Eşin İlgisizliği Boşanma Sebebi Olur mu? Duygusal İhmal, Kusur ve İspat

“Kavga yok, şiddet yok, aldatma yok — ama yıllardır aynı evde iki yabancı gibiyiz.” Aile mahkemelerinde en çok anlatılan, en az belgelenen tablo budur. Peki hukuk bu tabloyu tanır mı? Evet: ilgisizlik, TMK’da özel bir sebep olarak sayılmasa da TMK m.185’in yüklediği birlik yükümlülüklerinin ihlali olarak değerlendirilir ve sürekliliğe ulaştığında TMK m.166/1 kapsamında boşanma sebebi oluşturur. Ancak bu dosyaların kaderi ispat aşamasında belirlenir. Bu rehberde ilgisizliğin hukuki karşılığını, terkten farkını, ispat yollarını ve tazminat boyutunu anlatıyoruz. Genel sebebin çerçevesi için şiddetli geçimsizlik rehberimize, kusur derecelerinin tümü için bu yazıya bakın.

İlgisizlik Hukuken Neyin Adıdır?

Kanun “ilgisizlik” diye bir sebep saymaz; ancak TMK m.185 ve m.186 eşlere somut yükümlülükler yükler: birliğin mutluluğunu birlikte sağlamak, birbirine yardımcı olmak, çocukların bakım ve eğitimine beraberce özen göstermek, birliğin giderlerine güçleri oranında katılmak. Bu yükümlülüklerin sistematik biçimde ihmal edilmesi hukuken birlik görevlerinin yerine getirilmemesi olarak adlandırılır ve boşanma davalarında kusur olarak yazılır.

Uygulamada ilgisizlik başlığı altında değerlendirilen davranışlar:

Duygusal ihmal. Eşin hastalığında, kaybında veya kriz anlarında yanında olmama; iletişimi tümüyle kesme; günlerce konuşmama.

Ev ve çocuk sorumluluklarının tamamen bir tarafa bırakılması. Çocuğun okul, sağlık, bakım süreçlerine hiç katılmama; ev düzeninin tümüyle tek eşe yüklenmesi.

Sosyal hayattan dışlama. Eşi ortak sosyal ortamlarda yok sayma, aile ilişkilerinden koparma.

Ekonomik katkının kesilmesi. TMK m.186/3 uyarınca birliğin giderlerine güç oranında katılma borcunun ihmali. Bunun ağırlaşmış hâli ekonomik şiddettir; sınırı bu rehberde ele aldık.

İlgisizlik ile Terk Aynı Şey Değil

Bu ayrım pratikte sıkça karıştırılır. Terk (TMK m.164), eşin ortak konuttan fiilen ayrılması veya haklı sebep olmaksızın dönmemesi hâlidir; altı aylık ayrılık, dördüncü ay dolmadan istenemeyen ihtar ve ihtardan sonra iki aylık bekleme gibi katı bir prosedüre bağlıdır. İlgisizlik ise eşin fiilen evde bulunduğu, ancak birliğin yükümlülüklerini yerine getirmediği tabloyu anlatır; ihtar prosedürüne tabi değildir ve doğrudan TMK m.166/1 kapsamında ileri sürülür. Halk arasında “duygusal terk” denen durum, hukuken terk değil, genel sebep kapsamında ilgisizliktir.

Üçüncü bir kavram da ayrı yaşama hakkıdır: TMK m.197 uyarınca ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş, ayrı yaşama hakkını kullanır ve bu terk sayılmaz. Ayrıntısı için TMK m.197 rehberimize bakın.

En Zor Kısım: İspat

İlgisizlik dosyalarının zayıf noktası şudur: şiddette darp raporu, aldatmada otel kaydı vardır; ilgisizlikte ise ortada “olmayan bir şey” ispatlanmaya çalışılır. Bu nedenle strateji, yokluğu değil, tek taraflılığı belgelemektir:

Tanık beyanı. Bu dosyaların bel kemiğidir. Komşular, akrabalar ve ortak arkadaşlar; eşin ev hayatına, çocuklara ve sosyal ilişkilere katılmadığını doğrudan gözlemleyen kişiler dinletilir. Hâkim “ilgisizdi” ifadesini değil, somut örnekleri arar: hangi olayda, ne zaman, nasıl davrandı.

Tek taraflılığın kâğıt izleri. Okul veli toplantısı kayıtları, hastane refakat kayıtları, aşı-kontrol takipleri, kreş kayıt belgeleri, veli izin formları — bunlarda sürekli tek ebeveynin görünmesi güçlü bir örüntü delilidir.

Mesajlaşma örüntüsü. Cevapsız bırakılan mesajlar, günlerce süren sessizlik dönemleri, taleplere verilen ret yanıtları; hukuka uygun yolla elde edilmiş olmak kaydıyla dosyaya girer. Delil hukukunun sınırları için bu rehbere bakın.

Ekonomik kayıtlar. Ortak giderlerin tek taraflı karşılandığını gösteren banka hareketleri, fatura ödemeleri, kira ve okul ödemeleri.

Uzman raporu. Aile mahkemesi bünyesindeki psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı raporları; özellikle çocukla ilişki boyutunda belirleyici olur.

Kusur, Tazminat ve Nafaka Sonuçları

Kusur. Sürekli ilgisizliği ispatlanan eş kusurlu bulunur; ancak dosyada tek taraf nadiren kusursuz çıkar. Hâkim, karşılıklı davranışları ağırlığına göre derecelendirir. Eşit kusur çıkması hâlinde maddi tazminat talebi reddedilir; bu dengenin ayrıntısı için eşit kusur rehberimize bakın.

Manevi tazminat için ek eşik. TMK m.174/2 manevi tazminatı, boşanmaya sebep olan olayların kişilik hakkına sarsıcı saldırı niteliği taşımasına bağlar. Sıradan geçimsizlik veya salt ilgisizlik bu eşiği çoğu zaman aşmaz; ilgisizliğe aşağılama, sistematik yok sayma veya kamu önünde küçük düşürme eklendiğinde manevi tazminat gündeme gelir. Çerçevesi için tazminat rehberimize bakın.

Yoksulluk nafakası. TMK m.175 “kusuru daha ağır olmamak” koşulunu arar; ilgisizliği ispatlanan eş ağır kusurlu bulunursa nafaka talep hakkını kaybedebilir.

Sık Rastlanan Kombinasyonlar

İlgisizlik pratikte nadiren tek başına gelir. Dosyalarda genellikle şu birleşimlerle karşılaşılır: ilgisizlik + eşin ailesine öncelik verme (bkz. eş ailesinin müdahalesi), ilgisizlik + ekonomik katkının kesilmesi, ilgisizlik + bağımlılık (bkz. bağımlılık rehberimiz), ilgisizlik + güven sarsıcı davranış. Dilekçede bu olguları ayrı ayrı ve tarihleriyle kurmak, tek bir “ilgisizdi” cümlesinden çok daha etkilidir.

Karşı Cephe: İlgisizlikle Suçlanan Eş

Savunmanın güçlü eksenleri: uzun çalışma saatleri veya şehir dışı görev gibi haklı sebeplerin ortaya konması; ilgi ve katkının fiilen sürdüğünü gösteren karşı deliller (ortak fotoğraflar, tatil kayıtları, ödeme belgeleri, çocuk etkinliklerine katılım); ve karşı tarafın kendi kusurlu davranışlarının dosyaya taşınması. Ayrıca geçmişte barışma ve birlikte yaşamanın sürdüğü dönemler varsa, o döneme kadarki olayların affedilmiş sayılabileceği savunması ileri sürülebilir; ayrıntısı için af rehberimize bakın.

⚖️ Güncel not: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Geçiş döneminde mevcut nafaka kararları ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: AYM süresiz nafaka kararı (2026).

İlgisizliği Somutlaştırmak: Dört Kategori

“İlgisiz davrandı” ifadesi tek başına hiçbir şey ispatlamaz. Mahkeme, soyut nitelemeleri değil somut olayları değerlendirir. Bu nedenle ilgisizlik iddiası, ölçülebilir davranış kategorilerine ayrılmalıdır.

İlgisizlik ile Terk Arasındaki Sınır

İki kavram sürekli karıştırılır; oysa hukuki rejimleri tamamen farklıdır.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: terk hukuki sebebine dayanmak isteyen taraf, ihtar şartını yerine getirmemişse davası bu sebepten reddedilebilir. Buna karşılık aynı olgular, ilgisizlik ve evlilik birliğinin sarsılması kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle dilekçede kademeli kurgu tercih edilmelidir.

Karşı Cephe: İlgisizlikle Suçlanan Eşin Savunması

Bu iddiaya karşı savunma, “ilgisiz değildim” demekle kurulmaz. Etkili savunma üç eksende yürütülür:

1. Karşı delil sunmak. Ev giderlerine katkıyı gösteren dekontlar, çocukla geçirilen zamana ilişkin kayıtlar, hastane ziyaretlerini gösteren belgeler. İddia somutlaştırıldıysa, savunma da somut olmalıdır.
2. Objektif engeli göstermek. Uzun çalışma saatleri, şehir dışı görevlendirme, vardiyalı çalışma veya sağlık sorunu gibi durumlar belgelenmelidir — bordro, görevlendirme yazısı, sağlık raporu.
3. Karşı tarafın katkısını ortaya koymak. Kopuşun karşılıklı olduğu veya karşı tarafın davranışlarından kaynaklandığı gösterilirse, kusur eşitlenebilir ya da karşı tarafa kayabilir.

İspat bakımından iki sınır hatırlatılmalıdır. Birincisi: affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar kusur olarak değerlendirilmez. Uzun süre önce yaşanmış ve sonrasında evlilik sürdürülmüş olaylara dayanmak, bu itirazla karşılaşır. İkincisi: dava tarihinden sonraki olaylar kusur belirlemesinde esas alınmaz; dava sonrası gelişmeler için ayrı bir yol izlenmesi gerekir.

Son olarak sonuçlar bakımından: ilgisizlik tek başına ispatlandığında dahi, boşanma kararı için ortak hayatın çekilmez hâle geldiğinin ortaya konması gerekir. Bu nedenle dilekçede yalnızca ilgisizlik olgusuna değil, bunun evlilik birliği üzerindeki somut etkisine de yer verilmelidir.

Kusur derecelerinin tazminat ve nafaka üzerindeki etkisi için boşanmada kusur rehberimize, kendi taleplerinizi aynı dosyada ileri sürmek için karşı dava usulü ve süresi için karşı dava rehberimize bakabilirsiniz.

İspatın Özel Rejimi: TMK m.184

İlgisizlik iddiasının en kırılgan yönü ispattır ve bu konuda boşanma davalarına özgü, genel usul kurallarından ayrılan bir hüküm vardır.

TMK m.184’e göre hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe, bunları ispatlanmış sayamaz. Madde ayrıca şunları öngörür: hâkim, bu olgular hakkında gerek re’sen, gerek istem üzerine taraflara yemin öneremez; tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder. Duruşma, taraflardan birinin istemi üzerine gizli yapılabilir.

Bu rejimin ilgisizlik dosyalarındaki üç sonucu şudur.

Birincisi — yemin yolu kapalıdır. Boşanmanın dayandığı olgular bakımından yemin önerilemez. Bu, “ispatlayamıyorsam yemin teklif ederim” seçeneğini ortadan kaldırır; ispat tanık ve belge üzerinden kurulmalıdır.

İkincisi — ikrara güvenilemez. Karşı tarafın “evet, ilgisizdim” beyanı hâkimi bağlamaz. Kusur, dosyaya sunulan olgularla tespit edilir.

Üçüncüsü — sayı değil içerik. “Serbestçe takdir” ilkesi gereği tanık sayısı belirleyici değildir. Somut bir olayı tarihiyle ve ayrıntısıyla anlatan bir beyan, genel ifadelerle konuşan üç beyandan daha ağırlıklıdır.

Neden bu madde ilgisizlikte kritik? Çünkü ilgisizlik, şiddet ya da aldatma gibi tek bir olayla değil, süreklilik gösteren bir davranış biçimiyle ortaya çıkar. Vicdanî kanaat, bu sürekliliği gösteren olgu yığınından doğar; tek bir belge yeterli olmaz.

Tanık Delilinin Usulü: HMK m.240, m.241 ve m.248

İlgisizlik iddiası büyük ölçüde tanık beyanıyla ispatlanır. Bu nedenle tanık usulüne ilişkin kurallar dosyanın kaderini belirler.

Listenin üç zorunlu unsuru — HMK m.240. Tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların adı ve soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Aynı madde iki yasak getirir: bu listede gösterilmemiş olan kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.

İlgisizlik dosyalarında vakıa unsuru özellikle önemlidir: hangi tanığın hangi somut olaya ilişkin dinletileceği yazılmalıdır. “Evliliğin genel durumu hakkında” gibi bir ifade bu şartı karşılamaz.

İkinci liste yasağı kamu düzenindendir ve hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Bu nedenle ilk liste eksiksiz hazırlanmalıdır.

Mahkemenin daraltma yetkisi — HMK m.241. Mahkeme, gösterilen tanıklardan bir kısmının tanıklığı ile ispat edilmek istenen husus hakkında yeter derecede bilgi edindiği takdirde, geri kalanların dinlenilmemesine karar verebilir. Bu nedenle tanıkların aynı olayı tekrarlamaması, her birinin farklı bir döneme veya olguya tanıklık etmesi tercih edilir.

Hısımlar çekinebilir — HMK m.248. Tanıklar kişisel sebeplerle tanıklıktan çekinebilir; bu sebepler arasında nişanlılık, evlilik bağı — bu bağ kalksa dahi — ve üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı yer alır. İlgisizlik iddiasının tanıkları çoğu zaman aile bireyleri olduğundan, liste yalnız hısımlara dayandırılmamalıdır.

Çekinme usulü — HMK m.252. Tanıklıktan çekinen kimse, çekinme sebebini ve bu sebebi haklı gösterecek delilini, dinleneceği günden önce yazılı veya davet edildiği duruşmada sözlü olarak bildirmek zorundadır. Sebeplerini önceden bildirmiş tanık belli günde mahkemeye gelmek zorunda değildir.

Dava Açmadan Önceki Yol: TMK m.195

İlgisizlik iddiası çoğu zaman evliliği bitirme kararının değil, bir çözüm arayışının ifadesidir. Kanun bu arayış için ayrı bir yol öngörmüştür.

TMK m.195’e göre evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler.

Maddenin devamı hâkimin izleyeceği sırayı gösterir: hâkim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin yardımını isteyebilir. Hâkim, gerektiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri alır.

İlgisizlik bu maddenin kapsamındadır. Çünkü m.185 uyarınca eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır; m.186 uyarınca birliği eşler beraberce yönetirler ve birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar. İlgisizlik, bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesidir.

Bir sonraki basamak — TMK m.197: eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir. Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, istem üzerine parasal katkı, konut ve ev eşyasından yararlanma ile malların yönetimine ilişkin önlemleri alır.

Dosya bakımından değeri. m.195 kapsamında yapılmış bir başvuru, sonradan açılacak boşanma davasında tarihli bir kayıt oluşturur: sorunun ne zaman ortaya çıktığını ve çözüm arandığını gösterir.

Kusur Sonuçları, Görev, Yetki ve Süre

İlgisizlik iddiasının kabul edilmesi hâlinde doğacak sonuçlar ve dosyanın usulü, kusur değerlendirmesine bağlıdır.

Kusur itirazının şartı ve sınırı — TMK m.166/2: davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Maddî tazminat — TMK m.174/1: mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Kusurun yanında menfaat kaybı ve illiyet bağı da gösterilmelidir; eşit kusurlu eş maddî tazminat isteyemez.

Manevî tazminat — TMK m.174/2: ölçüt menfaat kaybı değil, kişilik hakkına yönelmiş saldırıdır. Salt üzülmüş olmak yeterli değildir; somut bir saldırı gösterilmelidir. Ayrıca TMK m.176/2 uyarınca manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez; yalnız toptan hükmedilebilir.

Yoksulluk nafakası — TMK m.175: eşik daha geniştir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir; ayrıca nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Yani eşit kusurlu eş tazminat alamaz ama yoksulluk nafakası isteyebilir.

Görev ve yetki. Dava aile mahkemesinde görülür. TMK m.168’e göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Yetki kesin olmadığından itiraz, cevap süresi içinde ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir.

Süre — TMK m.178: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Süre karar tarihinden değil kesinleşmeden işler ve def’i olarak ileri sürülmelidir.

Terditli Kurgu: Neden Tek Sebebe Bağlanmamalı?

İlgisizlik iddiası, kanunda özel bir boşanma sebebi olarak sayılmamıştır. Bu nedenle talep, tek bir dayanağa bağlanmak yerine kademeli kurulmalıdır.

Özel sebepler tahdidîdir. TMK m.161-165 arasında sayılan sebepler sınırlı sayıdadır; bu maddelerde yer almayan bir olgu özel sebep olarak ileri sürülemez. İlgisizlik de bu sayımda bulunmaz.

Asıl dayanak — TMK m.166/1: evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. İlgisizlik iddiası bu genel sebep altında değerlendirilir.

Terk ile sınır. İlgisizlik uzun süreli bir fiilî ayrılığa dönüşmüşse TMK m.164 gündeme gelebilir. Ancak terkin kendine özgü bir usulü vardır: ihtar, süreler ve ihtarın içeriği bakımından katı şartlar aranır. Bu nedenle talep, önce m.164, kabul edilmezse m.166/1 olacak biçimde kademeli yazıldığında, ihtar usulünde bir eksiklik çıksa dahi aynı olgular genel sebep altında değerlendirilir.

Fer’î talepler ayrı yazılmalı. Tazminat ve nafaka talepleri, kusur tablosunun nasıl şekilleneceği baştan bilinemeyeceğinden dava dilekçesinde ayrı ayrı gösterilmelidir; aksi hâlde sonradan m.178’deki bir yıllık süre işlemeye başlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin bana hiç ilgi göstermemesi boşanma sebebi midir?

Evet, koşulları varsa. İlgisizlik TMK’da özel bir sebep olarak sayılmamıştır; ancak TMK m.185 eşlere birbirinin mutluluğunu esas tutma ve birliğin yükümlülüklerini birlikte yerine getirme borcu yükler. Bu borcun sürekli ihmali, TMK m.166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması sayılır.

İlgisizlik ile terk arasındaki fark nedir?

Terk (TMK m.164), eşin ortak konuttan fiilen ayrılması ve ihtar sürecine bağlı özel bir sebeptir. İlgisizlik ise eş evde olduğu hâlde birliğin duygusal, sosyal ve fiili yükümlülüklerini yerine getirmemesidir; ayrı bir ihtar prosedürüne tabi değildir ve genel sebep kapsamında değerlendirilir.

İlgisizliği nasıl ispatlarım?

Tanık beyanları (komşu, akraba, ortak arkadaş), tek taraflı yürütülen ev ve çocuk sorumluluklarını gösteren belgeler, okul-hastane kayıtlarında yalnızca bir ebeveynin görünmesi, mesajlaşmalar ve sosyal medya kullanım örüntüsü kullanılır. Hâkim soyut ‘ilgisizdi’ beyanını değil, somut olay örgüsünü arar.

Ekonomik katkı yapmamak ilgisizlik sayılır mı?

Ortak giderlere katılmama TMK m.186/3’ün ihlalidir ve boşanmada kusur oluşturur; ancak niteliği farklıdır. Gelire el koyma, çalışmayı engelleme, temel ihtiyaç için para vermeme gibi davranışlar ekonomik şiddet başlığında değerlendirilir ve 6284 kapsamındaki tedbirlere de konu olur.

İlgisizlik tazminat ve nafaka doğurur mu?

Kusur belirlemesine bağlıdır. Sürekli ilgisizliği ispatlanan eş kusurlu bulunursa TMK m.174 kapsamında maddi ve manevi tazminat gündeme gelir; ancak manevi tazminat için ilgisizliğin kişilik hakkına sarsıcı saldırı düzeyine ulaşması aranır. Yoksulluk nafakasında ise TMK m.175’in ‘kusuru daha ağır olmamak’ koşulu belirleyicidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.