli ödenecek ilaçlar listesi ve kullanım şartları | İlacın listede olmaması veya şartların tutmaması ret gerekçesi olur |
| 5510 s.K. m.101 | Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda iş mahkemesinin görevi | Yargı yolu kararları |
| 5510 s.K. geçici m.4 | Eski Emekli Sandığı (5434) kapsamındakiler | Bu kişiler bakımından idari yargı görevlidir |
| 7036 s.K. m.4 | Sosyal güvenlik kurumuna karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru; altmış gün içinde cevap verilmezse ret sayılır | Tamamlanabilir dava şartı kararı |
| HMK m.389-399 | İhtiyati tedbir; yaklaşık ispat, teminat, itiraz ve haksız tedbirden doğan sorumluluk | Tedbirle ödeme ve tedbirin kaldırılması |
| İYUK m.7, m.27 | İdari yargıda dava süresi ve yürütmenin durdurulması | Emekli Sandığı kapsamındakiler ve SUT hükmüne karşı dava |
| Anayasa m.17, m.56 | Maddi ve manevi varlığı koruma hakkı; sağlık hakkı | Ölçütlerin anayasal zemini |
Konunun tamamını Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi’nde, Yargıtay ölçütlerinin ayrıntısını SGK ilaç bedeli davası ve Yargıtay ölçütleri yazımızda bulabilirsiniz.
Hangi Mahkemede Dava Açılır?
İlaç bedeli davalarında ilk ve en pahalı hata yanlış mahkemeye gitmektir. Kural iş mahkemesidir; ancak hasta ya da hastanın sağlık hakkını dayandırdığı yakını, 2008’de Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredilen eski Emekli Sandığı kapsamındaysa dava idare mahkemesinde açılır. Görevsiz mahkemede geçen aylar, tedbir talebini de doğrudan etkiler.
1. SGK uyuşmazlıklarında iş mahkemesi görevlidir; eski Emekli Sandığı kapsamındakiler bakımından idari yargı görevli kalır
Anayasa Mahkemesi · T. 22.12.2011 · E. 2010/65 · K. 2011/169 · Sonuç: İptal talebinin reddi
Olay. 5510 sayılı Kanun’un, Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları iş mahkemelerine veren 101. maddesinin Anayasa’ya aykırılığı ileri sürülmüştür.
Mahkeme ne dedi? Mahkeme, 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görülmesini Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin sonraki kararlarında aktarıldığı üzere Anayasa Mahkemesi, geçici 4. madde kapsamında eski Emekli Sandığı (5434 sayılı Kanun) hükümlerine tabi olmaya devam edenler bakımından Kurum işlemlerinin idari işlem niteliğini koruduğunu ve bu kişilerin uyuşmazlıklarında idari yargının görevinin sürdüğünü belirtmiştir.
Dayanak. 5510 s.K. m.101, geçici m.4.
Sizin için anlamı. Davayı açmadan önce hastanın sağlık hakkını hangi statüden aldığını belirleyin: kendi çalışması veya emekliliği mi, eşinin veya anne-babasının sigortası mı; bu kişi eski Emekli Sandığı iştirakçisi mi? Bu bilgi, e-Devlet’teki sağlık provizyon ve müstahaklık kayıtlarından ya da Kurumdan alınacak yazıdan öğrenilebilir.
Kaynak: Karar, aşağıdaki iki Uyuşmazlık Mahkemesi kararında dayanak olarak aktarılmıştır; okuduğumuz kaynak bu resmî kararlardır.
2. Eşi eski Emekli Sandığı iştirakçisi olan hastanın kanser ilacı davası idare mahkemesinde görülür
Uyuşmazlık Mahkemesi · T. 09.03.2026 · E. 2026/77 · K. 2026/121 · Sonuç: İdari yargı görevli (oybirliği, kesin)
Olay. Serviks kanseri tanılı hasta, pembrolizumab etken maddeli bir immünoterapi ilacının bedelinin Kurumca karşılanmasını istemiştir. Hasta kendisi 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi değildir; ancak eski Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşinin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağlık hizmetinden yararlanmaktadır. Dava önce idare mahkemesinde açılmış, idare mahkemesi görevsizlik kararı vermiş, dosya iş mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi aşamalarından sonra Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gelmiştir.
Mahkeme ne dedi? Mahkeme, geçici 4. madde kapsamındaki iştirakçinin bakmakla yükümlü olduğu kişiye de bu statünün yansıdığını, bu kişilere ilişkin Kurum işlemlerinin idari işlem niteliğini koruduğunu belirterek idari yargıyı görevli bulmuş ve idare mahkemesinin görevsizlik kararını kaldırmıştır.
Dayanak. 5510 s.K. m.101, geçici m.4; 2247 s. Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu.
Sizin için anlamı. Eşiniz, anne veya babanız eski Emekli Sandığı mensubuysa ve siz onun üzerinden sağlık hizmeti alıyorsanız, davanız büyük olasılıkla idare mahkemesindedir; burada dava süresi kural olarak altmış gündür ve geçici koruma yolu ihtiyati tedbir değil yürütmenin durdurulmasıdır. Ayrıntı için kanser ilacı ve ihtiyati tedbir yazımıza bakın.
Kaynak: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin resmî karar sitesi (resmî karar metni).
3. 2022 sayılı Kanun aylığı alan ve genel sağlık sigortalısı sayılan hastanın davası iş mahkemesinde görülür
Uyuşmazlık Mahkemesi · T. 07.07.2025 · E. 2025/365 · K. 2025/483 · Sonuç: Adli yargı görevli (oybirliği, kesin)
Olay. Meme kanseri tanılı hasta, sacituzumab govitecan etken maddeli bir ilacın bedelinin karşılanmaması üzerine Kurumun ret işlemine karşı dava açmıştır. Hasta 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık almakta ve bu nedenle 5510 sayılı Kanun’un 60/c-3 bendi uyarınca genel sağlık sigortalısı sayılmaktadır; 5434 sayılı Kanuna tabi bir hizmeti bulunmamaktadır.
Mahkeme ne dedi? Mahkeme, uyuşmazlığın dayanağının 2022 sayılı Kanun değil 5510 sayılı Kanun olduğunu, hastanın Emekli Sandığı’na tabi hizmeti bulunmadığından geçici 4. maddenin uygulanamayacağını belirterek 5510 sayılı Kanun’un 101. maddesi uyarınca adli yargıyı (iş mahkemesini) görevli bulmuş ve iş mahkemesinin görevsizlik kararını kaldırmıştır.
Dayanak. 5510 s.K. m.60/1-c-3, m.101, geçici m.4.
Sizin için anlamı. Aylığınızın idari bir kanuna dayanması, ilaç davasının idare mahkemesinde açılacağı anlamına gelmez; belirleyici olan sağlık hakkınızın dayandığı statüdür. Genel sağlık sigortalısıysanız ve Emekli Sandığı bağlantınız yoksa davanız iş mahkemesindedir.
Kaynak: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin resmî karar sitesi (resmî karar metni).
Dava Öncesi SGK’ya Başvuru
Sosyal güvenlik kurumlarına karşı dava açılmadan önce Kuruma başvurulması zorunludur; Kurum altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4). Kanser ilacı davalarında hasta çoğu zaman bu süreyi bekleyecek durumda olmadığından, şartın eksikliğinin davanın hemen reddine yol açıp açmadığı önemlidir.
4. Kuruma başvuru şartı tamamlanabilir bir dava şartıdır; mahkeme davayı hemen reddetmeden kesin süre vermelidir
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · T. 15.09.2020 · E. 2017/(10)-2695 · K. 2020/587 · Sonuç: Direnme kararının bozulması (oy çokluğu)
Olay. Kuruma başvurulmadan açılan bir sigortalılık tespiti davasında yerel mahkeme davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiş ve Yargıtay’ın bozma kararına karşı direnmiştir. Dava bir ilaç davası değildir; ancak kural, Kuruma karşı açılan bütün davalar için geçerlidir.
Yargıtay ne dedi? Kurul çoğunluğu, Kuruma başvuru şartını tamamlanabilir dava şartı olarak nitelendirmiştir. Mahkeme, başvuru yapılmadan açılan davayı hemen usulden reddetmemeli; davacıya Kuruma başvurması ve ret işlemini ya da ret sayılma durumunu belgelemesi için kesin süre vermelidir. Süre içinde eksiklik giderilmezse dava usulden reddedilir, giderilirse esasa girilir.
Dayanak. 7036 s.K. m.4; HMK m.114, m.115/2.
Sizin için anlamı. Kanser ilacı davasında en güvenli yol, reçete ve sağlık kurulu raporu elinize geçer geçmez Kuruma yazılı başvuru yapmak ve ret yazısını istemektir. Acil durumda dava başvurudan önce açılmışsa, mahkemenin kesin süre vermesi gerektiğini bu kararla hatırlatabilirsiniz. Adımlar için “akıllı ilaç SGK ödemiyor, nereye başvurulur?” yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metnini aktaran Hukuki Haber; aynı künye bir hukuk bürosunun karar arşivinde de yer almaktadır.
Yargıtay’ın Ölçütleri
Yargıtay’ın eski kararlarında, Sağlık Uygulama Tebliği’nin kanunda tanınan tedavi hakkını ortadan kaldıramayacağı vurgulanır ve tıbbi gerekliliği gösteren bir bilirkişi raporu çoğu zaman yeterli görülürdü. 2023’ten itibaren Hukuk Genel Kurulu ve 10. Hukuk Dairesi incelemeyi belirgin biçimde ayrıntılı hâle getirdi. Aşağıdaki üç karar, bugün bir ilaç davasında mahkemenin hangi soruları sorduğunu gösterir.
5. Hukuk Genel Kurulu: ilacın hayati ve zorunlu olup olmadığı üniversite tıbbi onkoloji sağlık kuruluyla belirlenmelidir
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · T. 22.11.2023 · E. 2022/1137 · K. 2023/1112 · Sonuç: Direnme kararının bozulması (oy çokluğu)
Olay. Metastatik akciğer kanseri tanılı, yaşlılık aylığı alan hasta, pembrolizumab etken maddeli ilacın bedelinin ödenmesini istemiştir. Kurum, ilacın bedeli ödenecek ilaçlar listesinde (EK-4/A) bulunmadığı gerekçesiyle ödemeyi reddetmiştir. İş mahkemesi davayı kabul etmiş, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 31.03.2022 tarihli (E. 2022/1688, K. 2022/4772) bozma kararına karşı direnmiştir.
Yargıtay ne dedi? Kurul, soyut ifadeler içeren bir bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilemeyeceğini belirtmiş ve şu hususların araştırılmasını istemiştir: ilacın bu kanser tedavisinde hayati öneme sahip ve zorunlu olup olmadığı; hastanın iyileşmesine tıbben ve fennen katkı sağlayıp sağlamayacağı; hangi kanser türünde, hangi evrede ve hangi dozda kullanılacağı; mevcut tedavi yöntemlerine göre daha etkili ve yararlı olup olmadığı. Bu hususların üniversite tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporuyla saptanması, hayati önem ve zorunluluk sonucuna ulaşılırsa ilaç bedelinin ve katkı payının denetlenebilir bir hesap raporuyla belirlenmesi gerekir.
Dayanak. 5510 s.K. m.63; Anayasa m.17, m.56; HMK m.266 vd. (bilirkişi).
Sizin için anlamı. Davanızın kaderini çoğu zaman bilirkişi raporu belirler. Hekim raporunun ilacın neden zorunlu olduğunu, kanserin türünü ve evresini, daha önce uygulanan tedavileri ve alternatiflerin neden yetersiz kaldığını ayrıntılı göstermesi gerekir. Sağlık kurulu raporunun kapsamı için sağlık kurulu raporu ve tedbir yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metnini aktaran Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
6. 10. Hukuk Dairesi: yedi koşul birlikte aranır ve en az üç kişilik üniversite onkoloji bilirkişi kurulundan rapor alınır
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · T. 14.04.2025 · E. 2025/1511 · K. 2025/5736 · Sonuç: Bozma (oybirliği)
Olay. Hasta, nivolumab etken maddeli bir akıllı kanser ilacının bedelinin Kurumca karşılanmasını ve Kurum işleminin iptalini istemiştir. Mahkeme kararında hastanın kanser türü ve evresi açıkça belirtilmemiştir; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Yargıtay ne dedi? Daire, ilaç bedelinin yargı yoluyla ödettirilebilmesi için şu koşulların birlikte aranacağını belirtmiştir: ilacın tüm faz çalışmalarını tamamlamış olması; tıbben ve fennen zorunlu ve hayati öneme sahip olması; kısa süreli etkinliğin ötesinde sürekli olarak daha etkin ve yararlı olduğunun tıbbi yöntemlerle belirlenmesi; tıbbi otoritelerce kabul görmüş olması; Kurumun kabul edilebilir bir itiraz ve çekincesinin bulunmaması; Kurumca bedeli ödenen ilaçlarla hastanın hayatını idame ettirecek asgari tedavinin sağlanıp sağlanamadığının belirlenmesi. Bu hususların, üniversitelerin tıbbi onkoloji anabilim dallarından en az üç kişilik bir bilirkişi kurulundan alınacak raporla tespit edilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. Kararda ayrıca yalnızca yan etkisi az, kısa süreli fayda sağlayan veya yaşam kalitesini artıran ilaçların SUT kapsamına alınmasının idarenin takdirinde olduğu hatırlatılmıştır.
Dayanak. 5510 s.K. m.63; Anayasa m.17, m.56; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ilaç erişimine ilişkin içtihadı.
Sizin için anlamı. Davanızı açarken kanser türü ve evresinin, daha önce kullanılan ilaçların ve Kurumca ödenen alternatif tedavilerin neden yetersiz kaldığının dosyada açıkça yer almasını sağlayın. Yalnızca “yaşam kalitesini artırır” diyen bir rapor bu kararlara göre yetmeyebilir; uzun süreli etkinliği gösteren klinik çalışma verileri önem kazanır. İmmünoterapi ilaçlarının SUT’taki ödeme şartları için immünoterapi ilaçlarında SGK’nın ödeme şartları yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metnini aktaran Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı); tek ikincil kaynak.
7. Ruhsat ya da yurt dışı onayı tek başına yeterli değildir; kanser türü, evre ve biyobelirteç uyumu araştırılmalıdır
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · T. 01.12.2025 · E. 2025/883 · K. 2025/16497 · Sonuç: Bozma
Olay. Hasta, avelumab etken maddeli bir akıllı kanser ilacının bedelinin Kurumca karşılanmasını istemiştir. Kaynakta hastanın kanser türü açıkça yer almamakta, bu bilginin bozmadan sonra netleştirilmesi istenmektedir.
Yargıtay ne dedi? Daire, incelemenin eksik olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesinin kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur. Kaynakta aktarıldığı kadarıyla Daire; ilacın başvuru tarihinde SUT kapsamında olup olmadığının, hastanın kanser türü ve evresinin, gerekli biyobelirteç uyumunun ve ruhsata uygun kullanımın, faz çalışmalarının, ilacın alternatiflere göre sürekli ve daha etkili fayda sağlayıp sağlamadığının ve tıbben zorunlu olup olmadığının araştırılmasını; bunun için üniversite tıbbi onkoloji anabilim dalından en az üç kişilik bilirkişi kurulundan rapor alınmasını istemiştir. İlacın ruhsatlı olmasının ya da yurt dışında onaylanmış bulunmasının tek başına yeterli olmadığı vurgulanmıştır.
Dayanak. 5510 s.K. m.63; Sağlık Uygulama Tebliği.
Sizin için anlamı. “İlaç Türkiye’de ruhsatlı” ya da “Avrupa’da onaylı” demek davayı kazandırmaz. Patoloji ve biyobelirteç test sonuçlarınızı, evre bilginizi ve tedavi geçmişinizi eksiksiz dosyaya koyun. Endikasyon dışı kullanımda TİTCK onayı ayrı bir süreçtir; ayrıntı endikasyon dışı ilaç onayı reddedildi yazımızda.
Kaynak: Karar metnini kısmen aktaran Alomaliye; kaynaktaki metin tam değildir ve hüküm fıkrası yer almamaktadır. Tek ikincil kaynak.
Yargıtay kararlarında aranan başlıca ölçütler
| Ölçüt | Ne anlama gelir? | Hangi kararda? |
|---|---|---|
| Tıbben zorunlu ve hayati önemde olma | İlaç olmadan hastanın yaşamının veya sağlığının ciddi biçimde tehlikeye gireceğinin gösterilmesi | HGK 2023/1112; 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
| Tüm faz çalışmalarını tamamlama | Etkinlik ve güvenliğin klinik çalışmalarla ortaya konmuş olması | 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
| Sürekli ve daha etkili fayda | Kısa süreli etkinin ötesinde, mevcut tedavilere göre daha etkili ve yararlı olma | HGK 2023/1112; 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
| Tıbbi otoritelerce kabul | Bilimsel çevrelerce ve düzenleyici otoritelerce kabul görmüş olma; ruhsat tek başına yetmez | 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
| Kanser türü, evre ve doz | Hangi kanserde, hangi evrede ve hangi dozda kullanılacağının belirlenmesi | HGK 2023/1112; 10. HD 2025/16497 |
| Asgari tedavinin sağlanıp sağlanmadığı | Kurumca ödenen ilaçlarla hastanın yaşamını sürdürecek tedavinin mümkün olup olmadığı | 10. HD 2025/5736 |
| Kurumun kabul edilebilir itirazının olmaması | Kurumun ret gerekçesinin bilimsel olarak karşılanması | 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
| Uzman bilirkişi kurulu | Üniversite tıbbi onkoloji bilim dalından sağlık kurulu; 10. Hukuk Dairesi’ne göre en az üç kişi | HGK 2023/1112; 10. HD 2025/5736; 10. HD 2025/16497 |
SUT Hükmünün İptali: Danıştay Yolu
Bazen sorun tek bir hastanın durumu değil, SUT’taki ödeme şartının kendisidir. Bu durumda SUT hükmüne karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir. Bir SUT hükmü iptal edildiğinde, bu karar o şarta takılan bütün hastaları etkiler.
8. Danıştay, nivolumaba ilişkin bir SUT ödeme şartını iptal etti
Danıştay 10. Daire · T. 30.09.2024 · E. 2020/5431 · K. 2024/3496 · Sonuç: İptal
Danıştay ne dedi? Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 14.04.2025 tarihli kararında aktarıldığına göre Danıştay 10. Daire, Sağlık Uygulama Tebliği’nin 4.2.14.C maddesinde nivolumab etken maddeli ilaca ilişkin ödeme şartlarını düzenleyen bendi iptal etmiştir. İptal kararının gerekçesine ulaşamadığımız için yalnızca sonucunu aktarıyoruz.
Dayanak. 2577 s. İYUK m.2, m.7; 5510 s.K. m.63, m.72; Sağlık Uygulama Tebliği m.4.2.14.C.
Sizin için anlamı. SUT’taki bir ödeme şartı, belirli bir hasta grubunu bilimsel bir gerekçe olmaksızın dışarıda bırakıyorsa, bu şarta karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir; dava süresi kural olarak yayımdan veya uygulama işleminin tebliğinden itibaren altmış gündür. İlacınız listeden çıkarıldıysa ilacım geri ödeme listesinden çıkarıldı yazımız yol gösterir.
Kaynak: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 14.04.2025 tarihli kararının Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi tarafından yayımlanan metninde aktarılmıştır; Danıştay kararının kendi metnine ulaşamadık.
İhtiyati Tedbirin Sınırları
Kanser hastası için davanın sonucunu beklemek çoğu zaman mümkün değildir; bu yüzden ilacın dava süresince Kurumca karşılanması için ihtiyati tedbir istenir (HMK m.389). Ancak tedbir geçici bir karardır: itiraz veya istinaf yoluyla kaldırılabilir ve dava kaybedilirse ödenen bedellerin geri istenmesi gündeme gelebilir. Aşağıdaki dosya bu riskleri somut biçimde gösterir.
9. İş mahkemesinin teminatsız tedbir kararı istinafta kaldırıldı; görev tartışması dosyayı uzattı
Uyuşmazlık Mahkemesi · T. 16.06.2025 · E. 2025/322 · K. 2025/376 · Sonuç: Görev uyuşmazlığı başvurusunun reddi (oybirliği, kesin)
Olay. Kanser tedavisinde atezolizumab ve bevacizumab etken maddeli ilaçlar reçete edilen hasta, 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık almakta ve 5510 sayılı Kanun’un 60/c-3 bendi uyarınca genel sağlık sigortasından yararlanmaktadır. Bursa’daki bir iş mahkemesi 11.12.2024 tarihli ara kararıyla ilaç bedelinin dava tarihinden itibaren ve dava sonuçlanana kadar, ileride gerektiğinde sorumlusundan alınmak üzere Kurumca karşılanmasına teminatsız olarak tedbiren karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi 16.04.2025 tarihli kararıyla bu tedbir kararını kaldırmış, tedbir talebini reddetmiş ve uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiğini değerlendirmiştir. Aynı konuda idare mahkemesine de başvurulmuş, idare mahkemesi görev konusunu Uyuşmazlık Mahkemesi’ne taşımıştır; iş mahkemesi ise 21.05.2025 tarihinde görevsizlik kararı vermiştir.
Mahkeme ne dedi? Uyuşmazlık Mahkemesi, adli yargıdaki görevsizlik kararı henüz kesinleşmediği için 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesindeki başvuru koşullarının oluşmadığını belirterek idare mahkemesinin başvurusunu reddetmiştir; böylece hangi yargı yolunun görevli olduğu bu kararla belirlenmemiştir.
Dayanak. HMK m.389-394, m.399; 5510 s.K. m.60/1-c-3, m.101; 2247 s.K. m.19.
Sizin için anlamı. Tedbir kararı, ilaca hemen ulaşmanın en hızlı yoludur; ancak kesin değildir ve istinafta kaldırılabilir. Tedbir talebinizi güçlü kurmak için sağlık kurulu raporunu, ilacın neden acil olduğunu ve alternatiflerin yetersizliğini baştan dosyaya koyun; görevli mahkemeyi doğru seçmek de tedbirin ayakta kalması için önemlidir. Tedbir dilekçesi için kanser ilacı için SGK’ya dava ve ihtiyati tedbir dilekçesi örneğimize bakın. Aynı statüdeki bir hasta için kısa süre sonra verilen 2025/365 esas sayılı karar, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin bu tür dosyalarda adli yargıyı görevli gördüğünü göstermektedir.
Kaynak: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin resmî karar sitesi (resmî karar metni).
Tedbir, dava ve bilirkişi süreci için yanınızdayız
Doğru mahkeme, eksiksiz başvuru ve güçlü bir sağlık kurulu raporuyla süreci birlikte planlayalım: Hukukçular Evi Ankara, 0554 648 37 15.
10 Kararın Özet Tablosu
Kanser ilacı bedeline ilişkin kararlar
| Konu | Karar | Sonuç ve ilke |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | AYM, 22.12.2011, E. 2010/65, K. 2011/169 | İş mahkemesi kuralı Anayasa’ya uygun; eski Emekli Sandığı kapsamında idari yargı |
| Emekli Sandığı bağlantılı hasta | Uyuşmazlık M., 09.03.2026, E. 2026/77, K. 2026/121 | İdari yargı görevli |
| 2022 sayılı Kanun aylığı alan GSS’li hasta | Uyuşmazlık M., 07.07.2025, E. 2025/365, K. 2025/483 | Adli yargı (iş mahkemesi) görevli |
| Kuruma başvuru şartı | YHGK, 15.09.2020, E. 2017/(10)-2695, K. 2020/587 | Tamamlanabilir dava şartı; kesin süre verilir |
| Bilirkişi ve ölçütler | YHGK, 22.11.2023, E. 2022/1137, K. 2023/1112 | Direnme bozuldu; üniversite onkoloji sağlık kurulu ve hesap raporu |
| Daire bozması (aynı dosya) | Y. 10. HD, 31.03.2022, E. 2022/1688, K. 2022/4772 | Soyut bilirkişi raporuyla karar verilemez |
| Yedi koşul | Y. 10. HD, 14.04.2025, E. 2025/1511, K. 2025/5736 | Bozma; en az üç kişilik onkoloji bilirkişi kurulu |
| Ruhsat yetmez | Y. 10. HD, 01.12.2025, E. 2025/883, K. 2025/16497 | Bozma; tür, evre ve biyobelirteç araştırılmalı |
| SUT hükmünün iptali | Danıştay 10. D., 30.09.2024, E. 2020/5431, K. 2024/3496 | Nivolumab ödeme şartı bendi iptal |
| İhtiyati tedbir | Uyuşmazlık M., 16.06.2025, E. 2025/322, K. 2025/376 | Teminatsız tedbir istinafta kaldırılmış; başvuru usulden reddedildi |
Bu Kararları Kendi Dosyanızda Nasıl Kullanırsınız?
- Statünüzü belirleyin. Sağlık hakkınızı hangi sigortadan aldığınızı ve eski Emekli Sandığı bağlantınız olup olmadığını öğrenin; mahkeme seçimi buna bağlıdır.
- Raporu güçlendirin. Onkoloğunuzdan; kanser türünü, evresini, biyobelirteç sonuçlarını, önceki tedavileri, alternatiflerin neden yetersiz kaldığını ve ilacın neden zorunlu olduğunu açıklayan ayrıntılı bir sağlık kurulu raporu isteyin.
- SGK’ya yazılı başvurun. Reçete ve raporla birlikte Kuruma dilekçe verin, ret yazısını isteyin; altmış gün içinde cevap gelmezse talep reddedilmiş sayılır.
- Doğru mahkemede dava açın. Kural iş mahkemesidir; Emekli Sandığı bağlantısı varsa idare mahkemesi ve altmış günlük dava süresi gündeme gelir.
- Aynı gün tedbir isteyin. İş mahkemesinde ihtiyati tedbir, idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talep edilir; aciliyeti ve yaklaşık ispatı belgelerle gösterin.
- Bilirkişi kurulunu takip edin. Üniversite tıbbi onkoloji bilim dalından ve 10. Hukuk Dairesi’ne göre en az üç kişilik bir kuruldan rapor alınmasını talep edin; raporun Yargıtay ölçütlerinin her birine cevap verip vermediğini denetleyin.
- Kanun yollarını kaçırmayın. Tedbirin reddine itiraz, esas karara karşı istinaf ve temyiz sürelerini takvime işleyin.
Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış mahkemeye gitmek. Emekli Sandığı bağlantılı hastanın iş mahkemesinde, genel sağlık sigortalısının idare mahkemesinde dava açması aylar kaybettirir.
- Kuruma başvurmadan beklemek. Başvuru şartı tamamlanabilir olsa da en hızlı yol, ret yazısını en baştan almaktır.
- Genel ifadeli bir hekim raporuyla yetinmek. “Hastaya faydalı olacaktır” türünden bir rapor, Yargıtay’ın ölçütlerini karşılamaz.
- Ruhsata ya da yurt dışı onayına güvenmek. Yargıtay’a göre bunlar tek başına yeterli değildir.
- Tedbiri kalıcı sanmak. Tedbir kararı istinafta kaldırılabilir; davanın esası güçlü kurulmazsa ödenen bedeller tartışma konusu olabilir.
- Basındaki “emsal karar” haberlerine dayanmak. Künyesi verilmeyen haberler dilekçede kullanılamaz; künyeli ve metnine ulaşılan kararlar esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Geri ödeme listesinde olmayan kanser ilacını SGK’ya ödettirebilir miyim?
Mümkündür, ancak kolay değildir. Yargıtay’a göre ilacın hasta için tıbben zorunlu ve hayati öneme sahip olması, tüm faz çalışmalarını tamamlamış ve tıbbi otoritelerce kabul görmüş olması, mevcut tedavilere göre sürekli olarak daha etkili olması ve bunların üniversite tıbbi onkoloji bilirkişi kuruluyla tespit edilmesi gerekir.
İlaç Türkiye’de ruhsatlı; bu yeterli değil mi?
Hayır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 01.12.2025 tarihli kararına göre ruhsat ya da yurt dışı onayı tek başına yeterli değildir; kanser türü, evre, biyobelirteç uyumu ve ilacın üstün etkinliği ayrıca araştırılır.
Davayı hangi mahkemede açmalıyım?
Kural olarak iş mahkemesinde (5510 s.K. m.101). Hasta ya da hastanın sağlık hakkını aldığı yakın eski Emekli Sandığı (5434) kapsamındaysa idari yargı görevlidir. Uyuşmazlık Mahkemesi 09.03.2026 tarihli kararında bu durumdaki bir hasta için idari yargıyı, 07.07.2025 tarihli kararında genel sağlık sigortalısı bir hasta için iş mahkemesini görevli bulmuştur.
Önce SGK’ya başvurmak zorunda mıyım?
Evet. 7036 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca Kuruma başvurmak gerekir; altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Hukuk Genel Kurulu bu şartı tamamlanabilir dava şartı saydığı için başvurusuz açılan dava hemen reddedilmez, mahkeme başvuru için kesin süre verir.
Dava sürerken ilacı alabilir miyim?
İş mahkemesinden ihtiyati tedbir, idare mahkemesinden yürütmenin durdurulması isteyebilirsiniz. Tedbir kararı geçicidir; istinafta kaldırılabilir ve dava kaybedilirse ödenen bedeller tartışma konusu olabilir.
Bilirkişi raporu kimden alınır?
Hukuk Genel Kurulu üniversite tıbbi onkoloji bilim dalından sağlık kurulu raporu alınmasını, 10. Hukuk Dairesi ise üniversitelerin tıbbi onkoloji anabilim dallarından en az üç kişilik bir bilirkişi kurulundan rapor alınmasını istemektedir.
Yaşam kalitesini artıran ama hastalığı durdurmayan ilaç ödenir mi?
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yalnızca yan etkisi az, kısa süreli fayda sağlayan veya yaşam kalitesini artıran ilaçların SUT kapsamına alınmasının idarenin takdirinde olduğunu belirtmiştir. Yargı yoluyla ödettirme için sürekli ve üstün etkinlik aranmaktadır.
SUT’taki ödeme şartı haksızsa ne yapılabilir?
SUT hükmüne karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir. Danıştay 10. Daire’nin 30.09.2024 tarihli kararıyla nivolumaba ilişkin bir SUT ödeme şartı bendinin iptal edildiği Yargıtay kararında aktarılmaktadır.
Endikasyon dışı kullanımda süreç nasıl işler?
Endikasyon dışı kullanım için önce TİTCK’dan izin alınır; izin ile bedelin ödenmesi ayrı işlemlerdir. İzin reddedilirse idari yargıda dava açılabilir; bedel uyuşmazlığı ise statünüze göre iş mahkemesinde ya da idari yargıda görülür.
Eşim eski Emekli Sandığı mensubu; ben onun üzerinden sağlık hizmeti alıyorum. Dava nerede açılır?
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 09.03.2026 tarihli, E.2026/77, K.2026/121 sayılı kararına göre bu durumda idari yargı görevlidir; dava idare mahkemesinde, kural olarak altmış günlük süre içinde açılır.
Kararlar neden çoğunlukla bozma?
Bozma kararları, Yargıtay’ın alt mahkemelerden hangi araştırmayı istediğini gösterir. Bu kararların çoğu “ödenmez” demekten çok, eksik incelemeyle verilen kabul kararlarını bozarak daha ayrıntılı bir bilirkişi incelemesi istemektedir.
Hasta dava sürerken vefat ederse ne olur?
Dava ve bireysel başvuru gibi süreçlerde mirasçıların davayı sürdürme iradesini zamanında bildirmesi önemlidir; aksi hâlde başvuru düşebilir. Tedavi bedeli için mirasçıların hakları dosyanın aşamasına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İçtihatlar ve kanser ilacı kümesindeki diğer sayfalar:
İçtihatlar: Konu Konu Yargıtay Kararları · Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi · SGK ilaç bedeli davası · Akıllı ilaç: nereye başvurulur? · Dava ve tedbir dilekçesi · Nadir hastalık ilaçları · Kanser hastası hakları · Yurt dışından getirilen ilacın bedeli · Erken erişim programı
Kaynaklar ve doğrulama. Uyuşmazlık Mahkemesi kararları mahkemenin resmî karar sitesinden; Yargıtay kararları Çalışma ve Toplum Dergisi’nin karar arşivi, Hukuki Haber ve Alomaliye’den; Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ise bu kararlarda yapılan aktarımlardan alınmıştır. Kararlar özetlenirken metinlerin kendi ifadeleri yerine sade bir anlatım tercih edilmiştir; dilekçede kullanmadan önce tam metne Yargıtay Karar Arama, UYAP Emsal Karar, Danıştay Karar Arama ve Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası’ndan ulaşmanızı öneririz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye değildir; tedavi kararı hekiminize, hukuki sonuç ise dosyanızın bütün koşullarına bağlıdır.