Bağışıklık sistemini kansere karşı harekete geçiren immünoterapi ilaçları, akciğer kanserinden melanoma, böbrek kanserinden mide kanserine kadar pek çok kanserde tedavinin seyrini değiştirdi. Ancak bu ilaçların bedeli yüksektir ve hastaların en sık sorduğu soru aynıdır: “Bu ilacı SGK benim için öder mi?” Cevap, ilacın adına değil; kanserin türüne, evresine, tedavi basamağına, PD-L1 gibi test sonuçlarına, hastanın genel durumuna ve raporun içeriğine bağlıdır. 10 Temmuz 2025 tarihli ve 32952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) 4.2.14.C maddesine, nivolumab, ipilimumab, pembrolizumab, atezolizumab ve durvalumab için ayrıntılı ödeme koşulları getiren yeni bir fıkra eklendi. Bu rehber; o fıkranın bütün ilaçlar için geçerli ortak şartlarını, ilaç ilaç ve kanser kanser ödeme kapsamını, PD-L1 eşiklerini, en sık ret sebeplerini ve koşulları karşılamayan hastaların başvurabileceği yolları mevzuat ve Yargıtay kararlarıyla anlatır.
📘 Bu konunun ana rehberi: Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi 2026
İmmünoterapi ilacınız SGK’dan reddedildi mi?
Raporunuzu SUT koşullarıyla birlikte inceleyelim; eksik raporla mı, yoksa kapsam dışı olduğu için mi reddedildiğini netleştirelim. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- İmmünoterapi ilacı nedir, SGK neye bakar?
- Hukuki dayanak: 5510 m.63, SUT ve 2025 değişikliği
- Bütün immünoterapi ilaçları için ortak şartlar
- İlaç ilaç ödeme kapsamı
- PD-L1, CPS ve ECOG: raporda sayılar
- En sık ret sebepleri ve yapılacaklar
- Koşulları karşılamayan hastalar: başvuru ve dava
- Tedaviye kendi imkânıyla veya tedbirle başlayanlar
- Rapor kontrol listesi
- Dilekçe örnekleri
- En sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
İmmünoterapi İlacı Nedir, SGK Neye Bakar?
Bu rehberde ele alınan ilaçlar, tıpta “bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri” olarak adlandırılır. Kanser hücreleri, bağışıklık sisteminin kendilerini tanımasını engelleyen bazı “fren” mekanizmalarını kullanır; bu ilaçlar o frenleri kaldırarak bağışıklık sisteminin tümörle mücadelesini sağlar. Basında ve hastalar arasında bu ilaçlar zaman zaman “akıllı ilaç” başlığı altında da anılır; ancak bu bir hukuki terim değildir. SGK, ilaçları ticari adlarına göre değil, etkin maddelerine göre değerlendirir. Aşağıdaki tablo, SUT’ta adı geçen etkin maddeleri ve basında sık kullanılan ticari adlarını gösterir.
| Etkin madde (SUT’taki ad) | Basında sık geçen ticari ad | SUT’taki yeri |
|---|---|---|
| Nivolumab | Opdivo | 4.2.14.C/5-a |
| İpilimumab | Yervoy | 4.2.14.C/5-a (nivolumab ile birlikte veya tek başına) |
| Pembrolizumab | Keytruda | 4.2.14.C/5-b |
| Atezolizumab | Tecentriq | 4.2.14.C/5-c |
| Durvalumab | Imfinzi | 4.2.14.C/5-ç |
| Avelumab ve fıkrada adı geçmeyen diğer immünoterapiler | Örneğin Bavencio | 4.2.14.C beşinci fıkrada yer almaz; ödeme için ayrı değerlendirme veya dava gerekir |
Hukuken sorulması gereken soru “ilaç listede mi?” sorusundan daha dardır: Bu ilaç, benim kanser türümde, benim tedavi basamağımda ve benim test sonuçlarımla SUT’ta ödeme kapsamında mı? Aynı ilaç bir kanserde ödenirken başka bir kanserde ya da başka bir tedavi basamağında ödenmeyebilir. Kanser ilacı uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için kanser ilacı ve akıllı ilaç davaları rehberimize bakabilirsiniz.
Hukuki Dayanak: 5510 m.63, SUT ve 2025 Değişikliği
| Düzenleme | İçerik | Hastaya etkisi |
|---|---|---|
| 5510 s.K. m.63/1-f | Genel sağlık sigortası kapsamında finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri arasında ilaç da sayılır | İlaç, sigortalının kanuni hakkıdır; hangi koşulla ödeneceğini Kurum belirler |
| Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) 4.2.14.C/5 | Nivolumab, ipilimumab, pembrolizumab, atezolizumab ve durvalumab için endikasyon bazlı ödeme koşulları | Koşullar karşılanırsa bedel Kurumca ödenir |
| RG 10.07.2025, sayı 32952 (SUT değişikliği) | 4.2.14.C maddesine beşinci fıkra eklendi; üçüncü fıkranın (ee) ve (pp) bentleri yürürlükten kaldırıldı; EK-4/A listesi değiştirildi | İmmünoterapi koşulları tek fıkrada toplandı; değişiklik yayımından on iş günü sonra yürürlüğe girdi |
| SUT EK-4/D (Hasta Katılım Payından Muaf İlaçlar Listesi) | Aynı değişiklikle 2.30 atezolizumab, 2.31 durvalumab, 2.32 pembrolizumab ve 2.33 ipilimumab eklendi | Raporlu kullanımda katılım payı alınmaz |
| SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği (RG 25.08.2022, 31934 1. Mük.) | Olağan geri ödeme listesine alınma usulü | Yeni ilaç veya endikasyonun listeye girmesi bu süreçle olur |
| SGK GSS Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği (RG 12.05.2023, 32188) | Firma ile Kurum arasında iskonto, bütçe ve hasta sayısı sınırı gibi modellerle ödeme | Bazı pahalı ilaçlar bu kanaldan kapsama girer |
Basına yansıyan açıklamalara göre Temmuz 2025 düzenlemesiyle nivolumab (Opdivo), ipilimumab (Yervoy) ve atezolizumab (Tecentriq) ilk kez geri ödeme kapsamına alınmış, pembrolizumab (Keytruda) ve durvalumab (Imfinzi) için kapsam genişletilmiştir. Bu yazının hazırlandığı tarihte, 23.05.2026 (sayı 33262) ve 29.08.2026 (sayı 33355) tarihli SUT değişikliklerinin beşinci fıkrayı değiştirmediğini tespit ettik. SUT çok sık değiştiğinden, başvuru veya dava öncesinde metnin güncel hâli mutlaka kontrol edilmelidir. Listeye alınma süreçleri ilaç firması ile Kurum arasında yürür; alternatif geri ödeme rejiminin ayrıntısı için alternatif geri ödeme rehberimize bakabilirsiniz.
Bütün İmmünoterapi İlaçları İçin Ortak Şartlar
Beşinci fıkranın giriş cümlesi, bütün immünoterapi ilaçları için geçerli olan temel kuralı koyar:
“Bu fıkrada belirtilen etkin maddeleri içeren ilaçlar yalnızca aşağıdaki endikasyonlarda belirlenen koşullarda yatarak tedavide hastanelerce temin edilerek kullanılması ve en fazla üçer ay süreli tıbbi onkoloji uzman hekiminin yer aldığı tedavi protokolünü de gösterir sağlık kurulu raporuna dayanılarak tıbbi onkoloji uzman hekimlerince reçete edilmesi halinde bedeli Kurumca karşılanır.” (SUT 4.2.14.C/5)
| Şart | Ne anlama gelir? | Eksikse sonuç |
|---|---|---|
| Yalnızca sayılan endikasyonlar | İlaç, fıkrada sayılan kanser türü, evre ve basamakta kullanılmalıdır | Fıkrada olmayan kullanım Kurumca ödenmez; dava yolu kalır |
| Yatarak tedavi ve hastanece temin | İlaç hastane tarafından temin edilir ve yatarak tedavide uygulanır | Eczaneden reçeteyle alınması bu düzenin dışında kalır |
| Tıbbi onkoloji uzmanı reçetesi | Reçeteyi tıbbi onkoloji uzmanı yazar | Başka branş reçetesi ödeme dışında kalabilir |
| En fazla üç aylık sağlık kurulu raporu | Kurulda tıbbi onkoloji uzmanı yer alır; rapor tedavi protokolünü gösterir | Süresi biten veya protokolü göstermeyen rapor yenilenmelidir |
| Raporun içeriği | Teşhise esas radyoloji, patoloji veya sitoloji raporunun merkezi, tarihi ve numarası; evre veya risk grubu; varsa önceki kanser tedavi planı | Eksik rapor ret sebebidir; düzeltme istenmelidir |
| Devam raporu | Tedavinin devamı için düzenlenen raporlarda hastalıkta progresyon olmadığı belirtilir | İbare yoksa devam dozları ödenmeyebilir |
| Doz | Dozu belirtilmemiş ilaçlar Sağlık Bakanlığınca onaylı kısa ürün bilgisindeki dozlarda kullanılır | Farklı doz gerekçelendirilmelidir |
| Başlangıç kriterleri | Tedavinin başlandığı tarihteki SUT’ta yer alan başlangıç kriterleri geçerlidir | Sonradan değişen SUT, başlamış tedaviyi kendiliğinden kesmez |
| Önceki immünoterapi | İmmünoterapi sırasında veya sonrasında progresyon gelişen hastalarda sonraki basamakta immünoterapi kullanılırsa bedeli Kurumca karşılanmaz | Bu durumda ödeme ancak dava yoluyla istenebilir |
| EGFR, ALK ve ROS | Yassı hücreli olmayan akciğer kanserinde bu mutasyonların bulunmadığı raporda belirtilir; yassı hücreli tipte bu test şartı aranmaz | Test sonucu raporda yoksa ret riski doğar |
İlaç İlaç Ödeme Kapsamı
Aşağıdaki tablolar, SUT 4.2.14.C maddesinin beşinci fıkrasında sayılan endikasyonların özetidir. “Bent” sütunu, fıkradaki bent ve alt bent numarasını gösterir (örneğin a-1: (a) bendinin 1 numaralı alt bendi). Tablolar özet niteliğindedir; her bentte ayrıca performans skoru, önceki tedaviler ve organ fonksiyonları gibi ek şartlar bulunabilir. Çoğu bentte ECOG performans skorunun 0-1 olması aranır.
Nivolumab ve ipilimumab (a bendi)
| Bent | İlaç | Kanser ve tedavi aşaması | Biyobelirteç / özel şart | Süre sınırı |
|---|---|---|---|---|
| a-1 | Nivolumab | Rezeke edilemeyen lokal ileri veya metastatik melanom, birinci basamak, tek başına | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| a-2 | Nivolumab + ipilimumab | Aynı melanom grubu, birinci basamak | ECOG 0-1 | İpilimumab en fazla 4 doz |
| a-3 | İpilimumab | Rezeke edilemeyen, nüks veya metastatik melanom; en az bir sistemik tedavi sonrası progresyon | — | En fazla 4 doz |
| a-4 | Nivolumab | Evre III-IV melanom, tam rezeksiyon sonrası adjuvan | — | En fazla 12 ay |
| a-5 | Nivolumab + ipilimumab | İleri evre renal hücreli karsinom, birinci basamak | IMDC orta veya kötü risk; Karnofsky ≥70; 65 yaş ve altı | İpilimumab en fazla 4 doz |
| a-6 | Nivolumab | İleri evre berrak hücreli renal karsinom; en az bir VEGF hedefli tedavi sonrası | Karnofsky ≥70 | Progresyona kadar |
| a-7 | Nivolumab | Nüks veya refrakter klasik Hodgkin lenfoma | Raporda tıbbi onkoloji veya hematoloji uzmanı; devam raporunda en az kısmi yanıt | Üçer aylık raporlarla |
| a-8 | Nivolumab + ipilimumab | Rezeke edilemeyen non-epiteloid malign plevral mezotelyoma, birinci basamak | — | Progresyon yoksa en fazla 24 ay |
| a-9 | Nivolumab | Baş-boyun yassı hücreli kanser; platin bazlı tedaviden sonraki 6 ay içinde nüks veya progresyon | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| a-10 | Nivolumab | Metastatik kolorektal kanser; floropirimidin, oksaliplatin ve irinotekan sonrası | MSI-H veya dMMR | Progresyona kadar |
| a-11 | Nivolumab | Özofagus yassı hücreli karsinomu; floropirimidin ve platin bazlı kemoterapi sonrası | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| a-12 | Nivolumab + floropirimidin ve platin bazlı kemoterapi | HER2 negatif ileri evre veya metastatik mide, gastroözofageal bileşke veya özofagus adenokarsinomu, birinci basamak | PD-L1 CPS > 5 | Progresyon yoksa en fazla 24 ay |
| a-13 | Nivolumab + platin bazlı kemoterapi | Rezeke edilebilir küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK), ameliyat öncesi (neoadjuvan) | PD-L1 > %1 | En fazla 3 kür |
| a-14 | Nivolumab | Lokal ileri veya metastatik KHDAK; bir basamak kemoterapi sonrası progresyon | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| a-15 | Nivolumab + ipilimumab + 2 kür platin bazlı kemoterapi | Metastatik KHDAK, birinci basamak | PD-L1 < %50; doku yetersizliğinde PD-L1 şartı aranmaz | Progresyon yoksa en fazla 24 ay |
Pembrolizumab (b bendi)
| Bent | Kullanım | Kanser ve tedavi aşaması | Biyobelirteç / özel şart | Süre sınırı |
|---|---|---|---|---|
| b-1 | Pemetrekset ve platin ile, ardından idame | Metastatik yassı hücreli olmayan KHDAK, birinci basamak | PD-L1 < %50; EGFR, ALK, ROS yok | İdamede en fazla 35 kür (3 haftalık) veya 17 kür (6 haftalık) |
| b-2 | Karboplatin ve paklitaksel ile, ardından idame | Metastatik yassı hücreli KHDAK, birinci basamak | PD-L1 < %50 | Aynı kür sınırı |
| b-3 | Tek başına | Metastatik KHDAK, birinci basamak | PD-L1 %50 ve üzeri | En fazla 35 kür (3 haftalık) veya 17 kür (6 haftalık) |
| b-4 | Ameliyat öncesi kemoterapi ile, ameliyat sonrası tek başına | Yüksek riskli erken evre üçlü negatif meme kanseri | Tümör > 2 cm veya koltuk altı lenf nodu tutulumu | Toplam kür sınırı var; patolojik tam yanıt alınan hastada ameliyat sonrası dönem karşılanmaz |
| b-5 | Kemoterapi ile | Metastatik veya rezeke edilemeyen tekrarlayan üçlü negatif meme kanseri, birinci basamak | CPS > 10 (valide test) | — |
| b-6 | Tek başına veya platin ve 5-FU ile | Nazofarinks dışı metastatik veya tekrarlayan baş-boyun yassı hücreli karsinomu, birinci basamak | CPS > %1 (SUT’taki ifade) | Progresyon yoksa en fazla 24 ay |
Atezolizumab (c bendi) ve durvalumab (ç bendi)
| Bent | İlaç ve kullanım | Kanser ve tedavi aşaması | Biyobelirteç / özel şart | Süre sınırı |
|---|---|---|---|---|
| c-1 | Atezolizumab, tek başına | Evre II-IIIA KHDAK; ameliyat ve platin bazlı kemoterapi sonrası (adjuvan) | PD-L1 tümör hücrelerinde (TC) > %50 | En fazla 1 yıl |
| c-2 | Atezolizumab, tek başına | Metastatik KHDAK, birinci basamak | PD-L1 %50 ve üzeri | En fazla 35 kür (3 haftalık) |
| c-3 | Atezolizumab, tek başına | Lokal ileri veya metastatik KHDAK; kemoterapi sonrası progresyon | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| c-4 | Atezolizumab + karboplatin + etoposid | Yaygın evre küçük hücreli akciğer kanseri, birinci basamak | ECOG 0-1 | Progresyona kadar |
| c-5 | Atezolizumab + bevasizumab | Rezeke edilemeyen hepatoselüler karsinom (karaciğer kanseri), birinci basamak | Child-Pugh A; daha önce sistemik tedavi almamış | Progresyona kadar |
| ç-1 | Durvalumab + gemsitabin + sisplatin, ardından idame | Rezeke edilemeyen veya metastatik safra yolu kanseri, birinci basamak | PD-L1 > %1 | Kemoterapiyle en fazla 8 kür; idame progresyona kadar |
| ç-2 | Durvalumab, tek başına | Rezeke edilemeyen evre 3 KHDAK; platin bazlı kemoradyoterapi sonrası | PD-L1 %1 ve üzeri; kemoradyoterapi sonrası progresyon yok | En fazla 12 ay |
Tablolarda yer almayan bir kanser türü veya tedavi basamağı için immünoterapi öneriliyorsa, ilaç Türkiye’de ruhsatlı olsa bile bedel SUT kapsamında karşılanmaz. Bu durumda izlenecek yol aşağıdaki “Koşulları karşılamayan hastalar” bölümünde anlatılmıştır. İlacın ruhsat dışı bir endikasyonda kullanılması gerekiyorsa, ödemeden önce Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumundan hasta bazında endikasyon dışı kullanım onayı alınması gerekir; onay ile ödeme ayrı işlemlerdir. Ayrıntı için endikasyon dışı ve yurt dışından ilaç temini rehberimize bakabilirsiniz.
PD-L1, CPS ve ECOG: Raporda Sayılar Neden Belirleyici?
İmmünoterapi uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, raporda yazan bir sayının SUT’taki eşiği karşılayıp karşılamadığı sorusundan doğar. PD-L1, tümör dokusunda bakılan bir biyobelirteçtir; SUT’ta bazı bentlerde tümör hücrelerindeki oran (yüzde), bazı bentlerde ise “kombine pozitif skor” (CPS) esas alınır. ECOG ise hastanın günlük yaşamdaki genel performansını gösteren bir ölçektir; 0 tamamen aktif, 1 hafif kısıtlı hastayı ifade eder.
| Eşik | Hangi bentte? | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| PD-L1 %50 ve üzeri | b-3 (pembrolizumab tek başına), c-2 (atezolizumab tek başına) | Metastatik akciğer kanserinde kemoterapisiz birinci basamak immünoterapi |
| PD-L1 %50’nin altında | a-15 (nivolumab + ipilimumab + kemoterapi), b-1 ve b-2 (pembrolizumab + kemoterapi) | Metastatik akciğer kanserinde kemoterapiyle birlikte immünoterapi |
| PD-L1 TC %50’nin üzerinde | c-1 (atezolizumab adjuvan) | Ameliyat sonrası akciğer kanseri tedavisi |
| PD-L1 %1’in üzerinde / %1 ve üzeri | a-13 (nivolumab neoadjuvan), ç-1 (durvalumab safra yolu), ç-2 (durvalumab evre 3 akciğer) | Eşik düşüktür; ancak test sonucunun raporda yazılı olması gerekir |
| CPS > 5 | a-12 (nivolumab mide ve özofagus adenokarsinomu) | Mide kanserinde birinci basamak kemoimmünoterapi |
| CPS > 10 | b-5 (pembrolizumab metastatik üçlü negatif meme kanseri) | Valide bir testle bakılmış olmalıdır |
| CPS > %1 | b-6 (pembrolizumab baş-boyun kanseri) | SUT metnindeki ifade bu şekildedir |
| ECOG 0-1 | Bentlerin çoğu | ECOG 2 ve üzeri hasta, ilgili bentte ödeme kapsamı dışında kalır |
PD-L1 sonucu eşiğin hemen altında kalan hastalarda sık sorulan soru, testin tekrar yapılıp yapılamayacağıdır. Bu tıbbi bir karardır ve hekim tarafından verilir; hukuken önemli olan, raporda esas alınan test sonucunun, testin yapıldığı merkezin ve tarihin açıkça yer almasıdır. Kurumun ret gerekçesi bir sayıya dayanıyorsa, o sayının hangi test raporuna dayandığı mutlaka kontrol edilmelidir.
En Sık Ret Sebepleri ve Yapılacaklar
İmmünoterapi ilacının ödenmemesinin sebebi her zaman ilacın kapsam dışı olması değildir. Ret sebeplerinin önemli bir kısmı raporla ilgilidir ve dava açmadan, raporun düzeltilmesiyle çözülebilir. Bu nedenle ilk iş, ret gerekçesini yazılı olarak öğrenmektir.
| Ret sebebi | Dayanak | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Rapor süresi dolmuş veya kurulda tıbbi onkoloji uzmanı yok | 4.2.14.C/5 giriş cümlesi | Raporun yenilenmesi; kurul yapısının kontrolü |
| Raporda patoloji/radyoloji merkezi, tarihi, numarası veya evre yok | 4.2.14.C/5 | Rapor düzeltme talebi (aşağıdaki Örnek 1) |
| Devam raporunda progresyon olmadığı yazılmamış | 4.2.14.C/5 | Görüntüleme sonucuna dayanan ibarenin rapora eklenmesi |
| EGFR, ALK, ROS sonucu raporda yok (yassı olmayan akciğer kanseri) | İlgili bentler | Test sonuçlarının rapora işlenmesi |
| PD-L1 veya CPS eşiği karşılanmıyor | İlgili bent | Başka bir bentte kapsam olup olmadığının hekimle değerlendirilmesi; yoksa başvuru ve dava |
| ECOG 2 veya üzeri | İlgili bent | Kapsam dışı; tıbbi gerekçeyle başvuru ve dava |
| Daha önce immünoterapi alınmış ve progresyon gelişmiş | İlgili bentlerdeki kural | Kapsam dışı; dava yolu (Yargıtay ölçütleriyle) |
| Kür veya süre sınırı dolmuş (35 kür, 24 ay, 12 ay, 1 yıl) | İlgili bent | Kapsam dışı; tedavinin sürdürülmesinin tıbbi gerekçesiyle başvuru ve dava |
| Kanser türü veya basamak fıkrada yok | 4.2.14.C/5 “yalnızca” ifadesi | Gerekirse endikasyon dışı onay; Kuruma başvuru; ret üzerine dava |
| İlaç eczaneden alınmak isteniyor, yatarak tedavide uygulanmıyor | 4.2.14.C/5 “yatarak tedavide hastanelerce temin edilerek” | Hastaneden yazılı açıklama; SGK il müdürlüğü ve hasta hakları birimine başvuru |
Hastaneden ilacı eczaneden alıp getirmeniz veya bedelini ayrıca ödemeniz istenirse, bunun dayanağını yazılı olarak sorun. Sözleşmeli hastanelerde alınabilecek ücretlerin sınırları ve fazla alınan ücretin iadesi için özel hastanede ilave ücret rehberimize, hastane içi şikâyet yolu için hasta hakları kurulu başvurusu rehberimize bakabilirsiniz.
Ret yazısını birlikte okuyalım.
Rapor eksikliğinden mi, kapsam dışı olduğu için mi reddedildiğini belirleyip doğru yolu seçelim. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Koşulları Karşılamayan Hastalar: Başvuru ve Dava
SUT’taki koşulları karşılamayan hasta için yol kapanmış değildir; ancak bu yol artık eskisinden daha zordur. Yargıtay, uzun süre “SUT, Kanundaki tedavi hakkını ortadan kaldıramaz” çizgisini izlemiştir (10. HD, 2014/25789 E., 2015/3636 K.; YHGK, 2015/3898 E., 2019/693 K.). Hukuk Genel Kurulunun 2023 tarihli kararlarıyla (örneğin 2022/1216 E., 2023/1113 K.) kanser ilacı davalarındaki inceleme belirgin biçimde ayrıntılı hâle gelmiş; 2025 tarihli kararlarda ise idarenin SUT’a ilaç ekleme yetkisinin mahkeme kararıyla ortadan kaldırılamayacağı ve mahkemenin ancak belirli ölçütleri karşılayan istisnai durumlarda bireysel olarak ödemeye hükmedebileceği açıkça ifade edilmiştir.
| Karar | İlaç | Sonuç ve ölçüt |
|---|---|---|
| Y. 10. HD, 01.12.2025, 2025/2028 E., 2025/16477 K. | Ribosiklib | Bozma: eksik inceleme; dört ölçüt ve ayrıntılı bilirkişi kurulu incelemesi aranır |
| Y. 10. HD, 01.12.2025, 2025/883 E., 2025/16497 K. | Avelumab (immünoterapi) | Bozma: ruhsat veya yabancı otorite onayı tek başına yeterli değildir |
| Y. 10. HD, Ağustos 2025 (habere yansıyan, künyesi haberde yok) | Nivolumab (immünoterapi) | Bozma: ruhsat tek başına yeterli değil; hekim kanaati yanında bilimsel kanıt aranır |
| Y. 10. HD, 13.04.2026 (habere yansıyan) | Pembrolizumab (immünoterapi), tiroid kanseri | Onama: bozma sonrası alınan ayrıntılı raporla hayati önem ve sağkalım katkısı ortaya konmuştur |
Bu kararlardan çıkan sonuç açıktır: SUT dışındaki bir immünoterapi kullanımı için açılacak davada yalnızca tedaviyi yürüten hekimin “ilaç hayati önemdedir” raporu yeterli görülmemektedir. Dava dosyası; ilacın hastanın kanser türündeki bilimsel kanıtını, hastaya özgü test sonuçlarını, ödeme kapsamındaki tedavilerin neden uygun olmadığını ve beklenen faydayı gösterecek şekilde kurulmalıdır. Yargıtay’ın dört ölçütü ve bilirkişiden istenmesi gerekenler SGK ilaç bedeli davası ve Yargıtay ölçütleri rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Kuruma başvuru | SGK il müdürlüğüne yazılı başvuru; Kurum altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır | 7036 s.K. m.4 |
| 2. Dava | Ret veya altmış günün dolması üzerine iş mahkemesinde dava | 5510 s.K. m.101 |
| 3. İhtiyati tedbir | Tedavi dava sonucunu bekleyemiyorsa davayla birlikte tedbir talebi | HMK m.389 |
| 4. Tedbirin uygulanması | Karardan itibaren bir hafta içinde uygulamanın istenmesi | HMK m.393 |
| 5. Bilirkişi incelemesi | Tıbbi onkoloji alanında ayrıntılı bilirkişi kurulu raporu | Yargıtay 10. HD kararları |
Başvurunun adım adım yolu için akıllı ilaç SGK ödemiyor: nereye başvurulur?, dava ve tedbir dilekçelerinin tam metni için kanser ilacı için SGK’ya dava ve ihtiyati tedbir dilekçesi örneği, tedbirin şartları için kanser ilacını SGK ödemiyor: ihtiyati tedbir rehberlerimize bakabilirsiniz. Tedbir kararı verildiği hâlde ilaç verilmiyorsa tedbir kararı var ama ilaç verilmiyor rehberimizdeki adımları izleyin. 5754 sayılı Kanundan önce Emekli Sandığı kapsamında olanlar bakımından idari yargı görevlidir.
Tedaviye Kendi İmkânıyla veya Tedbirle Başlayanlar
Temmuz 2025 düzenlemesinden önce bazı hastalar immünoterapiye kendi imkânlarıyla ya da mahkemeden alınan ihtiyati tedbir kararıyla başlamıştı. Bu hastalar için üç ayrı soru ortaya çıkar.
- Bundan sonraki dozlar SUT kapsamında ödenebilir mi? Hastanın kanser türü, tedavi basamağı ve test sonuçları fıkradaki bentlerden birine uyuyorsa, sonraki dozların SUT’a uygun bir sağlık kurulu raporuyla yatarak tedavide hastanece temin edilerek uygulanması istenebilir. Fıkra, başlangıç kriterleri bakımından tedavinin başlandığı tarihteki SUT hükümlerini esas aldığından, tedavinin başladığı andaki test sonuçları ve performans durumu raporda açıkça gösterilmelidir. Kendi imkânıyla başlayan hastalara özgü açık bir SUT hükmü tespit edemedik; bu nedenle Kurumun yazılı cevabı mutlaka alınmalıdır.
- Açılmış dava ne olur? İlacın gelecekteki dozları SUT kapsamında karşılanmaya başlarsa, davanın bu kısmı konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması hâlinde hâkim, yargılama giderlerini davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre takdir eder (HMK m.331/1). Hastanın daha önce kendi cebinden ödediği bedellerin iadesi talebi ise ayrıca sürdürülebilir.
- Tedbirle ödenen dozlar ne olur? Dava sonunda kazanılırsa tedbirle yapılan ödemelerin haklılığı ortaya çıkar. Dava kaybedilir veya tedbir kaldırılırsa geri isteme riski için SGK tedbirle ödenen ilaç parasını geri isterse rehberimize bakabilirsiniz.
Rapor Kontrol Listesi
Hastanın ve hasta yakınının, rapor eczaneye veya hastanenin ilgili birimine gitmeden önce kontrol edebileceği başlıklar şunlardır. Bu liste tıbbi bir değerlendirme değildir; raporun SUT’ta sayılan unsurları içerip içermediğini görmeye yarar.
- Rapor bir sağlık kurulu raporu mu ve kurulda tıbbi onkoloji uzmanı var mı? (Hodgkin lenfomada tıbbi onkoloji veya hematoloji uzmanı)
- Raporun süresi en fazla üç ay mı ve bitiş tarihi takvime işlendi mi?
- Raporda tedavi protokolü (ilaç, doz, uygulama aralığı, varsa birlikte verilen kemoterapi) yazılı mı?
- Teşhise esas patoloji, radyoloji veya sitoloji raporunun merkezi, tarihi ve numarası yazılı mı?
- Evre veya risk grubu ve varsa önceki kanser tedavileri yazılı mı?
- İlgili bentte aranıyorsa PD-L1 veya CPS değeri, testin merkezi ve tarihiyle yazılı mı; çalışılamadıysa nedeni belirtilmiş mi?
- Yassı hücreli olmayan akciğer kanserinde EGFR, ALK ve ROS sonuçları yazılı mı?
- ECOG (böbrek kanserinde Karnofsky) performans skoru yazılı mı?
- Devam raporuysa, hastalıkta progresyon olmadığı açıkça belirtilmiş mi?
- Kür veya süre sınırı olan bentlerde, bugüne kadar uygulanan kür sayısı ve tedavi başlangıç tarihi yazılı mı?
Dilekçe Örnekleri
Örnek 1: Hastaneye SUT’a Uygun Rapor Düzenlenmesi veya Düzeltilmesi Talebi
[HASTANE ADI] BAŞHEKİMLİĞİNE
İlgili birim: Tıbbi Onkoloji Kliniği / Sağlık Kurulu
KONU: İmmünoterapi tedavim için Sağlık Uygulama Tebliğinin 4.2.14.C maddesinin beşinci fıkrasına uygun sağlık kurulu raporu düzenlenmesi / mevcut raporun düzeltilmesi talebi.
1- Hastanenizde [kanser türü] tanısıyla tedavi görmekteyim. Tarafıma [etkin madde] etkin maddeli ilaç ile tedavi planlanmıştır / uygulanmaktadır.
2- [Tarih] tarihli ve [numara] sayılı raporum, [SGK / eczane / hastanenin ilgili birimi] tarafından [ret gerekçesi] gerekçesiyle kabul edilmemiştir.
3- SUT 4.2.14.C/5 uyarınca raporda; tedavi protokolünün, teşhise esas radyoloji, patoloji veya sitoloji raporunun merkezi, tarihi ve numarasının, evre veya risk grubunun ve varsa önceki kanser tedavi planının yer alması; devam raporlarında hastalıkta progresyon olmadığının belirtilmesi gerekmektedir. İlgili bentte aranan [PD-L1 / CPS / ECOG / EGFR, ALK, ROS] bilgilerinin de raporda bulunması gerekmektedir.
4- Bu nedenle, eksik unsurların tamamlanarak SUT’a uygun yeni bir sağlık kurulu raporu düzenlenmesini ve tarafıma bir örneğinin verilmesini talep ederim.
[Ad soyad, T.C. kimlik no, hasta dosya no, telefon, imza, tarih]
EKLER: Ret yazısı veya bildirimi; mevcut rapor örneği.
Örnek 2: SUT Kapsamı Dışındaki İmmünoterapi İçin SGK’ya Başvuru (7036 m.4)
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU [İL] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE
KONU: [Etkin madde] etkin maddeli ilacın bedelinin Kurumca karşılanması talebi.
1- Genel sağlık sigortalısıyım / genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişiyim. [Hastane] [klinik] tarafından [kanser türü, evre] tanısıyla tedavi edilmekteyim.
2- Tedaviyi yürüten tıbbi onkoloji uzmanı ve [tarih ve sayılı] sağlık kurulu raporu, [etkin madde] etkin maddeli ilacın tarafım için zorunlu olduğunu belirtmektedir. İlacın kullanımı, [PD-L1 eşiği / ECOG / önceki immünoterapi / kür sınırı / endikasyonun fıkrada yer almaması] nedeniyle Sağlık Uygulama Tebliğinin 4.2.14.C maddesinin beşinci fıkrasındaki koşullar dışında kalmaktadır.
3- [Ödeme kapsamındaki tedavilerin kullanıldığı ve yetersiz kaldığı / uygun olmadığı; ilacın hayati önemi ve beklenen faydaya ilişkin bilimsel değerlendirme]. İlaç, genel sağlık sigortası kapsamındaki sağlık hizmetleri arasındadır (5510 s.K. m.63/1-f).
4- Açıklanan nedenlerle ilacın bedelinin Kurumca karşılanmasını, talebimin reddi hâlinde ret gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.
[Ad soyad, T.C. kimlik no, adres, telefon, imza, tarih]
EKLER: Sağlık kurulu raporu; epikriz; patoloji ve biyobelirteç test sonuçları; önceki tedavilere ilişkin belgeler; [varsa] TİTCK endikasyon dışı kullanım onayı.
Bu başvuru, dava açmadan önce Kuruma başvurma zorunluluğunu yerine getirir (7036 s.K. m.4). Kurumun ret cevabı veya altmış gün içinde cevap vermemesi üzerine açılacak dava ile ihtiyati tedbir dilekçesinin tam metni dilekçe örnekleri sayfamızda yer almaktadır.
En Sık Yapılan Hatalar
- “İlaç listede” diye her kullanımın ödeneceğini sanmak. Ödeme kanser türüne, basamağa ve test sonucuna bağlıdır.
- Ret gerekçesini yazılı almamak. Rapor eksikliği ile kapsam dışılık birbirinden çok farklı yollar gerektirir.
- Rapor yenileme tarihini kaçırmak. Rapor en fazla üç ay süreli olduğundan tedavi aksayabilir.
- Devam raporunda progresyon ibaresini kontrol etmemek. Bu ibare SUT’ta açıkça aranır.
- PD-L1 çalışılamadığında nedenini rapora yazdırmamak. Doku yetersizliği istisnası ancak belgelenirse işe yarar.
- İlacı eczaneden kendi imkânıyla alıp sonra bedelini istemeye çalışmak. Fıkra, yatarak tedavide hastanece temini esas alır.
- Kapsam dışı kullanımda yalnızca hekim raporuyla dava açmak. Yargıtay ayrıntılı bilimsel değerlendirme aramaktadır.
- Tedbir kararının uygulanmasını bir hafta içinde istememek. Tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.393).
Sıkça Sorulan Sorular
SGK immünoterapi ilaçlarını karşılıyor mu?
Evet, ancak yalnızca SUT 4.2.14.C maddesinin beşinci fıkrasında sayılan kanser türleri ve koşullarda. Nivolumab, ipilimumab, pembrolizumab, atezolizumab ve durvalumab için endikasyon bazlı ödeme koşulları 10.07.2025 tarihli ve 32952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan SUT değişikliğiyle düzenlenmiştir.
Keytruda (pembrolizumab) SGK’dan hangi durumlarda ödenir?
SUT’ta metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde PD-L1 %50 ve üzerindeyse tek başına, PD-L1 %50’nin altındaysa kemoterapiyle birlikte birinci basamakta; yüksek riskli erken evre ve CPS > 10 olan metastatik üçlü negatif meme kanserinde; CPS eşiği aranan nazofarinks dışı baş-boyun yassı hücreli kanserinde belirli koşullarla ödenir. Akciğer kanserinde 3 haftalık sikluslarla en fazla 35 kür sınırı vardır.
Opdivo (nivolumab) hangi kanserlerde ödenir?
SUT’ta melanom (ileri evre ve ameliyat sonrası), böbrek kanseri, klasik Hodgkin lenfoma, plevral mezotelyoma, baş-boyun, MSI-H veya dMMR kolorektal kanser, özofagus, mide ve akciğer kanserinde, her biri için ayrı koşullarla ödenir. Bazı endikasyonlarda ipilimumab ile birlikte kullanılır.
İmmünoterapi için nasıl bir rapor gerekir?
En fazla üç ay süreli, tıbbi onkoloji uzmanının yer aldığı ve tedavi protokolünü de gösteren sağlık kurulu raporu gerekir. Raporda teşhise esas patoloji, radyoloji veya sitoloji raporunun merkezi, tarihi ve numarası, evre veya risk grubu ve varsa önceki kanser tedavileri yer almalıdır.
İmmünoterapi ilacını eczaneden alabilir miyim?
SUT’a göre bu ilaçların bedeli, yatarak tedavide hastanelerce temin edilerek kullanılması hâlinde karşılanır. İlacın eczaneden alınması istenirse bunun dayanağını hastaneden yazılı olarak sorun ve SGK il müdürlüğüne başvurun.
PD-L1 değerim eşiğin altında kaldı; ne yapabilirim?
Önce hekiminizle başka bir bentte, örneğin kemoterapiyle birlikte kullanım bentlerinde, ödeme kapsamı olup olmadığını değerlendirin. Kapsam yoksa Kuruma başvurabilir, ret üzerine iş mahkemesinde dava açabilirsiniz; bu davada ayrıntılı bilimsel değerlendirme gerekir.
PD-L1 testi yapılamadı; ödeme yapılmaz mı?
a-15, b-1 ve b-2 bentlerinde, doku yetersizliği nedeniyle PD-L1 düzeyi çalışılamayan hastalarda PD-L1 şartı aranmaz. Bu durumun raporda açıkça yazılması gerekir.
ECOG performans skorum 2; immünoterapi ödenir mi?
Bentlerin çoğunda ECOG 0-1 aranır. ECOG 2 olan hastada ilgili bent kapsamında ödeme yapılmaz; tedavinin tıbbi gerekliliğine dayanarak başvuru ve dava yolu değerlendirilebilir.
Daha önce immünoterapi aldım ve hastalık ilerledi; yeni bir immünoterapi ödenir mi?
SUT’a göre immünoterapi sırasında veya sonrasında progresyon gelişen hastalarda sonraki basamaklarda immünoterapi kullanılırsa bedeli Kurumca karşılanmaz. Adjuvan dönemde immünoterapi alan hastalarda metastatik dönemde tekrar kullanım bakımından da benzer sınırlamalar vardır. Bu durumda ödeme ancak dava yoluyla istenebilir.
35 kür veya 24 ay dolduğunda tedavi kesilir mi?
Kür ve süre sınırları ödeme sınırıdır; tedavinin tıbben devam edip etmeyeceğine hekim karar verir. Sınır aşıldıktan sonraki dozların bedeli SUT kapsamında karşılanmaz; tıbbi gerekçeyle Kuruma başvuru ve ret üzerine dava yolu değerlendirilebilir.
Rapor her üç ayda bir yenilenmek zorunda mı?
Evet. Rapor en fazla üç ay süreli düzenlenir. Tedavinin devamı için düzenlenen raporlarda hastalıkta progresyon olmadığı belirtilmelidir.
SUT sonradan değişirse tedavim kesilir mi?
Fıkraya göre tedavinin başlandığı tarihteki Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan başlangıç kriterleri geçerlidir. Bu nedenle tedavinin başladığı tarihteki test sonuçları ve performans durumu raporda ve dosyada saklanmalıdır.
İmmünoterapi ilaçlarında katılım payı ödenir mi?
Aynı değişiklikle Hasta Katılım Payından Muaf İlaçlar Listesine (EK-4/D) atezolizumab, durvalumab, pembrolizumab ve ipilimumab eklenmiştir. Raporlu kullanımda bu ilaçlar için katılım payı alınmaz.
Avelumab gibi fıkrada adı geçmeyen bir immünoterapi ödenir mi?
Beşinci fıkrada yer almayan etkin maddeler için bu fıkra kapsamında ödeme yapılmaz. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi avelumab dosyasında, ruhsatın veya yabancı otorite onayının tek başına yeterli olmadığını belirterek kararı bozmuştur (2025/883 E., 2025/16497 K.). Bu durumda ayrıntılı bilimsel değerlendirmeye dayalı başvuru ve dava gerekir.
Davam sürerken ilacım SUT kapsamına girdi; ne olur?
Gelecekteki dozlar SUT’a uygun raporla karşılanmaya başlarsa davanın bu kısmı konusuz kalabilir. Bu hâlde hâkim yargılama giderlerini davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre takdir eder (HMK m.331/1). Kendi cebinizden ödediğiniz bedellerin iadesi talebi ayrıca sürdürülebilir.
SGK reddederse nereye dava açılır?
Kuruma başvurunun reddi veya altmış gün içinde cevap verilmemesi üzerine iş mahkemesinde dava açılır (7036 s.K. m.4; 5510 s.K. m.101). Tedavi beklemeye elverişli değilse davayla birlikte ihtiyati tedbir istenir. 5754 sayılı Kanundan önce Emekli Sandığı kapsamında olanlar için idari yargı görevlidir.
İlgili Rehberler
- Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi 2026
- SGK İlaç Bedeli ve Akıllı İlaç Davası: Yargıtay Ölçütleri
- Kanser İlacını SGK Ödemiyor: İhtiyati Tedbir
- Akıllı İlaç SGK Ödemiyor: Nereye Başvurulur?
- Kanser İlacı İçin SGK’ya Dava ve İhtiyati Tedbir Dilekçesi Örneği
- Mahkeme Tedbir Kararı Verdi Ama İlaç Verilmiyor
- SGK, Tedbirle Ödenen İlaç Parasını Geri İsterse Ne Olur?
- Endikasyon Dışı ve Yurt Dışından İlaç Temini
- Yurt Dışından İlaç Temini: Tedarikçi Rejimi
- Alternatif Geri Ödeme: Modeller, Komisyon ve Dava Yolu
- Özel Hastanede İlave Ücret
- Kanser Hastası Hakları 2026
İmmünoterapi tedavinizde zaman kaybetmeyin.
Raporunuzu SUT 4.2.14.C ile karşılaştıralım; gerekiyorsa başvuru, dava ve ihtiyati tedbir sürecini aynı gün başlatalım. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi veya hukuki görüş yerine geçmez. Tablolar SUT 4.2.14.C maddesinin beşinci fıkrasının özetidir; ödeme bakımından esas alınan, başvuru tarihinde yürürlükte olan SUT metnidir. Tedavi kararları tedaviyi yürüten hekime aittir. İçerik Av. Fatma Öztürk sorumluluğunda hazırlanmıştır. Son güncelleme: 12 Ekim 2026.
