Deterjan ve Temizlik Ürünlerinde Piyasa Gözetimi 2026: Etiket, İçerik Veri Belgesi, Biyobozunurluk, SEA Tehlike Etiketi, Kapsül Ambalaj, Toplatma ve İdari Para Cezası — Deterjanlar Hakkında Yönetmelik m.5, 12, 14; SEA m.36; 7223 m.11, 16, 20; Çevre Kanunu m.20/1-y

Deterjan, çamaşır suyu, yumuşatıcı ve genel temizlik ürünlerinin piyasa gözetimini Ticaret Bakanlığı yapar. Dayanak, AB’nin 648/2004 sayılı Tüzüğü dikkate alınarak çıkarılan Deterjanlar Hakkında Yönetmelik (RG 27.01.2018-30314; değişiklik RG 11.01.2022-31716) ile 7223 sayılı Kanundur. Tüketiciye satılan ambalajda ürün ve sorumlu firma bilgisi, bileşen yüzdeleri, alerjenler, dozaj ve tıbbi personel için içerik veri belgesinin edinileceği adres Türkçe yer alır. Zararlı sınıftaki ürünlerde ayrıca SEA Yönetmeliğine göre tehlike etiketi, gerektiğinde çocuk emniyetli kapak ve sıvı kapsüllerde özel ambalaj aranır. Dezenfeksiyon iddialı ürünler Sağlık Bakanlığının biyosidal ruhsatına, el sabunu ve şampuan kozmetik mevzuatına tabidir. Uygunsuzlukta ciddi risk dışında en az on iş günü savunma süresi verilir; toplatma, piyasaya arz yasağı ve 2026’da 60.830 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar idari para cezası gündeme gelir, tehlikeli kimyasal kurallarına aykırılıkta Çevre Kanunu m.20/1-(y) de uygulanabilir. 7223 kararlarına karşı dava süresi altmış gündür. Bu yazı ürün ayrımını, etiket ve içerik kurallarını, biyobozunurluğu, ithalatı, rolleri, cezaları ve savunmayı anlatıyor.

Deterjan mı, Biyosidal mi, Kozmetik mi? Temizlik Ürününün Tabi Olduğu Rejim

Deterjanlar Hakkında Yönetmelik deterjanı, insan vücudunun temizliği dışında yıkama ve temizleme işlemlerinde kullanılması amaçlanan, sabun veya diğer yüzey aktif maddeleri içeren ve evlerde, kurumlarda ya da sanayide kullanılmak üzere piyasaya arz edilen her fiziksel formdaki madde veya karışım olarak tanımlar; yumuşatıcılar ve genel temizleyiciler de tanımın içindedir (m.4/1-c). Uzman personelin evsel alan dışında kullandığı ürünler endüstriyel ya da kurumsal deterjandır (m.4/1-ç).

“İnsan vücudunun temizliği dışında” ibaresi kozmetik sınırını çizer: vücudu temizleme amaçlı el sabunu, şampuan ve duş jeli kozmetiktir (Kozmetik Ürünler Yön. m.4/1-ö) ve piyasaya arzdan önce ulusal veri tabanı üzerinden TİTCK’ye bildirilir (m.16/1); ayrıntı için kozmetik etiketinde zorunlu bilgiler yazımıza bakılabilir. İkinci sınır biyosidal üründür: zararlı organizmaları kimyasal yolla yok etmek veya kontrol etmek amacıyla aktif madde içeren ürün Sağlık Bakanlığının ruhsatı veya tescili olmadan piyasaya arz edilemez (Biyosidal Ürünler Yön. m.4/1-c, 5/1-a). Yönetmelik, biyosidal etki oluşturması amaçlanmayan yıkama sıvılarının dezenfektanlar grubuna girmediğini açıkça yazar (Ek-V).

Değerlendirmemize göre ayrımı çoğu zaman etiket ve reklamdaki vaat belirler: “kir ve yağı çözer” diyen ürün deterjandır; “bakterilerin %99,9’unu öldürür” diyen ürün biyosidal iddia taşır. Çamaşır suyu yetkili kuruluşlar listesinde deterjanlar arasında sayılır; dezenfeksiyon iddiası eklenirse ruhsat sorusu doğar. Ayrıntı için internetten dezenfektan satmak ve biyosidal ürünlerde ruhsat yazılarımıza bakılabilir.

Deterjanda Yetkili Kuruluş Kim? Ticaret, Çevre ve Sağlık Bakanlıklarının Rolü

Deterjanlar Hakkında Yönetmelik 27.01.2018’de o dönemki Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanmış, AB’nin 648/2004 sayılı Tüzüğü dikkate alınarak hazırlanmıştır (m.18). 11.01.2022 tarihli değişiklikle dayanağına 7223 sayılı Kanun eklenmiş; piyasa gözetimi ve denetiminin Ticaret Bakanlığınca bu Yönetmelik ve 7223’e göre yürütüleceği, aykırılıkta 7223 ve ilgili diğer mevzuattaki yaptırımların uygulanacağı düzenlenmiştir (m.4/1-a, 19, 20). Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi “deterjanlar, havuz kimyasalları” grubunu Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğüne verir; çamaşır suyu, tuz ruhu, lavabo açıcı ve oto şampuanı da bu gruptadır. Sahada bölge müdürlükleri denetler, yaptırımı risk değerlendirme komisyonu belirler (PGD Yön. m.9, 10, 11/2).

SEA Yönetmeliğini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütür ve bu Bakanlık yetkili mercidir (m.4/1-gg, 53); ancak deterjanlar için “ilgili kurum” Ticaret Bakanlığıdır (m.4/1-ö) ve denetimi ilgili kurumlar yapar (m.47). KKDİK de deterjanlar ve kuvvetli asit veya baz içeren temizlik ürünleri için o tarihteki adıyla Gümrük ve Ticaret Bakanlığını ilgili kurum sayar; Ek-17 kısıtlamalarını ilgili kurumlar, diğer hükümleri Çevre Bakanlığı denetler (m.4/1-o, 62/1).

GÜBİS’te Deterjan İlanı Var mı? 2026 Verileri

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre dönemde 18 ilan vardır; tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve sekizi oyuncak, altısı bebek ve çocuk giyimi, ikisi kırtasiye, biri spor ürünü, biri çocuk ayakkabısı grubundadır. Deterjan ve temizlik ürünleri grubunda bu dönemde GÜBİS ilanı yoktur. İlanların hepsinde önlem piyasaya arz yasağı ve toplatmadır, hiçbirinde ceza bilgisi yer almaz.

Ticaret Bakanlığının 21.07.2026 tarihli duyurusuna göre 2026’nın ilk altı ayında deterjanın da aralarında sayıldığı ürün gruplarında 4.704 firma denetlenmiş ve 8,6 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır; duyuru cezanın ürün gruplarına dağılımını vermez. Önlem kararları ilan edilir ve bilgi sisteminde yayımlanır (7223 m.16/8; PGD Yön. m.14/5); güncel dağılım GÜBİS ilan istatistiklerinde izlenebilir.

Deterjan Etiketinde Zorunlu Bilgiler: Yönetmelik m.14 ve Ek-7

Deterjan Yönetmeliği SEA’nın etiket hükümlerini saklı tutar (m.14/1); zararlı sınıftaki deterjanda iki etiket katmanı birlikte bulunur. Tüketiciye satılan ambalajda aşağıdaki bilgiler okunaklı, görünür, silinmez ve Türkçe olarak yer alır (m.14/2, 14/6).

Standart çamaşır yükü ağır kir deterjanında 4,5 kg, hafif kir deterjanında 2,5 kg kuru kumaştır (Ek-7 B). Halka sunulmayan endüstriyel ve kurumsal deterjanlarda eşdeğer bilgi teknik veri belgesi veya güvenlik bilgi formuyla veriliyorsa Ek-7 A bilgileri zorunlu değildir. Etiket eksikliği ürün güvenli olsa bile uygunsuzluktur; ancak Kanun önce eksikliğin giderilmesini, giderilmezse önlem alınmasını öngörür (7223 m.16/4; PGD Yön. m.11/5). Süreler için Türkçe etiket ve belge eksikliği yazımıza bakılabilir.

İçerik Veri Belgesi, İnternetteki Bileşen Listesi ve Zehir Danışma Bilgisi

İmalatçı, talep eden her sağlık personeline Ek-7 C’deki içerik veri belgesini gecikmeksizin ve ücretsiz verir; Bakanlıkça yetkilendirilen kamu kurumu da belgeyi isteyebilir ve bilgiler gizli tutulup yalnızca tıbbi amaçla kullanılır (m.12/3). Sağlık personeli, tanı ve tedavi amacıyla hareket eden ve meslek sırrına bağlı hekim veya onun yönetimindeki kişidir (m.4/1-i). “Tıbbi personel için içerik bilgi formu” diye de anılan bu belgede içerikler ağırlıkça azalan sırayla “%10 ve üzeri”, “%1–10”, “%0,1–1” ve “%0,1’den az” aralıklarında; ortak kimyasal veya IUPAC adı, varsa INCI adı ve CAS numarasıyla yazılır (Ek-7 C). Aynı liste, yüzde ve CAS numarası çıkarılarak imalatçının internet sitesinde herkese açık ve güncel tutulur (Ek-7 D).

Bu belgeyi iki başka yükümlülükten ayırmak gerekir. Güvenlik bilgi formu, zararlı karışımın alıcısına verilen tedarik zinciri belgesidir (KKDİK m.27). SEA’ya 10.12.2020 tarihli değişiklikle eklenen ve 01.01.2025’te yürürlüğe girmesi öngörülen 44/A maddesi ise üretici ve ithalatçıların zararlı karışımları piyasaya arz etmeden önce bileşim ve zararlılık bilgisini Sağlık Bakanlığı Ulusal Zehir Danışma Merkezine vermesini, usul ve formatın Sağlık Bakanlığınca belirlenmesini öngörür. Bu madde mevzuat.gov.tr’deki güncel SEA metninde görünmemektedir ve fiilî usulünü doğrulayamadık; güncel uygulama Sağlık Bakanlığından teyit edilmelidir.

Biyobozunurluk, Fosfat ve Yasaklı Maddeler: Formülde Neye Bakılır?

Yüzey aktif maddeler, referans yöntemi TS EN ISO 14593 olan testlerden birinde 28 gün içinde en az %60 nihai biyolojik parçalanma göstermelidir; çözünmüş organik karbon yöntemlerinde sınır %70’tir (m.6/1; Ek-3). Ölçütü sağlamayan madde için yalnız endüstriyel veya kurumsal deterjan imalatçıları istisna isteyebilir; birincil parçalanması %80’in altında kalan maddeye istisna verilmez (m.6/2-3; Ek-2). Ek-5’teki tek istisna kaydı 27 Haziran 2019’a kadar ve belirli endüstriyel uygulamalarla sınırlıdır; değerlendirmemize göre tüketici deterjanında biyobozunurluk eksikliği istisnayla aşılamaz.

Testler TS EN ISO/IEC 17025 veya iyi laboratuvar uygulaması ilkelerine uygun laboratuvarlarda yapılır (m.10, 11/2). İmalatçı test sonuçlarını ve kamuya açık olmayan sonuçları kullanma hakkını gösteren belgeleri hazır tutar (m.12/1-2). Kontrolde referans yöntem Ek-8’dedir; yetkin laboratuvarın ilk testi uygunluğu gösteriyorsa imalatçıya tekrar veya ek test ücreti yüklenmez (m.13/1). Kısıtlanmış madde Ek-17’ye aykırı olarak piyasaya arz edilemez (KKDİK m.57/1). Fason sözleşmesi bu belgelere erişimi güvenceye almalıdır.

SEA Tehlike Etiketi, Çocuk Emniyetli Kapak ve Kapsül Deterjan

Aşındırıcı veya göz hasarına yol açabilen deterjan SEA’ya göre zararlı sınıflandırılır. İmalatçı, ithalatçı ve alt kullanıcı ürünü arzdan önce sınıflandırır, tedarikçiler etiketler ve ambalajlar; dağıtıcı zincirdeki sınıflandırmayı kullanabilir ve kurala uygun etiketlenmemiş ürün piyasaya arz edilemez (SEA m.6/1-a, ç, d, h). Tedarikçi kavramı dağıtıcıyı da kapsar (m.4/1-dd); kendi markasıyla satan market zinciri de etiketin muhatabıdır. Etikette tedarikçinin adı, adresi ve telefonu, nominal miktar, ürün kimliği, zararlılık işaretleri, uyarı kelimesi, zararlılık ve önlem ifadeleri Türkçe yer alır (m.19). “Toksik değildir”, “Zararsızdır”, “Ekolojiktir” gibi sınıflandırmayla tutarsız ifadeler etikette ve ambalajda kullanılamaz (m.27/4). Sınıflandırma bilgileri son tedarikten itibaren en az on yıl saklanır (m.49/1).

Halka sunulan zararlı ürünün ambalajı çocukları cezbedecek veya gıdayla karıştırılacak tasarımda olamaz (m.36/2-a). Başlıca akut toksik Kategori 1–3, hedef organ toksisitesi Kategori 1 veya cilt aşındırıcı Kategori 1 ürünlerde, %3 ve üzeri metanol veya %1’in üzerinde diklorometan içerenlerde çocuk emniyetli kapak zorunludur; yetkili makam standarda uygunluk sertifikası isteyebilir (m.36/2-b; Ek-2, 3.1). Belirli sınıflarda dokunsal uyarı aranır (Ek-2, 3.2).

Zararlı sınıftaki ve tüketicilere yönelik sıvı çamaşır kapsülleri için ilave kurallar vardır (m.36/2-ç; Ek-2, 3.3): dış ambalaj opak veya karanlık olmalı, görünür yerde “P102 Çocukların erişiminden uzak tutunuz” ifadesini taşımalı, kendiliğinden ayakta durmalı ve çocukların açmasını zorlaştıran, iki elin koordineli hareketini gerektiren bir kapakla kapanmalıdır. Kapsül ise ağza alındığında en geç 6 saniyede tiksinme oluşturan bir ajan içermeli, 20 °C’deki suda sıvıyı en az 30 saniye tutmalı ve en az 300 N baskıya dayanmalıdır.

Private Label, Fason Üretim, İthalat ve E-Ticaret: Kim İmalatçı Sayılır?

Deterjan Yönetmeliği; üreticiyi, ithalatçıyı, kendi hesabına çalışan ambalajcıyı ve deterjanın etiketini düzenleyen veya değiştireni imalatçı sayar; imalatçı Türkiye’de yerleşik olmalı ve uygunluktan sorumludur (m.4/1-d, 5/4-5). 7223 de ürünü kendi markasıyla arz eden ithalatçı ve dağıtıcıyı imalatçı sayar (m.11/1; PGD Yön. m.17/1). Fason ürettirdiği deterjanı kendi markasıyla satan market zinciri bu nedenle belge saklama, seri üretimde uygunluk, parti numarası, adres, Türkçe talimat ve düzeltici önlem gibi imalatçı yükümlülüklerini taşır (7223 m.7/1). Değerlendirmemize göre denetimde ilk muhatap marka sahibidir; fason üreticiyle ilişki sözleşme ve rücuyla çözülür.

İthalatçı arzdan önce imalatçının yükümlülüklerini teyit eder, adını ve adresini ürüne koyar, Türkçe bilgiyi sağlar ve belgeleri on yıl saklar (7223 m.9/1-b, ç, e, h); imalatçının Türkiye’de yerleşik olması şartı nedeniyle Deterjan Yönetmeliği bakımından da imalatçıdır. Toptancı ve market dağıtıcıdır: Türkçe talimatı ve imalatçı bilgisini doğrular, uygun olmadığını bildiği ürünü satamaz, depolama koşullarını korur (m.10/1); istenen tedarikçi bilgisini on iş günü içinde vermezse imalatçı sayılır (m.11/2). Ayrıntı için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası yazımıza bakılabilir.

İnternetten satışta, Türkçe dil seçeneği veya Türkiye’ye gönderim gibi koşullardan biri varsa satış Türkiye’yi hedeflemiş sayılır (Uzaktan İletişim Yön. m.5/2-3). İlanda satıcının ve Türkiye’de yerleşik imalatçı veya ithalatçının iletişim bilgileri, Türkçe uyarı ve güvenlik bilgileri ve ürün fotoğrafı bulunur (m.6/1); zararlı üründe zararlılık sınıfı da belirtilir (SEA m.48/2). Eksiklik uyarıdan sonra iki iş günü içinde giderilmezse m.16/4 süreci işler (m.12/3); uygun olmayan ürünün ilanı yirmi dört saatte kaldırılmazsa erişim engellenir (7223 m.17/2). Ayrıntı pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası yazımızdadır.

Deterjan İthalatı TAREKS’e Tabi mi? 2026 İthalat Tebliğlerinde Deterjan GTİP’leri

Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliğinin (2026/12; RG 31.12.2025-33124, 4. mükerrer) Ek-1’inde 34.02 pozisyonundan üç GTİP yer alır: 3402.50.10.00.12, 3402.50.90.00.16 ve 3402.90.10.00.12 (“sabun içermeyenler”, sıra 4–6). Bu satırlar yalnızca “el ve yüzey dezenfektanları” için Biyosidal Ürünler Yönetmeliğine göre “ruhsat kontrolü” öngörür; 38.08’deki dört GTİP (sıra 7–10) de dezenfektanlar içindir ve Ek-2 bu fasıllarda ruhsat belgesi ister. 11.07.2026’da yürürlüğe giren 2026/39 sayılı Tebliğ yalnızca 3. sırayı (dövme mürekkebi) değiştirmiştir.

Sonuç olarak sıradan çamaşır veya bulaşık deterjanı 2026/12 ile ürün güvenliği yönünden TAREKS denetimine tabi değildir. Ek-1’de GTİP’i bulunan ama denetimi hedeflenmeyen ürün “kapsam dışı”dır ve beyanı TAREKS başvurusunda yapılır (m.3/1-h, 7/1); değerlendirmemize göre bu GTİP’lerle gelen ve dezenfeksiyon iddiası taşımayan deterjan böyle beyan edilir. İthalatta Standartlara Uygunluk Denetimi Tebliğinin (2026/1) Resmî Gazete’deki Ek-1 listesini optik karakter tanıma ile taradığımızda 34. fasıldan GTİP’e rastlamadık; her parti gümrük müşaviriyle ayrıca kontrol edilmelidir. Olumsuz sonuç için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir.

Gümrükten kolay geçiş piyasadaki sorumluluğu kaldırmaz: ürün Türkçe etiketle arz edilir (Deterjan Yön. m.14/6; 7223 m.9/1-e). Ayrıca bir maddeyi kendi hâlinde veya karışım içinde yılda bir ton ya da daha fazla ithal eden ithalatçı KKDİK kaydı yapar (KKDİK m.7/1). Son tarihler kademelidir: yıllık 1.000 ton ve üzeri maddeler, 100 ton ve üzeri Sucul Akut 1 veya Sucul Kronik 1 maddeler ve 1 ton ve üzeri kanserojen, mutajen veya üremeye toksik Kategori 1A-1B maddeler için 31.12.2026; 100 ton ve üzeri için 31.12.2028; 1 ton ve üzeri için 31.12.2030 (geçici m.2/1). Sucul zararlılık sınıfında yüzey aktif madde ithal edenler 2026 sonunu ayrıca değerlendirmelidir.

Denetim, Numune, Toplatma ve Piyasaya Arz Yasağı: Dosya Nasıl İlerler?

Denetim; plana göre, re’sen, ihbar veya şikâyet üzerine, depo ve üretim tesisi dâhil her yerde yapılır; satış ilanı bulunan ürün piyasaya arz edilmiş sayılır (PGD Yön. m.5/3, 5, 6). Numune gerekirse bedelsiz üç takım alınır; bir takım şahit numune olarak yediemin sıfatıyla işletmeciye bırakılır (m.7/1-3). Ürün uygunsuz çıkarsa test giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (7223 m.15/7; PGD Yön. m.8/2). Ciddi risk belirtisinde arz en fazla dört gün geçici durdurulabilir, test için uzatılabilir (PGD Yön. m.13/4). Değerlendirmemize göre şahit numunenin saklama koşulları ve parti numarası tutanağa yazdırılmalıdır; kapsül testleri depolamadan etkilenebilir. Ayrıntı için Ticaret Bakanlığı denetimi geldi ve ürünüm testten kaldı yazılarımıza bakılabilir.

Uygunsuzlukta ciddi risk dışında savunma için on iş günü verilir (PGD Yön. m.11/1; 7223 m.16/5). Komisyon kararından sonra düzeltici önlem planı için on beş iş günü, giderme için altı ayı (mücbir sebepte ek altı ay) geçmeyen süre tanınır (m.11/3); yalnız etiket veya talimat eksikliğinde önce giderme istenir (m.11/5). Önlemler uygun hâle getirme, piyasadan çekme, geri çağırma, imha ve kamuoyunu uyarmadır (m.11/4; 7223 m.16/6). Geri çağırmada nihai kullanıcıya onarım, bedel iadesi veya eş değer ürün seçeneklerinden biri sunulur, masraflar işletmeciye aittir (7223 m.19/3-4). Deterjan Yönetmeliği, Yönetmeliğe uygun olsa bile riskli bulunan deterjan için geçici önlem yetkisi tanır (m.16/1); Çevre Kanunu da yönetmeliğe aykırı tehlikeli kimyasalların piyasaya sürenlere toplattırılıp imha ettirilmesini öngörür (2872 m.13/2). Denetimden önce başvurulan gönüllü önlemde uygunsuzluk tamamen giderilirse yaptırım uygulanmaz (PGD Yön. m.16; 7223 m.21/1). Ayrıntı düzeltici önlem planı ve gönüllü geri çağırma yazılarımızdadır.

Tüketici zarar görürse: tazminat ve ceza sorumluluğu

Ürün zarar verirse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören nedensellik bağını ispat eder ve talep öğrenmeden itibaren üç, her hâlde on yılda zamanaşımına uğrar (7223 m.6/1, 2, 6). Çocuğun kapsülü ağzına alması gibi olaylarda ceza soruşturması da gündeme gelebilir; tüzel kişiye ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). Taksirle yaralama dört aydan iki yıla kadar, birden fazla kişinin yaralanması dokuz aydan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.89/1, 4). Soruşturma şikâyete bağlıdır; bilinçli taksirde şikâyet aranmaz, ancak bu istisna birinci fıkradaki yaralamayı kapsamaz (m.89/5). Taksirle yaralama bilinçli taksirde de uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-b-2). Soruşturma suçluluk anlamına gelmez; ayrıntı güvensiz üründe ceza sorumluluğu ve güvensiz üründen doğan zarar yazılarımızdadır.

2026’da Deterjan ve Temizlik Ürünlerinde İdari Para Cezası

Deterjan Yönetmeliğine aykırılıkta 7223 ve ilgili diğer mevzuattaki yaptırımlar uygulanır (m.20); 2026 tutarları 2026/13 sayılı Tebliğle (RG 31.12.2025-33124, 4. mükerrer) belirlenmiştir. SEA ve KKDİK ise Çevre Kanunu m.20/1-(y) ile mülga 4703’ün yaptırımlarına atıf yapar (SEA m.46; KKDİK m.63/1); 4703’e atıflar 7223’e yapılmış sayılır (7223 m.25/2).

Hangi aykırılığın (a), hangisinin (b) bendine girdiği Kanunda sayılmamıştır. Değerlendirmemize göre kapak, kapsül ve yasaklı madde gibi sağlık kuralları (a), dozaj tablosu veya internet adresi gibi bilgilendirme kuralları (b) bendine yakındır; biyobozunurluk ve fosforun niteliği tartışılabilir. Bent seçimi tutarı iki buçuk kat değiştirdiğinden gerekçede aranmalıdır. (c), (ç), (d) veya (e) uygulanan fiile ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); iki yıl içinde tekrarda ceza iki katına çıkar (m.20/8); ceza önlemlere engel değildir, bir ayda ödenir ve aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum gözetilir (m.20/9-11). Kabahatler Kanunu m.17/6’ya göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü Bakanlık açıklaması bulunamadı, ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Uyarıdan önce kendiliğinden giderme veya m.21/2’deki ispat hâlleri yaptırımı önler.

Çevre Kanunu cezası ayrı bir ihtimaldir: (y) bendi, tehlikeli kimyasalları yönetmeliklerdeki usul, yasak ve sınırlamalara aykırı ambalajlayan, etiketleyen, satan ve satışa sunanları kapsar; 2026 tutarları Çevre Bakanlığının 2026/1 sayılı Tebliğiyle (RG 30.12.2025-33123) belirlenmiştir ve işletmelere üç katı uygulanır (2872 m.20). Cezayı Çevre Bakanlığı ve denetim yetkisi devredilen merciler verir; Ticaret Bakanlığı bunlar arasında sayılmamıştır ve dava Bakanlığa karşı açılır (m.12/1, 24). Kanun dava süresini tebliğden itibaren otuz gün olarak gösterir ve davanın tahsili durdurmadığını belirtir (m.25); kararda gösterilen süre de kontrol edilip en kısa süre esas alınmalıdır. Dönem GÜBİS ilanlarında bu yola ilişkin bilgi yoktur; deterjanda uygulandığına dair karar tespit edemedik. İki bakanlık aynı parti için ceza verirse, tek fiilde yalnız en ağır cezanın verileceğini düzenleyen Kabahatler Kanunu m.15/1 gündeme gelir; aynı yaklaşım kırtasiyede kadmiyum, dövme mürekkebi ve tekerrür yazılarımızda da benimsenmiştir.

Savunma, İtiraz ve Dava: Hangi Karara Hangi Süre?

7223’e göre verilen idari yaptırımlara karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2); dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Dava işlemi kendiliğinden durdurmaz, yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27); bağlantılı önlem kararı ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (m.5/1) ve yetkili mahkeme kararı veren merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m.32/1).

Başlıca savunma sebepleri: yanlış rejim, giderme kademesinin atlanması, raporda yöntem ve standart dozun gösterilmemesi, numune-parti uyumsuzluğu, dağıtıcıya imalatçı bendinden ceza ve aynı fiile birden fazla bent. Genel çerçeve ürün güvenliği cezasına itiraz, savunma yazısı, iptal davası ve yürütmenin durdurulması yazılarımızda anlatılmıştır. Aşağıdaki iskelette köşeli parantezli alanlar doldurulmalı, karşılığı olmayan husus çıkarılmalıdır.

Varsayımsal Örnek ve Adım Adım Yol Haritası

Varsayımsal örnek: Bir market zinciri fason ürettirdiği ve zararlı sınıflandırılan sıvı çamaşır kapsüllerini kendi markasıyla, şeffaf bir torbada satmaktadır; etikette içerik veri belgesinin edinileceği telefon yoktur. Savunma istemi elektronik adrese 2 Kasım 2026 Pazartesi ulaşır; tebliğ 7 Kasım günü sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a) ve on iş günlük süre hesabımıza göre 20 Kasım 2026 Cuma dolar; yine de yazıdaki son gün esas alınmalıdır. Zincir kendi markası nedeniyle imalatçıdır (7223 m.11/1). Şeffaf ambalaj SEA m.36/2-ç ve Ek-2 3.3’e aykırıdır ve değerlendirmemize göre (a) bendine girer; telefon eksikliği ise m.16/4’teki giderme kademesine tabi bir etiket eksikliğidir. Kanaatimizce aynı partinin arzı tek fiildir ve Kabahatler Kanunu m.15/1 ileri sürülebilir. (a) bendinin alt sınırındaki 434.505 TL’lik ceza, indirimin uygulanacağı görüşüne göre bir ay içinde 325.878,75 TL ödenerek kapatılabilir; ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Zincir stoku raftan çeker, yeni ambalaj için plan sunar ve fason üreticiden test raporlarını ister. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Deterjan satmak için Ticaret Bakanlığından izin gerekir mi?

Deterjanlar Hakkında Yönetmelikte piyasaya arz öncesi izin veya bildirim öngören hüküm yoktur; imalatçı Türkiye’de yerleşik olmalı ve uygunluktan sorumludur (m.5/4-5). Dezenfeksiyon iddialı ürünlerde biyosidal ruhsat, kozmetiklerde bildirim ayrıca gerekir.

Deterjan etiketinde hangi bilgiler zorunludur?

Ürün adı, sorumlu firmanın adı, adresi ve telefonu, içerik veri belgesinin edinileceği adres ve telefon (m.14/2), Ek-7 A’ya göre bileşen aralıkları ve alerjenler, içerik listesinin internet adresi, kullanma talimatı ve dozaj bilgisi (m.14/4-5). Bilgiler Türkçe olur (m.14/6).

Tıbbi personel için içerik veri belgesi nedir?

İmalatçının talep eden sağlık personeline gecikmeksizin ve ücretsiz verdiği, bütün içerikleri ağırlıkça azalan sırayla ve yüzde aralıklarıyla gösteren belgedir (m.12/3; Ek-7 C). Bilgiler yalnızca tıbbi amaçla kullanılır.

Çamaşır suyu deterjan mıdır, biyosidal mi?

Yetkili kuruluşlar listesi çamaşır suyunu deterjanlar arasında sayar ve Biyosidal Ürünler Yönetmeliği biyosidal etki amaçlanmayan yıkama sıvılarını dezenfektan saymaz (Ek-V). Değerlendirmemize göre dezenfeksiyon iddiası eklenirse biyosidal ruhsat gerekir (m.5/1-a).

El sabunu ve şampuan Deterjan Yönetmeliğine tabi mi?

Hayır. Deterjan tanımı insan vücudunun temizliğini dışarıda bırakır (m.4/1-c); bu ürünler kozmetiktir (Kozmetik Ürünler Yön. m.4/1-ö) ve piyasaya arzdan önce bildirilir (m.16/1).

Kapsül deterjanın ambalajında ne aranır?

Zararlı sınıftaki tüketici kapsüllerinde opak dış ambalaj, görünür P102 ifadesi, kendiliğinden ayakta duran ve çocukların açmasını zorlaştıran kapak; kapsülde tiksindirici ajan, suda en az 30 saniye dayanım ve en az 300 N baskı direnci aranır (SEA m.36/2-ç; Ek-2, 3.3).

Private label deterjanda sorumlu kim?

Ürünü kendi markasıyla arz eden market zinciri imalatçıdır (7223 m.11/1; Deterjan Yön. m.4/1-d). Fason üreticiyle ilişki sözleşme ve rücu yoluyla çözülür.

Deterjan ithalatı TAREKS’e tabi mi?

2026/12 Tebliğinin Ek-1’indeki 3402 GTİP’leri yalnızca el ve yüzey dezenfektanları için ruhsat kontrolüne bağlıdır. Sıradan deterjan bu Tebliğle ürün güvenliği denetimine girmez; dezenfektan olmayan ürün için kapsam dışı beyanı yapılır (m.3/1-h, 7).

Etiket eksikliği için hemen ceza ve toplatma gelir mi?

Kanun önce eksikliğin giderilmesinin istenmesini öngörür (7223 m.16/4); Bakanlık on beş iş günü içinde düzeltici önlem planı ister (PGD Yön. m.11/3, 11/5). Giderme talebinden sonraki düzeltme cezayı kendiliğinden kaldırmaz (7223 m.21/1).

Deterjan uygunsuzluğunda 2026 cezası ne kadar?

Ürün güvenliğine aykırılıkta 434.505–4.345.058 TL, diğer teknik düzenleme aykırılığında 173.801–1.738.022 TL, adres ve Türkçe talimatta 60.830–608.307 TL (7223 m.20/1-a, b, e); SEA aykırılığında Çevre Kanunu m.20/1-(y) de gündeme gelebilir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; deterjan, biyosidal ve kozmetik sınırındaki ürünlerde rejim değerlendirmesi, etiket ve ambalaj incelemesi, private label ve fason üretim sözleşmeleri, denetimde savunma ve şahit numune talepleri, düzeltici önlem planı ve toplatma kararları ile cezalara karşı dava süreçlerinde hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Deterjanlar Hakkında Yönetmelik (RG 27/01/2018-30314; değişiklik RG 11/01/2022-31716) ve ekleri; Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (RG 11/12/2013-28848 mükerrer; değişiklik RG 10/12/2020-31330 mükerrer) ve Ek-2; KKDİK Yönetmeliği (RG 23/06/2017-30105 mükerrer; değişiklikler RG 29/11/2019-30963, 23/12/2023-32408) ve Ek-17; Biyosidal Ürünler Yönetmeliği (RG 31/12/2009-27449, 4. mükerrer); Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (RG 08/05/2023-32184 mükerrer); 7223 sayılı Kanun (RG 12/03/2020-31066) ve 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745); Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin PGD Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707); 2026/12, 2026/39 ve 2026/1 sayılı ithalat tebliğleri; 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2026/1 sayılı Tebliğ (RG 30/12/2025-33123); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İYUK; 7201 sayılı Tebligat Kanunu; 5237 sayılı TCK; 5271 sayılı CMK; Ticaret Bakanlığı Yetkili PGD Kuruluşları listesi (14/10/2026) ve 21/07/2026 duyurusu; GÜBİS 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.