Bir ilacın fiyat listesindeki fiyatı ile Sosyal Güvenlik Kurumunun o ilaç için fiilen ödediği tutar aynı değildir. Aradaki farkın en büyük kalemi kamu kurum iskontosudur: SGK’nın bedelini ödediği ilaçlarda, ilacın fiyat kademesine ve referans, eşdeğer veya fiyat korumalı olmasına göre yüzde 10’dan yüzde 41’e kadar varan zorunlu bir indirim uygulanır. Bu indirimin yükü fiilen ilaç firmasındadır. İskonto oranları Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) 4.4.1 maddesinde düzenlenir; oranların uygulandığı fiyat baremleri ise ilaç fiyatlandırmasındaki avro değeriyle birlikte değişir. Bu rehber; kamu kurum iskontosunun dayanağını, 1 Nisan 2026’dan itibaren uygulanan oran ve baremleri, ilacın hangi kademeye gireceğinin nasıl belirlendiğini, yeni moleküllere tanınan muafiyeti, iskontonun eşdeğer bant sistemiyle ilişkisini, firma, depo ve eczane arasındaki uygulama zincirini ve iskontoya karşı başvurulabilecek itiraz ve dava yollarını madde numaralarıyla açıklar.
Ürününüze uygulanan kamu kurum iskontosu veya kademe sınıflandırması hakkında hukuki destek alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Kamu kurum iskontosu nedir, dayanağı nedir?
- 2026 oranları ve baremleri
- Kamu kurum iskontosu ile diğer indirimlerin farkı
- İlaç hangi kademeye girer? Referans, eşdeğer, fiyat korumalı
- Özel iskonto, Komisyonca belirlenen iskonto ve iskonto artırımı
- Yeni moleküllere bir yıllık muafiyet
- İskonto ve eşdeğer bant sistemi (SUT 4.4.2)
- Uygulama zinciri: firma, depo, eczane ve SGK
- İtiraz ve dava yolları
- Davada ileri sürülebilecek hususlar
- Firma, depo ve eczane arasındaki uyuşmazlıklar
- Örnek akış: kademe hatası
- Kontrol listesi
- Sıkça sorulan sorular
Kamu Kurum İskontosu Nedir, Dayanağı Nedir?
Kamu kurum iskontosu, SGK’nın genel sağlık sigortası kapsamında bedelini ödediği ilaçlarda, fiyat listesindeki fiyat üzerinden yapılan zorunlu indirimdir. İlacın Sağlık Bakanlığınca onaylanan fiyatı değişmez; ancak SGK’nın o ilaç için ödeyeceği “kamu fiyatı”, bu indirim uygulanarak bulunur. Sistem üç katmanlı bir mevzuata dayanır.
| Katman | Hüküm | İçerik |
|---|---|---|
| Kanun | 5510 sayılı Kanun m.63/1-f, m.63/2 | Genel sağlık sigortası kapsamında ilaçların karşılanması; Kurumun finansmanı sağlanacak hizmetlerin miktarlarını, kullanım sürelerini ve ödeme usul ve esaslarını belirleme yetkisi |
| Kanun | 5510 sayılı Kanun m.72 | Kurumca ödenecek bedellerin Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca hayati önem, kanıta dayalı tıp, maliyet etkililik ve genel sağlık sigortası bütçesi gibi ölçütlerle belirlenmesi |
| Tebliğ | SGK Sağlık Uygulama Tebliği (RG 24/3/2013, S. 28597) m.4.4.1 | Uygulanacak indirim oranları: baz iskonto, ilave iskonto, özel iskonto, muafiyet |
| Tebliğ | SUT m.4.4.2 | Eşdeğer ilaç uygulaması: en ucuz ilacın %6 fazlasına kadar ödeme; hesap 4.4.1 iskontoları sonrası kamu fiyatı üzerinden |
| Karar | 11031 sayılı Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar | Baremlerle uyumlu fiyat eşikleri, avro değeri, referans, eşdeğer ve fiyat korumalı ürün tanımları |
| Yönetmelik | SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği | Ödeme listesine alma, pasifleştirme, listeden çıkarma; iskonto artırımı taleplerinin değerlendirilmesi |
SUT 4.4.1 maddesi en son 8/4/2026 tarihli ve 33218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiş ve bu değişikliğin 4.4.1’e ilişkin kısmı 1/4/2026’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. Değişiklikte 13–31 Mart 2026 dönemi için ayrı bir geçiş hükmü de yer almaktadır. SUT 4.4.2 maddesi ise 25/11/2025 tarihli ve 33088 sayılı Resmî Gazete’de değiştirilmiştir.
2026 Oranları ve Baremleri
İskonto oranları ilacın depocuya satış fiyatı veya firma satış fiyatına (DSF/FSF) göre belirlenen dört kademe üzerinden uygulanır. Avro değeri değiştiğinde SGK baremleri de duyuruyla günceller. 11031 sayılı Kararın yayımlanmasının ardından SGK, 13/3/2026 ve 1/4/2026 tarihlerinden itibaren geçerli iki ayrı barem setini duyurmuştur.
| Barem | 13/3/2026 – 31/3/2026 | 1/4/2026’dan itibaren |
|---|---|---|
| Barem 1 | 48,40 TL ve altı | 52,43 TL ve altı |
| Barem 2 | 48,41 – 92,65 TL | 52,44 – 100,37 TL |
| Barem 3 | 92,66 – 139,61 TL | 100,38 – 151,24 TL |
| Barem 4 | 139,62 TL ve üzeri | 151,25 TL ve üzeri |
Baremler tesadüfi değildir: 52,44 TL, 100,37 TL ve 151,25 TL değerleri, 11031 sayılı Kararın 1/4/2026’dan itibaren uyguladığı fiyat koruma, barem ve ilk eşdeğer eşikleriyle aynıdır. Bu nedenle avro değerindeki her değişiklik, iskonto baremlerini de doğrudan etkiler. 1/4/2026’dan itibaren uygulanan oranlar şöyledir (SUT 4.4.1/1–8):
| İlaç grubu | 52,44 – 100,37 TL | 100,38 – 151,24 TL | 151,25 TL ve üzeri | Fıkra |
|---|---|---|---|---|
| Fiyat korumalı ürünler | %0 | %10 | Referanslı veya maliyet kartıyla fiyatlananlarda %28 (%11 + %17); referansı olmayanlarda %40 (%11 + %29) | 4.4.1/4 |
| Eşdeğeri olmayan referans ilaçlar | %10 | %31 (%11 + %20) | %41 (%11 + %30) | 4.4.1/5 |
| Eşdeğeri olan referans ilaçlar ve eşdeğerler | %10 | %18 (%11 + %7) | %28 (%11 + %17) | 4.4.1/6 |
| Kan ürünleri, tıbbi mamalar, radyofarmasötikler | %11 | %11 | %11 | 4.4.1/7 |
| Enteral beslenme ürünleri | %11 | %31 | %41 | 4.4.1/8 |
| 52,43 TL ve altı (tüm gruplar) | Kamu kurum iskontosu yok; özel iskontolar saklı | 4.4.1/1 |
Tüm kademelerde özel iskontolar saklıdır. Kurumdan sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları kendi eczanelerinden temin ettikleri ilaçları kamu iskontosu ve %3,5 eczacı indirimiyle faturalandırır; perakende satış fiyatı verilen ürünlerde EK-4/A’daki indirim oranları, özel iskontolar dâhil bu fiyat üzerinden uygulanır ve ardından eczacı indirimi yapılır (SUT 4.4.1/11–12).
Kamu Kurum İskontosu ile Diğer İndirimlerin Farkı
İlaç fiyatının SGK’ya ve hastaya yansıyan hâli, birbirinden farklı hukuki niteliğe sahip birçok indirimin sonucudur. Bu indirimlerin karıştırılması, hem itiraz edilecek işlemin hem de yöneltilecek merciin yanlış belirlenmesine yol açar.
| İndirim veya unsur | Niteliği | Kim belirler? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kamu kurum iskontosu (baz ve ilave) | SGK’nın ödediği tutara uygulanan zorunlu indirim | SGK (SUT) | SUT 4.4.1; 5510 m.72 |
| Özel iskonto ve iskonto artırımı | Firmanın gönüllü ek indirimi | Firma talebi; SGK değerlendirmesi | SUT 4.4.1; İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği m.12/1 |
| Komisyonca ayrıca belirlenen iskonto | Ürüne özgü iskonto | Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu | SUT 4.4.1/10 |
| Eşdeğer bant farkı | Bandı aşan kısmın ödenmemesi; hastaya fark ücreti | SGK (SUT) | SUT 4.4.2 |
| Eczacı indirimi | Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularında %3,5 gibi eczacı indirimi | SGK (SUT) | SUT 4.4.1/11–12 |
| Depocu ve eczacı kâr oranları | Perakende satış fiyatının oluşumu | Cumhurbaşkanı Kararı | 11031 sayılı Karar m.6 |
| İsteğe bağlı fiyat düşüşü | Firmanın fiyat listesindeki fiyatı düşürmesi; ilandan 60 gün sonra geçerli | Firma talebi; Sağlık Bakanlığı | 11031 sayılı Karar m.7 |
| Alternatif geri ödeme koşulları | Sözleşmeye dayalı ödeme modeli | SGK ile firma arasındaki sözleşme | 5510 m.73; Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği |
Bu ayrım dava stratejisi bakımından belirleyicidir. Fiyat listesindeki fiyata yönelik bir itiraz Sağlık Bakanlığı veya Fiyat Değerlendirme Komisyonu işlemine; iskonto oranına yönelik bir itiraz SGK’nın SUT düzenlemesine veya ürüne özgü uygulamasına; alternatif geri ödeme koşullarına yönelik bir itiraz ise sözleşme ilişkisine yöneltilir. Aynı ekonomik kayıp için yanlış işleme karşı açılan dava, süre geçtikten sonra doğru işleme karşı yeniden dava açılmasını imkânsız hâle getirebilir.
İlaç Hangi Kademeye Girer? Referans, Eşdeğer, Fiyat Korumalı
İskonto oranındaki en büyük fark, ilacın hangi gruba alındığından doğar: aynı fiyat kademesinde eşdeğeri olmayan referans ilaç %41, eşdeğeri olan referans ilaç %28 iskontoya tabidir. SUT, bu sınıflandırmada Sağlık Bakanlığı düzenlemelerini esas alır ve durum değişikliklerine bağlı iskontoların Kurumca değerlendirileceğini öngörür (SUT 4.4.1/3).
| Statü | Belirleyen | Uyuşmazlık noktası |
|---|---|---|
| Referans ilaç | Sağlık Bakanlığı (fiyatlandırma mevzuatı ve fiyat listesi) | Ürünün referans mı eşdeğer mi sayılacağı |
| Eşdeğeri olan / olmayan referans | Piyasada eşdeğer ürünün bulunup bulunmadığı | Eşdeğerin fiilen piyasada olup olmadığı; eşdeğerin piyasadan çekilmesi hâlinde statü değişikliği |
| Fiyat korumalı ürün | Fiyatlandırma Kararı (1/1/2000 ölçütü) | Dünyada ilk pazara çıkış tarihinin değerlendirilmesi |
| Referanslı veya maliyet kartıyla fiyatlanan fiyat korumalı ürün | Fiyatlandırma yöntemi | %28 ile %40 arasındaki fark |
| Kan ürünü, tıbbi mama, radyofarmasötik, enteral beslenme | Ürün niteliği | Ürünün bu gruplardan birine girip girmediği |
Sınıflandırma uyuşmazlıklarında iki idare iç içe geçer: ürünün referans, eşdeğer veya fiyat korumalı statüsü Sağlık Bakanlığı (ve fiyat işlemlerini yürüten TİTCK birimleri) tarafından belirlenir; bu statüye göre iskontoyu uygulayan ise SGK’dır. Yanlış iskonto oranının kaynağı statü işlemiyse, dava bu işleme de yöneltilmelidir. Fiyat koruma statüsü ve referans fiyat kuralları için 2026 ilaç fiyatlandırma kararı rehberine bakılabilir.
Özel İskonto, Komisyonca Belirlenen İskonto ve İskonto Artırımı
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Özel iskonto | Her kademede baz ve ilave iskontoya ek olarak özel iskontolar saklıdır | SUT 4.4.1/1–8 |
| Komisyonca belirlenen iskonto | EK-4/A’da bulunan ve kamu kurum iskontosu Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca ayrıca belirlenen ilaçlarda (4), (5) ve (6) numaralı fıkralar uygulanmaz | SUT 4.4.1/10 |
| İskonto artırımı | Firmaların iskonto artırımı talepleri SGK sekretaryasınca değerlendirilir; bu düzenlemeler haftalık olarak yayımlanır | İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği m.12/1 |
| Alternatif geri ödeme | Alternatif geri ödeme modelleriyle listeye alınan ilaçlarda sözleşmeye dayalı ayrı ödeme koşulları | 5510 m.73; Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği |
Özel iskonto ve iskonto artırımı, firmanın gönüllü olarak verdiği ek indirimlerdir. Uygulamada bu araçlar özellikle eşdeğer bant sistemi içinde kalmak, ödeme listesine girmek veya listede kalmak için kullanılır. Eczacı odalarının duyurularına göre bazı firmalar kamu kurum iskontosunu alternatif geri ödeme modeli kapsamında uygulamaktadır. Alternatif geri ödemenin sözleşme ve gizlilik boyutu için alternatif geri ödeme rehberine bakılabilir.
Yeni Moleküllere Bir Yıllık Muafiyet
SUT 4.4.1’in dokuzuncu fıkrasına göre EK-4/A listesine yeni bir molekül veya tedaviye yenilik getiren bir ürün olarak giren ilaçlar, listeye girdikleri tarihten itibaren bir yıl süreyle ilave iskontolardan muaf tutulur. Yurt dışından getirilen belirli ilaçlarda süre, EK-4/A’ya giriş talebinin tarihinden başlar; birden fazla farmasötik formu bulunan ürünlerde muafiyet, listeye ilk giren formun süresiyle sona erer.
| Konu | Kural | Uyuşmazlık riski |
|---|---|---|
| Kapsam | Yeni molekül veya tedaviye yenilik getiren ürün | Ürünün “yenilik getiren” sayılıp sayılmayacağı |
| Süre | Listeye giriş tarihinden itibaren 1 yıl | Başlangıç tarihinin yanlış hesaplanması |
| Yurt dışından getirilen ilaçlar | Süre EK-4/A’ya giriş talep tarihinden başlar | Talep tarihi ile liste tarihi arasındaki fark |
| Çok formlu ürünler | Muafiyet ilk listelenen formun süresiyle biter | Sonradan listelenen formların muafiyeti |
| Muafiyetin konusu | Yalnızca ilave iskontolar; baz iskonto uygulanır | Baz ve ilave iskontonun karıştırılması |
İskonto ve Eşdeğer Bant Sistemi (SUT 4.4.2)
Kamu kurum iskontosu yalnızca SGK’nın ödediği tutarı azaltmaz; eşdeğer ilaçlar arasındaki rekabeti de belirler. SUT 4.4.2’ye göre aynı etken madde, aynı doz ve benzer farmasötik formdaki ilaçlar eşdeğer grubu oluşturur ve eczanede birbirinin yerine verilebilir. Bu grupta Kurumca ödenecek azami birim fiyat, gruptaki en ucuz ilacın birim fiyatına %6 eklenerek bulunur ve bu hesap 4.4.1 iskontoları uygulandıktan sonraki kamu fiyatları üzerinden yapılır. Her ilacın kutu fiyatı kamu fiyatıyla karşılaştırılır ve bu sınırı aşan kısım Kurumca ödenmez.
| Kural | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Azami ödeme | En ucuz ilacın birim fiyatı + %6 | SUT 4.4.2 |
| Hesap bazı | 4.4.1 iskontoları sonrası kamu fiyatı | SUT 4.4.2 |
| En ucuz ilacın şartı | Mevcut verilere göre son beş ayın en az birinde %1 pazar payı | SUT 4.4.2 |
| Komisyon yetkisi | Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu izleme süresini ve pazar payı ölçütünü yeniden belirleyebilir ve tereddütleri giderebilir | SUT 4.4.2/2-b |
| Fark ücreti | Bant dışında kalan ilaçta fark kural olarak hastaya yansır; sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları eşdeğer fiyat farkını hastadan talep edemez | SUT 4.4.1/11; 4.4.2 |
Bu sistem, firmalar için iskontonun stratejik bir araca dönüşmesine yol açar: bant dışında kalan bir ilaç hastaya fark ücreti çıkardığı için pazar kaybeder; firma bu durumda özel iskonto vererek kamu fiyatını banda çekebilir. Bu nedenle bir ilacın kademe veya statü değişikliği, yalnızca iskonto oranını değil, bant içindeki konumunu da etkiler.
İskonto oranı, bant konumu veya ödeme listesi işleminize karşı süre işliyorsa hemen değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Uygulama Zinciri: Firma, Depo, Eczane ve SGK
Kamu kurum iskontosu, ilacın eczaneden hastaya verildiği anda MEDULA provizyon sistemine yansır: sözleşmeli eczane, reçeteyi SGK’ya iskonto uygulanmış kamu fiyatı üzerinden fatura eder. Eczanenin ilacı depodan aldığı fiyat ile SGK’dan tahsil ettiği tutar arasındaki farkın ilaç firmasınca karşılanması, uygulamada firma, ecza deposu ve eczane arasındaki ticari düzen içinde sağlanır.
| Aktör | Rolü | Risk |
|---|---|---|
| İlaç firması | İskontonun ekonomik yükünü taşır; SUT’a uygun oranı depo ve eczane zincirine yansıtır | Eksik uygulama hâlinde eczacı odalarının ve TEB’in duyurularıyla görünür hâle gelme; ticari uyuşmazlık |
| Ecza deposu | İskonto farkının eczaneye aktarılmasında aracılık | Firma ile eczane arasında kalan alacak |
| Eczane | MEDULA’ya iskontolu kamu fiyatı üzerinden fatura | Firma iskontoyu eksik uygularsa kutu başına zarar |
| SGK | Kamu fiyatı üzerinden ödeme; oranları ve baremleri belirler ve duyurur | Düzenleyici işleme karşı dava |
Eczacı odalarının 2026 duyurularında, bazı ilaçların üretici firmalarının kamu kurum iskontosunu eksik uyguladığı veya hiç uygulamadığı, bu nedenle oluşan kutu başına zarar tutarlarının listelendiği belirtilmektedir; Türk Eczacıları Birliği de 1/4/2026 tarihli duyurusunda bir firmanın kendi ilaçlarında oranları SUT’a uygun hâle getirdiğini ve diğer ilaçlar için çalışmaların sürdüğünü bildirmiştir. İncelediğimiz SUT metninde, iskontoyu eksik uygulayan firmaya karşı ayrı bir idari yaptırım öngören bir hükme rastlamadık; bu uyuşmazlıklar esas olarak firma, depo ve eczane arasındaki ticari ilişki içinde çözülmektedir. Eczanenin SGK ile ilişkisi için eczane–SGK sözleşmesi rehberine bakılabilir.
İtiraz ve Dava Yolları
Kamu kurum iskontosuna karşı izlenecek yol, itiraz edilen işlemin türüne göre belirlenir. SUT, SGK tarafından Resmî Gazete’de yayımlanan ve ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlemdir; ürüne özgü sınıflandırma, Komisyon kararı veya listeleme işlemleri ise bireysel işlem niteliği taşır.
| İşlem | Yol | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| SUT 4.4.1 veya 4.4.2 değişikliği (oran, kademe, bant) | Danıştay’da ilk derece iptal davası; yürütmenin durdurulması talebi | Resmî Gazete’de yayımı izleyen günden itibaren 60 gün; uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir | Danıştay Kanunu m.24/1; İYUK m.7, m.7/4 |
| SGK barem duyurusu | Niteliğine göre düzenleyici işlem veya SUT’un uygulaması olarak değerlendirilir | 60 gün | İYUK m.7 |
| Ürüne özgü iskonto oranı veya kademe uygulaması | İdare mahkemesinde iptal davası | Tebliğ veya öğrenmeden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
| Komisyonca ayrıca belirlenen iskonto | İdare mahkemesinde iptal davası | 60 gün | SUT 4.4.1/10; İYUK m.7 |
| Referans, eşdeğer veya fiyat koruma statüsü işlemi | Statüyü belirleyen idareye karşı iptal davası | 60 gün | İYUK m.7 |
| İdareye başvuru | İşlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi talebi | Dava süresi içinde; süreyi durdurur; 30 gün içinde cevap yoksa ret sayılır | İYUK m.11 |
| Hukuka aykırı iskontodan doğan zarar | Tam yargı davası | İptal davasıyla birlikte veya sonrasında | İYUK m.12 |
Danıştay’ın SUT hükümleri üzerindeki denetimi somut örneklerle bilinmektedir: Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 14/4/2025 tarihli bir kararında aktarıldığına göre Danıştay 10. Dairesi 30/9/2024 tarihli ve E.2020/5431, K.2024/3496 sayılı kararıyla SUT’un bir ilaç kullanım ilkesine ilişkin alt bendini iptal etmiştir. Haberlere göre Danıştay 10. Dairesi, 8/9/2021 tarihli SUT değişikliğiyle bazı ilaçların geri ödeme kapsamından çıkarılmasına ilişkin düzenleme hakkında da 13/12/2022 tarihinde yürütmenin durdurulması kararı vermiştir. Bu kararlar iskonto oranlarına değil, SUT’un başka hükümlerine ilişkindir; ancak SUT hükümlerinin Danıştay’da ilk derece olarak denetlendiğini ve yürütmenin durdurulabildiğini göstermektedir.
Davada İleri Sürülebilecek Hususlar
- Kademe ve statü hatası: Ürünün referans, eşdeğer veya fiyat korumalı statüsünün yanlış belirlenmesi; eşdeğerin piyasadan çekilmesine rağmen ürünün “eşdeğeri olan referans” olarak değerlendirilmeye devam edilmesi (SUT 4.4.1/3).
- Barem hatası: Avro değişikliğinden sonra yeni baremler yerine eski baremlerin uygulanması veya DSF/FSF’nin yanlış kademeye yerleştirilmesi.
- Muafiyet hatası: Yeni molekül veya yenilik getiren ürünün bir yıllık ilave iskonto muafiyetinin tanınmaması ya da başlangıç tarihinin yanlış hesaplanması (SUT 4.4.1/9).
- Grup hatası: Kan ürünü, tıbbi mama, radyofarmasötik veya enteral beslenme ürünü olan bir ürüne genel kademelerin uygulanması (SUT 4.4.1/7–8).
- Eşitlik: Aynı durumdaki başka bir ürüne farklı oran uygulanması (Anayasa m.10).
- Kanuni dayanak ve ölçütler: İskonto belirlenirken 5510 m.72’de sayılan hayati önem, kanıta dayalı tıp, maliyet etkililik ve bütçe ölçütlerinin gözetilmediğinin ileri sürülmesi.
- Yürürlük: Değişikliklerin yayımdan önceki bir tarihten itibaren uygulanmasının sonuçları; geçiş dönemlerinin (13–31 Mart 2026 gibi) doğru uygulanıp uygulanmadığı.
- Bant etkisi: Kademe hatasının ürünü eşdeğer bant dışına itmesi ve hastaya fark ücreti çıkmasına yol açması nedeniyle telafisi güç zarar.
Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (Anayasa m.125/5; İYUK m.27). İskonto uyuşmazlıklarında zarar, salt gelir kaybı yerine pazar kaybı, bant dışına düşme, ürünün piyasadan çekilme riski ve hasta erişimi üzerinden somutlaştırılmalıdır. Yürütmenin durdurulması için yürütmenin durdurulması rehberine, fiyat davalarındaki yerindelik sınırı için Fiyat Değerlendirme Komisyonu kararına karşı dava rehberine bakılabilir.
Firma, Depo ve Eczane Arasındaki Uyuşmazlıklar
Kamu kurum iskontosunun eksik veya hatalı uygulanmasından doğan alacaklar, SGK ile değil, zincirin özel hukuk aktörleri arasında doğar. Eczanenin iskonto farkını firmadan veya depodan talep etmesi, firmanın depoya yaptığı mahsuplar ve iade talepleri bu kapsamdadır.
| Uyuşmazlık | Yargı yolu | Dikkat |
|---|---|---|
| Eczanenin iskonto farkı alacağı | Adli yargı; taraflar tacir ise ticari dava | Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava şartı arabuluculuk (TTK m.5/A) |
| Depo ile firma arasındaki mahsup uyuşmazlığı | Adli yargı; ticari dava | Sözleşme ve fatura düzeni; arabuluculuk |
| SGK’nın eczaneye eksik ödeme yapması | Eczane–SGK sözleşmesi hükümleri ve ilgili yargı yolu | Sözleşmedeki itiraz süreleri |
Bu uyuşmazlıklarda MEDULA kayıtları, İlaç Takip Sistemi satış verileri, SUT’un ilgili tarihteki metni ve SGK barem duyuruları temel delillerdir. Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk için ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk rehberine, İTS verileri için İlaç Takip Sistemi rehberine bakılabilir.
Örnek Akış: Kademe Hatası
Aşağıdaki akış, eşdeğeri piyasadan çekildiği hâlde “eşdeğeri olan referans” yerine yanlışlıkla başka bir kademede değerlendirildiğini düşünen veya tersine, eşdeğeri piyasaya girdiği hâlde %41 iskontoya tabi tutulmaya devam eden bir ürün için varsayımsal bir örnektir.
- Tespit: Ürünün DSF/FSF’si, SGK’nın güncel barem duyurusu, EK-4/A’daki kayıt ve TİTCK fiyat listesindeki statü karşılaştırılır.
- Kaynak işlem: Hatanın SGK’nın iskonto uygulamasından mı, yoksa Sağlık Bakanlığı veya TİTCK tarafındaki statü kaydından mı kaynaklandığı belirlenir.
- Başvuru: İlgili idareye düzeltme başvurusu yapılır; başvuru dava süresi içinde yapılırsa süreyi durdurur ve 30 gün içinde cevap verilmezse ret sayılır (İYUK m.11).
- Dava: Ürüne özgü uygulama işlemine karşı idare mahkemesinde, hata SUT hükmünün kendisinden kaynaklanıyorsa Danıştay’da dava açılır; gerekirse statü işlemi de dava edilir.
- Yürütmenin durdurulması: Bant dışına düşme, fark ücreti ve pazar kaybı belgelerle gösterilir.
- Ticari düzeltme: Düzeltme sonrasında depo ve eczanelerle iskonto farkları mutabakatı yapılır.
- Zarar: Hatalı dönemde fazladan katlanılan iskonto için tam yargı talebi değerlendirilir (İYUK m.12).
Kontrol Listesi
| Kontrol | Neden önemli | İlgili hüküm |
|---|---|---|
| DSF/FSF ve güncel barem | Kademenin belirlenmesi | SUT 4.4.1/1–2; SGK barem duyurusu |
| Referans, eşdeğer, fiyat korumalı statüsü | Oran farkı (%28 – %41) | SUT 4.4.1/3–6 |
| Eşdeğerin piyasada fiilen bulunup bulunmadığı | Statü değişikliği | SUT 4.4.1/3 |
| Yeni molekül muafiyetinin başlangıç tarihi | Bir yıllık ilave iskonto muafiyeti | SUT 4.4.1/9 |
| Komisyonca ayrıca belirlenen iskonto | 4, 5, 6. fıkraların uygulanmaması | SUT 4.4.1/10 |
| Eşdeğer bant konumu | Fark ücreti ve pazar payı | SUT 4.4.2 |
| Özel iskonto ve iskonto artırımı talepleri | Bant ve liste stratejisi | İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği m.12/1 |
| Depo ve eczanelerle iskonto mutabakatı | Ticari uyuşmazlık riski | TTK m.5/A |
| SUT değişikliğinin Resmî Gazete tarihi | 60 günlük Danıştay dava süresi | İYUK m.7 |
| Ürüne özgü işlemin tebliğ tarihi | 60 günlük idare mahkemesi dava süresi | İYUK m.7 |
İskonto, bant veya liste uyuşmazlığınız için dosyanızı birlikte hazırlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu kurum iskontosu nedir?
SGK’nın bedelini ödediği ilaçlarda, ilacın fiyat kademesine ve referans, eşdeğer veya fiyat korumalı olmasına göre uygulanan zorunlu indirimdir. Oranlar Sağlık Uygulama Tebliğinin 4.4.1 maddesinde düzenlenir.
Kamu kurum iskontosunun yasal dayanağı nedir?
5510 sayılı Kanunun 63. maddesi Kuruma finansmanı sağlanacak hizmetlerin ödeme usul ve esaslarını belirleme yetkisi verir; 72. maddesi ise Kurumca ödenecek bedellerin Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenmesini düzenler. Oranlar SUT 4.4.1’de yer alır.
2026’da kamu kurum iskontosu oranları nedir?
1/4/2026’dan itibaren DSF/FSF’si 52,43 TL ve altındaki ilaçlarda kamu kurum iskontosu yoktur; 52,44 TL ve üzerinde %10 veya %11 baz iskonto uygulanır; 151,25 TL ve üzerinde toplam oran eşdeğeri olmayan referans ilaçlarda %41, referansı olmayan fiyat korumalı ürünlerde %40, eşdeğeri olan referans ve eşdeğerlerde %28’dir.
Baremler neden değişti?
Baremler ilaç fiyatlandırmasındaki avro değeri ve eşiklerle bağlantılıdır. 11031 sayılı Kararın yayımlanmasının ardından SGK, 13/3/2026 ve 1/4/2026’dan itibaren geçerli yeni baremleri duyurmuş; SUT 4.4.1 de 8/4/2026 tarihli değişiklikle 1/4/2026’dan geçerli olarak yeniden düzenlenmiştir.
Fiyat korumalı ürünlerde iskonto nasıl uygulanır?
52,44–100,37 TL arasında %0, 100,38–151,24 TL arasında %10, 151,25 TL ve üzerinde referanslı veya maliyet kartıyla fiyatlananlarda %28, referansı olmayanlarda %40’tır (SUT 4.4.1/4).
Eşdeğer girince iskonto oranı değişir mi?
Evet. Eşdeğeri olmayan referans ilaç 151,25 TL ve üzerinde %41 iskontoya tabiyken, eşdeğeri piyasaya girdiğinde eşdeğeri olan referans ilaç grubuna geçer ve oran %28’e düşer (SUT 4.4.1/5–6). Statü değişikliklerine bağlı iskontolar Kurumca değerlendirilir (4.4.1/3).
Yeni ilaçlar iskontodan muaf mı?
EK-4/A’ya yeni molekül veya tedaviye yenilik getiren ürün olarak giren ilaçlar, listeye girdikleri tarihten itibaren bir yıl ilave iskontolardan muaftır; baz iskonto uygulanır (SUT 4.4.1/9).
Kan ürünlerinde iskonto oranı nedir?
Kan ürünleri, tıbbi mamalar ve radyofarmasötiklerde 52,44 TL ve üzerinde yalnızca %11 baz iskonto uygulanır (SUT 4.4.1/7).
Özel iskonto nedir?
Firmanın kamu kurum iskontosuna ek olarak gönüllü verdiği indirimdir. Tüm kademelerde saklıdır; uygulamada eşdeğer bant içinde kalmak veya ödeme listesine girmek için kullanılır. Firmaların iskonto artırımı talepleri SGK sekretaryasınca değerlendirilir (İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği m.12/1).
İskonto eşdeğer bant sistemini nasıl etkiler?
Eşdeğer grupta Kurumca ödenecek azami birim fiyat, en ucuz ilacın birim fiyatına %6 eklenerek bulunur ve bu hesap 4.4.1 iskontoları sonrası kamu fiyatları üzerinden yapılır (SUT 4.4.2). Bandı aşan kısım Kurumca ödenmez.
İskontonun yükünü kim taşır?
Eczane reçeteyi SGK’ya iskonto uygulanmış kamu fiyatı üzerinden fatura eder; iskontonun ekonomik yükü uygulamada ilaç firmasınca depo ve eczane zinciri içinde karşılanır.
Firma iskontoyu eksik uygularsa ne olur?
Eczacı odalarının duyurularına göre bu durumda kutu başına zarar eczanelerde oluşmaktadır. İncelediğimiz SUT metninde buna özgü bir idari yaptırım hükmü görmedik; uyuşmazlık firma, depo ve eczane arasındaki ticari ilişki içinde çözülür.
SUT’taki iskonto oranlarına karşı dava açılabilir mi?
Evet. SUT ülke çapında uygulanan düzenleyici bir işlemdir; Resmî Gazete’de yayımı izleyen günden itibaren 60 gün içinde Danıştay’da ilk derece olarak iptal davası açılabilir (Danıştay Kanunu m.24/1; İYUK m.7). Düzenlemenin ürüne uygulanmasıyla birlikte de dava açılabilir (İYUK m.7/4).
Ürünüme yanlış oran uygulandığını düşünüyorum, ne yapmalıyım?
Hatanın kaynağını (SGK uygulaması veya statü kaydı) belirleyip ilgili idareye düzeltme başvurusu yapabilir (İYUK m.11) ve 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz.
Dava açınca iskonto uygulaması durur mu?
Hayır. Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulması kararı için açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartlarının birlikte gösterilmesi gerekir (İYUK m.27).
Fazladan ödediğim iskontoyu geri isteyebilir miyim?
Hukuka aykırı bir uygulama nedeniyle zarara uğranmışsa iptal davasıyla birlikte veya sonrasında tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12).
Eczane iskonto farkını firmadan nasıl talep eder?
Bu alacak özel hukuk ilişkisinden doğar ve adli yargıda görülür; taraflar tacirse ve uyuşmazlık para alacağına ilişkinse dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A).
Sözleşmeli hastaneler iskontoyu nasıl uygular?
Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları kendi eczanelerinden temin ettikleri ilaçları kamu iskontosu ve %3,5 eczacı indirimiyle faturalandırır ve eşdeğer fiyat farkını hastadan talep edemez (SUT 4.4.1/11).
13–31 Mart 2026 döneminde hangi baremler uygulandı?
SGK duyurusuna göre bu dönemde Barem 1 için 48,40 TL ve altı, Barem 2 için 48,41–92,65 TL, Barem 3 için 92,66–139,61 TL ve Barem 4 için 139,62 TL ve üzeri esas alınmıştır; 1/4/2026’dan itibaren baremler 52,43 TL, 100,37 TL ve 151,25 TL eşiklerine göre güncellenmiştir.
İskonto oranları ne zaman değişir?
Oranlar SUT değişikliğiyle, baremler ise avro değeri ve fiyatlandırma eşikleri değiştiğinde SGK duyurusu ve SUT değişikliğiyle güncellenir. Bu nedenle her avro değişikliğinden sonra ürünün kademesi yeniden kontrol edilmelidir.
Danıştay SUT hükümlerini iptal ediyor mu?
Evet. Örneğin Danıştay 10. Dairesi 30/9/2024 tarihli kararıyla SUT’un bir ilaç kullanım ilkesine ilişkin alt bendini iptal etmiştir. Ancak bu karar iskonto oranlarına değil, başka bir SUT hükmüne ilişkindir.
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı
- 2026 İlaç Fiyatlandırma Kararı (11031) — avro değeri, eşikler ve statüler
- Fiyat Değerlendirme Komisyonu Kararına Karşı Dava — fiyat reddi ve yürütmeyi durdurma
- İlaç Fiyatlandırması ve Geri Ödeme — ödeme listesi, pasiflenme ve dava
- Alternatif Geri Ödeme Modelleri — sözleşme ve gizlilik
- İlacın Satışını Durdurmak — piyasada bulunurluk yükümlülüğü
- Eczane–SGK Sözleşmesi — cezai şart, fesih ve dava
- Medikal Firma SGK Sözleşmesi — fatura kesintisi ve cezai şart
- Kanser İlacı İçin SGK’ya Dava — hasta tarafı
- TİTCK Kararlarına Karşı İptal Davası — yürütmenin durdurulması
- İdari Yargıda Görevli Mahkeme — Danıştay ve idare mahkemesi
- Tam Yargı Davası — idareden tazminat
- Zımni Ret — idarenin cevap vermemesi
- İdari Davalarda Süre Hesabı — İYUK m.8
- Yerlileştirme Politikası — ithal ilacın geri ödeme listesinden çıkarılması ve dava hakkı
- İlaç Sektöründe Rekabet Hukuku — depo kotası, paralel ihracat, yeniden satış fiyatı ve soruşturma
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. SUT 4.4.1 ve 4.4.2’ye ilişkin açıklamalar, 8/4/2026 değişikliği işlenmiş metnin TİSD’de yayımlanan bölümüne ve SGK’nın 2026 barem duyurusuna dayanmaktadır; oran ve baremler avro değeriyle birlikte değişebileceğinden işlem tarihindeki SUT metni ve SGK duyuruları ayrıca kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 13 Ekim 2026.
