Eşit Kusurlu Olunca Tazminat Alınır mı? Kusur Dengesi

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, boşanmaya sebep olan olaylarda taraflar eşit kusurluysa, eşit kusurlu eş lehine maddi veya manevi tazminata hükmedilmez. Çünkü TMK m. 174, tazminat için talep edenin “kusursuz veya daha az kusurlu” olmasını arar. Ancak kusurlu da olsa daha az kusurlu eş tazminat alabilir; ayrıca eşit kusur, yoksulluk nafakası hakkını engellemez. Bu rehberde eşit kusurda tazminatı açıklıyoruz.

Eşit kusurda tazminat alınır mı?

Hayır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, boşanmaya sebep olan olaylarda taraflar eşit kusurlu bulunursa, eşit kusurlu eş lehine maddi veya manevi tazminata hükmedilemez. Çünkü Türk Medeni Kanunu m. 174, tazminat talep eden tarafın “kusursuz veya daha az kusurlu” olmasını arar; eşit kusur bu şartı karşılamaz. Bu nedenle her iki tarafın da eşit derecede kusurlu olduğu tespit edilirse, taraflar birbirinden tazminat alamaz.

Neden eşit kusurda tazminata hükmedilmez?

TMK m. 174/1 maddi tazminat için “kusursuz veya daha az kusurlu taraf”, m. 174/2 manevi tazminat için ise “kusurlu olan diğer taraftan” ifadesini kullanır. Bu ifadeler, tazminat alacak tarafın diğerinden daha az kusurlu (veya kusursuz), tazminat ödeyecek tarafın ise daha kusurlu olmasını gerektirir. Eşit kusur durumunda hiçbir taraf diğerinden “daha az kusurlu” sayılamayacağından, kanunun aradığı temel koşul gerçekleşmez ve tazminat talebi reddedilir.

Daha az kusurlu eş tazminat alabilir

Tazminat için tam kusursuzluk şart değildir; talep edenin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması yeterlidir. Yani bir eş kusurlu olsa dahi, diğerine kıyasla daha az kusurluysa tazminat talep edebilir. Örneğin bir tarafın hafif, diğer tarafın ağır kusurlu olduğu bir boşanmada, daha az kusurlu (hafif kusurlu) eş, ağır kusurlu eşten tazminat isteyebilir. Belirleyici olan mutlak kusursuzluk değil, kusurların karşılaştırılmasıdır.

Kusur nasıl belirlenir, yanlış tespitin sonucu

Kusur, boşanma davasında toplanan tüm delillerin (tanık, belge, mesajlaşma vb.) değerlendirilmesiyle belirlenir; mahkeme tarafların davranışlarını inceleyerek her birinin kusur derecesini tespit eder. Hakaret, tehdit, şiddet, aldatma, ekonomik baskı gibi olgular ağır kusur sayılabilir. Kusur tespiti tazminat sonucunu doğrudan belirlediğinden, hatalı bir kusur belirlemesi bozma sebebidir: taraflar eşit kusurluyken bir tarafın ağır kusurlu sayılıp diğeri lehine tazminata hükmedilmesi Yargıtay tarafından bozulur.

Tazminat ile yoksulluk nafakasında kusur farkı

Önemli bir ayrım vardır: tazminat (TMK m. 174) için talep edenin kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir; eşit kusurlu eş tazminat alamaz. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175) için ise talep edenin kusurunun “daha ağır olmaması” yeterlidir; bu nedenle eşit kusurlu eş, diğer şartları taşıyorsa yoksulluk nafakası talep edebilir. Yani eşit kusur, tazminat hakkını engellese de yoksulluk nafakası hakkını kural olarak engellemez. Bu ayrım, boşanmanın mali sonuçları açısından kritik olduğundan, kusur durumunuzu bir aile hukuku avukatıyla değerlendirmeniz yararlı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşit kusurda tazminat alınır mı?

Hayır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, boşanmaya sebep olan olaylarda taraflar eşit kusurlu bulunursa, eşit kusurlu eş lehine maddi veya manevi tazminata hükmedilemez. Çünkü Türk Medeni Kanunu m. 174, tazminat talep eden tarafın ‘kusursuz veya daha az kusurlu’ olmasını arar. Eşit kusur, bu şartı karşılamaz. Bu nedenle her iki tarafın da eşit derecede kusurlu olduğu tespit edilirse, taraflar birbirinden tazminat alamaz.

Eşit kusurda neden tazminata hükmedilmez?

TMK m. 174/1 maddi tazminat için ‘kusursuz veya daha az kusurlu taraf’, m. 174/2 manevi tazminat için ise ‘kusurlu olan diğer taraftan’ ifadesini kullanır. Bu ifadeler, tazminat alacak tarafın diğerinden daha az kusurlu (veya kusursuz), tazminat ödeyecek tarafın ise daha kusurlu olmasını gerektirir. Eşit kusur durumunda hiçbir taraf diğerinden ‘daha az kusurlu’ sayılamayacağından, kanunun aradığı temel koşul gerçekleşmez ve tazminat talebi reddedilir.

Kusurlu ama daha az kusurlu eş tazminat alabilir mi?

Evet. Tazminat için tam kusursuzluk şart değildir; talep edenin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması yeterlidir. Yani bir eş kusurlu olsa dahi, diğer eşe kıyasla daha az kusurluysa tazminat talep edebilir. Örneğin bir tarafın hafif, diğer tarafın ağır kusurlu olduğu bir boşanmada, daha az kusurlu (hafif kusurlu) eş, ağır kusurlu eşten tazminat isteyebilir. Belirleyici olan mutlak kusursuzluk değil, kusurların karşılaştırılmasıdır.

Kusur mahkemede nasıl belirlenir?

Kusur, boşanma davasında toplanan tüm delillerin (tanık beyanları, belgeler, mesajlaşmalar vb.) değerlendirilmesiyle belirlenir. Mahkeme, tarafların evlilik birliğine ilişkin davranışlarını inceler ve her birinin boşanmaya katkısını (kusur derecesini) tespit eder. Hakaret, tehdit, fiziksel şiddet, aldatma, ekonomik baskı, bağımlılık gibi olgular ağır kusur olarak değerlendirilebilir. Kusur dereceleri (tam, ağır, eşit, az kusur) belirlendikten sonra tazminat talepleri buna göre karara bağlanır.

Yanlış kusur tespiti tazminatı nasıl etkiler?

Kusur tespiti, tazminat sonucunu doğrudan belirlediğinden, hatalı bir kusur belirlemesi bozma sebebi oluşturur. Örneğin taraflar aslında eşit kusurluyken, mahkemenin bir tarafı ağır kusurlu sayarak diğer taraf lehine tazminata hükmetmesi Yargıtay tarafından bozulur. Aynı şekilde, daha az kusurlu bir eşin ağır kusurlu sayılıp tazminattan mahrum bırakılması da hatalıdır. Bu nedenle kusurun somut delillere dayalı ve doğru biçimde belirlenmesi büyük önem taşır.

Eşit kusurlu eş nafaka da alamaz mı?

Burada önemli bir ayrım vardır: tazminat ile yoksulluk nafakasının kusur şartı farklıdır. Tazminat (TMK m. 174) için talep edenin kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir; eşit kusurlu eş tazminat alamaz. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175) için ise talep edenin kusurunun ‘daha ağır olmaması’ yeterlidir; bu nedenle eşit kusurlu eş, diğer şartları taşıyorsa yoksulluk nafakası talep edebilir. Yani eşit kusur, tazminat hakkını engellese de yoksulluk nafakası hakkını kural olarak engellemez.

Tazminat için kusursuzluk mu, az kusur mu gereklidir?

Tazminat için mutlak kusursuzluk aranmaz; ‘kusursuz veya daha az kusurlu olma’ yeterlidir. Yani bir eş, evlilik birliğine ilişkin bazı kusurlu davranışları olsa bile, diğer eşe göre daha az kusurluysa tazminat talep edebilir. Önemli olan, tazminat talep eden eşin boşanma sebebindeki kusurunun karşı tarafa oranla daha hafif olmasıdır. Bu değerlendirme her somut olayda ayrı ayrı yapılır; bu nedenle kusur oranının doğru ortaya konması, tazminat hakkı açısından belirleyicidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.