Ziynet (Altın) Kime Ait? İspat Yükü ve ‘Kadına Özgü’ Karinesi

Düğünde takılan altın, bilezik ve benzeri ziynet eşyalarının kime ait olduğu, boşanmada en sık yaşanan uyuşmazlıklardandır. Asıl mesele genellikle ziynetin “kime ait olduğu” değil, “kimin elinde kaldığı ve nasıl ispatlanacağıdır”. Bu rehberde ziynetin mülkiyeti, “kadına özgü” karinesi ve ispat yükünü açıklıyoruz. (Ziynet iadesi davasının nasıl açılacağına dair ayrıntı için ana rehberimize bakabilirsiniz.)

Ziynet Kime Ait Sayılır?

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, düğünde takılan ziynet eşyaları -kime takılmış olursa olsun- kural olarak kadına (eşe) ait sayılır. Yani gerek kadına gerek erkeğe takılan altınlar, aksi ispatlanmadıkça kadının kişisel malı kabul edilir. Bu, uzun yıllara dayanan ve toplumsal gerçekliği gözeten bir karinedir.

“Kadına Özgü” Olmayan Takılar

Bu karinenin bir nüansı vardır: kadına özgü olmayan, erkeğe takıldığı açık olan ve niteliği gereği erkeğe ait olduğu anlaşılan takılar (örneğin erkek için takılan ve erkeğe özgü olduğu açık olan bazı parçalar) için durum farklı değerlendirilebilir. Ancak genel kural, ziynetin kadına ait sayılması yönündedir; aksini iddia eden bunu ispatlamalıdır.

İspat Yükü Kimdedir?

Ziynet uyuşmazlığında ispat yükü kritik konudur. Ziynetin kendisine ait olduğunu ve karşı tarafın elinde kaldığını/iade edilmediğini iddia eden (genellikle kadın), bu altınların varlığını ve miktarını ispatlamakla yükümlüdür. Buna karşılık, altınların iade edildiğini veya rızayla harcandığını/bozdurulduğunu iddia eden erkek, bu iddiasını ispatlamalıdır.

Ziynetin Varlığı Nasıl İspatlanır?

Ziynetin varlığını ve miktarını ispatlamak için çeşitli deliller kullanılır: düğün fotoğrafları ve videoları (takıların görüntülendiği), tanık beyanları (düğüne katılanlar), takı listesi, varsa altın alım faturaları. Düğün görüntüleri, takılan altınların cins ve miktarını göstermesi bakımından özellikle güçlü bir delildir.

“Rızayla Bozduruldu” Savunması

Erkek tarafın sık başvurduğu savunma, altınların evlilik birliği içinde ortak ihtiyaçlar için rızayla bozdurulduğu/harcandığıdır. Yargıtay’a göre, altınların kadının rızasıyla ve onun yararına/ortak yaşam için harcandığını ispatlamak erkek tarafa düşer. Sadece “harcandı” demek yeterli değildir; bu harcamanın kadının rızasıyla yapıldığı ortaya konmalıdır. İspatlanamazsa, erkek altınları iade etmekle yükümlü olur.

Ziynet Alacağının Niteliği

Ziynet iadesi talebi, mal rejimi tasfiyesinden ayrı bir taleptir; ziynet kadının kişisel malı niteliğinde olduğundan, mal paylaşımına (edinilmiş mallara) dâhil edilmez. Ziynet aynen (altının kendisi) iade edilemiyorsa, dava tarihindeki değeri (bedeli) üzerinden tahsil edilebilir. Bu yüzden talep, çoğu zaman “aynen iade, mümkün değilse bedel” şeklinde ileri sürülür.

Boşanma Davasıyla Birlikte mi, Ayrı mı?

Ziynet alacağı, boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi ayrı bir dava olarak da açılabilir. Boşanmayla birlikte istenmesi, süreç ekonomisi açısından pratiktir. Hangi yolun seçileceği, somut duruma ve delil durumuna göre değerlendirilir; önemli olan, ziynetin varlığını gösteren delillerin (özellikle düğün görüntülerinin) zamanında toplanmasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular