Ziynetlerin Kaçırıldığı İddiası: Boşanmada Altınların İspat Yükü Kimde? (TMK 6, 222, 226)

Ziynet davasında temel kural kanundadır: hakkını bir olguya dayandıran taraf o olguyu ispat eder (TMK m.6; HMK m.190/1). Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden de bunu ispatla yükümlüdür (TMK m.222/1). Düğünde takılan ziynetler karşılıksız kazanma yoluyla edinildiği için kural olarak kişisel maldır (TMK m.220/2) ve mal rejiminin tasfiyesinde her eş diğer eşte bulunan mallarını geri alır (TMK m.226/1). Yargıtay, aidiyette önce tarafların anlaşmasına, sonra ispatlanan yerel örf ve âdete, bunlar yoksa kime takıldığına bakmaktadır. Ziynetlerin karşı tarafta kaldığını veya alındığını iddia eden eş bunu ispat etmelidir; buna karşılık ziynetleri alıp bozduran tarafın bunların geri verilmemek üzere bağışlandığını ispat etmesi gerekir. Eşler arasındaki işlemlerde senetle ispat zorunluluğu yoktur, tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a).

Ziynet Kimin Malıdır? Kanuni Çerçeve

Ziynet davası çoğu zaman bir ispat davasıdır; ama önce ziynetin hukuki niteliği bilinmelidir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde edinilmiş mal, eşin rejim süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Buna karşılık eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya ile bir eşin sonradan herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kanun gereğince kişisel maldır (TMK m.220/1, 2). Düğünde takılan ziynetler bir bağışlama sonucu karşılıksız edinildiğinden kural olarak kişisel mal niteliğindedir.

Bu nedenle ziynetler, katılma alacağı hesabına giren edinilmiş mallardan ayrı tutulur ve iadesi ayrıca istenir. Mal rejiminin tasfiyesi için katılma alacağı (TMK m.231–232) ve kişisel mallar için kişisel mallar boşanmada paylaşılır mı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Düğün Takıları Kime Aittir? Yargıtay’ın 2024 Ölçütü

Kanun düğünde takılan ziynetlerin kime ait olacağını ayrıca düzenlemez. Bu boşluk yargı kararlarıyla doldurulmuştur. TBB Dergisi 2025, sayı 178’te aktarıldığı üzere Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 4.4.2024 tarihli ve E.2023/5704, K.2024/2402 sayılı kararında şu sıralamayı benimsemiştir: “Taraflar arasında ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda anlaşma mevcut ise paylaşım bu anlaşmaya göre gerçekleştirilir.” Anlaşma yoksa “yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse bu kurala göre paylaşım gerçekleştirilir.” “Aksi takdirde erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir.”

Bu ölçüt, ziynetlerin aidiyetini belirler; kimde kaldığı sorusunu ise cevaplamaz. Aidiyet ispat edilse bile ziynetin karşı tarafta bulunduğu veya onun tarafından alındığı ayrıca ispat edilmelidir. Aidiyet konusundaki genel yaklaşım için düğün takıları kime kalır yazımıza bakabilirsiniz.

İspat Yükü Kimdedir?

Kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Medenî Kanun da her tarafın hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğunu düzenler (TMK m.6). Ziynet davasında bu kural, her iddia için ayrı ayrı uygulanır.

Aidiyet hiçbir tarafça ispat edilemezse kanun bir çözüm öngörür: eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m.222/2). Ayrıca bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (m.222/3). Bu nedenle ziynetin kişisel mal olduğunu, yani düğünde bağış olarak edinildiğini gösteren delillerin dosyaya konması, ziynetin katılma alacağı hesabına çekilmesini önler.

Uygulamada en çok tartışılan nokta, ziynetlerin evden ayrılırken kimde kaldığıdır. Yargıtay bu konuda bir fiili karineden hareket etmektedir. Fiili karine, kanunda düzenlenmiş bir karine değil; hayatın olağan akışından çıkarılan bir sonuçtur. Kanuni karinelerde karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir (HMK m.190/2); fiili karine ise somut delillerle çürütülebilir.

“Ziynetleri Götürmüş Sayılır” Karinesi ve Olağan Dışı Ayrılık

TBB Dergisi 2025, sayı 178’teki makalede aktarıldığına göre Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 5.7.2023 tarihli ve E.2023/191, K.2023/703 sayılı kararında ziynetlerin kadının üzerinde veya kolayca ulaşabileceği bir yerde bulunmasını olağan durum olarak kabul etmiş ve “Bunların erkeğin zilyetlik ve korunmasına terk edilmesi olağan durumla bağdaşmaz.” demiştir. Makalede, bu fiili karine nedeniyle evden ayrılan kadının ziynetlerini götürdüğünün kabul edildiği; ancak kadının evden olağan dışı biçimde ayrılması hâlinde ispat dengesinin değiştiği belirtilmiştir.

Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmesi önemlidir. Boşanma davasında delil toplama için boşanma davası için delil nasıl toplanır, şiddet hâlinde koruma kararı için 6284 koruma kararı ve evden eşya alınması için boşanma sürecinde evden eşya alma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bozdurulan veya Harcanan Ziynetler

Evlilik içinde ziynetlerin bozdurulup ev, araç veya borç ödemesi için kullanılması sık karşılaşılan bir durumdur. Ziynetin rızayla verilmesi, onun bağışlandığı anlamına gelmez. Bağışlama, karşılıksız kazandırma iradesini gerektiren bir sözleşmedir (TBK m.285) ve bunu iddia eden taraf ispatla yükümlüdür (TMK m.6). TBB Dergisi 2025, sayı 178’te aktarılan Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.12.2014 tarihli ve E.2014/26823, K.2014/26223 sayılı kararında, ziynetlerin “iade edilmemek koşuluyla verildiği kanıtlanmadıkça” kocanın bunları “borçları için bozdurulup harcanması; onu iade borcundan kurtarmaz” denilmiştir.

Bozdurulan ziynetle edinilen mal için mal rejimi kuralları ayrıca önem taşır. Katkı payı ve değer artış payı gibi alacaklar için katkı payı alacağı (TMK m.227) ve değer artış payı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ziynetler Hangi Delillerle İspat Edilir?

Bir hakkın doğumu, devri veya itfası amacıyla yapılan hukuki işlemler belirli bir değeri aşıyorsa senetle ispat edilmelidir (HMK m.200/1). Bu parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir (HMK Ek m.1). Ancak altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba ve kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Bu istisna, ziynet davalarında tanık delilini merkezî hâle getirir. Fotoğraf, film, görüntü ve ses kayıtları ile elektronik ortamdaki veriler de belge niteliğindedir (HMK m.199).

Tanık delili için tanık listesi süresinde verilmelidir; listede gösterilmeyen kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240/2). Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa, dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Yemin delili için boşanma davasında yemin delili yazımıza bakabilirsiniz.

İkrarın ve Savunmanın Etkisi

Tarafların veya vekillerinin mahkeme önünde ikrar ettikleri vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez; maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemez (HMK m.188/1-2). Boşanma davasında tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz; ancak bu kural boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olgular için öngörülmüştür (TMK m.184/3). Ziynetlerin kimde olduğu gibi malvarlığına ilişkin vakıalarda genel ikrar kuralı önem kazanır.

Ziynet Davası: Görev, Talep ve Bedel

Aile mahkemeleri, Türk Medenî Kanununun İkinci Kitabına göre aile hukukundan doğan dava ve işlere bakar (4787 s.K. m.4/1). Ziynetlerin iadesi talebi, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava olarak ileri sürülebilir. Dava dilekçesinde ziynetler tür, adet ve gram olarak ayrı ayrı gösterilmeli; öncelikle aynen iade, bu mümkün olmazsa bedel istenmelidir. Bedelin hangi tarihteki değere göre belirleneceği talepte açıkça yazılmalıdır.

Uzun süren davalarda altının değeri değişebileceği için bedel talebinin kısmi olarak açılması ve HMK m.109/4’e göre artırılması gündeme gelebilir. Talep artırımı için HMK m.109/4 talep artırım dilekçesi, ziynet iadesi davasının açılışı için ziynet iadesi davası nasıl açılır ve ziynet eşyalarının iadesi davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dava Dilekçesinde Ziynet Listesi Nasıl Hazırlanır?

Dava dilekçesinde iddianın dayanağı olan bütün vakıaların açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği ve açık bir talep sonucu yer almalıdır (HMK m.119/1-e, f, ğ). Ziynet davasında bu kural, her takının ayrı ayrı gösterilmesi anlamına gelir. Aşağıdaki tablo bir listeleme biçimini örnek olarak gösterir.

Tabloda gram ve ayar bilgisi bilinmiyorsa bilirkişi incelemesi istenmelidir (HMK m.266). Abartılı miktar beyanı, ispat edilen kısmın da güvenilirliğini zedeleyebilir. Talep sonucunda her kalem için aynen iade, olmazsa bedel istendiği açıkça yazılmalıdır.

Nişan Takıları ve Nişanın Bozulması (TMK m.122–123)

Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların diğer nişanlıya verdikleri alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m.122). Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123).

Nişan takıları için nişan bozulursa takı iadesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Yolu Neden Sınırlıdır? (TCK m.167)

Ziynetlerin eş tarafından alınması çoğu zaman şikâyet konusu yapılmak istenir. Ancak Türk Ceza Kanunu, yağma ve nitelikli yağma hariç malvarlığına karşı suçların haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenmesi hâlinde ilgili eş hakkında cezaya hükmolunmayacağını düzenler (TCK m.167/1-a). Aynı kural üstsoy, altsoy ve bu derecedeki kayın hısımları ile aynı konutta yaşayan kardeşler için de geçerlidir (m.167/1-b, c). Haklarında ayrılık kararı verilmiş eşler bakımından ise ceza, şikâyet üzerine yarı oranında indirilir (m.167/2).

Bu nedenle ziynetlerin geri alınmasında asıl yol çoğu zaman hukuk davasıdır. Ceza soruşturmasında toplanan tutanaklar ise hukuk davasında delil olarak değerlendirilebilir. Şahsi cezasızlık sebebi, fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmaz; yalnızca ilgili akraba hakkında ceza verilmesini engeller. Ziynetlerin iadesi veya bedeli için açılacak hukuk davasında aynı olaylar, TMK m.6 ve HMK m.190’daki genel ispat kurallarına göre değerlendirilir. Bu ayrım, şikâyetin takipsizlikle sonuçlanmasının ziynet davasını kendiliğinden etkilemeyeceğini de gösterir.

Şiddet Hâlinde Kişisel Eşyaların Teslimi (6284 m.8/7)

Şiddet veya şiddet tehlikesi nedeniyle evden ayrılmak zorunda kalan kişi için 6284 sayılı Kanun ayrı bir imkân öngörür. Tedbir kararı verilmesi hâlinde, talep üzerine ilgililere kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır (6284 m.8/7). Bu yolla teslim alınan veya teslim alınamayan eşyaya ilişkin kolluk tutanakları, ziynetlerin kimde kaldığı konusunda sonradan delil olarak kullanılabilir. 6284 kapsamındaki başvurular ile kararların icrası için yapılan işlemlerden hiçbir masraf alınmaz (6284 m.20/1).

Ziynet Davası Adım Adım

Davalı taraf için de aynı adımlar önemlidir. Ziynetlerin götürüldüğünü veya iade edildiğini gösteren tanıklar, mesajlar ve görüntüler süresinde delil olarak gösterilmelidir. Mal paylaşımıyla birlikte yürütülen dosyalarda süreler için mal paylaşımı davasında zamanaşımı ve çeyiz eşyaları için çeyiz eşyaları kime aittir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Taraflar İçin Kontrol Listesi

Ziynetlerinin iadesini isteyen taraf için:

• Ziynetlerin kendisine takıldığını gösteren düğün ve nişan görüntülerini ve fotoğrafları güvenceye alın.
• Takı anını ve ayrılış anını bizzat gören tanıkları belirleyin; tanık listesi bir kez verilir (HMK m.240/2).
• Ayrılışın ani veya zorla olduğunu gösteren kolluk, sağlık veya 6284 kayıtlarını toplayın.
• Karşı tarafın ziynetlere ilişkin mesajlarını ve beyanlarını saklayın.
• Ziynetleri tür, adet ve gram olarak listeleyin; abartılı beyandan kaçının.

Ziynetlerin iadesi istenen taraf için:

• Ziynetlerin karşı tarafça götürüldüğünü veya iade edildiğini gösteren tanık ve belgeleri belirleyin.
• Bağışlama iddiasında bulunacaksanız ispat yükünün sizde olduğunu unutmayın (TBK m.285; TMK m.6).
• Mahkeme önünde yapılan beyanların ikrar niteliği taşıyabileceğini gözetin (HMK m.188).
• Takıların bir kısmının size takıldığını ve size ait olduğunu ileri sürecekseniz bunu delilleriyle gösterin.

Sık Yapılan Hatalar

• Aidiyet ile kimde kaldığı sorusunu karıştırmak: Ziynetin size ait olduğunu ispat etmek, karşı tarafta kaldığını ispat etmek anlamına gelmez.
• Planlı ayrılıkta “hepsi evde kaldı” demek: Fiili karine nedeniyle somut delil olmadan bu iddia güçlükle ispat edilir.
• Tanık listesini eksik vermek: Listede gösterilmeyen kişi tanık olarak dinlenemez (HMK m.240/2).
• Ziynetleri toplu ve belirsiz istemek: Tür, adet ve gram tek tek gösterilmelidir.
• Düğün görüntülerini saklamamak: Görüntüler belge niteliğindedir ve bilirkişi incelemesinin temelidir (HMK m.199, 266).
• “Birlikte bozdurduk” savunmasının sonucunu bilmemek: Bu beyan ziynetlerin alındığını kabul anlamına gelebilir; bağışlama ayrıca ispat edilmelidir.
• Ziynetleri katılma alacağı içinde istemek: Ziynet kural olarak kişisel maldır; iadesi ayrıca istenir (TMK m.220, 226).
• Yalnız ceza şikâyetine güvenmek: Eşler arasında yağma dışı malvarlığı suçlarında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167).

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

• Ziynetlerin aidiyetini anlaşma, örf ve âdet ve kime takıldığı ölçütlerine göre değerlendiririz.
• Ayrılış koşullarını gösteren kolluk kayıtları, tanıklar ve yazışmalarla karine dengesini kurarız.
• Düğün görüntülerinin bilirkişi incelemesini ister, gerekirse dava öncesinde delil tespiti yaptırırız.
• Ziynetleri tür, adet ve gram olarak gösteren, aynen iade ve bedel talepli dava dilekçesini hazırlarız.
• Bağışlama savunmasına karşı ispat yükünü ve delilleri ortaya koyarız.
• Davalı tarafı temsil ettiğimiz dosyalarda ziynetlerin iade edildiğini veya götürüldüğünü gösteren delilleri sunarız.

Ziynet alacağı, delil tespiti veya boşanmayla birlikte ziynet talebi için Hukukçular Evi Ankara ofisine 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye düğün görüntülerini, varsa kuyumcu fişlerini ve ayrılış günüyle ilgili kayıtları getirmeniz yeterlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ziynetlerin bende olmadığını kim ispat eder?

Ziynetlerin karşı tarafta kaldığını veya onun tarafından alındığını iddia eden taraf ispat eder (TMK m.6; HMK m.190/1). Yargıtay’ın fiili karinesi nedeniyle somut deliller önemlidir.

Düğün takıları kime aittir?

Yargıtay 2. HD’nin 2024 kararına göre önce tarafların anlaşmasına, sonra ispatlanan yerel örf ve âdete, bunlar yoksa kime takıldığına bakılır (aktaran: TBB Dergisi 2025, sayı 178).

Ziynetler mal paylaşımına girer mi?

Kural olarak hayır. Karşılıksız kazanılan değerler ve kişisel kullanım eşyası kişisel maldır (TMK m.220); her eş diğer eşte bulunan mallarını geri alır (TMK m.226/1).

Evden aniden kovuldum, durum değişir mi?

Olağan dışı ayrılık, ziynetlerin götürüldüğüne ilişkin fiili karineyi etkiler. Kolluk kaydı, 6284 başvurusu ve tanıklar bu durumu gösterebilir.

Altınlarla ev aldık, geri isteyebilir miyim?

Bağışlandığı ispat edilmedikçe iade borcu sürer; bağışlamayı iddia eden ispat eder (TMK m.6; TBK m.285).

Ziynetler tanıkla ispat edilebilir mi?

Evet. Eşler ile kayınbaba, kaynana, gelin ve damat arasındaki işlemlerde senetle ispat zorunluluğu aranmaz, tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a).

Düğün videosu delil olur mu?

Evet. Film, görüntü ve elektronik veriler belgedir (HMK m.199); takıların türü ve miktarı bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir (HMK m.266).

Dava açmadan delilleri koruyabilir miyim?

Evet. Delilin kaybolma veya zorlaşma ihtimali varsa delil tespiti istenebilir (HMK m.400).

Ziynet davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde (4787 s.K. m.4/1).

Ziynet davası boşanmadan ayrı açılabilir mi?

Evet. Boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava olarak açılabilir.

Aynen iade mi istenir, bedel mi?

Öncelikle aynen iade, mümkün olmazsa bedel istenir; bedelin hangi tarihteki değere göre belirleneceği talepte açıkça yazılmalıdır.

Altın fiyatı artarsa talebimi artırabilir miyim?

31.07.2026’dan itibaren kısmen dava edilen alacak, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4). Islah da ayrı bir yoldur (HMK m.176).

Eşim altınlarımı aldı, şikâyet edebilir miyim?

Ayrılık kararı verilmemiş eşler arasında yağma dışındaki malvarlığı suçlarında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-a). Asıl yol hukuk davasıdır.

Nişan bozulursa takılar geri istenir mi?

Alışılmışın dışındaki hediyeler verenler tarafından geri istenebilir; dava hakkı nişanın sona ermesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.122, 123).

Mahkemede “altınları birlikte bozdurduk” demek ne sonuç doğurur?

Mahkeme önündeki ikrar edilen vakıa ispat gerektirmez ve maddi hata dışında ikrardan dönülemez (HMK m.188). Bağışlama ise ayrıca ispat edilmelidir.

Şiddet nedeniyle evden çıktım, eşyalarımı nasıl alırım?

Tedbir kararı verilmesi hâlinde, talep üzerine kişisel eşya ve belgeleriniz kolluk marifetiyle teslim edilir (6284 m.8/7); bu başvurulardan masraf alınmaz (6284 m.20/1).

Kime ait olduğu ispat edilemeyen ziynet ne olur?

Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (TMK m.222/2).

Tanık listesini sonradan tamamlayabilir miyim?

Hayır. Listede gösterilmeyen kişi tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240/2).

Delil tespiti için hangi şart aranır?

Hukuki yarar aranır; delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır (HMK m.400/2).

Erkeğe takılan altınlar kime kalır?

Anlaşma ve örf-âdet yoksa, Yargıtay’ın 2024 ölçütüne göre erkeğe takılan ve ekonomik değer taşıyan şeyler kural olarak kendisine aittir (aktaran: TBB Dergisi 2025, sayı 178).