Haftalarca beklenen karar nihayet çıktı: iş mahkemesi, dava sonuna kadar kanser ilacının veya halk arasında “akıllı ilaç” denilen hedefe yönelik bir ilacın ya da immünoterapi ilacının bedelinin SGK tarafından karşılanmasına ihtiyati tedbir kararı verdi. Ancak eczane “sistemde onay yok” diyor, hastane ilacı uygulamıyor ya da SGK kararı kendisine ulaşmadığını söylüyor. Bu, kanser ilacı dosyalarında en sık karşılaşılan ve en çok zaman kaybettiren sorunlardan biridir. Mahkeme kararlarına uymak bir tercih değil, anayasal bir zorunluluktur; ancak kararın kâğıt üzerinde kalmaması için atılması gereken adımlar ve süreler vardır. Bu rehber; önce kararın hâlâ ayakta olup olmadığını nasıl kontrol edeceğinizi, ardından sorunun nerede olduğunu teşhis edip hangi makama, hangi dilekçeyle ve hangi kanun maddesine dayanarak başvuracağınızı adım adım anlatır.
📘 Bu konunun ana rehberi: Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi 2026
Tedbir kararınız var ama ilacınızı alamıyor musunuz?
Her gün önemli; kararın uygulanmasını aynı gün takibe alalım. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- İlk kontrol: karar hâlâ ayakta mı?
- Sorun nerede? Teşhis tablosu
- Hukuki çerçeve: kim, neye uymak zorunda?
- Adım adım: kararın uygulanmasını sağlamak
- Kararın kapsamı yetmiyorsa: doz ve tedavi değişikliği
- Kurum itiraz ettiyse veya tedbir kaldırıldıysa
- İlaç yurt dışından gelecekse
- Eczane veya hastane uygulamıyorsa
- Tedbire muhalefet ve görevi kötüye kullanma
- İlacı kendi paranızla aldıysanız
- Emekli Sandığı: yürütmenin durdurulması kararı uygulanmazsa
- Anayasa Mahkemesi
- Dilekçe örnekleri
- En sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
İlk Kontrol: Karar Hâlâ Ayakta mı?
Kararın uygulanmamasının sebebi bazen idarede değil, kararın kendisindedir. İhtiyati tedbir kararları, kanunun öngördüğü süreler içinde gereği yapılmazsa kendiliğinden kalkar. Bu nedenle SGK’ya, eczaneye veya hastaneye başvurmadan önce aşağıdaki dört soru cevaplanmalıdır.
| Kontrol | Kural | Dayanak | Sorun varsa |
|---|---|---|---|
| Uygulama bir hafta içinde istendi mi? | Tedbir kararının uygulanması, verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmezse tedbir kendiliğinden kalkar | HMK m.393 | Karar kalkmışsa, koşullar devam ettiği ölçüde yeniden tedbir talebi gerekir |
| Teminat takdir edildiyse yatırıldı mı? | Teminat yatırılmadan tedbir kararı uygulanamaz; adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez | HMK m.392/1 | Teminatsız tedbir veya adli yardım talebinin değerlendirilmesi |
| Tedbir dava açılmadan mı alındı? | Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmazsa tedbir kalkar | HMK m.397/1 | Dava açıldığını gösteren evrakın dosyaya ve uygulamaya sunulması |
| Karar sonradan kaldırıldı mı? | Kurumun itirazı veya kanun yolu sonucunda tedbir kaldırılmış olabilir | HMK m.394, m.391/3 | Yeni belgelerle yeniden tedbir; olağanüstü yol olarak Anayasa Mahkemesi |
Aksi belirtilmedikçe tedbirin etkisi nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m.397/2). Kurumun tedbire itiraz etmesi tek başına kararın uygulanmasını engellemez; itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yoluna başvurulması da tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5). Sürelerin hesabı için ihtiyati tedbir süre hesaplama aracı sayfamızı kullanabilirsiniz.
Sorun Nerede? Teşhis Tablosu
“İlaç verilmiyor” cümlesinin arkasında birbirinden farklı sorunlar olabilir ve her birinin çözümü farklıdır. Sorunun hangi halkada olduğunu tespit etmek, doğru makama doğru dilekçeyle başvurmanın ön şartıdır.
| Belirti | Muhtemel sebep | İlk adım |
|---|---|---|
| SGK “karar bize ulaşmadı” diyor | Kararın Kuruma bildirimi yapılmamış veya ilgili birime ulaşmamış | Kararı veren mahkemeden kararın SGK’ya ve ret işlemini yapan il müdürlüğüne yeniden bildirilmesini isteyin; kararın onaylı örneğiyle il müdürlüğüne yazılı başvurun |
| Eczane “sistemde onay yok” diyor | Karar Kuruma ulaşmış ancak ödeme sistemine işlenmemiş | Eczanenin bu durumu yazılı vermesini isteyin; il müdürlüğüne kararın örneği ve eczane yazısıyla başvurun; mahkemeye bildirin |
| Hastane ilacı uygulamıyor veya fark ücreti istiyor | Tedbir kararının hastaneye iletilmemesi; ilave ücret uygulaması | Hastanenin hasta hakları birimine ve SGK’ya başvurun; kemoterapi ve radyoterapide ilave ücret alınamaz (SUT 1.9.3) |
| SGK kararın kapsamını dar yorumluyor | Kararda ilaç, doz veya tedavi dönemi açık yazılmamış ya da tedavi planı değişmiş | Kararı veren mahkemeden kapsamı açık bir yazı ya da tedbirin değiştirilmesini isteyin (HMK m.396) |
| İlaç “yurt dışından gelecek” deniyor | İlaç Türkiye’de ruhsatlı değil; tedarik süreci işliyor | TİTCK onayının ve tedarik başvurusunun yapıldığını kontrol edin; tedarik süresini takip edin |
| SGK “itiraz ettik, kesinleşmeden uygulamayız” diyor | Tedbirin geçici koruma niteliğinin gözden kaçırılması | İtirazın ve kanun yolu başvurusunun uygulamayı durdurmadığını (HMK m.394/5) mahkemeye bildirin; HMK m.398 yolunu değerlendirin |
Hukuki Çerçeve: Kim, Neye Uymak Zorunda?
Mahkeme kararının uygulanmaması karşısında hastanın elindeki araçlar birkaç kanuna dağılmıştır. Aşağıdaki tablo bunları bir arada gösterir.
| Hüküm | Ne der? | Sizin için anlamı |
|---|---|---|
| Anayasa m.138/4 | Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez | SGK’nın tedbir kararını uygulamaması anayasal bir yükümlülüğün ihlalidir |
| HMK m.393 | Tedbirin uygulanması bir hafta içinde istenmelidir | Uygulama talebi sizin yükümlülüğünüzdür |
| HMK m.394 ve m.394/5 | Karşı tarafın itirazı; itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yolu tedbirin uygulanmasını durdurmaz | “İtiraz ettik” gerekçesi kararın uygulanmasını engellemez |
| HMK m.396 | Durum ve koşullar değişirse tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir | Doz veya tedavi değişince kararın kapsamı güncellenir |
| HMK m.397/2 | Aksi belirtilmedikçe tedbir, nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer | Kararın etkisi dava boyunca devam eder |
| HMK m.398 | Tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya karara aykırı davranan kimse, altı ay içinde şikâyet üzerine altı aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır | Kararı uygulamayan kişiye karşı doğrudan bir yaptırım yolu |
| TCK m.257 | Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı davranması veya ihmali | Kasten hâlde altı aydan iki yıla, ihmalen hâlde üç aydan bir yıla kadar hapis |
| İYUK m.28 | İdari yargı kararlarının ve yürütmenin durdurulması kararlarının gecikmeksizin, her hâlde otuz gün içinde uygulanması; uygulanmazsa tazminat | Emekli Sandığı kapsamındaki hastalar için |
Adım Adım: Kararın Uygulanmasını Sağlamak
1. Uygulanmamayı yazılı olarak belgeleyin
Sözlü “ödemiyoruz” cevabı, mahkeme ve Kurum nezdinde delil değeri taşımaz. Eczaneden ilacın neden verilmediğini gösteren yazılı bir belge veya çıktı, hastaneden ilacın uygulanmadığını gösteren yazı istenmelidir. Tarih, saat, başvurulan eczane veya birim ve verilen cevap not edilmelidir. Bu belgeler hem mahkemeye yapılacak bildirimde hem de HMK m.398 kapsamındaki şikâyette ihlalin delilidir.
2. Kararı veren mahkemeye bildirin
Tedbir kararı mahkemenin kararıdır ve uygulanmasını takip etmek de öncelikle o mahkemenin işidir. Mahkemeye verilecek bir dilekçeyle kararın uygulanmadığı bildirilmeli; kararın SGK’ya ve ret işlemini yapan il müdürlüğüne yeniden, ilacın adı, etken maddesi, dozu ve tedavi dönemi açıkça gösterilerek bildirilmesi istenmelidir. Uygulama sorunu kararın belirsizliğinden kaynaklanıyorsa, mahkemeden kararın kapsamını açıklayan bir yazı yazılması istenebilir.
3. SGK il müdürlüğüne yazılı başvurun
Mahkeme yazısını beklerken, kararın onaylı örneğiyle birlikte ret işlemini yapan SGK il müdürlüğüne de yazılı başvuru yapılmalı ve evrak kaydı alınmalıdır. Başvuruda Anayasanın 138. maddesinin dördüncü fıkrasına göre idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu ve bu kararların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hatırlatılmalı; kararın uygulanması için yapılacak işlemin (örneğin ödeme sistemine işlenmesi) bildirilmesi istenmelidir. Bu başvuru, ileride ihlalin kim tarafından ve hangi tarihte öğrenildiğinin de delili olur.
4. Gerekirse yaptırım yollarına başvurun
Karar ayakta, Kuruma bildirilmiş ve yazılı başvuruya rağmen uygulanmıyorsa, iki yaptırım yolu gündeme gelir: tedbire muhalefet nedeniyle disiplin hapsi istemiyle şikâyet (HMK m.398) ve kamu görevlisi hakkında görevi kötüye kullanma suçundan suç duyurusu (TCK m.257). Bu yollar aşağıda ayrıca anlatılmıştır. Amaç cezalandırma değil, kararın uygulanmasıdır; bu nedenle şikâyet ve suç duyurusu, mahkemeye bildirim ve Kuruma başvurudan sonra, kararın uygulanması için hâlâ gerekli olduğu ölçüde kullanılmalıdır.
Süre takvimi
Aşağıdaki takvim, tedbir kararından sonra kaçırılmaması gereken süreleri ve uygulanmama hâlinde başvurulacak yolların sürelerini bir arada gösterir.
| Ne zaman? | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kararın verildiği gün | Kararın onaylı örneği alınır; teminat takdir edildiyse yatırılması veya adli yardım ile teminatsız tedbir talebinin sonucu takip edilir | HMK m.392/1 |
| Karardan itibaren bir hafta içinde | Kararın uygulanması talep edilir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar | HMK m.393 |
| Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde | Tedbir dava açılmadan alındıysa esas dava açılır | HMK m.397/1 |
| Uygulamadan veya tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta | Kurum tedbire itiraz edebilir; itiraz uygulamayı durdurmaz | HMK m.394, m.394/5 |
| Uygulanmamanın öğrenildiği gün | Eczane veya hastaneden yazılı belge alınır; mahkemeye bildirilir; SGK il müdürlüğüne yazılı başvurulur | Anayasa m.138/4 |
| İhlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde | Karara aykırı davranan kişi hakkında tedbire muhalefet şikâyeti | HMK m.398 |
| Kararın idareye tebliğinden itibaren otuz gün | Emekli Sandığı kapsamındaki hastada yürütmenin durdurulması kararının en geç uygulanması gereken süre | İYUK m.28/1 |
| Başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün | Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru | 6216 m.47/5 |
Hasta yakını neler yapabilir?
Tedavi sürecinde dosyayı çoğu zaman aile yürütür. Dilekçeler hasta, yasal temsilcisi veya vekili tarafından verilir; ancak hasta yakını şu işleri üstlenerek kararın uygulanmasını hızlandırabilir: kararın onaylı örneğini ve teminat makbuzunu tek dosyada saklamak; eczane ve hastane başvurularının tarihini, saatini ve verilen cevabı not etmek ve yazılı belge istemek; SGK il müdürlüğüne yapılan başvuruların evrak numaralarını kaydetmek; tedavi planındaki her değişikliği ve yeni sağlık kurulu raporlarını avukata hemen iletmek; ilaç kendi imkânlarıyla alındıysa fatura ve dekontları saklamak.
Karar uygulanmıyorsa her gün tedavinizden gidiyor.
Mahkeme, SGK ve gerekiyorsa savcılık başvurularını aynı anda yürütelim. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Kararın Kapsamı Yetmiyorsa: Doz ve Tedavi Değişikliği
Uygulamada sık görülen bir sorun, tedbir kararının yalnızca belirli bir ilacı, dozu veya kür sayısını kapsaması ve tedavi planı değiştiğinde yeni uygulamanın kararın dışında kalmasıdır. Kanser tedavisinde doz, kür aralığı veya ilaç kombinasyonu hastanın yanıtına göre değişebilir. Bu durumda durum ve koşulların değiştiği gösterilerek tedbirin değiştirilmesi istenmelidir (HMK m.396). Talebe güncel sağlık kurulu raporu ve tedavi planı eklenmelidir. Bu belgeler, esas davadaki bilirkişi incelemesinde ilacın “sürekli olarak etkin ve yararlı” olduğu ölçütünün delilini de oluşturur. Tedbirin değiştirilmesi dilekçesinin örneği kanser ilacı için SGK’ya dava ve ihtiyati tedbir dilekçesi örnekleri sayfamızda yer almaktadır.
Kurum İtiraz Ettiyse veya Tedbir Kaldırıldıysa
Kurum, tedbirin uygulanmasından veya uygulama tutanağının tebliğinden itibaren bir hafta içinde tedbire itiraz edebilir (HMK m.394). İtiraz, tek başına tedbirin uygulanmasını durdurmaz; itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yoluna başvurulması da tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5). Bu nedenle “itiraz ettik, sonucu bekliyoruz” cevabı, kararın uygulanmaması için hukuken geçerli bir gerekçe değildir.
Tedbir itiraz üzerine veya kanun yolunda kaldırılmışsa durum farklıdır: bu durumda ortada uygulanacak bir karar kalmaz. Geçici hukuki korumalar hakkındaki kararlar temyiz edilemediğinden (HMK m.362/1-f), tedbir konusunda son söz bölge adliye mahkemesinindir. Ancak değişen durum ve koşullar, örneğin güncel bir kurul raporu veya yeni bir genetik test sonucuyla, aynı mahkemeden yeniden tedbir istenmesi mümkündür. Olağan yollar tükendiğinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve tedbir talebi olağanüstü bir yol olarak değerlendirilebilir.
📘 Tedbir kaldırıldıysa ve SGK ödediği bedeli geri isterse: SGK, Tedbirle Ödenen İlaç Parasını Geri İsterse Ne Olur?
İlaç Yurt Dışından Gelecekse
İlaç Türkiye’de ruhsatlı değilse, tedbir kararı bedelin ödenmesini sağlar; ancak ilacın fiziksel olarak temini ayrı bir süreçtir. Yurt dışından ilaç kullanımı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun hasta bazında vereceği onaya bağlıdır; başvuru hekim veya sağlık kuruluşu aracılığıyla yapılır ve hastanın yazılı rızası aranır. Yurt dışı ilaç serbestçe ithal edilmez; ithalata yetkili kuruluşlar olarak Türk Eczacıları Birliği (TEB), SGK ve USHAŞ sayılmıştır. Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliğine göre ürünün, reçetenin tedarikçiye ulaşmasından itibaren en geç 15 iş günü içinde talep sahibine ulaştırılması esastır (m.10/6).
Bu nedenle “ilaç gelmedi” sorununda önce TİTCK onayının alınıp alınmadığı, reçetenin tedarikçiye ulaşıp ulaşmadığı ve tarihleri kontrol edilmelidir. Onay alınmamışsa sorun tedbir kararında değil, izin sürecindedir; izin verilmemesi TİTCK’nın idari işlemidir ve buna karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.7). Ayrıntılar için endikasyon dışı ve yurt dışından ilaç temini ve yurt dışından ilaç temini rehberlerimize bakabilirsiniz.
Eczane veya Hastane Uygulamıyorsa
Tedbir kararı SGK’ya karşı verilmiştir; eczane ve hastane ise ilacı Kurumla aralarındaki sözleşme ve Kurumun ödeme sistemi üzerinden verir. Bu nedenle eczanenin veya hastanenin “Kurumdan onay yok” cevabı çoğu zaman sorunun SGK tarafında olduğunu gösterir ve çözüm yolu yine SGK’ya başvuru ve mahkemeye bildirimdir. Eczaneden bu cevabı yazılı olarak almak, SGK’ya yapılacak başvurunun en güçlü delilidir.
Hastanenin kendi uygulamasından doğan sorunlarda ise farklı başvuru yolları vardır. SGK ile sözleşmeli sağlık kuruluşlarında kanser tedavisi kapsamındaki radyoterapi, kemoterapi ve radyoizotop tedavileri için ilave ücret alınamaz (SUT 1.9.3); hukuka aykırı alınan ücret için SGK’ya, SABİM 184’e ve hastanenin hasta hakları birimine başvurulabilir. Hasta hakları birimi ve kurulu hastanedeki uygulamalarla ilgilidir; ilacın SGK tarafından ödenmemesi ise SGK işlemidir. Ayrıntılar için özel hastanede ilave ücret ve hasta hakları kurulu başvurusu rehberlerimize bakabilirsiniz.
Tedbire Muhalefet ve Görevi Kötüye Kullanma
Tedbire muhalefet (HMK m.398). Kanunun “tedbire muhalefetin cezası” başlıklı hükmüne göre, ihtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına aykırı davranan kimse, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet edilmesi üzerine altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır. Bu konuda karar verecek mahkeme, esas hakkında dava henüz açılmamışsa ihtiyati tedbir kararını veren mahkeme; esas hakkındaki dava açılmışsa bu davanın görüldüğü mahkemedir. Şikâyette, kararın Kuruma hangi tarihte bildirildiği, uygulama için yapılan başvurular ve uygulanmamanın belgeleri gösterilmeli; şikâyet edilen kişinin, karara aykırı davranan ve bu durumdan sorumlu olan kişi olarak somut biçimde belirlenmesine çalışılmalıdır. Altı aylık süre ihlalin öğrenilmesinden işlediğinden, uygulanmamanın belgelendiği tarih kayıt altına alınmalıdır.
Görevi kötüye kullanma (TCK m.257). Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine neden olan kamu görevlisi altı aydan iki yıla kadar; görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek kişilerin mağduriyetine neden olan kamu görevlisi ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Mahkeme kararının bilerek uygulanmaması veya uygulanmasının geciktirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; kamu görevlileri hakkında soruşturma izni gibi özel usuller gündeme gelebileceğinden sürecin uzayabileceği hesaba katılmalıdır. Suçun unsurları için görevi kötüye kullanma (TCK m.257) rehberimize bakabilirsiniz.
İlacı Kendi Paranızla Aldıysanız
Kararın uygulanmadığı dönemde tedaviyi aksatmamak için ilacı kendi imkânlarınızla almak zorunda kalabilirsiniz. Bu durumda reçeteler, faturalar ve ödeme dekontları eksiksiz saklanmalı ve dava dosyasına sunulmalıdır. İlaç bedeli davasında, ret işleminin iptali ve ilacın tedavi süresince karşılanması talebinin yanında hasta tarafından ödenmiş bedellerin iadesi de istenebilir; faizin başlangıcı somut dosyada başvuru ve temerrüt tarihine göre belirlenir. Ödenen bedeller dava dilekçesinde yer almıyorsa, bunların davada nasıl talep edileceği (örneğin ıslah, HMK m.176) avukatınızla değerlendirilmelidir. Davanın esası ve talepler için SGK ilaç bedeli ve akıllı ilaç davası rehberimize bakabilirsiniz.
Emekli Sandığı: Yürütmenin Durdurulması Kararı Uygulanmazsa
5754 sayılı Kanundan önce Emekli Sandığı (5434) kapsamında olanlar, emekliler, dul ve yetimler bakımından uyuşmazlık idari yargıda görülür ve geçici koruma, ihtiyati tedbir yerine yürütmenin durdurulmasıdır. İdari yargı kararlarının ve yürütmenin durdurulması kararlarının gereği idarece gecikmeksizin yerine getirilmelidir; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez (İYUK m.28/1). Kararın süresinde uygulanmaması hâlinde idare aleyhine maddi ve manevi tazminat istemli tam yargı davası açılabilir (İYUK m.28/3); kararın kasten yerine getirilmemesi hâlinde ise ilgili kamu görevlisinin kişisel sorumluluğu da gündeme gelir (İYUK m.28/4). Otuz gün dolduğunda idareye yazılı başvuru yapılması, uygulanmamanın delilini oluşturur. Ayrıntılar için yargı kararının idarece uygulanmaması ve tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Anayasa Mahkemesi
Mahkeme kararlarının uygulanmaması ve tedavinin bu nedenle aksaması, temel hakların ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun konusu olabilir. Başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 m.47/5). Anayasa Mahkemesi, başvurucunun yaşamı veya maddi ve manevi bütünlüğü bakımından ciddi bir tehlike bulunduğu hâllerde tedbir kararı verebilir. Ancak bireysel başvurunun kabul edilebilirlik şartları ve sürenin başlangıcı somut olaya göre değerlendirilir; bu olağanüstü bir yoldur ve yukarıdaki adımların yerine geçmez.
Dilekçe Örnekleri
Aşağıdaki örnekler, başvurunun hangi unsurları içermesi gerektiğini göstermek içindir; “…” ile gösterilen yerler somut dosyaya göre doldurulmalıdır.
Örnek A: Mahkemeye — tedbir kararının uygulanmadığının bildirilmesi
… İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
DOSYA NO: …
KONU: İhtiyati tedbir kararının uygulanmadığının bildirilmesi ve kararın davalı Kuruma yeniden bildirilmesi talebimizdir.
1- Karar bakımından: Mahkemenizce … tarihinde, dava sonuna kadar … etken maddeli … ilacının … dozda ve tedavi planına uygun olarak bedelinin davalı Kurumca karşılanmasına ihtiyati tedbir kararı verilmiş; kararın uygulanması … tarihinde, bir haftalık süre içinde talep edilmiştir (HMK m.393). (Teminat takdir edildiyse: teminat … tarihinde yatırılmıştır.)
2- Uygulanmama bakımından: Karara rağmen davacı … tarihinde … eczanesine / … hastanesine başvurmuş, ilacın Kurumca karşılanmadığı bildirilmiştir. Eczanenin / hastanenin yazısı ektedir. Davacı ayrıca … tarihinde … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne kararın örneğiyle başvurmuş; başvuru … evrak numarasıyla kayda alınmış, ancak karar uygulanmamıştır.
3- Kararın bağlayıcılığı bakımından: Anayasanın 138. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararların yerine getirilmesini geciktiremez. Davalının tedbire itirazı veya kanun yolu başvurusu da kararın uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5).
4- Tedavinin aciliyeti bakımından: Tedaviyi yürüten hekimin … tarihli değerlendirmesine göre tedavinin gecikmesi … sonuçlarını doğuracaktır; her gün önem taşımaktadır.
SONUÇ VE İSTEM: İhtiyati tedbir kararının; ilacın adı, etken maddesi, dozu ve tedavi dönemi açıkça gösterilmek suretiyle davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ve … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne yeniden ve ivedilikle bildirilmesine, kararın uygulanmasına ilişkin işlemlerin mahkemenize bildirilmesinin istenmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
EKLER: Eczane / hastane yazısı, SGK il müdürlüğüne başvuru ve evrak kaydı, hekimin aciliyet değerlendirmesi.
Örnek B: SGK il müdürlüğüne — tedbir kararının uygulanması talebi
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU … SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) — Adres, telefon (vekil varsa vekilin bilgileri)
KONU: … İş Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında verilen … tarihli ihtiyati tedbir kararının uygulanması talebimdir.
1- … İş Mahkemesi, … tarihli kararıyla, dava sonuna kadar … etken maddeli … ilacının … dozda ve tedavi planına uygun olarak bedelinin Kurumunuzca karşılanmasına ihtiyati tedbir kararı vermiştir. Kararın onaylı örneği ektedir.
2- Karara rağmen … tarihinde … eczanesinde / … hastanesinde ilacın Kurumca karşılanmadığı bildirilmiştir.
3- Anayasanın 138. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararların yerine getirilmesini geciktiremez. Tedbire itiraz veya kanun yolu başvurusu kararın uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5).
TALEP: Kararın gecikmeksizin uygulanarak ilacın Kurumca karşılanmasının sağlanmasını, bu amaçla yapılan işlemin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini saygıyla arz ederim.
EKLER: Mahkeme kararının onaylı örneği, eczane / hastane yazısı, reçete ve sağlık raporu.
Örnek C: Mahkemeye — tedbire muhalefet şikâyeti (HMK m.398)
… İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
DOSYA NO: …
ŞİKÂYET EDEN: Davacı … — Vekili: Av. …
ŞİKÂYET EDİLEN: Tedbir kararının uygulanmasından sorumlu olup karara aykırı davranan kişi(ler): …
KONU: İhtiyati tedbir kararına aykırı davranış nedeniyle HMK m.398 uyarınca şikâyetimizdir.
1- Karar ve bildirim bakımından: Mahkemenizin … tarihli ihtiyati tedbir kararı … tarihinde davalı Kuruma bildirilmiş; davacı ayrıca … tarihinde … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne kararın örneğiyle yazılı başvurmuştur.
2- İhlal bakımından: Karara rağmen … tarihinden bu yana ilaç Kurumca karşılanmamıştır. İhlal … tarihinde öğrenilmiş olup şikâyet, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı aylık süre içindedir.
3- Delil bakımından: Eczane / hastane yazıları, Kuruma yapılan başvurular ve evrak kayıtları, Kurumdan alınan cevaplar.
SONUÇ VE İSTEM: İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan ve karara aykırı davranan şikâyet edilen(ler) hakkında HMK m.398 uyarınca gereğinin yapılmasına ve tedbir kararının uygulanmasının sağlanmasına karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Dava açma ve tedbire ilişkin diğer dilekçeler (tedbir talepli dava, uygulama talebi, tedbirin değiştirilmesi, itiraza beyan ve istinaf) için kanser ilacı için SGK’ya dava ve ihtiyati tedbir dilekçesi örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.
En Sık Yapılan Hatalar
- Tedbir kararını aldıktan sonra bir hafta içinde uygulama talebinde bulunmamak; karar kendiliğinden kalkar (HMK m.393).
- Takdir edilen teminatı yatırmadan kararın uygulanmasını beklemek; adli yardım veya teminatsız tedbir talebini zamanında değerlendirmemek.
- Uygulanmamayı yalnızca sözlü olarak öğrenmek ve yazılı belge almamak.
- Mahkemeye bildirmeden yalnızca eczane ile hastane arasında gidip gelmek.
- Tedavi planı değiştiği hâlde tedbirin değiştirilmesini istememek (HMK m.396).
- Kurumun “itiraz ettik” cevabını kararın uygulanmaması için yeterli gerekçe saymak; itiraz ve kanun yolu uygulamayı durdurmaz (HMK m.394/5).
- Tedbire muhalefet şikâyeti için altı aylık süreyi kaçırmak (HMK m.398).
- Yurt dışı ilaçta, TİTCK onayı alınmamış olmasından kaynaklanan gecikmeyi tedbir kararının uygulanmaması sanmak.
- Kendi imkânlarıyla alınan ilaçların fatura ve ödeme belgelerini saklamamak.
Sıkça Sorulan Sorular
Mahkeme tedbir kararı verdi ama SGK ilacı ödemiyor; ne yapmalıyım?
Önce kararın ayakta olduğunu kontrol edin: uygulaması bir hafta içinde istenmiş ve takdir edildiyse teminatı yatırılmış olmalıdır (HMK m.393, m.392). Ardından uygulanmamayı yazılı belgeleyin, kararı veren mahkemeye bildirip kararın SGK’ya yeniden ve açık biçimde bildirilmesini isteyin ve SGK il müdürlüğüne kararın örneğiyle yazılı başvurun.
SGK mahkeme kararını uygulamak zorunda mı?
Evet. Anayasanın 138. maddesinin dördüncü fıkrasına göre idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.
SGK tedbire itiraz etti; itiraz sonuçlanana kadar ilaç verilmeyecek mi?
İtiraz, tek başına tedbirin uygulanmasını durdurmaz; itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yoluna başvurulması da tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5). Tedbir kaldırılmadıkça karar uygulanmalıdır.
Tedbir kararım neden kendiliğinden kalkmış olabilir?
Kararın uygulanması verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde istenmemişse (HMK m.393) veya dava açılmadan alınan tedbirde uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmamışsa (HMK m.397/1) tedbir kendiliğinden kalkar. Kurumun itirazı veya kanun yolu sonucunda da kaldırılmış olabilir.
Eczane “sistemde onay yok” diyor; kime başvurmalıyım?
Tedbir kararı SGK’ya karşı verilmiştir; eczanenin bu cevabı çoğu zaman kararın Kurumun ödeme sistemine işlenmediğini gösterir. Eczaneden bu durumu yazılı olarak isteyin; kararın örneği ve eczane yazısıyla SGK il müdürlüğüne başvurun ve durumu kararı veren mahkemeye bildirin.
Kararı uygulamayan kişiye ne yaptırım uygulanır?
Tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya karara aykırı davranan kimse, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet edilmesi üzerine altı aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (HMK m.398). Kamu görevlisi bakımından görevi kötüye kullanma suçu da gündeme gelebilir (TCK m.257).
Tedbire muhalefet şikâyeti hangi mahkemeye yapılır?
Esas hakkında dava henüz açılmamışsa ihtiyati tedbir kararını veren mahkemeye, esas hakkındaki dava açılmışsa bu davanın görüldüğü mahkemeye. Şikâyet, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (HMK m.398).
Görevi kötüye kullanma suçunun cezası nedir?
Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine neden olan kamu görevlisi altı aydan iki yıla kadar, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme gösteren kamu görevlisi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.257).
Doktor dozu değiştirdi; tedbir kararı yeni dozu kapsar mı?
Karar belirli bir doz veya tedavi planını kapsıyorsa, yeni uygulama kararın dışında kalabilir. Durum ve koşulların değiştiği gösterilerek tedbirin değiştirilmesi istenmelidir (HMK m.396); güncel sağlık kurulu raporu eklenmelidir.
İlaç yurt dışından gelecek; tedbir kararı yeterli mi?
Tedbir kararı bedelin ödenmesini sağlar; ilacın temini için ayrıca TİTCK’nın hasta bazında onayı gerekir. Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliğine göre ürünün, reçetenin tedarikçiye ulaşmasından itibaren en geç 15 iş günü içinde talep sahibine ulaştırılması esastır (m.10/6).
Hastane kemoterapi için fark ücreti istiyor; ne yapabilirim?
SGK ile sözleşmeli sağlık kuruluşlarında kanser tedavisi kapsamındaki radyoterapi, kemoterapi ve radyoizotop tedavileri için ilave ücret alınamaz (SUT 1.9.3). Hukuka aykırı alınan ücret için SGK’ya, SABİM 184’e ve hastanenin hasta hakları birimine başvurulabilir.
Karar uygulanmadığı için ilacı kendim aldım; parasını geri alabilir miyim?
Ödenen bedellerin iadesi ilaç bedeli davasında istenebilir; reçete, fatura ve ödeme dekontları saklanmalı ve dosyaya sunulmalıdır. Bedeller dava dilekçesinde yer almıyorsa davada nasıl talep edileceği (örneğin ıslah, HMK m.176) değerlendirilmelidir.
Emekli Sandığı kapsamındayım; yürütmeyi durdurma kararı uygulanmıyor.
İdari yargı kararlarının ve yürütmenin durdurulması kararlarının gereği gecikmeksizin, her hâlde kararın idareye tebliğinden itibaren otuz gün içinde yerine getirilmelidir (İYUK m.28/1). Uygulanmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (İYUK m.28/3).
Anayasa Mahkemesine başvurabilir miyim?
Mahkeme kararının uygulanmaması ve tedavinin aksaması, temel hakların ihlali iddiasıyla bireysel başvurunun konusu olabilir. Başvuru otuz gün içinde yapılır (6216 m.47/5); kabul edilebilirlik ve sürenin başlangıcı somut olaya göre değerlendirilir. Anayasa Mahkemesi ciddi tehlike hâlinde tedbir kararı verebilir.
Hasta yakını olarak başvuruları ben yapabilir miyim?
Dilekçeler hasta, yasal temsilcisi veya vekili tarafından verilir. Hasta yakını ise belgeleri toplayabilir, eczane ve hastane cevaplarını yazılı olarak alabilir, başvuruların tarih ve evrak numaralarını kayda geçirebilir ve tedavideki değişiklikleri avukata iletebilir; bu takip kararın hızla uygulanmasında belirleyicidir.
Tedbir kararı kaldırıldı; artık ne yapabilirim?
Tedbir kaldırıldıysa uygulanacak bir karar kalmaz. Değişen durum ve koşullar, örneğin güncel bir kurul raporu veya yeni test sonuçlarıyla aynı mahkemeden yeniden tedbir istenebilir. Geçici hukuki korumalar temyiz edilemediğinden (HMK m.362/1-f) bu aşamada olağanüstü yol Anayasa Mahkemesidir.
İlgili Rehberler
- SGK, Tedbirle Ödenen İlaç Parasını Geri İsterse Ne Olur?
- Kanser İlacı ve Akıllı İlaç Davaları Rehberi 2026
- Kanser İlacını SGK Ödemiyor: İhtiyati Tedbir
- Kanser İlacı İçin SGK’ya Dava ve İhtiyati Tedbir Dilekçesi Örneği
- Akıllı İlaç SGK Ödemiyor: Nereye Başvurulur?
- SGK İlaç Bedeli ve Akıllı İlaç Davası
- Yargı Kararının İdarece Uygulanmaması ve Tazminat
- Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK m.257)
- Yurt Dışından İlaç Temini
- Özel Hastanede İlave Ücret
- Kanser Hastası Hakları 2026
Kararınız kâğıt üzerinde kalmasın.
Mahkemeye bildirim, SGK başvurusu ve gerekiyorsa şikâyet dilekçesini bugün hazırlayalım. Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut olay için hukuki görüş yerine geçmez. İçerik Av. Fatma Öztürk sorumluluğunda hazırlanmıştır. Son güncelleme: 12 Ekim 2026.