İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkınızı ihlal ediyorsa, sonucun yıllar sürecek bir tazminat davasını beklemesi gerekmez. 5651 sayılı Kanun, içeriğin hızla yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi için hızlandırılmış bir usul öngörür. İki ayrı yol vardır: kişilik hakkı ihlalleri için 9. madde, özel hayatın gizliliğinin ihlali için ise daha da hızlı işleyen 9/A maddesi.
Kişisel veri ve bilişim uyuşmazlığında hakkınızı arayın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Yol 1: Kişilik Hakkı İhlali (m.9)
İnternet ortamındaki yayın nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar iki seçeneğe sahiptir:
- Uyarı yöntemi: İçerik sağlayıcısına, ona ulaşılamıyorsa yer sağlayıcısına başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını istemek.
- Doğrudan yargı yolu: Uyarı yoluna hiç gitmeden doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak erişimin engellenmesini istemek.
Hâkim, başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu, hukukumuzdaki en hızlı yargısal koruma mekanizmalarından biridir.
Engelleme kapsamı: URL esaslı
Erişimin engellenmesi kural olarak ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüm ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle uygulanır. Teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamıyorsa, tüm siteye erişimin engellenmesine karar verilebilir. Yani sitenin tamamının kapatılması istisnadır, kural değildir.
Yol 2: Özel Hayatın Gizliliği (m.9/A)
Özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği hâllerde daha da hızlı bir yol vardır: ilgili kişi doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığına başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Talep, gecikmeksizin yerine getirilir. Uygulanan tedbir, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde kararını verir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu yol, m.9’a göre çok daha hızlı sonuç verir. Buna karşılık kapsamı dardır: yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlinde kullanılabilir.
İki Yolun Karşılaştırması
| Ölçüt | m.9 | m.9/A |
|---|---|---|
| Kapsam | Kişilik hakkı ihlali (genel) | Özel hayatın gizliliği ihlali |
| Başvuru mercii | Sulh ceza hâkimliği | BTK Başkanlığı |
| Hız | 24 saatte karar | Gecikmeksizin uygulama + hâkim onayı |
Başvuruda Nelere Dikkat Edilmeli?
- İhlal edilen içeriğin tam URL adresi belirtilmelidir; genel site adresi yeterli değildir.
- Ekran görüntüleri tarih bilgisiyle birlikte sunulmalı, mümkünse noter tespiti yaptırılmalıdır.
- Kişilik hakkının hangi yönüyle ihlal edildiği somut olarak açıklanmalıdır.
- İçerik silinme riski taşıdığından delil tespiti başvuruyla eş zamanlı düşünülmelidir.
İtiraz Yolu
Erişimin engellenmesi kararlarına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. İtiraz, hem talebi reddedilen başvurucu hem de içeriği engellenen taraf bakımından açıktır.
Unutulma Hakkı
İçeriğin kendisinin kaldırılması yerine, arama motoru sonuçlarında kişinin adıyla ilişkilendirilmesinin önlenmesi de istenebilir. Bu, unutulma hakkı kapsamında değerlendirilir. Talep, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na ya da yargı yoluna taşınabilir. Değerlendirmede içeriğin güncelliği, kişinin kamusal rolü ve bilgiye erişimdeki kamu yararı birlikte tartılır.
Ceza ve Tazminat Boyutu
Erişim engelleme, kişilik hakkı ihlalinin yalnızca teknik sonucunu ortadan kaldırır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa (hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması) ayrıca ceza şikâyetinde bulunulmalıdır. Manevi tazminat davası da bunlardan bağımsız olarak açılabilir. Uygulamada en etkili yaklaşım, üç yolun eş zamanlı işletilmesidir.
Yer Sağlayıcıya Uyarı Yöntemi
Yargı yoluna gitmeden önce içerik veya yer sağlayıcısına başvurmak, çoğu olayda en hızlı çözümdür. Başvuruda içeriğin tam adresi, hangi hakkın nasıl ihlal edildiği ve talebin ne olduğu açıkça belirtilmelidir. Yer sağlayıcı, hukuka aykırılığı bildirilen içeriği yayından çıkarmakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe uymaması sorumluluğunu doğurur. Başvurunun ve cevabın kaydı, sonraki yargısal aşamada işe yarar.
Yurt Dışı Kaynaklı Platformlar
İçerik yurt dışı merkezli bir platformda yayımlanıyorsa, platformun Türkiye temsilcisi bulunup bulunmadığı önem taşır. Belirli eşikleri aşan sosyal ağ sağlayıcılarının temsilci belirleme ve başvuruları cevaplama yükümlülüğü vardır. Temsilci üzerinden yapılan başvurular, doğrudan yurt dışına yapılan başvurulara göre belirgin biçimde daha hızlı sonuç verir.
Arama Sonuçlarından Çıkarma
İçeriğin kendisi kaldırılamıyor ya da kaldırılması hukuken mümkün değilse, kişinin adıyla yapılan aramalarda çıkmasının önlenmesi istenebilir. Bu talep, içeriğin tümden yok edilmesi değil erişilebilirliğinin sınırlanması anlamına gelir. Değerlendirmede içeriğin güncelliğini yitirip yitirmediği, kişinin kamusal bir rolü bulunup bulunmadığı ve bilgiye erişimdeki kamu yararı birlikte tartılır.
Kararın Uygulanması ve Takip
Erişimin engellenmesi kararı, ilgili mercie gönderilerek uygulanır. Kararın kapsamı dışına çıkan yeni bağlantılarda içerik tekrar yayımlanabildiğinden, uygulamada tek karar çoğu zaman yetmez. Bu nedenle içerik yeniden yayımlandığında hızlı ek başvuru yapılabilmesi için ilk dosyanın ve kararın örneğinin hazır tutulması gerekir.
Aşırı Talep Riski
Talebin ölçüsüz kurulması, örneğin tek bir haber nedeniyle tüm sitenin kapatılmasının istenmesi, kararın reddine yol açabilir. Talebin ihlalin gerçekleştiği bağlantıyla sınırlı tutulması, hem kabul ihtimalini hem de kararın hızını artırır.
İçerik kaldırma başvurunuz için destek
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İçerik Kaldırma ve Erişim Engelleme Başvurusu: Adım Adım
- Delilleri sabitleyin — İçeriğin tam URL adresini, ekran görüntülerini ve tarih bilgisini kaydedin; mümkünse noter tespiti yaptırın.
- Doğru yolu seçin — Özel hayatın gizliliği ihlali varsa BTK’ya (m.9/A), diğer kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğine (m.9) başvurun.
- Başvuruyu somutlaştırın — Kişilik hakkının hangi yönüyle ihlal edildiğini ve talep ettiğiniz tedbirin kapsamını açıkça yazın.
- Kararı takip edin — m.9’da 24 saatlik karar süresini, m.9/A’da hâkim onayı sürecini izleyin.
- Ceza ve tazminat yollarını da işletin — Fiil suç oluşturuyorsa şikâyette bulunun; manevi tazminat davasını eş zamanlı değerlendirin.
Başvuru ve dava yolunuzu birlikte belirleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Erişim engelleme kararı ne kadar sürede verilir?
5651 m.9 kapsamındaki başvurularda sulh ceza hâkimi, talebi en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar.
Tüm site kapatılır mı, yoksa sadece o sayfa mı?
Kural olarak ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüm URL bazında engellenir. Teknik olarak bu mümkün değilse tüm siteye erişimin engellenmesine karar verilebilir; bu istisnaidir.
Özel hayatım ihlal edildiyse daha hızlı bir yol var mı?
Evet. 5651 m.9/A uyarınca doğrudan BTK Başkanlığına başvurulabilir; talep gecikmeksizin yerine getirilir ve yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur.
Erişim engelleme tazminat hakkımı ortadan kaldırır mı?
Hayır. Erişim engelleme teknik bir tedbirdir. Fiil suç oluşturuyorsa ceza şikâyeti, kişilik hakkı ihlali nedeniyle de manevi tazminat davası ayrıca açılabilir.
Bilgilendirme: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tutar, oran ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir; işlem öncesi teyit edin.
İlgili Rehberler
- Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu (TCK 134)
- Bilişim ve Kişisel Veriler Hukuku — tüm rehberler
- Bilişim Hukuku Rehberi
İşlem yapmadan önce kontrol ettirin
Yanlış zamanda atılan bir adım, haklı olduğunuz bir dosyayı kaybettirebilir.
