Yabancılar Türkiye’de TV, Radyo veya İnternet Yayın Kuruluşuna Ortak Olabilir mi? 2026 — 6112 Sayılı Kanun m.19: Yüzde 50 Doğrudan Yabancı Sermaye Sınırı, En Fazla İki Kuruluş, Dolaylı Ortaklıkta Türk Vatandaşı Yönetim Şartı, RTÜK Lisansı ve m.29/A İnternet Lisansı

English version: Can Foreigners Invest in a TV, Radio or Internet Broadcaster in Turkey?

Yabancı bir medya grubu, yayıncı veya dijital platform Türkiye’de televizyon, radyo ya da internet yayın kuruluşu kurabilir veya mevcut bir yayın kuruluşuna ortak olabilir; ancak yayıncılık, yabancı yatırıma açıkça sınır konulan birkaç alandan biridir. 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun m.19’a göre bir medya hizmet sağlayıcı kuruluşta doğrudan toplam yabancı sermaye payı ödenmiş sermayenin yüzde ellisini geçemez ve yabancı bir gerçek veya tüzel kişi en fazla iki medya hizmet sağlayıcı kuruluşa doğrudan ortak olabilir. Yabancıların Türk şirketleri üzerinden dolaylı ortak olması hâlinde ise yönetim kurulu başkanı, başkan vekili, yönetim kurulunun çoğunluğu ve genel müdür Türk vatandaşı olmalı, genel kurulda oy çoğunluğu Türk gerçek veya tüzel kişilerde bulunmalıdır. Yayın lisansı yalnızca münhasıran yayın hizmeti için kurulan anonim şirketlere verilir ve lisans süresi on yıldır. Yalnızca internetten yayın yapan medya hizmet sağlayıcılar da Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’ndan (RTÜK) lisans almak zorundadır; Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan yurt dışındaki platformlar da bu kapsamdadır. Bu rehber; yabancı ortaklık sınırlarını, dolaylı ortaklıkta yönetim şartlarını, ortak olamayacak kişileri, lisans ve sermaye şartlarını, internet yayın lisansını, pay devirlerini, yaptırımları ve basın ile sosyal ağlara ilişkin bağlantılı kuralları mevzuat maddeleriyle anlatır.

Türkiye’de yayın hizmetini kimler sunabilir?

Türkiye’de radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri, 3 Mart 2011 tarihli ve 27863 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6112 sayılı Kanunla düzenlenir ve bu alanın düzenleyici ve denetleyici kurumu Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’dur (RTÜK). Kanuna göre medya hizmet sağlayıcı, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti içeriğinin seçiminde editoryal sorumluluğu bulunan ve bu hizmetin düzenlenme ve yayınlanma biçimine karar veren tüzel kişidir. İsteğe bağlı yayın hizmeti ise programların kullanıcının seçtiği bir zamanda ve münferit isteği üzerine, medya hizmet sağlayıcı tarafından düzenlenmiş bir program kataloğuna bağlı olarak izlendiği veya dinlendiği yayın hizmetidir (6112 m.3). Dizi ve film kataloğu sunan abonelikli dijital platformlar bu tanımın tipik örneğidir.

Kanun, şirket merkezi Türkiye’de bulunan ve yayın hizmetlerine ilişkin editoryal kararları Türkiye sınırları içinde alınan medya hizmet sağlayıcıyı Türkiye’de yerleşik kabul eder ve bu nedenle Türkiye’nin yargı yetkisi altında sayar (m.2/1, m.2/2-a). Yayın lisansı ise münhasıran radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti sunmak amacıyla Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim şirketlere verilir (m.19/1-a). Her yayın tekniği ve ortamı için ayrı lisans gerekir (m.27/1). Yalnızca internetten yayın yapan medya hizmet sağlayıcılar da RTÜK’ten yayın lisansı, bu yayınları internetten iletmek isteyen platform işletmecileri ise yayın iletim yetkisi almak zorundadır (m.29/A/1). Lisans süreci hakkında genel bir özet RTÜK yayın lisansı sayfamızda yer almaktadır.

Yüzde 50 sınırı ve iki kuruluş kuralı

Yabancı yatırımcılar Türkiye’de kural olarak yerli yatırımcılarla eşit muamele görür; ancak 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu bu ilkeyi “uluslararası anlaşmalar ve özel kanun hükümleri tarafından aksi öngörülmedikçe” uygular (m.3/a). 6112 sayılı Kanun m.19/1-f böyle bir özel hükümdür: “Bir medya hizmet sağlayıcı kuruluşta doğrudan toplam yabancı sermaye payı, ödenmiş sermayenin yüzde ellisini geçemez. Yabancı bir gerçek veya tüzel kişi en fazla iki medya hizmet sağlayıcı kuruluşa doğrudan ortak olabilir.”

Bu iki kuralın kapsamı dikkatle okunmalıdır. Yüzde 50 sınırı doğrudan yabancı sermayeye ilişkindir ve sınır “yüzde ellinin altında kalma” değil, “yüzde elliyi geçmeme” şeklinde konmuştur; dolayısıyla yabancı ortaklar toplamda en çok yüzde 50 paya sahip olabilir. İki kuruluş kuralı ise yabancı bir kişinin doğrudan ortak olabileceği medya hizmet sağlayıcı sayısını sınırlar. RTÜK’ün Birden Çok Medya Hizmet Sağlayıcıya Ortaklıkla İlgili Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği, bu sınırın yayın ortamı ve lisans tipine bakılmaksızın uygulanacağını açıkça belirtir (RG 16.12.2011, sayı 28144, m.6/2). Yani yabancı bir gerçek veya tüzel kişi, bir televizyon kanalı ve bir isteğe bağlı yayın platformu için ayrı ayrı şirkete doğrudan ortak olduğunda iki kuruluş sınırını doldurmuş olur.

Bu kurallar yalnızca karasal televizyonlara değil, internet üzerinden yayın yapan kuruluşlara da uygulanır. Çünkü yalnızca internetten yayın yapan medya hizmet sağlayıcıların da “yayın lisansı” alması gerekir (m.29/A/1) ve m.19 bütün yayın lisanslarının şartlarını düzenler. İnternet ortamından sunuma ilişkin yönetmeliğin dayanak maddesi de m.19’u sayar ve lisansı anonim şirketlere bağlar.

Dolaylı yabancı ortaklık: Türk vatandaşı yönetim ve oy çoğunluğu şartı

Yüzde 50 sınırı doğrudan yabancı sermayeye ilişkin olduğundan, Kanun dolaylı yabancı ortaklık için ayrı bir kural koyar. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşların ortağı olan şirketlere yabancı gerçek veya tüzel kişilerin iştirak ederek yayın kuruluşlarına dolaylı ortak olmaları hâlinde, yayıncı kuruluşların yönetim kurulu başkanı, başkan vekili ile yönetim kurulu çoğunluğu ve genel müdürünün Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve ayrıca yayıncı kuruluş genel kurullarında oy çoğunluğunun Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetini haiz gerçek veya tüzel kişilerde bulunması zorunludur; şirket ana sözleşmelerinde bu hususları sağlayan düzenlemeler açıkça belirtilir (6112 m.19/1-f).

Bu kural, yabancı yatırımcı için yapı kurulurken en çok dikkat edilmesi gereken noktadır. Dolaylı ortaklıkta oy çoğunluğunun Türk tabiiyetindeki tüzel kişilerde bulunması şartı arandığından, Türkiye’de kurulmuş ancak sermayesi yabancılara ait bir şirketin bu bakımdan nasıl değerlendirileceği önem taşır. Kanunda bu konuda açık bir ölçüt bulunmadığından, ortaklık zinciri kurulmadan önce yapının RTÜK’le paylaşılması ve ana sözleşme hükümlerinin Kanunun lafzına uygun yazılması gerekir. Ayrıca hangi yapı seçilirse seçilsin, yerli veya yabancı hiçbir ortak imtiyazlı paya sahip olamaz (m.19/1-g) ve hiçbir kişi lehine intifa senedi çıkarılamaz (m.19/1-c); bu nedenle yabancı ortağın yönetim üzerindeki etkisi imtiyazlı paylarla değil, ancak Kanuna aykırı olmayan pay sahipleri sözleşmesi hükümleriyle kurulabilir.

Ortaklık zincirinin nasıl izleneceği de yönetmelikle belirlenmiştir: birden çok medya hizmet sağlayıcıya ortaklık hesaplanırken pay sahipliği, gerçek kişilere ulaşılıncaya kadar izlenir; yönetim kuruluna üye olmayan ya da yönetim kurulunu belirleme imtiyazı olmayan ve hisse oranı yüzde 5 veya altında olan doğrudan veya dolaylı tüzel kişi ortaklar için bu izleme yapılmaz (RG 16.12.2011, sayı 28144, m.5; RG 10.01.2013 değişikliği). Yabancı bir grubun, Türkiye’deki yatırım yapısını kurmadan önce ortaklık zincirinin tamamını bu kurallara göre çizmesi gerekir.

Yabancı yatırımcının seçenekleri

Bu kurallar karşısında yabancı bir medya grubu veya dijital platform için birkaç farklı yol vardır. Birincisi, Türk ortaklarla birlikte yeni bir yayın şirketi kurmak ve doğrudan payını yüzde 50 ile sınırlı tutmaktır. İkincisi, mevcut bir yayın kuruluşunun paylarını yüzde 50’yi aşmayacak şekilde satın almaktır. Üçüncüsü, Türk bir şirket üzerinden dolaylı ortaklıktır; bu yolda yönetim ve oy çoğunluğu şartları ana sözleşmeye yazılır. Dördüncüsü ise yayıncı olmadan Türk yayın kuruluşlarına içerik, format veya program lisansı vermek ya da yapım hizmeti sunmaktır. Kanundaki medya hizmet sağlayıcı tanımı, yayın içeriğinin seçiminde editoryal sorumluluğa dayandığından, editoryal sorumluluğu bulunmayan yapım ve içerik lisansı şirketleri bu tanıma girmez.

Hangi yol seçilirse seçilsin, yayın kuruluşuna yatırım aynı zamanda bir şirket satın alma işlemidir. Ciroya bağlı eşikler aşılıyorsa Rekabet Kurulu izni de gerekir; yabancı yatırımcının bir Türk şirketini satın alırken alması gereken izinler Türk şirketi satın alan yabancı yatırımcının izin haritası yazımızda topluca anlatılmıştır.

Kimler ortak olamaz? Yoğunlaşma ve gelir sınırları

Kanun bazı kişilerin yayın kuruluşlarına hiç ortak olamayacağını öngörür. Siyasi partiler, sendikalar, meslek kuruluşları, kooperatifler, birlikler, dernekler, mahalli idareler ve bunlar tarafından kurulan veya bunların doğrudan veya dolaylı ortak oldukları şirketler ile sermaye piyasası kurumları ve bunlara doğrudan veya dolaylı ortak olan gerçek ve tüzel kişilere yayın lisansı verilemez; bu kuruluşlar medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara doğrudan veya dolaylı ortak olamaz (6112 m.19/1-b). Yabancı yatırımcı açısından son kısım özellikle önemlidir: Türkiye’de bir sermaye piyasası kurumuna doğrudan veya dolaylı ortak olan bir grup, yayın kuruluşuna ortak olmadan önce bu yasağı değerlendirmek zorundadır. Vakıflar 2016’da 6745 sayılı Kanunla bu listeden çıkarılmıştır; bunun yerine vakıf kurucuları Kanunun uygulanması bakımından medya hizmet sağlayıcı kuruluş ortağı sayılır (m.19/1-d).

Kanun ayrıca yoğunlaşmayı sınırlar. Bir gerçek veya tüzel kişi doğrudan veya dolaylı olarak en fazla dört karasal yayın lisansına sahip medya hizmet sağlayıcı kuruluşa ortak olabilir. Birden çok medya hizmet sağlayıcıya ortak olan bir kişinin pay sahibi olduğu kuruluşların yıllık toplam ticari iletişim geliri, sektörün toplam ticari iletişim gelirinin yüzde otuzunu geçemez. Bu oranı aşan kişiler RTÜK’ün verdiği doksan günlük süre içinde oranın altına inecek şekilde paylarını devreder; kararın gereğini yerine getirmeyenlere her ay için Kanunda 400.000 TL olarak belirlenen idari para cezası uygulanır (m.19/1-d). Gerçek kişiler için eşler ile üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarının payları da aynı kişiye ait sayılır (m.19/1-e).

Kuruluş, sermaye ve yayın lisansı

Yayın lisansı, münhasıran radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti sunmak amacıyla kurulmuş anonim şirketlere verilir (6112 m.19/1-a). “Münhasıran” şartı nedeniyle yabancı bir grubun Türkiye’de başka işler yapan mevcut şirketi lisans alamaz; yayın için ayrı bir anonim şirket kurulur. Aynı şirket ancak bir radyo, bir televizyon ve bir isteğe bağlı yayın hizmeti sunabilir. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar lisans verildikten sonra da ana sözleşmelerine m.19’daki esaslara aykırı hüküm koyamaz ve ana sözleşme değişikliklerini bir ay içinde RTÜK’e bildirir (m.19/1-a). Kanun şube veya temsilcilik yoluyla yayın yapılmasını öngörmez; yabancı şirket şubeleri hakkındaki genel kurallar için yabancı şirket Türkiye’de şube açabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Sermaye bakımından iki kural birlikte uygulanır. RTÜK’ün Medya Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar ile Platform ve Altyapı İşletmecilerinin Uymaları Gereken İdari ve Mali Şartlar Hakkında Yönetmeliği, lisans türüne göre asgari ödenmiş sermaye belirler; örneğin ulusal karasal televizyon için 8.320.000 TL, uydu televizyonu için 275.000 TL, isteğe bağlı yayın için 100.000 TL ve internet radyo ve televizyonu için 50.000 TL’dir ve birden fazla faaliyet yürütülüyorsa tutarlar toplanır (m.4/3). Bunun yanında anonim şirketin asgari esas sermayesi 1 Ocak 2024’ten beri 250.000 TL, kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi 500.000 TL’dir (TTK m.332; 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı); bu nedenle Yönetmelikteki ödenmiş sermaye tutarı daha düşük olsa bile şirketin esas sermayesi en az 250.000 TL olur. Yabancıların şirket kurma sürecindeki belgeler ve apostil kuralları yabancıların Türkiye’de şirket kurması yazımızda anlatılmıştır.

Lisans süresi on yıldır ve her yayın tekniği ve ortamı için ayrı lisans alınır (m.27/1-2). RTÜK’ün karasal yayın lisansı verdiği bir kuruluş bu lisans haklarını devredemez (m.27/3). RTÜK, ilgili kurumların görüşünü de alarak millî güvenlik, kamu düzeninin korunması ve kamu yararı gereklerinden kaynaklanan sebeplerle lisans taleplerini reddedebilir (m.19/2). Ortakların veya yönetim kurulu üyelerinin terör örgütleriyle bağlantısının Millî İstihbarat Teşkilatı veya Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilmesi hâlinde lisans başvurusunun reddini öngören m.19/3 ise Anayasa Mahkemesinin 19 Şubat 2020 tarihli ve E.2018/91, K.2020/10 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 30.04.2020, sayı 31114). İnternet yayın lisansına ilişkin Yönetmelikte de ayrı bir güvenlik soruşturması aşaması yer almaz. Bununla birlikte ortakların ve temsile yetkili kişilerin Yönetmelikte sayılan suçlardan, örneğin devletin şahsiyetine karşı suçlardan, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan, terörün finansmanı veya vergi kaçakçılığı suçlarından hüküm giymemiş olması gerekir (İdari ve Mali Şartlar Yönetmeliği m.6/4); internet lisansı başvurusunda da adli sicil kaydı bulunmadığına dair beyan istenir (İnternet Yönetmeliği m.7/2-c).

Yönetim ve temsil bakımından da Yönetmelik şartları vardır. Temsile yetkili en az bir yönetim kurulu üyesinin yerleşim yeri Türkiye’de olmalı ve bu kişi Türk vatandaşı olmalıdır (İdari ve Mali Şartlar Yönetmeliği m.8/1). Ulusal ve bölgesel karasal yayınlarda, birden fazla ile yönelik kablo yayınlarında ve uydu yayınlarında genel müdürün yerleşim yeri Türkiye’de olmalı (m.9/2), sorumlu müdür ise Türk vatandaşı olmalı ve yerleşim yeri Türkiye’de bulunmalıdır (m.10/2). Bu nedenle yabancı ortağın payı yüzde 50’yi geçmese bile şirketin yönetiminde Türkiye’de yerleşik Türk vatandaşı bir temsilci bulunur; Türkiye’de çalışacak yabancı yöneticiler için çalışma izni ayrıca gerekir. Bu konu yabancı Türk şirketinde yönetim kurulu üyesi veya müdür olabilir mi yazımızda anlatılmıştır.

İnternet yayın lisansı ve yurt dışındaki platformlar

2018’de 7103 sayılı Kanunla 6112 sayılı Kanuna eklenen m.29/A, internet yayıncılığını lisans rejimine bağladı. RTÜK’ten lisansı olan kuruluşlar yayınlarını internetten de sunabilir; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini sadece internetten sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılar RTÜK’ten yayın lisansı, bu yayınları internetten iletmek isteyen platform işletmecileri de yayın iletim yetkisi almak zorundadır (m.29/A/1). Bireysel iletişim kapsam dışındadır; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini internetten iletmeye özgülenmemiş platformlar ile yalnızca yer sağlayan kişiler de bu madde bakımından platform işletmecisi sayılmaz (m.29/A/4). Bu istisna platformun kendisi içindir; bir video paylaşım platformunda kanal açarak Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan medya hizmet sağlayıcılar ise lisans yükümlülüğüyle karşılaşabilir. Basına yansıdığı üzere 2022’de bazı yabancı yayın kuruluşlarının Türkçe internet yayınlarına, lisans başvurusu yapmadıkları gerekçesiyle erişim engeli getirilmiştir.

Yurt dışındaki platformlar için kritik hüküm m.29/A/3’tür. İçerik veya yer sağlayıcısı yurt dışında bulunsa bile, internetten Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan veya yayın dili Türkçe olmamakla birlikte Türkiye’ye yönelik ticari iletişim yayınlarına yer veren yayın kuruluşları ile Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ve Kanuna aykırı yayın yaptığı tespit edilen başka ülkelerin yargı yetkisi altındaki kuruluşlar hakkında da erişim engeli hükümleri uygulanır. Bu kuruluşların internetteki yayınlarına devam edebilmeleri için Türkiye’nin yargı yetkisi altındaki diğer kuruluşlar gibi RTÜK’ten yayın lisansı, bu kapsamdaki platform işletmecilerinin de yayın iletim yetkisi alması zorunludur. Lisans ise yine m.19 uyarınca Türkiye’de kurulan bir anonim şirkete verilir; bu nedenle Türkiye’ye yönelik yayın yapan yabancı platformlar Türkiye’de şirket kurarak lisans alır ve bu şirket de m.19’daki ortaklık kurallarına tabidir.

Lisanssız yayın tespit edilirse RTÜK’ün talebi üzerine sulh ceza hâkimi, internet ortamındaki yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verebilir; hâkim talebi en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar, karar uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) gönderilir ve karara karşı itiraz yolu açıktır (m.29/A/2). Uygulamanın ayrıntıları 1 Ağustos 2019 tarihli ve 30849 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelikte düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre lisans türleri İNTERNET-RD, İNTERNET-TV ve İNTERNET-İBYH’dir (m.5/3); lisans Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulan anonim şirketlere verilir ve yabancı gerçek kişi ortaklar için pasaportun noter onaylı örneği istenir (m.7). Lisanssız yayın yapanlar RTÜK’ün internet sitesinde duyurulur. Bunlar duyurudan itibaren yetmiş iki saat içinde ya lisans başvurusu yapıp üç aylık lisans ücretini peşin öder ya da yayına son verir; başvuru yapanlar üç ay süreyle yayına devam edebilir ve bu süre bir kez üç ay uzatılabilir. Başvuru yapmayan ve yayına son vermeyenler hakkında erişim engeli için sulh ceza hâkimliğine başvurulur ve suç duyurusunda bulunulur (Yönetmelik m.10). Lisans on yıl süreyle verilir (m.14).

Lisans ücretleri de Yönetmelikle belirlenir. 2019’daki taban ücretler İNTERNET-RD için 10.000 TL, İNTERNET-TV ve İNTERNET-İBYH için 100.000 TL’dir; tele-alışveriş konulu tematik yayınlarda lisans ücreti beş katıdır ve ücretler her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek RTÜK tarafından ilan edilir (Yönetmelik m.12). Hizmetini abone veya kullanıcılara ücret karşılığında ve koşullu erişim yoluyla sunanlar ayrıca yıllık net satışlarının binde beşi oranında ücret öder; bu ödemenin süresi 2024 değişikliğiyle temmuz ayı sonuna alınmıştır. Bu nedenle başvuru bütçesi, RTÜK’ün o yıl için ilan ettiği güncel tutarlara göre hesaplanmalıdır. Büyük uluslararası dijital platformlar da bu düzen içinde lisans almıştır; RTÜK Başkanı 5 Kasım 2020’de Netflix ve Amazon Prime Video’nun lisans aldığını duyurmuştur.

Pay devri, şirket devri ve birleşme

Yayın kuruluşlarında pay devirleri önceden izne değil, bildirime bağlıdır: medya hizmet sağlayıcı kuruluşlarda yapılan hisse devirleri, devir tarihinden itibaren otuz gün içinde, devir sonrası ortaklık yapısı ve oy paylarıyla birlikte RTÜK’e bildirilir (6112 m.20/1). Şirket devri ve birleşme ise farklıdır: bunlar için RTÜK’ün önceden izni alınır ve işlem tamamlandıktan sonra otuz gün içinde bildirim yapılır (m.20/2). Nama yazılı payların devrinde m.19’daki şartlar saklıdır (m.20/4); yani bildirim rejimi, yüzde 50 ve iki kuruluş sınırının devir yoluyla aşılmasına imkân vermez. Aynı kurallar RTÜK’ün İdari ve Mali Şartlar Yönetmeliğinde de tekrarlanır (m.15).

Devir sonucunda ortaklık yapısı Kanuna aykırı hâle gelirse RTÜK, aykırılığın giderilmesi için doksan günü geçmemek üzere süre verir; bu süre içinde uyum sağlanmazsa yayın lisansı iptal edilir (m.20/3). Bu nedenle yabancı yatırımcının pay alım sözleşmesinde devrin m.19’a uygunluğu kapanış şartı olarak yazılmalı, dolaylı ortaklık söz konusuysa yönetim ve oy çoğunluğu şartlarını sağlayan ana sözleşme değişikliği kapanışla eş zamanlı yapılmalıdır. Yayın kuruluşu halka açılacaksa, sermaye piyasası araçlarının Sermaye Piyasası Kurulu’nda kayda alınmasından önce RTÜK’ün onayı alınır ve halka açık paylarda nama yazılılık şartı aranmaz (m.19/1-ç).

Yaptırımlar: lisans iptali, idari para cezası ve erişim engeli

Ortaklık kurallarına aykırılığın en ağır sonucu lisansın kaybıdır. Yayın lisansı şartlarından birinin sonradan kaybedildiği tespit edilirse medya hizmet sağlayıcıya aykırılığı gidermesi için otuz günlük süre verilir; giderilmezse yayınlar üç ay süreyle durdurulur; bu süre sonunda da aykırılık devam ederse yayın lisansı iptal edilerek kanal ve frekans kullanımına son verilir (6112 m.32/6). Pay devri sonucunda ortaklık yapısı Kanuna aykırı hâle gelmişse RTÜK’ün en çok doksan günlük süresi içinde uyum sağlanmaması da lisans iptali sebebidir (m.20/3). Ticari iletişim gelirinde yüzde 30 sınırını aşıp paylarını süresinde devretmeyenlere ise her ay için idari para cezası uygulanır (m.19/1-d).

Lisanssız yayın hem idari hem cezai sonuç doğurur. İnternetten lisanssız yayın yapıldığında RTÜK’ün talebiyle sulh ceza hâkimi içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verebilir (m.29/A/2) ve Yönetmelik internet sitesinin tümüne erişimin engellenmesine de imkân tanır (İnternet Yönetmeliği m.19/3). RTÜK’ten yayın lisansı almadan veya yayınları geçici olarak durdurulmasına ya da lisansı iptal edilmesine rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; tüzel kişiler hakkında ayrıca güvenlik tedbirleri uygulanır (m.33/1). İdari para cezaları ise ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirine oranla hesaplanır: m.8/1’de sayılan yayın ilkelerinin ihlalinde yüzde ikiden beşe kadar (m.32/1), diğer yükümlülüklerin ihlalinde Kanunda öngörülen şartlarla yüzde birden üçe kadar (m.32/2); m.32/1’deki cezalar için Kanunda radyoda 1.000 TL, televizyon ve isteğe bağlı yayında 10.000 TL alt sınır öngörülmüştür. Kanundaki sabit tutarlı idari para cezaları, Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; bu kural nispi cezalara uygulanmaz. Erişim engeli kararlarına itiraz yolları hakkında genel bilgi internette içerik kaldırma ve erişim engelleme yazımızdadır.

Basın, sosyal ağlar, platform işletmecileri ve vergi

Yayıncılıktaki yabancı ortaklık sınırları basılı yayınlara uygulanmaz. 5187 sayılı Basın Kanunu’na göre gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları süreli yayın sahibi olabilir (m.6); Kanunda süreli yayın sahibi için bir uyruk sınırı yoktur. Ancak tüzel kişi sahibin temsilcisi ve sorumlu müdür için Türkiye’de yerleşim yeri sahibi olma ve devamlı oturma şartı, Türk vatandaşı olmayanlar için de karşılıklılık şartı aranır (m.5, m.6/2). Yurt dışında basılan yayınların Türkiye’de dağıtımı veya satışı ise belirli hâllerde Cumhuriyet başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkiminin kararıyla yasaklanabilir (m.25).

Video paylaşım sitesi gibi sosyal ağ hizmetleri için ise farklı bir rejim vardır. 5651 sayılı Kanunun 2020’de eklenen Ek 4. maddesine göre Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar Türkiye’de bir temsilci belirlemek zorundadır; temsilci gerçek kişiyse Türkiye’de mukim Türk vatandaşı olmalıdır (7418 sayılı Kanunla değişik). Uydu ve kablo platformları ile altyapı işletmecileri ise BTK tarafından yetkilendirilir, ancak taşıdıkları yayınlar bakımından 6112 sayılı Kanuna tabidir ve RTÜK’ten yayın iletim yetkisi alır; lisanssız yayınları taşımayı sürdüren işletmecilerin yetkisi iptal edilir (6112 m.29). BTK yetkilendirmesi hakkında özet bilgi BTK yetkilendirmesi sayfamızdadır.

Yabancı ana şirkete ödenen içerik ve marka lisans bedelleri de vergi yönünden ayrıca değerlendirilmelidir. Türkiye’deki yayın şirketinin yurt dışına ödediği telif ve lisans bedelleri vergi kesintisine ve sorumlu sıfatıyla KDV’ye konu olabilir; ayrıntılar yurt dışına royalty, lisans ve hizmet bedeli ödemesi yazımızda anlatılmıştır.

Kontrol listesi

Sık yapılan hatalar

• Yüzde 50’nin üzerinde doğrudan pay almak. Doğrudan toplam yabancı sermaye ödenmiş sermayenin yüzde ellisini geçemez (6112 m.19/1-f).
• İki kuruluş sınırını yalnızca televizyon için saymak. Sınır yayın ortamı ve lisans tipine bakılmaksızın uygulanır; internet lisanslı şirket de sayılır (RG 28144 m.6/2).
• Dolaylı yapıda yönetimi yabancılara bırakmak. Yönetim kurulu başkanı, başkan vekili, çoğunluğu ve genel müdür Türk vatandaşı olmalıdır (m.19/1-f).
• Yönetim etkisini imtiyazlı paylarla kurmaya çalışmak. Yerli veya yabancı hiçbir ortak imtiyazlı paya sahip olamaz ve intifa senedi çıkarılamaz (m.19/1-c, g).
• Mevcut Türk şirketiyle lisans başvurusu yapmak. Lisans yalnızca münhasıran yayın amaçlı kurulmuş anonim şirkete verilir (m.19/1-a).
• Yurt dışından Türkçe yayını lisanssız sürdürmek. Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik internet yayını lisans gerektirir; aksi hâlde erişim engeli gündeme gelir (m.29/A/2-3).
• Temsile yetkili Türk vatandaşı üyeyi atamamak. Temsile yetkili en az bir yönetim kurulu üyesi Türkiye’de yerleşik Türk vatandaşı olmalıdır (İdari ve Mali Şartlar Yönetmeliği m.8/1).
• Pay devrini bildirmemek. Hisse devirleri otuz gün içinde, ortaklık yapısı ve oy paylarıyla birlikte RTÜK’e bildirilir (m.20/1).
• Karasal lisansın devredilebileceğini varsaymak. Karasal yayın lisansı devredilemez; değer, lisanslı şirketin paylarında ve m.19’a uygun yapıdadır (m.27/3).

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancılar Türkiye’de televizyon kanalı kurabilir mi?

Kurabilir, ancak sınırlı olarak. Bir medya hizmet sağlayıcı kuruluşta doğrudan toplam yabancı sermaye payı ödenmiş sermayenin yüzde ellisini geçemez (6112 m.19/1-f). Yayın lisansı münhasıran yayın hizmeti için kurulmuş bir anonim şirkete verildiğinden yabancı yatırımcı Türkiye’de bu amaçla kurulan bir şirkete ortak olur.

Yayın kuruluşlarında yabancı sermaye sınırı nedir?

Doğrudan toplam yabancı sermaye payı ödenmiş sermayenin yüzde ellisini geçemez. Bu sınır doğrudan yabancı sermayeye ilişkindir; yabancıların Türk şirketleri üzerinden dolaylı ortaklığında ise oran sınırı yerine yönetim ve oy çoğunluğu şartları uygulanır (6112 m.19/1-f).

Bir yabancı kaç yayın kuruluşuna ortak olabilir?

Yabancı bir gerçek veya tüzel kişi en fazla iki medya hizmet sağlayıcı kuruluşa doğrudan ortak olabilir (6112 m.19/1-f). RTÜK yönetmeliğine göre bu sınır yayın ortamı ve lisans tipine bakılmaksızın uygulanır; karasal lisanslı kuruluşlarda ise doğrudan ve dolaylı toplam dört kuruluş sınırı vardır.

Dolaylı yabancı ortaklıkta hangi şartlar aranır?

Yabancılar yayın kuruluşuna ortak olan şirketler üzerinden dolaylı ortak olursa yönetim kurulu başkanı, başkan vekili, yönetim kurulunun çoğunluğu ve genel müdür Türk vatandaşı olmalı, genel kurulda oy çoğunluğu Türk tabiiyetindeki gerçek veya tüzel kişilerde bulunmalıdır. Bu hükümler ana sözleşmede açıkça belirtilir (6112 m.19/1-f).

Yabancı ortak imtiyazlı pay alabilir mi?

Hayır. Yerli veya yabancı ortaklar hiçbir şekilde imtiyazlı paya sahip olamaz (6112 m.19/1-g). Paylar nama yazılı olmak zorundadır ve hiçbir kişi lehine intifa senedi çıkarılamaz (m.19/1-c).

Kimler yayın kuruluşuna ortak olamaz?

Siyasi partiler, sendikalar, meslek kuruluşları, kooperatifler, birlikler, dernekler, mahalli idareler ve bunların ortak oldukları şirketler ile sermaye piyasası kurumları ve bunlara doğrudan veya dolaylı ortak olan gerçek ve tüzel kişiler yayın kuruluşlarına ortak olamaz (6112 m.19/1-b).

Yayın lisansı hangi şirkete verilir?

Yayın lisansı münhasıran radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti sunmak amacıyla Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş anonim şirketlere verilir. Aynı şirket ancak bir radyo, bir televizyon ve bir isteğe bağlı yayın hizmeti sunabilir (6112 m.19/1-a).

Yayın lisansı ne kadar süreyle verilir, devredilebilir mi?

Yayın lisansının süresi on yıldır ve her yayın tekniği ve ortamı için ayrı lisans alınır. RTÜK’ün karasal yayın lisansı verdiği kuruluş bu lisans haklarını devredemez (6112 m.27).

Yurt dışındaki dijital platformlar RTÜK lisansı almak zorunda mı?

İnternetten Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan veya Türkiye’ye yönelik ticari iletişim yayınlarına yer veren yurt dışındaki kuruluşlar, internetteki yayınlarına devam edebilmek için RTÜK’ten yayın lisansı almak zorundadır (6112 m.29/A/3). Lisans Türkiye’de kurulan bir anonim şirkete verilir.

Lisanssız internet yayınına ne olur?

Lisanssız yayın yapanlar RTÜK’ün internet sitesinde duyurulur; yetmiş iki saat içinde lisans başvurusu yapıp üç aylık ücreti peşin ödemeyen veya yayına son vermeyenler hakkında erişim engeli için sulh ceza hâkimliğine başvurulur ve suç duyurusunda bulunulur (İnternet Yönetmeliği m.10). Hâkim RTÜK’ün talebini en geç yirmi dört saat içinde karara bağlar (6112 m.29/A/2).

İnternet yayın lisansı ücreti ne kadar?

Yönetmelikteki 2019 taban ücretler İNTERNET-RD için 10.000 TL, İNTERNET-TV ve İNTERNET-İBYH için 100.000 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek RTÜK tarafından ilan edilir. Hizmetini abone veya kullanıcılara ücret karşılığında ve koşullu erişim yoluyla sunanlar ayrıca yıllık net satışlarının binde beşi oranında ücret öder (İnternet Yönetmeliği m.12).

Yayın kuruluşunda pay devri RTÜK iznine tabi mi?

Hisse devirleri önceden izne değil, bildirime tabidir: devir tarihinden itibaren otuz gün içinde, devir sonrası ortaklık yapısı ve oy paylarıyla birlikte RTÜK’e bildirilir. Şirket devri ve birleşme ise RTÜK’ün önceden iznine bağlıdır (6112 m.20/1-2). Her durumda m.19’daki sınırlar saklıdır.

Ortaklık yapısı Kanuna aykırı hâle gelirse ne olur?

Pay devri, şirket devri veya birleşme sonucunda aykırılık doğarsa RTÜK, aykırılığın giderilmesi için doksan günü geçmemek üzere süre verir; bu süre içinde uyum sağlanmazsa yayın lisansı iptal edilir (6112 m.20/3). Lisans şartlarından birinin sonradan kaybında ise otuz gün süre, ardından üç ay yayın durdurma ve son olarak lisans iptali söz konusudur (m.32/6).

Yabancı şirket yayın lisansı almadan içerik satabilir mi?

Kanundaki medya hizmet sağlayıcı tanımı, yayın içeriğinin seçiminde editoryal sorumluluğa dayanır (6112 m.3). Bu nedenle Türk yayın kuruluşlarına içerik, format veya program lisansı veren ve editoryal sorumluluğu bulunmayan yapım şirketleri yayın lisansına tabi değildir; editoryal sorumluluk yayıncı kuruluşta kalır.

Gazete veya dergi sahibi olmak için uyruk şartı var mı?

5187 sayılı Basın Kanunu’na göre gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları süreli yayın sahibi olabilir (m.6); Kanunda süreli yayın sahibi için uyruk sınırı yoktur. Ancak tüzel kişi sahibin temsilcisi ve sorumlu müdür için Türkiye’de yerleşim ve devamlı oturma şartı, Türk vatandaşı olmayanlar için de karşılıklılık şartı aranır (m.5, m.6/2).

Ortaklar için güvenlik soruşturması yapılır mı?

Ayrı bir güvenlik soruşturması aşaması öngörülmemiştir; ortakların terör bağlantısının MİT veya Emniyet tarafından bildirilmesi hâlinde başvurunun reddini öngören m.19/3, Anayasa Mahkemesinin 2020 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Ancak ortaklar ve temsile yetkili kişiler Yönetmelikte sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmalıdır (İdari ve Mali Şartlar Yönetmeliği m.6/4) ve RTÜK, ilgili kurumların görüşünü alarak millî güvenlik, kamu düzeni ve kamu yararı sebepleriyle lisans talebini reddedebilir (6112 m.19/2).

İlgili Rehberler

• Yabancı Yatırımcılar İçin Türkiye Hukuk Rehberi — şirket, borsa, maden, enerji, gayrimenkul, vergi ve tahkim
• RTÜK Yayın Lisansı: 6112 Sayılı Kanun ve İnternet Yayıncılığı — lisans rejiminin özeti
• BTK Yetkilendirmesi — elektronik haberleşme bildirimi ve kullanım hakkı
• Türk Şirketi Satın Alan Yabancı Yatırımcı Hangi İzinleri Almalı? — Rekabet Kurulu ve sektör izinleri
• Yabancı Kripto Borsası Türkiye’de Platform Kurabilir mi? — Türkiye’ye yönelik yurt dışı platform yasağının başka bir örneği
• Yabancıların Türkiye’de Şirket Kurması — sermaye, belgeler ve kuruluş
• Yabancı Türk Şirketinde Yönetim Kurulu Üyesi veya Müdür Olabilir mi? — yabancı yönetici ve çalışma izni
• Yurt Dışına Royalty, Lisans ve Hizmet Bedeli Ödemesi — stopaj ve sorumlu sıfatıyla KDV
• İnternette İçerik Kaldırma ve Erişim Engelleme — 5651 ve itiraz yolları
• Yabancılar Türkiye’de Havayolu Şirketi Kurabilir mi veya Bir Havayoluna Ortak Olabilir mi? — yabancı ortaklığa kontrol sınırı konulan bir başka sektör