Boşanma: En Çok Sorulan 100 Soru ve Kısa Cevapları (2026) — TMK 161-184, HMK ve Yargıtay Kararları

Bu rehber boşanma hakkında en çok sorulan 100 soruya, kanun maddesi ve gerektiğinde Yargıtay kararıyla desteklenen kısa cevaplar verir. Temel kurallar şunlardır: boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerinde veya son altı aydır birlikte oturdukları yerde açılır (TMK m.168); dava özel sebeplere (zina, hayata kast, suç ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı; TMK m.161-165) veya evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK m.166/1) dayanır; en az bir yıl sürmüş evlilikte anlaşmalı boşanma mümkündür (TMK m.166/3). Dava açılınca hâkim barınma, geçim ve çocuklarla ilgili geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Kusursuz veya daha az kusurlu eş maddi, kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat (TMK m.174), yoksulluğa düşecek eş yoksulluk nafakası (TMK m.175) isteyebilir; bu haklar boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.178), mal paylaşımı alacakları ise on yıllık zamanaşımına tabidir (YHGK 2016/959 K.; ikincil kaynak). Velayette belirleyici olan çocuğun yararıdır (TMK m.182).

İçindekiler

• Bu rehber nasıl kullanılır?
• Dava açmadan önce (1-7)
• Özel boşanma sebepleri (8-14)
• Evlilik birliğinin sarsılması ve kusur (15-21)
• Anlaşmalı boşanma (22-28)
• Dava süreci: dilekçe, delil, duruşma (29-35)
• Dava sürerken: geçici önlemler ve koruma (36-42)
• Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası (43-49)
• Yoksulluk nafakası (50-56)
• Maddi ve manevi tazminat (57-63)
• Mal paylaşımı, ziynet ve aile konutu (64-70)
• Karar, istinaf, temyiz, kesinleşme (71-77)
• Boşandıktan sonra (78-84)
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular (85-100)

Bu Rehber Nasıl Kullanılır?

Sorular, bir boşanma sürecinin doğal sırasına göre on iki bölüme ayrılmıştır: dava açmadan önceki kararlar, boşanma sebepleri, dava süreci, dava sürerken alınan önlemler, çocuklar, nafaka, tazminat, mal paylaşımı, kanun yolları ve boşandıktan sonrası. Her cevap ilgili kanun maddesini gösterir; ayrıntı gerektiren konularda o konuya ayrılmış rehberimize bağlantı verilmiştir. Bütün başlıkların toplu listesi için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz. Cevaplarda geçen terimlerin sade anlamları için aile hukuku sözlüğü sayfamıza bakabilirsiniz.

Dava Açmadan Önce: Mahkeme, Avukat ve Masraf

İlk yedi soru, dava açılmadan önce verilmesi gereken kararlarla ilgilidir. Yetkili ve görevli mahkemenin ayrıntısı için boşanma davasında yetkili ve görevli mahkeme yazımıza bakabilirsiniz.

1. Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yer bakımından TMK m.168’e göre “Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.”

2. Eşim başka şehirde yaşıyor; davayı kendi şehrimde açabilir miyim?

Evet. TMK m.168 “eşlerden birinin yerleşim yeri” mahkemesini yetkili saydığından, kendi yerleşim yerinizde dava açabilirsiniz. Son altı aydır birlikte oturduğunuz yer de seçeneklerden biridir.

3. Avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır. Boşanma davasını avukatsız açmak ve takip etmek mümkündür. Ancak hak düşürücü süreler, delillerin zamanında bildirilmesi ve nafaka, tazminat ve velayet taleplerinin eksiksiz yazılması teknik konulardır; ayrıntı için boşanma davası avukatla mı açılır yazımıza bakabilirsiniz.

4. Boşanma davası açmanın masrafı nedir?

Boşanma talebi kural olarak maktu harca tabidir; maddi tazminat gibi parasal talepler için ayrıca nispi harç ve davanın yürümesi için gider avansı alınır. Tutarlar her yıl değiştiğinden burada rakam vermiyoruz; hesaplama için boşanmada maktu ve nispi harç yazımıza bakabilirsiniz.

5. Param yoksa dava açabilir miyim?

Evet. Kendisini ve ailesini geçim sıkıntısına düşürmeden yargılama giderlerini ödeyemeyecek durumda olan kişi, talebinde haklı olduğuna dair kanaat verici açıklama yapması şartıyla adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334). Ayrıntılar için boşanmada adli yardım yazımıza bakabilirsiniz.

6. Boşanmak için belli bir süre evli olmak gerekir mi?

Çekişmeli boşanma için asgari bir evlilik süresi yoktur. Anlaşmalı boşanma ise ancak evlilik “en az bir yıl sürmüş ise” mümkündür (TMK m.166/3).

7. Dava açmadan önce ihtar çekmem veya arabulucuya gitmem gerekir mi?

Kural olarak hayır. İhtar yalnızca terk sebebine dayanan davada şarttır (TMK m.164). Boşanma davası için kanunda zorunlu arabuluculuk öngörülmemiştir; doğrudan aile mahkemesine başvurulur.

Özel Boşanma Sebepleri (TMK 161-165)

Kanun bazı olayları ayrı ayrı boşanma sebebi olarak saymıştır. Bu sebeplerin bir kısmında kısa hak düşürücü süreler vardır; süre geçerse genel sebebe dayanmak gerekir. Zina ve terk için özel boşanma sebepleri: zina ve terk yazımıza bakabilirsiniz.

8. Özel boşanma sebepleri nelerdir?

Zina (TMK m.161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m.162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164) ve akıl hastalığıdır (m.165). Bunlardan birine dayanılabileceği gibi, aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166/1) kapsamında da ileri sürülebilir.

9. Zina davası ne zaman açılmalı?

“Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.” (TMK m.161/2). “Affeden tarafın dava hakkı yoktur.” (m.161/3).

10. Aldatmayı nasıl ispatlarım?

Zina, cinsel birlikteliğin ispatını gerektirir; mesajlaşma veya yakın ilişki tek başına zina sayılmayabilir, ancak güven sarsıcı davranış olarak TMK m.166/1 kapsamında kusur oluşturabilir. Delillerin hukuka uygun elde edilmesi şarttır (HMK m.189/2).

11. Eşim şiddet uyguluyor; hangi sebebe dayanırım?

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış TMK m.162’de ayrı bir sebeptir; dava hakkı öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer, affeden eşin dava hakkı yoktur. Süre geçse de şiddet TMK m.166/1 kapsamında ağır kusurdur. Ayrıntılar için hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış yazımıza bakabilirsiniz.

12. Eşim suç işledi veya hapse girdi; boşanabilir miyim?

Her suç boşanma sebebi değildir. TMK m.163’e göre eşin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu nedenle onunla birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi gerekir; bu sebebe dayanan eş her zaman dava açabilir.

13. Eşim evi terk etti; ne kadar beklemeliyim?

Terk davası için ayrılık en az altı ay sürmeli ve devam etmeli; dördüncü ay bitmeden ihtar istenemez ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz (TMK m.164). Beklemek istemezseniz TMK m.166/1’e dayanabilirsiniz. Ayrıntılar için terk sebebiyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

14. Eşim akıl hastası; boşanabilir miyim?

TMK m.165’e göre eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, “hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla” dava açılabilir. Hastalık döneminde eşini yalnız bırakmanın sonuçları için hasta eşe bakmamak yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilik Birliğinin Sarsılması ve Kusur (TMK 166)

Davaların büyük çoğunluğu genel boşanma sebebine dayanır. Bu sebebin içeriği için evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımıza bakabilirsiniz.

15. “Şiddetli geçimsizlik” nedir?

Kanundaki adı evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır: “Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.” (TMK m.166/1). Hakaret, ilgisizlik, ekonomik baskı, sadakatsizlik gibi olaylar bu kapsamda değerlendirilir.

16. Daha kusurlu olan eş boşanma davası açabilir mi?

Açabilir; ancak “davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır.” Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ve çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir (TMK m.166/2).

17. Kusur nasıl belirlenir?

Hâkim, ispatlanan olayları karşılaştırarak tarafların tam, ağır, eşit veya hafif kusurlu olduğuna karar verir. Yargıtay uygulamasında affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar kusur olarak dikkate alınmaz. Ayrıntılar için boşanmada kusur nasıl belirlenir ve boşanmada affetme yazılarımıza bakabilirsiniz.

18. Dava açıldıktan sonra olanlar kusur sayılır mı?

Tartışmalıdır. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin dava açılmasıyla değil birliğin sona ermesiyle kalktığını belirtmiştir (15.03.2022, E.2019/107, K.2022/318). Buna karşılık Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bir kararında dava tarihinden sonraki olaylar dikkate alınmamış, karşı oyda aksi savunulmuştur (11.05.2015, E.2014/20330, K.2015/9692; ikincil kaynak).

19. Davam reddedildi; bir daha boşanabilir miyim?

Evet. Bir boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4; süre 7532 sayılı Kanunla bir yıla indirilmiştir).

20. Eşim boşanmak istemiyor; yine de boşanabilir miyim?

Evet. Çekişmeli davada diğer eşin rızası aranmaz; boşanma sebebini ispat etmeniz yeterlidir. Ancak siz daha ağır kusurluysanız eşiniz TMK m.166/2 uyarınca itiraz edebilir.

21. Ayrılık kararı nedir?

Boşanma sebebi ispatlanınca hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir; boşanma istenmişse ayrılığa ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa hükmedilir (TMK m.170). Ayrılık bir yıldan üç yıla kadar verilir ve süre kararın kesinleşmesiyle başlar (m.171); süre sonunda ortak hayat kurulamamışsa her eş boşanma davası açabilir (m.172).

Anlaşmalı Boşanma (TMK 166/3)

Anlaşmalı boşanma en hızlı yoldur, ama protokolün doğru hazırlanması sonradan çıkacak uyuşmazlıkları belirler. Protokol örnekleri için anlaşmalı boşanma protokolü yazımıza bakabilirsiniz.

22. Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?

Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı veya bir eş diğerinin davasını kabul etmeli; hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır (TMK m.166/3).

23. Anlaşmalı boşanma tek duruşmada biter mi?

Çoğu zaman ilk duruşmada karar verilir. Hâkim protokolde çocukların veya tarafların yararı için değişiklik yapabilir; taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir (TMK m.166/3). Kabul edilmezse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz.

24. Protokolde neler yer almalı?

Velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet ve gerekiyorsa mal paylaşımı. “Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.” (TMK m.184/5).

25. Duruşmaya yalnızca avukatım gitse yeterli mi?

Hayır. Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar (TMK m.166/3). Eşlerin her ikisi de duruşmada hazır bulunmalıdır.

26. Protokolü imzaladım; vazgeçebilir miyim?

Yargıtay uygulamasına göre taraflar, boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir; bu durumda dava çekişmeli olarak devam edebilir. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanmada iradeden dönme yazımıza bakabilirsiniz.

27. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı zorunlu mu?

Hayır; protokolde mal paylaşımı düzenlenmezse sonradan ayrı dava açılabilir. Bizim değerlendirmemize göre protokoldeki “başkaca talebimiz yoktur” gibi genel ifadeler sonradan uyuşmazlık doğurabildiğinden, mal rejimi konusu açıkça düzenlenmeli veya açıkça saklı tutulmalıdır. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

28. Evliliğimiz bir yıldan kısa; anlaşırsak ne olur?

Anlaşmalı boşanma şartı gerçekleşmez. Dava çekişmeli yürür ve hâkim, olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184/1, 184/3). Bu nedenle kısa evlilikte de boşanma sebebinin ispatı gerekir.

Dava Süreci: Dilekçe, Delil ve Duruşma

Çekişmeli boşanmada sonuç, büyük ölçüde iddiaların zamanında ve delilleriyle ileri sürülmesine bağlıdır. Sürecin aşamaları için çekişmeli boşanma süreci yazımıza bakabilirsiniz.

29. Dava dilekçesinde neler bulunmalı?

Mahkeme, taraflar, davanın konusu, vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza (HMK m.119/1). Nafaka, tazminat ve velayet talepleri ayrı ayrı yazılmalıdır.

30. Dava bana tebliğ edildi; cevap süresi ne kadar?

Cevap dilekçesi verme süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127). Bu süre içinde vakıalara ve delillere karşı savunma yapılmalıdır.

31. Karşı dava nedir, ne zaman açılır?

Davalı eş, kendi boşanma, tazminat ve nafaka taleplerini ileri sürmek için cevap dilekçesiyle birlikte karşı dava açabilir (HMK m.132). Davalı da boşanmak istiyor ve kendi kusur iddialarını ileri sürmek istiyorsa karşı davayı süresinde açmalıdır; ayrıntılar için boşanmada karşı dava yazımıza bakabilirsiniz.

32. Hangi deliller kullanılabilir?

Tanık, yazışmalar, fotoğraflar, belgeler, banka ve diğer kayıtlar. “Hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder.” (TMK m.184/4). Ancak hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller dikkate alınamaz (HMK m.189/2); ayrıntılar için boşanmada hukuka aykırı deliller yazımıza bakabilirsiniz.

33. Eşimin ikrarı veya yemin yeter mi?

Hayır. TMK m.184’e göre hâkim, boşanma olgularının varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; bu olgular hakkında taraflara yemin öneremez ve “Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz.”

34. Duruşmaya gitmezsem ne olur?

Usulüne uygun davete rağmen taraflardan hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır, ikinci kez işlemden kaldırılan dosya yenilenemez (HMK m.150). Ayrıntılar için boşanma davasında duruşmaya katılmamak yazımıza bakabilirsiniz.

35. Duruşmalar gizli yapılabilir mi?

Evet. “Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.” (TMK m.184/6).

Dava Sürerken: Geçici Önlemler ve Koruma

Boşanma davası aylarca sürebilir; bu dönemde geçim, barınma, çocuklar ve güvenlik için geçici önlemler önemlidir. Tedbir nafakası için tedbir nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

36. Dava sürerken nafaka alabilir miyim?

Evet. “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” (TMK m.169). Tedbir nafakası bu hükme dayanır.

37. Dava sürerken evde kim kalır?

Hâkim barınmaya ilişkin geçici önlem alabilir (TMK m.169). Şiddet varsa 6284 sayılı Kanun m.5 uyarınca şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi istenebilir.

38. Şiddet gördüm; ne yapmalıyım?

Kolluk, Cumhuriyet başsavcılığı veya aile mahkemesine başvurarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir isteyebilirsiniz; şiddet ayrıca suç olarak şikâyet edilebilir. Tedbirlerin türleri için 6284 koruyucu ve önleyici tedbirler yazımıza bakabilirsiniz.

39. Eşim malları satıyor veya kaçırıyor; ne yapabilirim?

Mal rejimi alacağınızı güvenceye almak için mahkemeden ihtiyati tedbir isteyebilirsiniz (HMK m.389); aile konutu için tapuya şerh konulabilir (TMK m.194). Ayrıntılar için boşanmada mallar üzerine ihtiyati tedbir yazımıza bakabilirsiniz.

40. Eşim aile konutunu benden habersiz satabilir mi?

Hayır. Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m.194/1). Malik olmayan eş tapuya aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (m.194/3).

41. Dava açmadan ayrı yaşayıp nafaka isteyebilir miyim?

Evet. Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa veya diğer eş haklı sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa hâkimden parasal katkı ve konut kullanımına ilişkin önlem istenebilir (TMK m.197/2-3). Dilekçe örneği için ayrı yaşama talep dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

42. Dava sürerken çocuk kimde kalır?

Hâkim çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169); çocuğun yararına göre geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlenir. Ayrıntılar için geçici (tedbiren) velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet, Kişisel İlişki ve İştirak Nafakası

Çocuklarla ilgili düzenlemelerde tarafların anlaşması bile hâkimi bağlamaz; ölçüt her zaman çocuğun yararıdır. Velayetin ölçütleri için boşanmada velayet kime verilir yazımıza bakabilirsiniz. Velayete özel sorular için velayet: en çok sorulan 60 soru rehberimize bakabilirsiniz.

43. Velayet kime verilir?

Kanunda anneye veya babaya öncelik tanıyan bir kural yoktur. Mahkeme boşanmaya karar verirken “olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten” sonra, çocuğun yararını esas alarak ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182). Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı, ebeveynlerin imkânları ve uzman raporları değerlendirilir.

44. Ortak velayet mümkün mü?

Kanunda açık düzenleme yoktur; ancak ikincil kaynaklarda aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi boşanma sonrası ortak velayetin kamu düzenine aykırı olmadığını kabul etmiş (20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737), Anayasa Mahkemesi de bu imkânı tanımıştır (B.No: 2018/27658, 06.10.2021). Ebeveynlerin iradesi ve çocuğun yararı birlikte aranır; ayrıntılar için ortak velayet yazımıza bakabilirsiniz.

45. Çocuğun görüşü alınır mı?

Evet. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12, görüşlerini oluşturabilecek durumdaki çocuğa kendisini etkileyen işlerde görüşünü ifade etme hakkı tanır; Yargıtay uygulamasında idrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Görüş tek başına bağlayıcı değildir. Ayrıntılar için çocuk kaç yaşında dinlenir yazımıza bakabilirsiniz.

46. Velayeti almayan ebeveyn çocuğu görebilir mi?

Evet. Velayeti kendisine verilmeyen eşle çocuk arasındaki kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararı esas alınır (TMK m.182; m.323). Mahkeme kararında, kişisel ilişkiye uyulmamasının velayetin değiştirilmesine sebep olabileceği konusunda uyarı yapılır (TMK m.182; 7343 s.K.). Ayrıntılar için kişisel ilişki hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

47. İştirak nafakası nedir, ne zaman biter?

Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). “Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder.”; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, durum ve koşullara göre eğitimi sona erinceye kadar bakım sürer (TMK m.328). Ayrıntılar için iştirak nafakası 18 yaşında biter mi yazımıza bakabilirsiniz.

48. Velayet sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. “Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.” (TMK m.183). Ayrıntılar için velayetin değiştirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

49. Eski eşim çocuğu göstermiyor; ne yapabilirim?

Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesi için yasal başvuru yolları vardır; ısrarlı engelleme velayetin değiştirilmesi sebebi olarak değerlendirilebilir (TMK m.182, 183). Uygulamadaki yolun ayrıntısı için çocuk teslimi ve kişisel ilişkinin icrası yazımıza bakabilirsiniz.

Yoksulluk Nafakası

Yoksulluk nafakası, boşanmanın en çok tartışılan sonucudur ve 2026’da önemli bir değişiklik sürecindedir. Şartlar için yoksulluk nafakası yazımıza bakabilirsiniz. Nafakaya özel sorular için nafaka: en çok sorulan 60 soru rehberimize bakabilirsiniz.

50. Yoksulluk nafakasının şartları nelerdir?

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” ve “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” (TMK m.175). Yani talep eden, boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeli ve kusuru diğer eşten ağır olmamalıdır.

51. Erkek nafaka alabilir mi?

Evet. TMK m.175 “taraf” ifadesini kullanır ve cinsiyet ayrımı yapmaz; şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası isteyebilir. Ayrıntılar için erkek eş yoksulluk nafakası alabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

52. Süresiz nafaka kaldırıldı mı?

Anayasa Mahkemesi TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131). Karar 30.09.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar hüküm yürürlüktedir; sonrası için yasal düzenleme beklenmektedir. Ayrıntılar için AYM süresiz nafaka kararı yazımıza bakabilirsiniz.

53. 13. Yargı Paketi nafakayı değiştirdi mi?

Hayır, henüz değil. Teklif 29.10.2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmamıştır. 16.10.2026 tarihli AA haberine göre taslakta nafaka süresinin en az üç yıl olması ve evlilik süresinin yarısını aşmaması öngörülüyordu; 29.10.2026 tarihli 12punto haberine göre ise isimsiz kaynaklar bu düzenlemenin yeniden çalışılmak üzere paketten çıkarıldığını aktarmıştır. Güncel durum için 13. Yargı Paketi son durum sayfamıza bakabilirsiniz.

54. Nafaka ne zaman kesilir?

İrat biçimindeki nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Ayrıntılar için nafaka alan eş yeniden evlenirse yazımıza bakabilirsiniz.

55. Nafaka artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırım veya azaltım istenebilir (TMK m.176/4). Hâkim, istem hâlinde gelecek yıllarda nafakanın ne miktarda olacağını tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebilir (m.176/5). Nafaka toptan da ödenebilir (m.176/1).

56. Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka kararı ilam niteliğindedir ve icra takibine konu edilir. Ayrıca kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.344); kararın gereği yerine getirilince borçlu tahliye edilir. Ayrıntılar için nafaka ödenmezse tazyik hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

Maddi ve Manevi Tazminat

Tazminat, kusur karşılaştırmasının doğrudan sonucudur. Maddi tazminatın şartları için boşanmada maddi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

57. Maddi tazminatın şartları nelerdir?

“Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.” (TMK m.174/1). Eşin sağladığı geçim desteği, sağlık güvencesi gibi menfaatlerin kaybı bu kapsamdadır.

58. Manevi tazminatın şartları nelerdir?

“Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.” (TMK m.174/2). Şiddet, hakaret, aldatma veya hastalıkta yalnız bırakma gibi olaylar örnek gösterilebilir.

59. Eşit kusurda tazminat alınır mı?

Maddi tazminat için kanun “kusursuz veya daha az kusurlu” olmayı aradığından eşit kusurlu taraf maddi tazminat isteyemez (TMK m.174/1). Manevi tazminatta kişilik hakkı saldırısı ve karşı tarafın kusuru aranır; uygulama için eşit kusurda tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

60. Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Miktar hâkimin takdirindedir; hâkim hukuka ve hakkaniyete göre karar verir (TMK m.4). Tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kusurun ağırlığı ve evlilik süresi dikkate alınır. İkincil kaynakta aktarılan bir dosyada bölge adliye mahkemesi 80.000 TL maddi tazminata hükmetmiş, Yargıtay ayrıca manevi tazminatın reddini bozmuştur (Y2HD 2025/2733 K.); bu tutar yalnız o dosyaya özgüdür.

61. Tazminat toptan mı, aylık mı ödenir?

Maddi tazminat ve nafaka toptan veya durumun gereğine göre irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK m.176/1-2).

62. Boşandıktan sonra tazminat isteyebilir miyim?

Evet, ama süre kısadır: “Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” (TMK m.178). Mal paylaşımı alacakları ise bu süreye değil on yıllık süreye tabidir (soru 69).

63. Hastalık, kısırlık veya engellilik kusur sayılır mı?

Hayır. İradi olmayan durumlar kusur değildir; ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay kısırlığın tek başına boşanma sebebi olmadığını belirtmiş (18.02.1991, E.1990/10764), basın haberine göre MS hastası kadının ev işlerini yapamamasını kusur saymamıştır (2022). Buna karşılık hasta eşi yalnız bırakmak kusurdur; ayrıntılar için hasta eşe bakmamak yazımıza bakabilirsiniz.

Mal Paylaşımı, Ziynet ve Aile Konutu

Mal paylaşımı, boşanma davasından ayrı kurallara ve ayrı bir zamanaşımına tabidir. Edinilmiş mallara katılma rejiminin işleyişi için boşanmada mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz. Mal paylaşımına özel sorular için mal paylaşımı: en çok sorulan 60 soru rehberimize bakabilirsiniz.

64. Hangi mal rejimine tabiyiz?

Eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçmemişse yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202). 01.01.2002 öncesinde evlenenler için bu rejim yalnız o tarihten sonraki dönem için geçerlidir; önceki dönem için mal ayrılığı hükümleri uygulanır (4722 s.K. m.10).

65. 2002’den önce evlendik; mallar nasıl paylaşılır?

Mal varlığı dönemlere ayrılır: 01.01.2002 öncesi edinimler için mal ayrılığı rejimi ve buna bağlı katkı payı talepleri, sonrası için edinilmiş mallara katılma hükümleri uygulanır (4722 s.K. m.10). Ayrıntılar için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

66. Hangi mallar paylaşılır, hangileri paylaşılmaz?

Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar (örneğin çalışma karşılığı edinimlerle alınan ev veya araç) edinilmiş maldır. Yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya, evlenmeden önceki mallar ve miras veya bağış gibi karşılıksız kazanımlar kişisel maldır (TMK m.220). Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1).

67. Düğünde takılan ziynetler kime ait?

İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli, E.2023/5704, K.2024/2402 sayılı kararına göre önce tarafların anlaşmasına, yoksa yerel örf ve âdete bakılır; bunlar da yoksa takı kime takıldıysa ona aittir, kadına veya erkeğe özgü takılar o cinse verilmiş sayılır. Ayrıntılar için ziynet kime ait yazımıza bakabilirsiniz.

68. Mal rejimi hangi tarihte sona erer?

Mahkeme kararıyla evliliğin iptali, boşanma veya mal ayrılığına geçilmesi hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Bu nedenle dava açıldıktan sonra edinilen mallar paylaşıma girmez.

69. Mal paylaşımı davasını ne zamana kadar açabilirim?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, TMK m.178’deki bir yıllık sürenin mal rejimi alacaklarına uygulanmayacağını, bu alacakların on yıllık genel zamanaşımına tabi olduğunu kabul etmiştir (05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959; ikincil kaynak; TBK m.146). Basına yansıyan 13. Yargı Paketi taslağında bu sürenin beş yıla indirilmesi konuşulmaktadır; resmî metin yoktur. Ayrıntılar için mal paylaşımında zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

70. Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte mi görülür?

Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasından ayrı bir davadır. Birlikte açılsa bile uygulamada çoğu zaman ayrılır ve boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Ayrıntılar için boşanma ve mal rejimi davalarının birleştirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Karar, İstinaf, Temyiz ve Kesinleşme

Boşanma kararı kesinleşmeden evlilik sona ermez. Kanun yollarının ayrıntısı için boşanmada temyiz yolu yazımıza bakabilirsiniz.

71. Karara nasıl itiraz ederim?

İlk derece mahkemesinin kararına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla başvurulur. “İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır.”; süre kararın taraflara usulen tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345).

72. Yargıtay’a gidilebilir mi?

Bölge adliye mahkemesinin boşanma kararlarına karşı bugün temyiz yolu açıktır; temyiz süresi ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Parasal sınırın altında kalan bazı kararlar kesin olabilir (HMK m.362). 16.10.2026 tarihli AA haberine göre 13. Yargı Paketi taslağında istinafın esastan reddettiği boşanma kararlarında temyiz kısıtı öngörülüyordu; resmî metin yoktur.

73. Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?

Kanun yolu süreleri başvurusuz geçtiğinde veya kanun yolu incelemesi tamamlandığında karar kesinleşir. Taraflar kanun yolundan feragat ederse kesinleşme daha erken gerçekleşebilir. Kesinleşme şerhi verilen karar nüfus kaydına işlenir.

74. Karar kesinleşmeden yeniden evlenebilir miyim?

Hayır. Evlilik, boşanma kararı kesinleşince sona erer; kesinleşmeden yapılan evlenme, eşlerden birinin evli bulunması nedeniyle mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/1). Kadın için ayrıca bekleme süresi vardır (soru 79).

75. Davadan vazgeçebilir miyim?

Evet. Feragat, davacının talep sonucundan vazgeçmesidir (HMK m.307) ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.311). Bizim değerlendirmemize göre feragat edilen olaylara dayanarak yeniden dava açılamaz; feragatten sonra yaşanan yeni olaylar ise yeni bir davanın konusu olabilir.

76. Dava sürerken barışırsak ne olur?

Dava feragatle sona erdirilebilir veya takip edilmeyerek işlemden kaldırılabilir (HMK m.150). Barışma, kanunda zina ve hayata kast sebepleri için açıkça düzenlenen affetme etkisi doğurabilir (TMK m.161/3, 162/3); Yargıtay uygulamasında affedilen olaylar sonradan kusur olarak dikkate alınmaz.

77. Yurt dışında boşandım; Türkiye’de geçerli mi?

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm etkisi tanınmasına bağlıdır (MÖHUK m.58); belirli şartları taşıyan kararlar nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik aracılığıyla idari yoldan da kayda işlenebilir (5490 s.K. m.27/A). Ayrıntılar için yabancı boşanma kararının tanınması yazımıza bakabilirsiniz.

Boşandıktan Sonra: Soyadı, Yeniden Evlenme ve Miras

Boşanma kesinleştikten sonra da bazı hukuki sonuçlar devam eder. İlk yapılacak işlemler için boşandıktan sonra ilk 30 gün yazımıza bakabilirsiniz.

78. Boşanınca kadın eski soyadını mı kullanır?

“Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır.” Kadın, kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkim izin verir; koca, koşulların değişmesi hâlinde iznin kaldırılmasını isteyebilir (TMK m.173).

79. Boşandıktan sonra ne zaman yeniden evlenebilirim?

Erkek için karar kesinleşince bekleme süresi yoktur. Kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe evlenemez; doğurmakla süre biter, önceki evlilikten gebe olmadığı anlaşılırsa veya eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme süreyi kaldırır (TMK m.132). Anayasa Mahkemesi bu süreye yönelik itirazı reddetmiştir (10.09.2025, E.2024/233, K.2025/181).

80. Eski eşimle yeniden evlenebilir miyim?

Evet. Bu durumda kadının bekleme süresi mahkemece kaldırılır (TMK m.132). Önceki nafaka ve mal rejimi ilişkilerinin nasıl etkileneceği için boşandığım eşle yeniden evlenmek yazımıza bakabilirsiniz.

81. Boşanan eşler birbirine mirasçı olur mu?

Hayır. “Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler.” (TMK m.181/1).

82. Dava sürerken eşim ölürse ne olur?

“Boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde” sağ kalan eş de yasal mirasçı olamaz (TMK m.181/2). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ölümle boşanma davasının konusuz kaldığını ancak kusur tespiti için davaya devam edilebileceğini kabul etmiştir (24.06.2020, E.2017/2296, K.2020/476).

83. Boşanan eş eski eşinden dul aylığı alabilir mi?

Kural olarak hayır; ölüm aylığı bakımından hak sahibi eş sayılmak için ölüm tarihinde evliliğin devam etmesi gerekir. Çocukların durumu ve istisnalar için boşanan eş dul aylığı alabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

84. Boşandıktan sonra nafaka davası nerede açılır?

“Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.” (TMK m.177).

Adım Adım Yol Haritası

1. Durumunuzu belirleyin. Anlaşabiliyor musunuz, evlilik bir yılı doldurdu mu, özel bir sebep ve süresi var mı?
2. Süreleri hesaplayın. Zina ve hayata kastta öğrenmeden itibaren altı ay; terkte ihtar takvimi; boşanmadan sonra tazminat ve nafaka için bir yıl.
3. Delilleri hukuka uygun biçimde toplayın. Mesajlar, tanıklar, belgeler; gizli kayıtlar risklidir (HMK m.189/2).
4. Talepleri eksiksiz yazın. Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet.
5. Geçici önlemleri isteyin. Tedbir nafakası, konut, çocuklar (TMK m.169); şiddet varsa 6284 tedbirleri.
6. Malları güvenceye alın. Aile konutu şerhi (TMK m.194) ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir.
7. Kanun yolu sürelerini kaçırmayın. İstinaf ve temyiz için tebliğden itibaren iki hafta.
8. Kesinleşmeden sonra işlemleri tamamlayın. Nüfus, soyadı, mal paylaşımı davası (on yıl) ve nafaka icrası.

Sık Yapılan Hatalar

1. Zina veya şiddet davasında altı aylık süreyi kaçırmak. Süre öğrenmeden başlar (TMK m.161/2, 162/2).
2. Olayları affettikten sonra dava konusu yapmak. Affedilen olaylar kusur olarak dikkate alınmaz.
3. Anlaşmalı boşanmada protokolü eksik yazmak. Ziynet ve mal rejimi açıkça düzenlenmeli veya saklı tutulmalıdır.
4. İkrara güvenmek. Tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184).
5. Gizli kayıtla ispat etmeye çalışmak. Hukuka aykırı delil dikkate alınmaz (HMK m.189/2).
6. Tazminatı boşanmadan sonraya bırakmak. Bir yıllık zamanaşımı vardır (TMK m.178).
7. Taslakları yürürlükte sanmak. 13. Yargı Paketi henüz Meclis’e sunulmamıştır; bugünkü hukuk uygulanır.
8. Kesinleşmeden yeniden evlenmek. Mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/1).

Sıkça Sorulan Sorular

Son on altı soru (85-100):

85. Boşanma davası ne kadar sürer?

Kanunda bir süre öngörülmemiştir. Anlaşmalı boşanma çoğu zaman ilk duruşmada sonuçlanır; çekişmeli davada süre tanık sayısı, bilirkişi ve sosyal inceleme raporları, istinaf ve temyiz aşamalarına göre değişir.

86. Boşanma davası açtıktan sonra evden ayrılırsam terk etmiş olur muyum?

Yargıtay uygulamasında dava açıldıktan sonra eşlerin ayrı yaşaması kural olarak terk veya kusur sayılmaz. Dava açmadan önce ayrılmak ise koşullara göre değerlendirilir; ayrıntılar için evden ayrılırsam terk sayılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

87. Eşimin telefonundaki mesajları delil olarak kullanabilir miyim?

Eşin telefonuna gizlice erişilerek elde edilen kayıtlar hukuka aykırı delil sayılabilir ve dikkate alınmayabilir (HMK m.189/2); ayrıca suç riski doğurabilir. Size gönderilen mesajlar ise kural olarak delil olarak sunulabilir.

88. Boşanmada sosyal inceleme raporu nedir?

Velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlıklarında mahkeme, çocuğun ve ebeveynlerin durumunu uzmanlara (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) inceletebilir. Rapor hâkimi bağlamaz; hâkim delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184).

89. Tanık olarak kimler dinlenebilir?

Akrabalar, komşular, arkadaşlar ve iş arkadaşları tanık olabilir. Tanığın olaylara bizzat tanık olması, duyduklarını değil gördüklerini anlatması beyanın değerini artırır.

90. Boşanma davasında çocuk tanık olabilir mi?

Yasal bir yasak bulunmamakla birlikte çocuğun ebeveynleri arasındaki davada tanıklığı çocuğun yararı bakımından dikkatle değerlendirilir; velayet konusunda çocuğun görüşü ise ayrıca ve uygun ortamda alınır.

91. Eşim davaya hiç gelmezse boşanabilir miyim?

Evet. Davalının duruşmalara katılmaması davanın yürümesini engellemez; davacı katılıyorsa yargılama sürer ve boşanma sebebi ispatlanırsa karar verilir. Taraflardan hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır (HMK m.150).

92. Yurt dışında yaşayan eşime karşı Türkiye’de dava açabilir miyim?

Evet. Sizin yerleşim yeriniz Türkiye’deyse TMK m.168 uyarınca burada dava açabilirsiniz. Yurt dışındaki eşe tebligat uluslararası usullerle yapılır ve süreyi uzatabilir.

93. Boşanma davası sırasında eşimin maaşına haciz konur mu?

Tedbir nafakası kararı icra edilebilir; ödenmezse icra takibiyle maaşa haciz konulabilir ve nafaka alacakları için haczedilemezlik sınırları farklı uygulanır. Ayrıca tazyik hapsi yolu vardır (İİK m.344); ayrıntılar için nafaka ödenmezse yazımıza bakabilirsiniz.

94. Çocuğun soyadı boşanmayla değişir mi?

Hayır. Boşanma çocuğun soyadını kendiliğinden değiştirmez. Velayet annedeyse çocuğun annenin soyadını alması ayrı bir değişiklik süreci gerektirir.

95. Hamileyken boşanma davası açılabilir mi?

Evet. Gebelik dava açmaya engel değildir. Doğacak çocuğun soybağı, velayeti ve nafakası ayrıca değerlendirilir; dava sürerken doğan çocuk bakımından TMK m.285’teki soybağı karinesi uygulanır.

96. Kadın, boşanmadan sonra evlilik soyadını kullanmaya devam edebilir mi?

Ancak hâkimden izin alırsa. Kadın, kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispat etmelidir (TMK m.173/2).

97. Boşanmadan sonra çocuk için nafaka artırılabilir mi?

Evet. İştirak nafakası, tarafların ve çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi hâlinde artırılabilir veya azaltılabilir; durumların önemli ölçüde değişmesi hâlinde hâkim istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler (TMK m.331; m.182).

98. Boşanma kararını nüfusa ben mi bildirmeliyim?

Kesinleşen boşanma kararı mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir. Yine de kaydın işlendiğini e-Devlet veya nüfus müdürlüğünden kontrol etmekte yarar vardır.

99. Anlaşmalı boşanma protokolüne sonradan uyulmazsa ne olur?

Hâkimin onayladığı protokol hükmün parçası olur. Nafaka ve tazminat gibi parasal yükümlülükler icra yoluyla istenebilir; çocuklara ilişkin düzenlemelere uyulmaması velayet ve kişisel ilişki bakımından yeni önlemlere yol açabilir (TMK m.183).

100. Bu rehberdeki bilgiler benim davama aynen uygulanır mı?

Hayır. Cevaplar kanun hükümlerini ve genel uygulamayı özetler; her dosyada sonuç, olayların kendisine, delillere ve tarafların durumuna göre değişir. Somut bir dosya için avukata danışılmalıdır.