6284 sayılı Kanun iki farklı tedbir türü öngörür ve aradaki fark yalnızca teknik değildir: kime başvuracağınızı, ne kadar sürede sonuç alacağınızı ve ihlâl hâlinde ne olacağını belirler. Kısaca: koruyucu tedbir korunan kişiye yönelik bir destektir; önleyici tedbir ise şiddet uygulayana yükümlülük getirir. Bu yazıda iki tedbir türünün farkı, karar mercileri ve yaptırımları ele alınmaktadır.
1) Temel Ayrım: Kime Yönelik?
| Koruyucu Tedbir | Önleyici Tedbir | |
|---|---|---|
| Muhatabı | Korunan kişi (mağdur) | Şiddet uygulayan |
| İşlevi | Barınma, güvenlik, ekonomik ve sosyal ihtiyacı karşılamak | Yapma/yapmama yükümlülüğü getirmek |
| Kim verir | Hâkim ve mülkî amir (istisnaen kolluk amiri) | Kural olarak hâkim (istisnaen kolluk amiri) |
| Örnek | Barınma yeri, geçici maddi yardım, geçici koruma, kreş | Uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim kurmama, silah teslimi |
| İhlâlin yaptırımı | — | Zorlama hapsi |
2) Koruyucu Tedbirler
Koruyucu tedbirler, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişinin barınma, güvenlik, sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. Kanunda mülkî amirin verebileceği koruyucu tedbirler arasında uygun barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, psikolojik-meslekî-hukukî-sosyal rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi, hayatî tehlike hâlinde geçici koruma altına alınma ve kreş imkânı sayılmıştır.
Hâkim de koruyucu tedbirlere karar verebilir; ayrıca kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerin değiştirilmesi gibi ağır tedbirler hâkim yetkisindedir.
3) Önleyici Tedbirler
Önleyici tedbirler doğrudan şiddet uygulayana yöneliktir ve ona yapma ya da yapmama biçiminde yükümlülükler getirir. Başlıcaları: mağdura yönelik belirli söz ve davranışlarda bulunmama, müşterek konuttan uzaklaştırılma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişilere ve bulundukları yerlere yaklaşmama, çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulması veya kaldırılması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silahın kolluğa teslimi.
Yalnızca barınma ve maddi destek istiyorsanız mülkî amire (kaymakamlık/valilik, ŞÖNİM) başvurmanız yeterlidir. Ancak eşin evden uzaklaştırılmasını istiyorsanız bu bir önleyici tedbirdir ve kural olarak aile mahkemesi hâkiminden istenmelidir. Yanlış kapıya başvurmak zaman kaybettirir.
İhtiyacınız olan tedbirin türünü ve doğru mercii birlikte belirleyelim
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
4) Kolluk Amirinin İstisnaî Yetkisi
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri, kanunda belirtilen sınırlı sayıdaki tedbire doğrudan karar verebilir. Bu karar geçicidir: evrak ilk iş günü içinde onaya sunulur; koruyucu tedbirlerde mülkî amir 48 saat, önleyici tedbirlerde hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
5) Ortak Özellikler
- Her iki tedbir türü de geçici hukukî koruma niteliğindedir; nihaî karar değildir.
- Karar hızlı ve basit bir incelemeyle alınır; duruşma yapılması zorunlu değildir.
- Koruyucu tedbir için delil veya belge aranmaz.
- Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir; koşullar sürerse uzatılabilir.
- Kararlara karşı itiraz yolu açıktır.
6) İhlâl Edilirse Ne Olur?
Önleyici tedbir kararının şiddet uygulayan tarafından ihlâli zorlama hapsi yaptırımına bağlanmıştır. Bu nedenle tedbir kararı tebliğ edilirken, karara aykırı davranılması hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarı da yapılır. Zorlama hapsi bir ceza mahkûmiyeti değildir; kararın gereğini yerine getirmeye zorlamak amacı taşır ve adlî sicile işlenmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Koruyucu tedbir ile önleyici tedbir arasındaki fark nedir?
Koruyucu tedbir korunan kişiye yöneliktir ve barınma, güvenlik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlar. Önleyici tedbir ise şiddet uygulayana yöneliktir ve ona uzaklaşma, yaklaşmama, iletişim kurmama gibi yükümlülükler getirir.
Uzaklaştırma hangi tedbir türüdür?
Uzaklaştırma bir önleyici tedbirdir; şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi biçiminde uygulanır. Kural olarak aile mahkemesi hâkimi tarafından verilir.
Mülkî amir uzaklaştırma kararı verebilir mi?
Kural olarak veremez. Mülkî amirin yetkisi kanunda sayılan koruyucu tedbirlerle sınırlıdır. Uzaklaştırma önleyici tedbir olduğundan hâkim yetkisindedir; kolluk amirinin gecikmesinde sakınca bulunan hâllerdeki sınırlı yetkisi saklıdır.
Tedbir kararı ihlâl edilirse ne olur?
Önleyici tedbir kararının ihlâli zorlama hapsi yaptırımına bağlanmıştır. Karar tebliğ edilirken bu ihtar da yapılır. Zorlama hapsi bir ceza mahkûmiyeti niteliğinde olmadığından adlî sicile işlenmez.
Tedbir kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. 6284 kapsamında verilen tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. İtiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu usule göre incelenir.
Kolluğun verdiği tedbir ne kadar sürede onaylanmalı?
Kolluk amiri evrakı, kararın alındığı tarihi takip eden ilk iş günü içinde onaya sunar. Koruyucu tedbirlerde mülkî amir 48 saat, önleyici tedbirlerde hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
Doğru tedbir türünü ve mercii belirlemek için bize ulaşın
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Bu yazı; dava türleri, süreç adımları, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve sık sorulan soruları tek sayfada toplayan rehberimizin bir parçasıdır. Rehberin tamamına buradan ulaşabilirsiniz →
