Türkiye’de bir ilacın raf fiyatı serbest piyasada oluşmaz; Sağlık Bakanlığı tarafından azami fiyat olarak belirlenir. 2026 yılında bu sistemin hem kanun altı çerçevesi hem de uygulama metni yenilendi: 11/3/2026 tarihli ve 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar, 2017’den beri uygulanan Kararın yerini aldı; 29 Ağustos 2026’da da Karara dayanan yeni Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ yayımlandı. Avro değerini belirleyen uyarlama katsayısı yüzde 60’tan yüzde 65’e çıkarıldı, fiyat koruma kapsamı genişletildi ve ilk eşdeğer ürünler için kademeli bir fiyat dönemi getirildi. Bu rehber; yeni referans fiyat sistemini, 2026 avro değerlerini, kâr baremlerini, başvuru ve liste sürelerini ve fiyat kararına karşı izlenecek idari ve yargısal yolları madde numaralarıyla açıklar.
Ürününüzün fiyatı reddedildi veya beklenenin altında mı belirlendi? 60 günlük süre dolmadan dosyanızı inceleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Ne değişti: 2017/9901’den 11031’e
- Hukuki çerçeve ve yürürlük tarihleri
- Temel kavramlar: gerçek kaynak, mihenk ve kaynak fiyat
- Referans fiyat sistemi: kaynak ülke ve kaynak ürün
- Avro değeri: %65 formülü ve 2026 değerleri
- Referans ürün, eşdeğer ürün ve %60 kuralı
- Fiyat korumalı ürünler: 1/1/2000 ölçütü ve %80
- İlk eşdeğerde kademeli dönem: %80, %75, %70
- Ayrı fiyatlandırılan ürünler ve barem altı
- Firma satış fiyatı, %50 kuralı ve yurt dışı ilaç listesi
- Depocu ve eczacı kâr baremleri
- Varsayımsal hesap örneği
- Fiyat başvurusu, süreler ve gerçek kaynak fiyat dönemi
- Fiyat listesi, isteğe bağlı düşüş ve listeden çıkarma
- Fiyat Değerlendirme Komisyonu
- Yanlış beyan ve kamu alacağı
- Fiyat kararına itiraz: idari aşama
- Dava yolu: idare mahkemesi mi, Danıştay mı?
- Fiyat davasında ileri sürülebilecek iptal sebepleri
- Hazırlık dosyası ve takvim
- Sıkça sorulan sorular
Ne Değişti: 2017/9901’den 11031’e
Yeni Karar, eski sistemin temel mantığını — Avrupa’daki referans fiyatların Avro üzerinden alınması ve Türk lirasına sabit bir değerle çevrilmesi — korur; ancak bu mantığın birçok parametresini değiştirir. Aşağıdaki tablo, uygulamada fiyatı doğrudan etkileyen başlıca farkları özetler.
| Konu | Önceki dönem | 11031 sayılı Karar ve 2026 Tebliği | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ana metin | 6/2/2017 tarihli, 2017/9901 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı | 11/3/2026 tarihli, 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Karar m.9 |
| Uygulama tebliği | 29/9/2017 tarihli, 30195 sayılı Tebliğ | RG 29/8/2026, S. 33355 Tebliğ | Tebliğ m.17 |
| Uyarlama katsayısı | %60 | %65 (1/4/2026’dan itibaren) | Karar m.2/3; Geçici m.1/1, m.3/1 |
| Avro değeri | 25,3346 TL (20/12/2025’ten itibaren, 10702 sayılı Kararla) | 26,8767 TL (13/3–31/3/2026); 29,1164 TL (1/4/2026’dan itibaren) | Geçici m.1/1, m.3/1 |
| Fiyat korumalı ürün | Eski Karardaki 1987 tarihli ölçüt | Dünyada ilk kez 1/1/2000’den önce pazara çıkan ürünler | Karar m.2/8; Geçici m.1/3 |
| İlk eşdeğer sonrası oran | %60 | Şartları sağlanırsa ilk üç yıl %80, %75, %70; sonra %60 | Karar m.2/10–12 |
| Kâr baremleri | 383,43 TL ve 768,03 TL (10702 sayılı Kararla) | 406,76 TL ve 814,77 TL; 1/4/2026’dan itibaren 440,65 TL ve 882,66 TL | Karar m.6; Geçici m.3/4 |
Hukuki Çerçeve ve Yürürlük Tarihleri
Fiyatlandırma rejimi kanun düzeyinde ayrıntılı düzenlenmemiştir; sistemin asıl kuralları Cumhurbaşkanı Kararı ve Sağlık Bakanlığı tebliği ile konulur. Bu yapı, fiyat uyuşmazlıklarında hangi metne ve hangi merciye karşı dava açılacağını da belirler.
| Metin | Künye | İşlevi |
|---|---|---|
| Kararın dayanağı | 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi | Fiyatlandırma yetkisinin kaynağı |
| Karar | Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar; 11/3/2026 tarihli ve 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; RG 12/3/2026, S. 33194 | Kaynak ülke, kaynak fiyat, avro değeri, eşdeğer ve fiyat koruma kuralları, Komisyon, kâr oranları |
| Yürürlük | Yayımı izleyen gün: 13/3/2026 (m.10); yürütme Cumhurbaşkanı (m.11) | Yeni oranların uygulanmaya başladığı tarih |
| Tebliğ | Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ; RG 29/8/2026, S. 33355; dayanağı 4 sayılı CBK m.508 ve Karar m.8 | Başvuru, süre, liste, özel şarta tabi ürünler, Komisyon işleyişi ve geçiş hükümleri |
| Tebliğ yürürlüğü | 29/8/2026; 29/9/2017 tarihli ve 30195 sayılı önceki Tebliği yürürlükten kaldırır (m.17) | Eski usul hükümlerinin sona ermesi |
| Geri ödeme | SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği (RG 25/8/2022, S. 31934 mük.) ve Sağlık Uygulama Tebliği | Fiyattan ayrı süreç; ayrıntısı fiyatlandırma ve geri ödeme rehberinde |
Karar, Sağlık Bakanlığının beşerî tıbbi ürünlerin tüketiciye uygun şartlarda ulaşması için azami fiyatları belirleyeceğini ve ruhsat veya başvuru sahiplerinin talep ettiği fiyatların onaylanması hâlinde geçerlilik tarihiyle birlikte ilan edileceğini öngörür (m.1). Tebliğde başvurular “Kurum”a, yani Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna elektronik ortamda yapılır (Tebliğ m.13). Fiyat bir “azami” fiyattır; bu nedenle uyuşmazlıkların büyük çoğunluğu firmanın talep ettiği fiyat ile idarenin onayladığı fiyat arasındaki farktan doğar.
Temel Kavramlar: Gerçek Kaynak, Mihenk ve Kaynak Fiyat
Fiyat kararını okuyabilmek için Karar ve Tebliğin kurduğu kavram zincirini ayırmak gerekir. Zincir şöyledir: gerçek kaynak fiyat tespit edilir, bunun Bakanlık veri tabanındaki karşılığı mihenk kaynak fiyattır, mihenk üzerinden oranlanarak kaynak fiyat bulunur, kaynak fiyat da avro değeriyle Türk lirasına çevrilerek firma satış fiyatı olur.
| Kavram | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kaynak ülke | AB üyeleri arasından Bakanlıkça belirlenen en az 5, en fazla 10 ülke; değişiklik en az iki ay önceden ilan edilir | Karar m.2/1 |
| Gerçek kaynak fiyat | Kaynak ülkelerde ruhsatlı ve piyasada satışı bulunan kaynak ürünün iskonto hariç en düşük fabrika çıkış fiyatı; serinin serbest bırakıldığı veya ithal edildiği ülkede daha düşükse o fiyat | Karar m.2/1 |
| Mihenk kaynak fiyat | Bakanlık veri tabanında kayıtlı, hesaplamalarda baz alınan Avro cinsinden gerçek kaynak fiyat | Karar m.2/5; Tebliğ m.6 |
| Kaynak fiyat | Gerçek kaynak fiyatın veya mihenk kaynak fiyatın oranlanmasıyla bulunan, Avro cinsinden fiyat | Karar m.2/5; Tebliğ m.7 |
| Firma satış fiyatı | Kaynak fiyatın avro değeriyle Türk lirasına çevrilmiş karşılığı | Karar m.2/5; Tebliğ m.9 |
| Dönemsel avro değeri | Önceki yılın TCMB günlük avro satış kuru ortalamasının uyarlama katsayısıyla çarpımı | Karar m.2/3; Tebliğ m.3 |
| Güncel avro değeri | Belirli ürün gruplarında iki haftada bir güncellenen, TCMB avro satış kuruna dayanan değer | Tebliğ m.3, m.10 |
| Maliyet kartı | Kaynak ürünü tespit edilemeyen imal ürünlerde fiyatın dayandırıldığı maliyet belgesi | Karar m.2/19; Tebliğ m.3, m.13 |
Hesaplamada yuvarlamanın da kuralı vardır: Tebliğe göre hesaplamalarda elde edilen değerler virgülden sonra ilk yirmi basamakta kesilir ve fiyat listesine işlenirken iki basamağa indirilir (Tebliğ m.4). Küçük görünen bu kural, birim fiyatı düşük ve satış adedi yüksek ürünlerde hesap itirazının konusu olabilir.
Referans Fiyat Sistemi: Kaynak Ülke ve Kaynak Ürün
Karar kaynak ülke sayısını aralık olarak verir; hangi ülkelerin kaynak ülke olduğunu ise Tebliğ belirler. 2026 Tebliğine göre gerçek kaynak fiyatın tespitinde Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan esas alınır; serinin serbest bırakıldığı ve ithalatın yapıldığı ülkeler de ayrıca dikkate alınır (Tebliğ m.4). Fiyatların takibi ve beyanı firmaya aittir; Bakanlık beyan edilen fiyatı kontrol edebilir ve kontrol sonucunda tespit ettiği fiyat geçerli olur (Karar m.2/2).
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Avro dışı para birimi | TCMB’nin veya diğer resmî kaynakların kurlarıyla Avro karşılığı bulunur | Karar m.2/4; Tebliğ m.4 |
| Geçici iskonto, sınıflandırma, özel vergi | Satıldığı ülkede geçici fiyat değişikliğine yol açan iskontolar ile sınıflandırma ve özel vergilendirme uygulamaları dikkate alınmaz | Karar m.2/16 |
| Yalnızca hastane kanalı | Perakende satışı olmayan, yalnızca hastane kanalında kullanılan ürünler, Türkiye’de perakende satışı olan ürünün hesabında dikkate alınmaz; firma bunu belgeyle başvuruya ekler | Karar m.2/16; Tebliğ m.5 |
| Kaynak ürün bulunamazsa | Herhangi bir ülkede yalnızca hastane kanalında satılan ürünün depocuya satış fiyatı gerçek kaynak fiyat olarak alınabilir | Karar m.2/17 |
| Kaynak ülkelerde fiyat yoksa | Diğer AB ülkelerinden, orada da yoksa dünyanın herhangi bir ülkesinden fiyat beyan edilebilir | Karar m.2/18 |
| İmal ürün, kaynak ürün yok | Maliyet kartıyla fiyatlandırılabilir | Karar m.2/19 |
| Benzer ve eşdeğer ürünler | Tebliğle ürün fiyatları arasında oranlama yapılabilir | Karar m.2/20 |
Bu tablodaki her satır, uygulamada bir uyuşmazlık başlığıdır. Kaynak ürün seçimi, hastane kanalı istisnası ve kur dönüşümü, fiyat davalarında en sık tartışılan konulardır; çünkü küçük bir seçim farkı gerçek kaynak fiyatı ve dolayısıyla tüm yaşam döngüsü boyunca ürünün fiyatını belirler.
Avro Değeri: %65 Formülü ve 2026 Değerleri
Kararın 2. maddesinin üçüncü fıkrasına göre Türk lirası cinsinden 1 Avro değeri, bir önceki yılın TCMB günlük avro satış kurlarının yıllık ortalamasının yüzde 65 uyarlama katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur; Fiyat Değerlendirme Komisyonu bu değeri her yılın ilk 45 günü içinde ilan eder. Yeni Karar, yüzde 65 katsayısını hemen değil 1 Nisan 2026’dan itibaren uygulamıştır.
| Dönem | Avro değeri | Dayanak |
|---|---|---|
| 2025 | 21,6721 TL | Eski Karar ve değişiklikleri |
| 20/12/2025’ten itibaren | 25,3346 TL (yaklaşık %16,9 artış) | 10702 sayılı Kararla eski Karara eklenen Geçici m.13 (RG 19/12/2025, S. 33112) |
| 13/3/2026–31/3/2026 | 26,8767 TL (%60 katsayıyla) | 11031 sayılı Karar Geçici m.1/1 |
| 1/4/2026’dan itibaren | 29,1164 TL (%65 katsayıyla) | 11031 sayılı Karar Geçici m.3/1 |
İki 2026 değeri aynı ortalamadan türetilmiştir: 26,8767 ÷ 0,60 ile 29,1164 ÷ 0,65 işlemlerinin ikisi de yaklaşık 44,79 TL sonucunu verir; bu da 2025 yılı ortalama avro kurunun formüle yaklaşık bu değerle girdiğini gösterir (bu hesap tarafımızca yapılmıştır). 1 Nisan geçişi, Türk lirası fiyatlarda yaklaşık yüzde 8,3 oranında bir artış anlamına gelir. Bununla birlikte ilaç avrosu piyasa kurunun oldukça altındadır: İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikasının Nisan 2026 raporuna göre 30/4/2026 tarihinde güncel avro kuru 52,7382 TL iken dönemsel avro değeri 29,1164 TL, yani piyasa kurunun yaklaşık yüzde 55,2’sidir.
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Yürürlüğe giriş | Avro değerindeki artış Komisyon kararının ilanından 5 gün sonra, düşüş 45 gün sonra yürürlüğe girer | Karar m.7; Tebliğ m.14 |
| Başvurusuz yansıtma | Dönemsel ve güncel avro değerindeki değişiklikler, etkilenen fiyatlara ve maliyet kartı tutarlarına başvuru aranmaksızın yansıtılır; başvuru ile ilan arasında değişen avro da başvurusuz güncellenir | Tebliğ m.4 |
| Eşiklerin güncellenmesi | Kararda geçen TL eşikleri ve kâr baremleri avro değerindeki değişim oranında güncellenir | Karar m.2/14, m.6/2; Tebliğ m.15 |
| Mahsuplaşma | Avro artışından önce ürüne özgü artış yapılmışsa ve bu oran avro artışından büyükse ek artış yapılmaz, küçükse fark kadar artış yapılır; kaynak fiyat karşılığına çıkma talebi uygun bulunan ürünlerde mahsuplaşma yapılmaz | Karar m.3/3 |
| Güncel avro ürünleri | Alfa-1 antitripsin, insan albümini ve belirli immünglobulinlerde firma satış fiyatı haftanın son iş günündeki TCMB avro satış kuruyla iki haftada bir güncellenir | Tebliğ m.10 |
Referans Ürün, Eşdeğer Ürün ve %60 Kuralı
Sistemin merkezindeki kural, eşdeğer ürün piyasaya girdiği anda referans ürünün fiyatının düşmesidir. Referans ürünün kaynak fiyatı, eşdeğer ürün piyasaya girene kadar gerçek kaynak fiyatını aşamaz; eşdeğer ürünü piyasaya çıkan referans ürünün kaynak fiyatı ise mihenk kaynak fiyatın en fazla yüzde 60’ı olabilir (Karar m.2/5).
| Durum | Kaynak fiyat sınırı | Dayanak |
|---|---|---|
| Referans ürün, eşdeğeri yok | Gerçek kaynak fiyatın %100’ü | Karar m.2/5; Tebliğ m.7 |
| Referans ürün, eşdeğeri piyasada | Mihenk kaynak fiyatın en fazla %60’ı | Karar m.2/5 |
| Türkiye’de referansı olmayan eşdeğer | Mihenk kaynak fiyatın en fazla %60’ı; referans sonradan gelirse referansın gerçek kaynak fiyatının %60’ı | Karar m.2/6 |
| İlk eşdeğerle oluşan düşüşler | %60 sınırının altına inilene kadar kaynak fiyata yansıtılmaz; altına inilirse yeni gerçek kaynak fiyatın %100’üne kadar verilebilir | Karar m.2/7 |
| Eşdeğerin tavanı | Eşdeğer ürünün kaynak fiyatı referans ürünün kaynak fiyatını aşamaz | Karar m.2/7 |
| Sınır altına inmiş üründe artış | Artışlar mihenk kaynak fiyata göre sınırlıdır; mihenkin üzerine çıkan artışta yeni gerçek kaynak fiyat yeni mihenk olur | Karar m.2/9 |
Eşdeğer ürünün ruhsat ve piyasaya giriş takvimi, veri imtiyazı ve patent süreleriyle doğrudan bağlantılıdır; ilk eşdeğerin ne zaman girebileceği konusu için veri imtiyazı ve eşdeğer başvurular rehberine bakılabilir. Hasta tarafında aynı sistemin sonucu, eczanede ödenen fiyat farkıdır; bu konu eczanede ilaç fiyat farkı rehberinde ele alınmıştır.
Fiyat Korumalı Ürünler: 1/1/2000 Ölçütü ve %80
Eski ve görece ucuz ürünlerin piyasadan çekilmesini önlemek için Karar ayrı bir koruma rejimi kurar. Dünyada ilk kez 1/1/2000 tarihinden önce pazara çıkan farmasötik şekildeki ürünler “fiyat korumalı” sayılır. Firma satış fiyatı belirlenen eşiğin üzerinde olan fiyat korumalı referans ürünlerin kaynak fiyatı gerçek kaynak fiyatın en fazla yüzde 80’i olabilir; düşüşler yüzde 80 sınırına inilene kadar yansıtılmaz ve aynı kural eşdeğerler için de geçerlidir (Karar m.2/8).
| Konu | Değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Fiyat koruma tarih ölçütü | Dünyada ilk kez 1/1/2000’den önce pazara çıkış | Karar m.2/8 |
| %80 kuralının eşiği | 92,65 TL; 1/4/2026’dan itibaren 100,37 TL | Karar m.2/8; Geçici m.3/2 |
| Eşik altı fiyat korumalı ürünler | Karar hükümlerine bağlı kalmadan ayrıca fiyatlandırılabilir | Karar m.2/13 |
| Yeni ölçütle hesaplanan fiyatların geçerliliği | 2026 kaynak fiyat değişiklik döneminin sonunda ilan edilecek tarih; o tarihe kadar eski Karardaki ölçüte göre hesaplanmış fiyatlar uygulanır | Karar Geçici m.1/3 |
Fiyat koruma statüsü bir ispat meselesidir: firmanın, ürünün aynı farmasötik şekliyle dünyada ilk kez 1/1/2000’den önce pazara çıktığını belgelemesi gerekir. Statünün reddi, ürünün kaynak fiyatını yüzde 80’den yüzde 60’a düşürebileceği için doğrudan dava konusu olabilecek bir işlemdir. Geçici 1. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yeni ölçütle hesaplanan fiyatların geçerlilik tarihi ayrıca ilan edileceğinden, bu tarihin TİTCK duyurularından izlenmesi gerekir; bu tarihi yazının hazırlandığı tarihte doğrulayamadık.
İlk Eşdeğerde Kademeli Dönem: %80, %75, %70
Yeni Kararın en çok konuşulan yeniliği, ilk eşdeğerin piyasaya girdiği dönemde fiyat düşüşünü tek seferde yüzde 60’a indirmek yerine üç yıla yaymasıdır. Kararın 2. maddesinin onuncu fıkrasına göre beşinci, yedinci ve dokuzuncu fıkralardaki yüzde 60 oranları; gerçek kaynak fiyatın yüzde 60’ının Avro karşılığı belirlenen eşiğin üzerinde olan eşdeğer ürünler bakımından, ilk eşdeğer ürünün ruhsat tarihinden itibaren altı ay içinde piyasaya verilmesi hâlinde ilk yıl yüzde 80, ikinci yıl yüzde 75, üçüncü yıl yüzde 70 olarak uygulanır.
| Şart veya dönem | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tutar eşiği | Gerçek kaynak fiyatın %60’ının TL karşılığı 139,62 TL ve üzerinde; 1/4/2026’dan itibaren 151,25 TL | Karar m.2/10; Geçici m.3/3 |
| Zaman şartı | İlk eşdeğer ruhsat tarihinden itibaren 6 ay içinde piyasaya verilmeli; daha geç verilirse süre, ruhsat tarihini izleyen 6 aylık sürenin sonunda başlar | Karar m.2/10–11 |
| 1. yıl | %80 | Karar m.2/10 |
| 2. yıl | %75; ilk yıl sonunda eşdeğerlerin pazar payı %5’e ulaşırsa %80 | Karar m.2/10, m.2/12 |
| 3. yıl | %70; ikinci yıl sonunda pazar payı %10’a ulaşırsa %75 | Karar m.2/10, m.2/12 |
| Pazar payı verisi | İlaç Takip Sistemi verileri | Karar m.2/12; Tebliğ m.8 |
| Geçiş | Oranlar Kararın yürürlüğünden sonra piyasaya verilen ilk eşdeğer ürünler ile bunların birebir eş ve eş ürünlerine uygulanır; halihazırda %60 ile fiyatlanan ürünlere uygulanmaz | Karar Geçici m.1/2; Tebliğ Geçici m.3 |
Bu düzenlemede pazar payı ölçümü belirleyicidir ve ölçüm İlaç Takip Sistemi verilerine dayanır; bildirim hataları doğrudan oranı etkileyebilir. İTS bildirimlerinin hukuki niteliği için İlaç Takip Sistemi rehberine bakılabilir. Altı aylık sürenin hesabında ruhsat tarihinin ve piyasaya ilk verilişin belgelendirilmesi, oranın uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen asıl delildir.
Kademeli oran, fiyat koruma statüsü veya kaynak ürün seçimi mi tartışmalı? Hesabı birlikte kontrol edelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Ayrı Fiyatlandırılan Ürünler ve Barem Altı
Kararın 2. maddesinin on üçüncü fıkrası, genel kurallara bağlı kalınmadan ayrıca fiyatlandırılabilecek ürünleri sayar; usul ve esaslar Tebliğle belirlenir. Bu grupta yer alan ürünler bakımından genel yüzde 60 ve yüzde 80 kuralları kendiliğinden uygulanmaz.
| Ürün grubu | Not |
|---|---|
| Firma satış fiyatı 92,65 TL ve altındaki fiyat korumalı ürünler | 1/4/2026’dan itibaren 100,37 TL (Geçici m.3/2) |
| Firma satış fiyatı 48,41 TL’nin altındaki tüm ilaçlar | 1/4/2026’dan itibaren 52,44 TL (Geçici m.3/2) |
| Reçetesiz ilaçlar | Sınıflandırma için reçeteli ve reçetesiz ilaç rehberi |
| Kan ürünleri, serumlar, aşılar ve halk sağlığı açısından kritik ürünler | Bazı kan ürünleri güncel avroyla iki haftada bir güncellenir (Tebliğ m.10) |
| Özel tıbbi amaçlı gıdalar ve enteral beslenme ürünleri | Tebliğde özel kurallar |
| Radyofarmasötikler, alerji ürünleri, yetim ilaçlar, geleneksel bitkisel tıbbi ürünler | Tebliğde özel kurallar |
| Biyobenzerler | Mihenk kaynak fiyatın %100’ü; biyobenzerin girişi biyoteknolojik referansın kaynak fiyatını değiştirmez (Tebliğ m.10) |
| Hastane ürünleri ve geri ödemesiz ilaçlar | İthal geri ödemesiz referanslarda en yüksek gerçek kaynak fiyatın %100’üne kadar; geri ödemeye girince genel kurallar (Tebliğ m.10) |
| Komisyonca değer bazlı fiyatlandırmaya tabi tutulan ilaçlar | Komisyonun özel yetkisi (Karar m.3/5) |
Barem altı ürünlerde Tebliğ, kaynak fiyatı mihenk kaynak fiyatın yüzde 100’ü olarak belirler ve firma satış fiyatını barem değeriyle sınırlar (Tebliğ m.10); mevcut barem altı ürünler için geçiş hükmü de öngörülmüştür (Tebliğ Geçici m.2). Komisyon ayrıca 5510 sayılı Kanunun 73. maddesine göre alternatif geri ödeme modelleriyle alınan ilaçlar ile geri ödemesiz ilaçlarda, Karara bağlı kalmaksızın kaynak veya satış fiyatlarını ya da kâr oranlarını farklı belirleyebilir veya farklı fiyatlandırma modelleri kullanabilir (Karar m.3/5). Bu modelin sözleşme ve gizlilik boyutu için alternatif geri ödeme rehberine bakılabilir.
Firma Satış Fiyatı, %50 Kuralı ve Yurt Dışı İlaç Listesi
Kaynak fiyatı belirlenen ürüne, kaynak fiyatın Avro karşılığına kadar fiyat verilebilir. Tebliğin 9. maddesi buna bir alt sınır kuralı ekler: listede bulunan veya ilk fiyat başvurusu yapan ürün, listedeki birebir eş ve eş ürünlerinin fiyatlarının aritmetik ortalamasının yüzde 50’sine kadar fiyatlandırılabilir; ortalamada geri ödemesiz ürünler dikkate alınmaz, Komisyonca artış verilmiş ürünler kaynak fiyatlarının Avro karşılığı üzerinden hesaba katılır. Bu ortalamanın yüzde 50’sinin altındaki talepler Komisyona gider; listede birebir eş veya eş ürün yoksa bu kural uygulanmaz.
Yurt dışından getirilen ve sonradan Türkiye’de ruhsatlanan ürünler için ayrıca bir tavan vardır: yurt dışı ilaç listesindeki ürünlerin ruhsatlandırıldıktan sonraki gerçek kaynak fiyatları Karar ve Tebliğe göre belirlenir; ancak firma satış fiyatı, Sağlık Uygulama Tebliğinin EK-4/C yurt dışı ilaç fiyat listesindeki fiyatın güncel kur karşılığını aşamaz (Karar m.2/15). Yurt dışından ilaç temininin izin rejimi için yurt dışından ilaç temini rehberine bakılabilir.
Depocu ve Eczacı Kâr Baremleri
Perakende satış fiyatı belirlenirken firma satış fiyatının dilimlerine göre depocu ve eczacı kâr oranları uygulanır. Bu oranlar, Kararın 3. maddesinin beşinci fıkrası kapsamındaki ilaçlar hariç tüm ürünlerde geçerlidir ve barem değerleri avro değerindeki değişim oranında artırılır (Karar m.6; Tebliğ m.15).
| Firma satış fiyatı dilimi (13/3–31/3/2026) | Dilim (1/4/2026’dan itibaren) | Depocu kârı | Eczacı kârı |
|---|---|---|---|
| 406,76 TL’ye kadar (dâhil) | 440,65 TL’ye kadar (dâhil) | %8 | %28 |
| 406,76 TL – 814,77 TL (dâhil) | 440,65 TL – 882,66 TL (dâhil) | %6 | %18 |
| 814,77 TL üzeri | 882,66 TL üzeri | %3 | %13 |
Kâr oranları dilim esasına göre değişmekle birlikte uygulanma biçiminin ayrıntısı Karar ve Tebliğin birlikte okunmasını gerektirir. Baremlerin her avro değişikliğinde güncellenmesi, aynı ürünün bir avro döneminden diğerine farklı dilime düşmesine ve perakende fiyatın beklenenden farklı değişmesine yol açabilir; bu nedenle fiyat hesabı her yeni avro döneminde yeniden yapılmalıdır.
Varsayımsal Hesap Örneği
Aşağıdaki tablo, kuralların birlikte nasıl işlediğini göstermek için seçilmiş varsayımsal rakamlarla hazırlanmıştır. Gerçek kaynak fiyatı 10,00 € olan, fiyat korumasız bir ürün üzerinden 1/4/2026’dan sonraki avro değeriyle (29,1164 TL) yalnızca firma satış fiyatı hesaplanmıştır; depocu ve eczacı kârı ile vergiler dâhil değildir.
| Senaryo | Uygulanan oran | Kaynak fiyat | Firma satış fiyatı |
|---|---|---|---|
| Eşdeğeri yok | %100 | 10,00 € | 291,16 TL |
| Eşdeğeri var, genel kural | %60 | 6,00 € | 174,70 TL |
| Kademeli dönem 1. yıl (şartlar sağlanmış) | %80 | 8,00 € | 232,93 TL |
| Kademeli dönem 2. yıl | %75 | 7,50 € | 218,37 TL |
| Kademeli dönem 3. yıl | %70 | 7,00 € | 203,81 TL |
Örnekte gerçek kaynak fiyatın yüzde 60’ının TL karşılığı (174,70 TL) 151,25 TL eşiğinin üzerinde kaldığı için kademeli dönemin tutar şartı sağlanmaktadır; ürün fiyat korumalı olsaydı ve eşik üstündeyse yüzde 60 yerine yüzde 80 oranı uygulanırdı. Aynı ürünün gerçek kaynak fiyatı 8,00 € olsaydı yüzde 60’ın karşılığı 139,76 TL’ye düşer ve 151,25 TL eşiğinin altında kalırdı; bu durumda kademeli dönem uygulanmazdı. Görüldüğü gibi eşik çevresindeki ürünlerde avro değeri ve gerçek kaynak fiyattaki küçük farklar, uygulanacak rejimi değiştirir.
Fiyat Başvurusu, Süreler ve Gerçek Kaynak Fiyat Dönemi
Ruhsat sahipleri ve başvuru sahipleri, ilk fiyat alma ve gerçek kaynak fiyat değişikliği taleplerini Fiyat Beyan Formu ile yapar; ilk fiyat alma müracaatları 90 gün içinde sonuçlandırılır ve sunulan belgelerin doğruluğundan başvuru sahipleri sorumludur (Karar m.4). Tebliğ, başvurunun elektronik ortamda yapılmasını ve daha kısa bir sonuçlandırma süresini düzenler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk fiyat başvurusu | Fiyat Beyan Formu ile; en geç 90 gün içinde sonuçlandırılır | Karar m.4 |
| Başvuru biçimi | Üst yazı ve ekleri (fiyat deklarasyon belgesi, maliyet kartı vb.) ile elektronik ortamda doldurulan Fiyat Beyan Formu Kuruma elektronik olarak sunulur | Tebliğ m.13 |
| Tebliğdeki süre | Fiyat başvuruları, gerçek kaynak fiyat değişiklik dönemi başvuruları ve Komisyon başvuruları hariç, başvurudan itibaren 45 gün içinde sonuçlandırılır | Tebliğ m.13 |
| Belgelerin geçerliliği | Fiyat deklarasyon belgesi ve maliyet kartı 1 yıl geçerlidir | Tebliğ m.13 |
| Saklama | Belgeler fiziken 10 yıl saklanır ve istenirse Kuruma sunulur | Tebliğ m.13 |
| Yıllık bildirim | Gerçek kaynak fiyat takibi yapılan ürünlerde değişiklik bildirimi yılda bir kez yapılmak zorundadır | Karar m.5/1 |
| Yıllık araştırma | Listedeki ürünlerin gerçek kaynak fiyatları her yıl yeniden araştırılır; takvim yılının 1 Temmuz tarihindeki fiyatlar esas alınır; başvuru yalnızca kaynak fiyatı değişen ürünler için gerekir | Tebliğ m.11 |
| Artış sınırları | Firma satış fiyatı artışı kaynak fiyattaki artış oranını aşamaz; Kurumca değerlendirilecek artış talepleri kaynak ülke değişirse mevcut firma satış fiyatının %20’si, değişmezse %50’si ile sınırlıdır | Tebliğ m.11 |
| Düşüşler | Gerçek kaynak fiyattaki düşüşler re’sen uygulanır | Tebliğ m.11 |
| 2026 takvimi | Bildirim dönemleri Tebliğe ekli takvimle belirlenmiştir; lisansör imzalı fiyat deklarasyonu kabul edilir, apostil işlemleri dönem sonuna kadar tamamlanmalıdır | Tebliğ Geçici m.1 |
Karar ile Tebliğ arasındaki süre farkı (90 gün ve 45 gün) uygulamada önemlidir: Tebliğ, Kararın üst sınırı içinde daha kısa bir idari süre öngörmüştür. Başvurunun bu süreler içinde sonuçlandırılmaması hâlinde idarenin sessizliğine karşı yollar gündeme gelir; özel mevzuattaki inceleme süresi ile İYUK m.10’daki zımni ret mekanizmasının ilişkisi her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Genel çerçeve için zımni ret rehberine bakılabilir. Ruhsat aşamasının kendisi için ilaç ruhsatlandırma süreçleri sayfamız yol gösterir.
Fiyat Listesi, İsteğe Bağlı Düşüş ve Listeden Çıkarma
Onaylanan fiyatlar fiyat listesi ile ilan edilir. Liste her cuma (cuma resmî tatile denk gelirse önceki iş günü) ilan edilir ve izleyen ilk salı günü geçerli olur (Karar m.7; Tebliğ m.12). Yeni ürün eklenmesi, Komisyonca verilen artışlar, Bakanlıkça yapılan düzeltmeler ve fiyatla ilgisi olmayan değişikliklerde farklı süreler uygulanabilir; kamu maliyesine olumlu etkisi olan veya Bakanlıkça uygun görülen hâllerde ilan ve geçerlilik günleri değiştirilebilir (Karar m.7).
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İsteğe bağlı fiyat düşüşü | İlan tarihinden 60 gün sonra geçerli olur | Karar m.7; Tebliğ m.12 |
| 60 günün beklenmemesi | Ürün piyasada değilse veya firma eczane ve depo stok zararlarını karşılayacağını taahhüt ederse | Karar m.7; Tebliğ m.12 |
| Stok zararı | İsteğe bağlı düşüşten doğan stok zararları, depo ve eczanelerle ticari ilişkiler çerçevesinde başvuru sahibi firmanın sorumluluğundadır | Tebliğ m.16 |
| Üç yıl piyasada bulunmayan ürünler | Her ocak ayında ilan edilir, firma itiraz veya açıklamada bulunmazsa şubat ayında listeden çıkarılır | Tebliğ m.12 |
| İTS’deki ürünlerde şartlar | İçinde bulunulan yılın 1 Aralık tarihinde piyasada olmamak ve son üç yılda tedarik hareketi bulunmamak birlikte aranır; bu dönemde ruhsat alan ürünler kapsam dışıdır | Tebliğ m.12 |
| Zorunlu ürünlerde artış | Halk sağlığı açısından önemli ve piyasada bulunması zorunlu ürünler ile kamu maliyesine tasarruf sağlayan ürünlerin fiyatı Komisyon kararıyla artırılabilir | Karar m.7/1 |
Üç yıl piyasada bulunmayan ürünlere ilişkin ocak ilanı, fiyat mevzuatında firmaya açıkça tanınmış nadir itiraz imkânlarından biridir. İlan dönemi kaçırılırsa ürün listeden çıkar ve yeniden fiyat alma süreci başlar; bu nedenle ocak ilanları ruhsat portföyündeki tüm ürünler için kontrol edilmelidir.
Fiyat Değerlendirme Komisyonu
Komisyon, Sağlık Bakanlığından 1, Hazine ve Maliye Bakanlığından 2, Strateji ve Bütçe Başkanlığından 1 ve SGK Başkanlığından 1 olmak üzere beş üyeden oluşur; yılda en az bir kez toplanır, gerektiğinde olağanüstü toplanabilir ve sekretarya hizmetlerini Bakanlık yürütür (Karar m.3/1–2; Tebliğ m.14).
| Yetki | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel fiyat kararları | Fiyatların artırılması, azaltılması, sabit tutulması veya Karar kapsamında fiyatı belirlenemeyen ürünlerin fiyatının belirlenmesi | Karar m.3/1 |
| Ürüne özgü artış | Ürüne özgü artış oranları belirleyebilir; genel artışlar talep hâlinde diğer ürünlere de uygulanır | Karar m.3/2 |
| Avro değeri | Her yılın ilk 45 günü içinde dönemsel avro değerini ilan eder | Karar m.2/3; Tebliğ m.14 |
| Re’sen toplanma | Sürdürülebilir sağlık hizmeti için Bakanlığın daveti üzerine re’sen karar alabilir | Karar m.3/4 |
| Farklı fiyatlandırma | Alternatif geri ödeme ve geri ödemesiz ilaçlarda Karara bağlı kalmadan farklı fiyat, kâr oranı veya model | Karar m.3/5 |
| %50 altı talepler | Eş ürün ortalamasının %50’sinin altındaki fiyat talepleri | Tebliğ m.9 |
Komisyona tanınan “Karar hükümlerine bağlı kalmaksızın” fiyatlandırma yetkisi geniştir; ancak her takdir yetkisi gibi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir. Komisyon kararına karşı davada tartışmanın ekseni, çoğu zaman rakamın kendisi değil, kararın hangi veriye ve hangi gerekçeye dayandığıdır.
Yanlış Beyan ve Kamu Alacağı
Fiyat sistemi firmanın beyanına dayandığı için Karar, beyanın gerçeğe aykırılığını mali sorumluluğa bağlar. Eksik, yanıltıcı veya yanlış beyan nedeniyle doğan haksız kazanç ile gerçek kaynak fiyata bağlı fiyat düşüşlerinin süresinde bildirilmemesinden doğan haksız kazanç, kamu alacağı olarak ruhsat sahiplerinden tahsil edilir; Türk Ceza Kanunu hükümleri saklıdır (Karar m.4, m.5/2). Tebliğ, bu alacağın Hazine ve Maliye Bakanlığı ile SGK tarafından tahsil edileceğini ve ruhsat ve başvuru sahiplerinin beyanlarının doğruluğundan hukuken sorumlu olduğunu öngörür (Tebliğ m.16).
- Yıllık bildirimin önemi: Kaynak ülkede fiyat düştüğünde bunun süresinde bildirilmemesi, sonradan geriye dönük kamu alacağına dönüşebilir. Kaynak ülke fiyatlarının izlenmesi bir uyum görevidir.
- Belge saklama: Belgelerin 10 yıl fiziken saklanması zorunluluğu (Tebliğ m.13), geriye dönük bir incelemede beyanın doğruluğunu kanıtlamanın tek yoludur.
- Tahsil işlemleri: Kamu alacağının tahsiline ilişkin işlemlere karşı izlenecek yol, işlemi tesis eden idareye ve işlemin türüne göre ayrıca belirlenir.
- Ceza boyutu: Karar ve Tebliğ TCK hükümlerini saklı tuttuğundan, kasıtlı yanlış beyan iddiasında ceza soruşturması da gündeme gelebilir.
Fiyat Kararına İtiraz: İdari Aşama
Karar ve 2026 Tebliği, fiyat işlemine karşı ayrı bir itiraz mercii veya itiraz süresi düzenlememiştir. Bu nedenle “fiyat kararına itiraz” uygulamada üç farklı yoldan yürür: mevzuatın kendi içindeki başvuru imkânları, İYUK’un genel idari başvuru mekanizması ve dava.
| Yol | Ne zaman kullanılır | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni veya düzeltilmiş başvuru | Eksik veya hatalı beyan nedeniyle düşük fiyat verildiğinde; gerçek kaynak fiyat değişikliği döneminde | Karar m.4–5; Tebliğ m.11, m.13 |
| Komisyona özel fiyat talebi | Ürünün piyasada kalması için artış gerekiyorsa veya eş ürün ortalamasının %50’si altında talep söz konusuysa | Karar m.7/1; Tebliğ m.9 |
| Listeden çıkarma ilanına itiraz | Üç yıl piyasada bulunmadığı ilan edilen ürünler için ocak ilanında | Tebliğ m.12 |
| İYUK m.11 başvurusu | İşlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni işlem yapılması için, dava açma süresi içinde | İYUK m.11 |
| Bilgi ve belge talebi | Fiyatın hangi kaynak ürüne ve hangi hesaba dayandığını öğrenmek için | 4982 sayılı Kanun; bilgi edinme rehberi |
İYUK m.11 başvurusu dava açma süresini durdurur; başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu başvuru “zorunlu” değildir ve süreyi uzatmaz; yalnızca durdurur. Bu nedenle fiyat işleminin tebliğinden sonra 60 günlük sürenin büyük kısmı geçtikten sonra yapılan bir başvuru, kalan süreyi kısaltılmış hâliyle korur. TİTCK işlemlerine karşı idari yolların genel tablosu için TİTCK kararlarına itiraz yolları rehberine bakılabilir.
Dava Yolu: İdare Mahkemesi mi, Danıştay mı?
Fiyat işlemleri idari işlemdir ve iptal davasına konu olur (İYUK m.2/1-a). Görevli merci, saldırılan işlemin türüne göre değişir: Danıştay; Cumhurbaşkanı kararlarına ve bakanlıklar ile kamu kurumlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1). Ürüne özgü bireysel fiyat işlemlerine karşı ise idare mahkemesinde dava açılır.
| Saldırılan işlem | Görevli merci | Süre ve not |
|---|---|---|
| 11031 sayılı Karar veya hükümleri (ör. avro formülü, oranlar) | Danıştay (ilk derece) | İlandan itibaren 60 gün; uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir (İYUK m.7/4) |
| 2026 Tebliği hükümleri | Danıştay (ülke çapında düzenleyici işlem) | İlandan itibaren 60 gün veya uygulama işlemiyle birlikte (İYUK m.7/4) |
| Komisyonun genel nitelikli kararları (ör. dönemsel avro ilanı) | İşlemin düzenleyici nitelik taşıyıp taşımadığına göre | Niteliği somut olarak değerlendirilmeli |
| Ürüne özgü fiyat ret veya düşük fiyat işlemi | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün (İYUK m.7); yetkili mahkeme işlemi yapan merciin bulunduğu yer (İYUK m.32) |
| Gerçek kaynak fiyatın Bakanlıkça farklı tespiti | İdare mahkemesi | Karar m.2/2 uyarınca tespit edilen fiyat geçerli olduğundan doğrudan işlem niteliğindedir |
| Fiyat koruma statüsü, kademeli oranın uygulanmaması | İdare mahkemesi | Ürüne özgü uygulama işlemi; dayanak düzenleyici hükme de birlikte itiraz edilebilir |
| Listeden çıkarma | İdare mahkemesi | Ocak ilanına itiraz edilmemiş olması davada aleyhe değerlendirilebilir |
| İşlemden doğan zarar | İptal davasıyla birlikte veya iptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası | İYUK m.12; iptal ve tam yargının birlikte açılması |
Fiyat işlemlerinin etkisi süreklidir: düşük bir fiyat her gün satış kaybı, bazı ürünlerde ise üretim veya ithalatın durması demektir. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmeli; işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacağı somut verilerle (maliyet, ithalat fiyatı, stok, tedarik sözleşmeleri, hastaların tedaviye erişimi) gösterilmelidir (İYUK m.27). Görev kuralları için idari yargıda görevli mahkeme rehberine, yürütmenin durdurulması için yürütmenin durdurulması rehberine, TİTCK işlemlerine karşı dava pratiği için iptal davası rehberine bakılabilir.
Fiyat Davasında İleri Sürülebilecek İptal Sebepleri
Mahkeme Komisyonun veya idarenin yerine geçerek fiyat belirlemez; ancak işlemin dayandığı verinin doğruluğunu, ölçütün somut olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını ve gerekçenin denetime elverişli olup olmadığını inceler. Yeni Karar ve Tebliğ dikkate alındığında başlıca iptal sebepleri şunlardır:
- Kaynak ürün ve kaynak ülke hatası: Kaynak ülkede ruhsatlı olmayan veya piyasada satışı bulunmayan ürünün esas alınması; Tebliğ m.4’teki ülke listesinin dışına çıkılması (Karar m.2/1).
- İskonto ve kanal arındırması: Geçici iskontoların veya yalnızca hastane kanalındaki fiyatların hesaba katılması (Karar m.2/16–17).
- Kur dönüşümü: Avro dışı para biriminde yanlış kurun kullanılması (Karar m.2/4).
- Mihenk hatası: Veri tabanındaki mihenk kaynak fiyatın hatalı kaydedilmesi veya güncellenmemesi (Karar m.2/5, m.2/9).
- Kademeli oranın uygulanmaması: Tutar eşiğinin, altı aylık sürenin veya İTS pazar payı verisinin yanlış değerlendirilmesi (Karar m.2/10–12; Geçici m.1/2).
- Fiyat koruma statüsü: Dünyada ilk pazara çıkış tarihinin hatalı değerlendirilmesi veya eşiğin yanlış uygulanması (Karar m.2/8; Geçici m.3/2).
- Eşiklerin güncellenmemesi: 1/4/2026 sonrası 100,37 TL, 52,44 TL ve 151,25 TL eşikleri yerine eski değerlerin kullanılması (Geçici m.3).
- Zamanlama: Geçici maddelerdeki geçerlilik tarihlerinin veya avro artışının 5 günlük yürürlük süresinin gözetilmemesi (Karar m.7; Geçici m.1/3).
- %50 kuralı: Eş ürün ortalamasının hesaplanmasında geri ödemesiz ürünlerin dâhil edilmesi veya Komisyon artışı almış ürünlerin yanlış değerle hesaba katılması (Tebliğ m.9).
- Gerekçesizlik ve eşitlik: Hangi verinin esas alındığının gösterilmemesi; aynı durumdaki başka ürüne farklı uygulama yapılması.
- Süre aşımı: 90 günlük (Karar m.4) veya 45 günlük (Tebliğ m.13) sonuçlandırma sürelerinin aşılmasının yarattığı zarar; bu durum tam yargı davasında da ileri sürülebilir.
Hazırlık Dosyası ve Takvim
Fiyat dosyalarında başarı, başvuru anında kurulan belge düzenine bağlıdır. Aşağıdaki tablo hem başvuru hem dava aşamasında hazır tutulması gereken belgeleri ve takip edilmesi gereken tarihleri gösterir.
| Belge veya tarih | Neden önemli | Dayanak |
|---|---|---|
| Kaynak ülke fiyat dökümleri ve fiyat deklarasyon belgeleri | Gerçek kaynak fiyatın ispatı; deklarasyon 1 yıl geçerli | Karar m.2/1–2; Tebliğ m.13 |
| Kanal belgeleri (hastane kanalı / perakende) | Kanal istisnasının ispatı | Karar m.2/16; Tebliğ m.5 |
| Dünyada ilk pazara çıkış belgesi | Fiyat koruma statüsü | Karar m.2/8 |
| Ruhsat tarihi ve piyasaya ilk satış kaydı | Kademeli dönemde 6 ay şartı | Karar m.2/10–11 |
| İTS hareket ve pazar payı verileri | Kademeli oranlar ve listeden çıkarma | Karar m.2/12; Tebliğ m.8, m.12 |
| Maliyet kartı ve yeminli mali müşavir onayı | Kaynak ürünü olmayan imal ürünler | Karar m.2/19; Tebliğ m.13 |
| Başvuru tarihi | 45 ve 90 günlük sürelerin başlangıcı | Karar m.4; Tebliğ m.13 |
| İşlemin tebliğ veya liste ilan tarihi | 60 günlük dava süresinin başlangıcı | İYUK m.7 |
| İYUK m.11 başvuru tarihi ve 30 günlük cevap süresi | Dava süresinin durması ve yeniden işlemesi | İYUK m.11 |
| Ocak ilanları | Üç yıl piyasada bulunmayan ürünlere itiraz | Tebliğ m.12 |
Fiyat kararı ile geri ödeme kararı farklı idarelerin işlemleridir; fiyatı onaylanan bir ürünün SGK geri ödeme listesine alınması ayrı bir başvuru ve ayrı bir dava dosyası gerektirir. Hasta tarafında, geri ödeme listesinde olmayan ilacın bedeli için SGK’ya karşı açılan davalar ise SGK ilaç bedeli davası rehberinde ele alınmıştır.
Fiyat, kaynak ürün veya Komisyon kararı uyuşmazlığınız için ön değerlendirme alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
2026 ilaç fiyatlandırma kararı hangisidir?
11/3/2026 tarihli ve 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karardır. 12/3/2026 tarihli ve 33194 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, ertesi gün yürürlüğe girmiştir (m.10).
Eski fiyat kararı tamamen kaldırıldı mı?
Evet. 6/2/2017 tarihli ve 2017/9901 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Karar yürürlükten kaldırılmıştır (m.9). Eski Tebliğin yeni Karara aykırı olmayan hükümleri, yeni Tebliğ çıkarılıncaya kadar uygulanmıştır (Geçici m.2).
Yeni fiyatlandırma tebliği ne zaman yayımlandı?
Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ 29/8/2026 tarihli ve 33355 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir; 29/9/2017 tarihli ve 30195 sayılı önceki Tebliği yürürlükten kaldırmıştır.
Kaynak ülkeler hangileri?
Karar AB üyeleri arasından en az 5, en fazla 10 ülke belirlenmesini öngörür (m.2/1). 2026 Tebliğine göre kaynak ülkeler Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan’dır (Tebliğ m.4).
2026 ilaç avrosu kaç TL?
13/3/2026–31/3/2026 arasında 26,8767 TL, 1/4/2026’dan itibaren 29,1164 TL’dir (Geçici m.1/1 ve m.3/1). Daha önce 20/12/2025’ten itibaren 25,3346 TL uygulanıyordu.
Avro değeri nasıl hesaplanıyor?
Önceki yılın TCMB günlük avro satış kurlarının yıllık ortalaması yüzde 65 uyarlama katsayısıyla çarpılır; Fiyat Değerlendirme Komisyonu bu değeri her yılın ilk 45 günü içinde ilan eder (m.2/3). Eski sistemde katsayı yüzde 60’tı.
Avro değeri değişince yeniden başvuru gerekir mi?
Hayır. Dönemsel ve güncel avro değerindeki değişiklikler etkilenen fiyatlara başvuru aranmaksızın yansıtılır (Tebliğ m.4). Avro artışı ilandan 5 gün, düşüş 45 gün sonra yürürlüğe girer (Karar m.7; Tebliğ m.14).
Eşdeğer ilaç çıkınca orijinal ilacın fiyatı ne olur?
Referans ürünün kaynak fiyatı mihenk kaynak fiyatın en fazla yüzde 60’ına iner (m.2/5). Fiyat korumalı ürünlerde bu oran yüzde 80’dir (m.2/8); şartları sağlayan ilk eşdeğer döneminde ilk üç yıl yüzde 80, 75 ve 70 uygulanır (m.2/10).
Fiyat korumalı ürün nedir?
Dünyada ilk kez 1/1/2000’den önce pazara çıkan farmasötik şekildeki ürünlerdir. Firma satış fiyatı eşiğin (1/4/2026’dan itibaren 100,37 TL) üzerinde olanlarda kaynak fiyat gerçek kaynak fiyatın en fazla yüzde 80’i olabilir (m.2/8; Geçici m.3/2).
Kademeli fiyat hangi ürünlere uygulanır?
Gerçek kaynak fiyatının yüzde 60’ının TL karşılığı eşiğin (1/4/2026’dan itibaren 151,25 TL) üzerinde olan ve ilk eşdeğeri ruhsat tarihinden itibaren altı ay içinde piyasaya verilen ürünlere; Kararın yürürlüğünden sonra piyasaya verilen ilk eşdeğerler bakımından (m.2/10–11; Geçici m.1/2).
Pazar payı kademeli oranı nasıl etkiler?
İlk yıl sonunda eşdeğerlerin pazar payı yüzde 5’e ulaşırsa ikinci yıl oranı yüzde 75 yerine yüzde 80, ikinci yıl sonunda yüzde 10’a ulaşırsa üçüncü yıl oranı yüzde 70 yerine yüzde 75 olur; ölçüm İlaç Takip Sistemi verilerine göre yapılır (m.2/12).
Depocu ve eczacı kâr oranları nedir?
1/4/2026’dan itibaren firma satış fiyatının 440,65 TL’ye kadar kısmında depocu yüzde 8, eczacı yüzde 28; 440,65–882,66 TL arasında yüzde 6 ve 18; 882,66 TL üzerinde yüzde 3 ve 13 uygulanır (m.6; Geçici m.3/4).
İlk fiyat başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Karar ilk fiyat başvurularının 90 gün içinde sonuçlandırılacağını öngörür (m.4). Tebliğ ise fiyat başvurularının, gerçek kaynak fiyat değişiklik dönemi ve Komisyon başvuruları hariç, 45 gün içinde sonuçlandırılacağını düzenler (Tebliğ m.13).
Fiyat listesi ne zaman yayımlanır?
Her cuma, cuma resmî tatilse önceki iş günü ilan edilir ve izleyen ilk salı geçerli olur (Karar m.7; Tebliğ m.12). İsteğe bağlı fiyat düşüşleri ilandan 60 gün sonra geçerli olur.
Ürünüm üç yıldır satılmıyor, listeden çıkar mı?
Üç yıl piyasada bulunmayan ürünler her ocak ayında ilan edilir; firma itiraz veya açıklamada bulunmazsa şubat ayında listeden çıkarılır (Tebliğ m.12).
Fiyat kararına itiraz edilebilir mi?
Karar ve Tebliğ ayrı bir itiraz mercii öngörmez. Düzeltilmiş başvuru, Komisyona özel fiyat talebi ve İYUK m.11 kapsamında idareye başvuru yapılabilir; ardından iptal davası açılır. İYUK m.11 başvurusu dava süresini durdurur, 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Fiyat kararına karşı dava nerede açılır?
Ürüne özgü fiyat işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde; Cumhurbaşkanı Kararının kendisine ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı Danıştay’da ilk derece olarak dava açılır (İYUK m.7; 2575 s.K. m.24/1).
Yanlış beyanın sonucu nedir?
Eksik, yanıltıcı veya yanlış beyan ya da fiyat düşüşlerinin süresinde bildirilmemesinden doğan haksız kazanç kamu alacağı olarak ruhsat sahiplerinden tahsil edilir; TCK hükümleri saklıdır (Karar m.4, m.5/2; Tebliğ m.16).
Fiyat onayı geri ödemeyi de sağlar mı?
Hayır. Fiyat Sağlık Bakanlığı tarafından, geri ödeme SGK tarafından ayrı mevzuata göre belirlenir. Fiyatı onaylanan ürün için SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliğine göre ayrıca başvuru yapılması gerekir.
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı
- İlaç Fiyatlandırması ve Geri Ödeme — başvuru, itiraz ve dava
- Alternatif Geri Ödeme — modeller, komisyon ve gizlilik
- Eczanede İlaç Fiyat Farkı ve Eşdeğer İlaç — hasta tarafındaki sonuçlar
- SGK İlaç Bedeli Davası — geri ödeme listesinde olmayan ilaç
- İlaçta Veri İmtiyazı — patent ilişkisi ve eşdeğer başvurular
- İlaç Takip Sistemi — karekod, bildirim ve yaptırımlar
- Yurt Dışından İlaç Temini — tedarikçi, izin ve başvuru
- Reçeteli ve Reçetesiz İlaçlar — sınıflandırma kriterleri
- İlaç Ruhsatlandırma Süreçleri — fiyat öncesindeki aşama
- TİTCK Kararlarına Karşı İptal Davası — yürütmenin durdurulması
- TİTCK Kararlarına İtiraz Yolları — merci ve süre ayrımı
- İdari Yargıda Görevli Mahkeme — idare mahkemesi ve Danıştay
- Zımni Ret — idarenin cevap vermemesi
- Tam Yargı Davası — idarenin tazminat sorumluluğu
- İlacın Satışını Durdurmak — piyasada bulunurluk yükümlülüğü, 30 gün bildirim ve yaptırım
- Fiyat Değerlendirme Komisyonu Kararına Karşı Dava — fiyat reddi, fiyat düşürme ve yürütmeyi durdurma
- Kamu Kurum İskontosu — 2026 oranları, baremler ve itiraz
- Öncelikli Değerlendirme — öncelik kararı, 20 günlük itiraz ve yerli üretim
- İlaçta Patent İhlali ve Jenerik Giriş — ihtiyati tedbir, delil tespiti ve tazminat
- Bolar İstisnası — jenerik firma patent süresi içinde ne yapabilir?
- Yabancı İlaç ve Medikal Şirketinin Türkiye’ye Girişi — ruhsat sahipliği, lisansör ve yetkili temsilci
- Biyobenzer İlaca Geçiş — hekim, eczacı ve SGK kuralları, hastanın itiraz hakkı
- TİTCK Yönetmelik ve Kılavuzlarına Karşı Dava — Danıştay, süre ve menfaat
- TİTCK Dosyasına Erişim — analiz raporu ve bilgi edinme başvurusu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avro değeri, eşikler ve kâr baremleri dönemsel olarak güncellendiğinden fiyat hesabı ve dava hazırlığında işlem tarihinde yürürlükte olan Karar, Tebliğ ve Komisyon kararları ayrıca kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 12 Ekim 2026.
