Nafaka: En Çok Sorulan 60 Soru ve Kısa Cevapları (2026) — TMK 169, 175-176, 182, 327-331, 364 ve Yargıtay

Türk hukukunda dört temel nafaka vardır: dava sürerken hâkimin kendiliğinden aldığı geçici önlemlere dayanan tedbir nafakası (TMK m.169), boşanmadan sonra yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakası (TMK m.175), velayeti almayan ebeveynin çocuğun giderlerine katılımını sağlayan iştirak nafakası (TMK m.182, 327-331) ve üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındaki yardım nafakası (TMK m.364). Yoksulluk nafakası için “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” (TMK m.175/1); asgari ücretle çalışmak tek başına engel değildir (YHGK 21.03.2018, E.2017/2-1584, K.2018/503; ikincil kaynak). Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiş, iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir; 13. Yargı Paketi henüz TBMM’ye sunulmamıştır. Nafaka alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden, fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat hâlinde mahkeme kararıyla kalkar (TMK m.176/3). Ödenmeyen nafaka için alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi uygulanır (İİK m.344).

İçindekiler

• Bu rehber nasıl kullanılır?
• Nafaka türleri (1-4)
• Tedbir ve bağımsız nafaka (5-8)
• Yoksulluk nafakasının şartları (9-12)
• Miktar nasıl belirlenir? (13-16)
• Süresiz nafaka, AYM kararı ve 13. Yargı Paketi (17-20)
• Nafaka ne zaman sona erer? (21-24)
• Artırma ve azaltma (25-28)
• İştirak nafakası (29-32)
• Yardım nafakası (33-36)
• Ödeme, icra ve tazyik hapsi (37-40)
• Usul: yetki, süre, feragat (41-44)
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular (45-60)

Bu Rehber Nasıl Kullanılır?

Sorular, nafakanın türünden tahsiline kadar on bir bölüme ayrılmıştır. Her cevap ilgili kanun maddesini gösterir; ayrıntı gerektiren konularda o konuya ayrılmış rehberimize bağlantı verilmiştir. Tüm nafaka yazılarımızın listesi için nafaka hukuku rehberi sayfamıza, boşanmanın diğer konuları için boşanma: en çok sorulan 100 soru rehberimize bakabilirsiniz.

Nafaka Türleri

Her nafaka türünün şartı, süresi ve dayanağı farklıdır. Türlerin karşılaştırması için nafaka türleri yazımıza bakabilirsiniz.

1. Kaç tür nafaka vardır?

Boşanma davası süresince tedbir nafakası (TMK m.169), boşanmadan sonra yoksulluk nafakası (TMK m.175), çocuk için iştirak nafakası (TMK m.182, 327-331) ve hısımlar arasında yardım nafakası (TMK m.364). Evlilik devam ederken ayrı yaşamada da parasal katkı istenebilir (TMK m.197).

2. Boşanma davası açmadan nafaka alabilir miyim?

Evet. Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa veya diğer eş haklı sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa hâkim, birinin diğerine yapacağı parasal katkıya ilişkin önlemleri alır (TMK m.197/2-3). Ayrıntılar için boşanmadan nafaka alınabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

3. Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakası arasındaki fark nedir?

Tedbir nafakası dava süresince geçimi sağlayan geçici bir önlemdir ve boşanma kesinleşince sona erer. Yoksulluk nafakası ise boşanmadan sonra, yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe bağlanır (TMK m.175). Tedbir nafakası kendiliğinden yoksulluk nafakasına dönüşmez; ayrıntılar için tedbir nafakası yoksulluk nafakasına döner mi yazımıza bakabilirsiniz.

4. Erkek eş nafaka alabilir mi?

Evet. TMK m.175 “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf” ifadesini kullanır ve cinsiyet ayrımı yapmaz. Şartları taşıyan erkek eş de tedbir ve yoksulluk nafakası isteyebilir; ayrıntılar için erkek eş yoksulluk nafakası alabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Tedbir ve Bağımsız Nafaka

Dava aylarca sürebildiğinden tedbir nafakası çoğu zaman en acil ihtiyaçtır. Ayrıntılar için tedbir nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

5. Tedbir nafakası nedir?

“Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” (TMK m.169). Tedbir nafakası bu hükme dayanır ve talep edilmese de hâkim bu konuyu değerlendirir.

6. Tedbir nafakasında kusur önemli mi?

Bizim değerlendirmemize göre tedbir nafakasında belirleyici olan kusur değil, eşlerin evlilik birliğinden doğan yardım ve geçim yükümlülüğüdür. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, birlikten doğan yükümlülüklerin boşanma davası açılmasıyla sona ermediğini, birliğin sona ermesiyle ortadan kalktığını belirtmiştir (15.03.2022, E.2019/107, K.2022/318).

7. Tedbir nafakası ne zamandan itibaren ödenir?

Uygulamada tedbir nafakasına kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir ve boşanma kararı kesinleşinceye kadar sürer. Dava öncesi dönem için TMK m.197 kapsamındaki ayrı yaşama nafakası düşünülebilir; ayrıntılar için tedbir nafakasının başlangıç tarihi yazımıza bakabilirsiniz.

8. Ayrı yaşama nafakası için gelirimin olmaması şart mı?

Hayır. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ayrı yaşamada haklı bulunan eş için bağımsız nafakaya hükmedilmesinde gelirin bulunmamasının aranmadığını, gelirin yalnızca miktarın belirlenmesinde dikkate alınacağını belirtmiştir (25.03.2021, E.2017/2415, K.2021/347); ölçütün kusur değil ayrı yaşamada haklılık olduğunu da vurgulamıştır (29.11.2022, E.2020/366, K.2022/1619).

Yoksulluk Nafakasının Şartları

Yoksulluk nafakası boşanmanın en çok tartışılan mali sonucudur. Şartların ayrıntısı için yoksulluk nafakası (TMK 175) yazımıza bakabilirsiniz.

9. Yoksulluk nafakasının şartları nelerdir?

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” (TMK m.175/1). Üç şart vardır: talep, boşanma yüzünden yoksulluğa düşme ve talep edenin kusurunun diğerinden ağır olmaması.

10. Çalışıyorum; yine de nafaka alabilir miyim?

Alabilirsiniz. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, “Asgari ücretle çalışmak tek başına yoksulluk nafakasını engelleyen bir durum değildir.” diyerek eşit kusurlu ve asgari ücretle çalışan kadının nafaka talebinin reddini bozmuştur (21.03.2018, E.2017/2-1584, K.2018/503). Gelir, nafakanın miktarında dikkate alınır; ayrıntılar için çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

11. Eşit kusurlu eş nafaka alabilir mi?

Evet. Kanun yalnızca talep edenin kusurunun “daha ağır olmamasını” arar (TMK m.175/1); eşit kusurda bu şart gerçekleşir. Yukarıda anılan Hukuk Genel Kurulu kararındaki dosyada da eşler eşit kusurlu bulunmuştu (YHGK 2018/503 K.; ikincil kaynak).

12. Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması gerekir mi?

Hayır. “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” (TMK m.175/2). Kusursuz eş de şartları varsa yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü olabilir.

Miktar Nasıl Belirlenir?

Kanunda nafaka için sabit bir tutar veya oran yoktur. Mahkemenin ölçütleri için nafaka nasıl hesaplanır yazımıza bakabilirsiniz.

13. Nafaka miktarını ne belirler?

Yoksulluk nafakası yükümlünün “malî gücü oranında” belirlenir (TMK m.175/1). Hâkim hukuka ve hakkaniyete göre karar verir (TMK m.4); tarafların gelirleri, giderleri, yaşam koşulları ve evlilik süresince alışılmış yaşam düzeyi dikkate alınır.

14. Mahkeme gelirimizi nasıl araştırır?

Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını araştırır; uygulamada kolluk aracılığıyla sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırılır, SGK, banka ve tapu kayıtları istenir. Ayrıntılar için sosyal ve ekonomik durum araştırması yazımıza bakabilirsiniz.

15. Eşim gelirini gizliyor veya işten ayrıldı; ne olur?

Bizim değerlendirmemize göre nafaka yükümlülüğünden kaçmak için işten ayrılan veya gelirini gizleyen kişinin gerçek kazanç gücü dikkate alınmalıdır; bunun ispatı için kayıtlar ve tanıklar önemlidir. Ayrıntılar için nafaka yükümlüsünün kasıtlı işsizliği yazımıza bakabilirsiniz.

16. Nafaka toptan ödenebilir mi?

“Maddî tazminat ve nafakanın toptan veya durumun gereğine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.” (TMK m.176/1). Toptan ödeme tarafların anlaşmasıyla da kararlaştırılabilir; ayrıntılar için toptan nafaka ödemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Süresiz Nafaka, AYM Kararı ve 13. Yargı Paketi

Nafaka hukukunun en çok merak edilen konusu, “süresiz nafaka”nın akıbetidir. Kararın ayrıntısı için AYM süresiz nafaka kararı yazımıza bakabilirsiniz.

17. Süresiz nafaka kaldırıldı mı?

Anayasa Mahkemesi TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131). Karar 30.09.2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmü 30.06.2027’de yürürlüğe girecek şekilde ertelenmiştir. Bu tarihe kadar yoksulluk nafakasına bugünkü hükme göre karar verilir.

18. Bugün ödediğim veya aldığım nafaka kendiliğinden kesilecek mi?

Bizim değerlendirmemize göre hayır. İptal kararı kendiliğinden mevcut nafakaları sona erdirmez; kesinleşmiş nafakaların akıbetini yasa koyucunun çıkaracağı düzenleme ve onun geçiş hükümleri belirleyecektir. Ayrıntılar için mevcut nafaka otomatik kesilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

19. 13. Yargı Paketi nafaka için ne getiriyor?

Henüz bir şey getirmedi; teklif 30.10.2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmamıştır. 16.10.2026 tarihli AA haberine göre taslakta nafaka süresinin en az üç yıl olması, evlilik tarihinden dava tarihine kadar geçen sürenin yarısını aşmaması ve bazı hâllerde hâkime daha uzun süre belirleme yetkisi verilmesi öngörülüyordu. 29.10.2026 tarihli 12punto haberine göre ise isimsiz kaynaklar bu düzenlemenin yeniden çalışılmak üzere paketten çıkarıldığını aktarmıştır. Güncel durum için 13. Yargı Paketi son durum sayfamıza bakabilirsiniz.

20. Taslağa göre mevcut nafakalar ne olacaktı?

Aynı AA haberine göre taslakta, kanun yolundakiler dahil görülmekte olan davalara yeni kuralın uygulanması; kesinleşmiş nafakalarda geçmiş sürenin yeni hesapla karşılaştırılması ve geçmiş süre daha uzunsa bir yıl daha ödeme yapılıp yükümlülüğün kendiliğinden sona ermesi öngörülüyordu. Bunlar resmî metin değildir; taslağa göre hesap için süreli nafaka hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Nafaka Ne Zaman Sona Erer?

Kanun, nafakanın kendiliğinden ve mahkeme kararıyla sona erdiği hâlleri ayırır. Ayrıntılar için nafakanın kaldırılması yazımıza bakabilirsiniz.

21. Nafaka hangi hâllerde kendiliğinden biter?

İrat biçiminde ödenen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar (TMK m.176/3). Bu durumda dava açmaya gerek yoktur; ayrıntılar için nafaka alan eş yeniden evlenirse yazımıza bakabilirsiniz.

22. Hangi hâllerde mahkeme kararıyla kaldırılır?

Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Bu hâllerde dava açılması gerekir; ayrıntılar için eski eşin birlikte yaşaması nafakayı bitirir mi yazımıza bakabilirsiniz.

23. Kaldırma kararı hangi tarihten itibaren geçerli olur?

İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, somut olayda nafakanın dava tarihinden itibaren kaldırılmasını kabul etmiştir (14.11.2019, E.2017/3-1013, K.2019/1180). Bu nedenle kaldırma sebebi ortaya çıkınca davayı geciktirmemek önemlidir.

24. Nafaka yükümlüsü ödeme gücünü kaybederse ne olur?

Aynı Hukuk Genel Kurulu kararında, nafaka alacaklısının asgari ücretle çalışmaya başladığı, yükümlünün ise düzenli gelirinin bulunmadığı bir dosyada nafakanın kaldırılması oy çokluğuyla hakkaniyete uygun bulunmuş; karşı oyda kaldırma yerine indirim savunulmuştur (YHGK 2019/1180 K.; ikincil kaynak). Ödeme gücündeki değişiklik azaltma veya kaldırma davasının konusudur.

Artırma ve Azaltma

Nafaka kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değişirse miktar da değişebilir. Artırım davasının ayrıntısı için nafaka artırım davası yazımıza bakabilirsiniz.

25. Yoksulluk nafakası artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. “Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde” irat biçiminde ödenmesine karar verilen tazminat ve nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4).

26. Artırım hangi oranda yapılır?

İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, olağanüstü bir değişiklik yoksa nafakanın ÜFE oranında artırılması gerektiğini ve önceki nafaka takdirinde sağlanan dengenin korunmasını esas almıştır (16.03.2016, E.2014/3-783, K.2016/309). Olağanüstü değişiklik varsa hâkim hakkaniyete göre farklı bir artırım yapabilir.

27. Nafakaya her yıl otomatik artış konulabilir mi?

Evet. Hâkim, istem hâlinde irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini belirleyebilir (TMK m.176/5; iştirak nafakası için m.330/3). Talepte hangi endeksin ve hangi ayın esas alınacağı açıkça yazılmalıdır; ayrıntılar için nafakaya otomatik artış klozu yazımıza bakabilirsiniz.

28. Çocuk nafakası nasıl değiştirilir?

“Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.” (TMK m.331). Çocuğun okula başlaması, ciddi bir sağlık gideri veya yükümlünün gelirindeki önemli değişiklik bu kapsamdadır.

İştirak Nafakası

Çocuk için ödenen nafaka, eşler arasındaki nafakadan bağımsızdır. Kapsamı için iştirak nafakası neleri kapsar yazımıza, velayetin diğer yönleri için velayet: en çok sorulan 60 soru rehberimize bakabilirsiniz.

29. İştirak nafakasını kim öder?

Velayetin kendisine verilmediği eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Genel kural olarak “Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır.” (TMK m.327/1).

30. Çocuk adına nafaka davasını kim açar?

“Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir.” Ayırt etme gücü olmayan küçük için gerektiğinde kayyım veya vasi, ayırt etme gücüne sahip küçük de kendisi dava açabilir (TMK m.329).

31. İştirak nafakasının miktarı nasıl belirlenir?

“Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir.”; çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur ve nafaka her ay peşin ödenir (TMK m.330/1-2). Yaklaşık hesap için iştirak nafakası hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

32. İştirak nafakası ne zaman biter?

Bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre eğitimi sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m.328). Ayrıntılar için iştirak nafakası 18 yaşında biter mi yazımıza bakabilirsiniz.

Yardım Nafakası

Yardım nafakası, eşler arasındaki değil hısımlar arasındaki dayanışma yükümlülüğüdür. Ayrıntılar için yardım nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

33. Yardım nafakası nedir, kimden istenir?

“Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” Kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde bulunmalarına bağlıdır; eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır (TMK m.364).

34. Yardım nafakası davası nasıl açılır?

Dava mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır ve davacının geçinmesi için gerekli, karşı tarafın mali gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir. Yetkili mahkeme taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.365/1, 2, 6).

35. Babası ödemiyorsa dededen nafaka istenebilir mi?

Dede ve babaanne çocuğun üstsoyu olduğundan, şartları varsa yardım nafakası gündeme gelebilir (TMK m.364/1); dava mirasçılık sırası gözetilerek açılır (m.365/1). Nafakanın bir yükümlüden istenmesi hakkaniyete aykırıysa hâkim yükümlülüğü azaltabilir veya kaldırabilir (m.365/3). Ayrıntılar için dededen ve babaanneden nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

36. 18 yaşını geçmiş öğrenci çocuk nafaka alabilir mi?

Eğitimi süren ergin çocuk için ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m.328/2). Ergin çocuk bu talebi kendisi ileri sürer; ayrıntılar için reşit çocuk için eğitim nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

Ödeme, İcra ve Tazyik Hapsi

Nafaka kararı ödenmezse hem icra takibi hem de tazyik hapsi yolu vardır. Ayrıntılar için nafaka ödenmezse tazyik hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

37. Nafaka ödenmezse ne yapabilirim?

Nafaka kararı ilam niteliğindedir; ilamlı icra takibi başlatılarak yükümlünün maaşına, hesaplarına ve mallarına haciz konulabilir. Ayrıca kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; kararın gereği yerine getirilince borçlu tahliye edilir (İİK m.344).

38. Tazyik hapsi için şikâyet süresi var mı?

Evet. İcra ve İflas Kanunundaki bu tür fiiller için şikâyet, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (İİK m.347). Süre her ödenmeyen dönem için ayrı değerlendirilir.

39. Maaşa veya emekli maaşına nafaka için haciz konulabilir mi?

Evet. Nafaka alacakları için haczedilmezlik sınırları diğer borçlardan farklı uygulanır ve maaş ile emekli aylığı üzerinde haciz mümkündür. Ayrıntılar için emekli maaşına nafaka için haciz yazımıza bakabilirsiniz.

40. Eski eşime olan alacağımı nafakadan düşebilir miyim?

Kural olarak hayır. Nafaka gibi alacaklının ve ailesinin geçimi için zorunlu alacaklar, alacaklının rızası olmadıkça takas edilemez (TBK m.144). Ayrıntılar için nafakadan mahsup yazımıza bakabilirsiniz.

Usul: Yetki, Süre, Feragat ve Anlaşma

Nafaka davalarında yetki ve süre kuralları farklıdır. Mahkemenin belirlenmesi için nafaka davası hangi mahkemede açılır yazımıza bakabilirsiniz.

41. Boşandıktan sonra nafaka davası nerede açılır?

“Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.” (TMK m.177). Boşanma davasıyla birlikte istenen nafakada boşanma davasının yetkili mahkemesi (TMK m.168), yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri (TMK m.365/6) yetkilidir.

42. Boşanırken nafaka istemedim; sonradan isteyebilir miyim?

Yoksulluk nafakası boşanmadan sonra da istenebilir; ancak “Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” (TMK m.178).

43. Anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat ettim; sonradan isteyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Hâkimin onayladığı protokol hükmün parçası olur (TMK m.166/3, 184/5) ve dava içindeki feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.311). Çocuk için nafaka ise ebeveynin feragatiyle ortadan kalkmaz; ayrıntılar için nafakadan feragat eden eş yazımıza bakabilirsiniz.

44. Nafaka davaları hangi usulle görülür?

Her çeşit nafaka davası basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç). Davanın açılması tek başına mevcut nafaka borcunu durdurmaz; kaldırma veya azaltma kararı verilinceye kadar ödemeye devam etmek gerekir (bizim değerlendirmemiz).

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; her dosyada sonuç, tarafların gelirine, kusur durumuna ve ispat edilen olgulara göre değişir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Hangi nafakayı istediğinizi belirleyin. Dava sürerken tedbir, boşanmadan sonra yoksulluk, çocuk için iştirak, hısımlar için yardım nafakası.
2. Gelir ve giderleri belgeleyin. Maaş bordrosu, SGK kaydı, kira, okul, sağlık ve düzenli giderlerin belgeleri.
3. Karşı tarafın gerçek gelirine ilişkin ipuçlarını toplayın. Araç, tapu, şirket ortaklığı ve yaşam standardı; mahkemeden araştırma isteyin.
4. Dava sürerken tedbir nafakası isteyin. Hâkim geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169), yine de talebinizi açıkça yazın.
5. Otomatik artış talep edin. Gelecek yıllar için endeks ve dönemi açıkça yazın (TMK m.176/5, 330/3).
6. Süreleri kaçırmayın. Boşanmadan sonra nafaka davası için bir yıl (TMK m.178), tazyik hapsi şikâyeti için üç ay ve bir yıl (İİK m.347).
7. Ödemeyi banka yoluyla ve açıklamalı yapın. “… ayı nafakası” açıklaması ispatı kolaylaştırır.
8. Koşullar değişirse dava açın. Artırma, azaltma veya kaldırma kendiliğinden olmaz (TMK m.176/4, 331).

Sık Yapılan Hatalar

1. Süresiz nafakanın bugün kalktığını sanmak. AYM iptali 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir; o tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır.
2. Basındaki taslağı yürürlükteki kanun gibi okumak. 13. Yargı Paketi 30.10.2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmamıştır.
3. Ödemeyi kendiliğinden kesmek. Nafaka ancak mahkeme kararıyla azaltılır veya kaldırılır; aksi hâlde icra ve tazyik hapsi gündeme gelir.
4. Nafakayı elden ödemek. Ödemeyi ispat yükü borçludadır (HMK m.190).
5. Alacağı nafakadan düşmek. Nafaka alacağı, alacaklının rızası olmadıkça takas edilemez (TBK m.144).
6. Çocuğu göstermeyen eşe karşı nafakayı durdurmak. Kişisel ilişki ile nafaka ayrı yükümlülüklerdir.
7. Protokolde düşünmeden nafakadan feragat etmek. Onaylanan feragat sonradan geri alınamaz (TMK m.184/5; HMK m.311).
8. Bir yıllık süreyi kaçırmak. Boşanma kararında istenmeyen yoksulluk nafakası için süre kesinleşmeden itibaren bir yıldır (TMK m.178).

Sıkça Sorulan Sorular

Son on altı soru (45-60):

45. Birikmiş nafaka zamanaşımına uğrar mı?

Mahkeme kararına bağlanmış nafakada uygulamada on yıllık süre esas alınır (TBK m.156/2) ve nafaka her ay yeniden doğduğundan süre her taksit için ayrı işler. Ayrıntılar için nafaka borcunda zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

46. Yurt dışında yaşayan eski eşten nafaka nasıl tahsil edilir?

Başvuru Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığına iletilir; dayanak, borçlunun bulunduğu ülkeye göre 1956 New York Sözleşmesi veya Lahey sözleşmeleridir. Türkiye’deki malvarlığı üzerinden icra takibi de sürdürülebilir; ayrıntılar için yurt dışındaki eşten nafaka tahsili yazımıza bakabilirsiniz.

47. Nafakayı elden ödedim; nasıl ispatlarım?

Ödemeyi ispat yükü, ödediğini ileri süren borçludadır (HMK m.190). İcra mahkemesinde ödemenin belgeyle ispatı gerekir (İİK m.33/1); bundan sonra ödemeyi banka yoluyla ve açıklamalı yapın. Ayrıntılar için nafakayı elden ödedim, makbuz yok yazımıza bakabilirsiniz.

48. Çocuk nafakası çocuğa harcanmıyorsa hesap sorulabilir mi?

Kanunda velayet sahibinin nafakanın harcanmasına ilişkin dönemsel bir hesap verme yükümlülüğü düzenlenmemiştir. Çocuğun ihtiyaçları karşılanmıyorsa koruma önlemleri (TMK m.346) veya velayetin değiştirilmesi (TMK m.183) gündeme gelebilir; ayrıntılar için çocuk nafakası çocuğa harcanmıyor yazımıza bakabilirsiniz.

49. Kısa süren evlilikte nafaka verilir mi?

Bugünkü TMK m.175’te evlilik süresine bağlı bir alt sınır yoktur; bizim değerlendirmemize göre evliliğin süresi, hakkaniyet ve miktar değerlendirmesinde dikkate alınır. Basına yansıyan taslakta evlilik süresiyle bağlantılı bir üst sınır konuşulmuştur; ayrıntılar için kısa evlilikte nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

50. Uzun yıllar çalışmamış ev hanımı için durum farklı mı?

Bizim değerlendirmemize göre çalışma hayatına hiç girmemiş veya uzun süre ara vermiş, yaşı ilerlemiş eşte yoksulluk koşulunun gerçekleşmesi daha olasıdır. Taslak hakkındaki haberler resmî metin olmadığından kesin değildir; ayrıntılar için uzun evlilik ve ev hanımı nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

51. Çocuğu göstermeyen eşe nafaka ödemeyi kesebilir miyim?

Hayır. İştirak nafakası ile kişisel ilişki birbirinin şartı olmayan iki ayrı yükümlülüktür; nafaka ancak mahkeme kararıyla değişir (TMK m.331). Görüşme engelleniyorsa adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurulur (5395 s.K. m.41/A, 41/F); ayrıntılar için çocuğu gösteremeyen eşe nafaka kesilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

52. İşsiz kalırsam nafaka borcum düşer mi?

Kendiliğinden düşmez; azaltma veya kaldırma davası açmanız gerekir (TMK m.176/4, 331). Kendi isteğiyle gelirini azaltan yükümlünün bu durumu ileri sürmesi hakkın kötüye kullanılması yasağı çerçevesinde değerlendirilir (TMK m.2/2); ayrıntılar için nafaka ödeyen eş işsiz kalırsa yazımıza bakabilirsiniz.

53. Anlaşmalı boşanmada nafaka miktarını biz belirleyebilir miyiz?

Evet. Taraflar protokolde nafakanın türünü, miktarını ve artışını düzenleyebilir; ancak anlaşma hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5) ve hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek gerekli değişiklikleri yapabilir (TMK m.166/3).

54. Yoksulluk ve iştirak nafakası ne zaman başlar?

Uygulamada yoksulluk ve iştirak nafakası boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler; o tarihe kadar tedbir nafakası devam eder. Ayrıntılar için tedbir nafakası yoksulluk nafakasına döner mi yazımıza bakabilirsiniz.

55. Nafaka yükümlüsü ölürse birikmiş borç ne olur?

İrat biçimindeki nafaka ölümle kendiliğinden kalkar (TMK m.176/3). Bizim değerlendirmemize göre ölümden önce ödenmemiş taksitler terekenin borcudur; mirası reddetmeyen mirasçılardan istenebilir (TMK m.599, 641).

56. İştirak nafakasını doğrudan okula veya çocuğa ödeyebilir miyim?

Nafaka, kararda gösterilen kişiye, kural olarak çocuğa fiilen bakan ebeveyne ödenir (TMK m.329/1). Bizim değerlendirmemize göre karşı tarafın rızası veya mahkeme kararı olmadan okula yapılan ödeme nafaka borcundan düşülmeyebilir; takas yasağı da bulunmaktadır (TBK m.144).

57. Nafaka davasından önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. 30.10.2026 itibarıyla nafaka davaları için kanunda dava şartı olarak arabuluculuk öngörülmemiştir. Ayrıca aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 s.K. m.1/2).

58. Tedbir nafakası ödenmezse de tazyik hapsi istenebilir mi?

Evet. İİK m.344, nafakaya dair ilamların yanında tedbir kararlarının gereğini yerine getirmeyen borçluyu da kapsar; alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.

59. Velayet diğer ebeveyne geçerse iştirak nafakası ne olur?

Bizim değerlendirmemize göre önceki nafaka kararı kendiliğinden kalkmaz; çocuğu yanına alan ebeveyn hem önceki nafakanın kaldırılmasını hem de karşı taraftan nafaka bağlanmasını istemelidir (TMK m.182, 331). Velayetin değişmesi için velayet: 60 soru rehberimize bakabilirsiniz.

60. 30.06.2027’ye kadar yeni yasa çıkmazsa ne olur?

Bizim değerlendirmemize göre bu tarihte TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi yürürlükten kalkar; yerine süre ölçütü getiren bir hüküm yoksa mahkemelerin uygulaması belirsizleşir. 12punto’nun 29.10.2026 tarihli haberi, anonim kaynaklara dayanarak süresiz nafaka düzenlemesinin yeniden çalışılmak üzere paketten çıkarıldığını yazmıştır; resmî açıklama değildir. Son durum için 13. Yargı Paketi son durum yazımıza bakabilirsiniz.