25 Ekim 2026

Eski Eşin Kirasını Ben Ödüyorum: Nafakadan Mahsup Edilir mi? (TBK 139-144; TMK 176; İİK 33)

Kural olarak hayır. Nafaka, alacaklıya ödenmesi gereken ve onun geçimi için zorunlu olan bir alacaktır; bu nitelikteki alacaklar, takas hakkı doğduktan sonra ancak alacaklının rızasıyla takas edilebilir (TBK m.144). Bu nedenle eski eşin oturduğu evin kirasını onun rızası ve talimatı olmadan ev sahibine ödemek, nafaka borcunu kendiliğinden azaltmaz. Kira sözleşmesi sizin adınızaysa ödediğiniz kira zaten kendi borcunuzdur. Mahsup ancak alacaklı buna yazılı olarak razıysa ve ödeme “… ayı nafakasına mahsuben” açıklamasıyla yapılmışsa güvenle ileri sürülebilir. Yargıtay açıklamasız ödemelerin ilke olarak nafakaya mahsup edilemeyeceğini, çocuğun giderleri için yapılan açıklamasız ödemelerin ahlaki bir görevin ifası sayıldığını kabul etmiştir. İcra mahkemesinde ise ödeme iddiası İİK 33’teki belgelerle ispatlanmalıdır. Doğru yol, nafakayı alacaklının hesabına açıklamalı ödemek; kira sorunu varsa kira sözleşmesini devretmek, sona erdirmek veya nafakanın yeniden belirlenmesini istemektir.

Güncel durum (25 Ekim 2026). TBK 139-144’teki takas hükümleri, TMK 176 ve İİK 33’te bu konuyu değiştiren yeni bir düzenleme yoktur. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, açıklamasız ödemelerin nafakadan mahsubu konusunda daireler arasındaki farklılık için içtihadı birleştirmeye yer olmadığına karar vermiştir (22.03.2019, E.2017/7, K.2019/2; RG 26.09.2019, 30900). Anayasa Mahkemesinin TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (K.2026/131) 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir; mahsup kurallarını etkilemez.

Kira ve nafaka ödemelerinizi hukuken güvenli bir düzene kavuşturalım

Mahsup protokolü, açıklamalı ödeme, kira sözleşmesinin devri, menfi tespit veya nafakanın yeniden belirlenmesi: dosyanızı vakit kaybetmeden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kısa Cevaplar

Tablo: Kira ödemesi ve nafaka mahsubu hakkında kısa cevaplar

SoruKısa cevapDayanak
Kira ödemesi nafakadan kendiliğinden düşer mi?HayırTBK m.144
Nafaka takas edilebilir mi?Ancak alacaklının rızasıylaTBK m.144
Alacaklı yazılı olarak razıysa?Mahsup ileri sürülebilirTBK m.144
Kira sözleşmesi benim adımaKendi borcunuzu ödüyorsunuzTBK m.299, 313
Açıklamasız ödeme?İlke olarak mahsup edilmezY2HD, K.2022/6165 (ikincil kaynak)
Çocuk için açıklamasız ödeme?Ahlaki görev; geri istenemezY2HD, K.2022/6165; TBK m.78/2
Nafaka doğmadan yapılan ödeme?Mahsup edilmezY12HD, K.2019/2880 (ikincil kaynak)
İcra mahkemesinde ispat?Resmî veya ikrar edilmiş belgeİİK m.33/1
Takas icrada ileri sürülebilir mi?Takas itfadır; nafakada rıza şartı aranırYHGK, K.2021/754; TBK m.144
Kirayı ödemeye devam etmek istemiyorumSözleşmeyi devredin veya sona erdirinTBK m.323, 347, 348
Nafaka yeniden belirlenebilir mi?Durum değişmişse evetTMK m.176/4, 331

Ödemenin ispatını nafakayı elden ödedim, makbuz yok, çocuğun giderleri için yapılan ödemeleri çocuk nafakası çocuğa harcanmıyor yazılarımızda anlattık.

Kanun Ne Diyor? Takas, Ödeme ve Nafakanın Niteliği

Nafaka, mahkeme kararıyla belirlenen ve her ay alacaklıya ödenmesi gereken bir para borcudur. Yoksulluk nafakası ve maddi tazminat toptan veya irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir (TMK m.176/1); çocuk için ödenen iştirak nafakası da velayet sahibi ebeveyne, çocuk adına ödenir. Borcun sona ermesinin en olağan yolu ifa, yani borcun alacaklıya ödenmesidir. Borçlu, kendi alacağını nafaka borcuna karşı takas ederek de borcunu sona erdirmek isteyebilir.

Takasın genel kuralı şudur: İki kişi karşılıklı olarak birbirine bir miktar para veya özdeş edim borçlu olursa, borçlarının muaccel olması koşuluyla her biri alacağını borcuyla takas edebilir (TBK m.139); takas, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleşir (TBK m.143). Ancak kanun bazı alacakları bu genel kuraldan ayırır: Nafaka ve işçi ücreti gibi, alacaklı ile ailesinin geçimi için zorunlu olan ve doğrudan alacaklıya ödenmesi gereken alacaklar, takas hakkı doğduktan sonra ancak alacaklının rızasıyla takas edilebilir (TBK m.144). Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, bu maddede nafaka ve işçi ücretinin yalnızca örnek olarak sayıldığını belirtmiştir (27.06.2016, E.2016/8207, K.2016/11283; ikincil kaynak).

Tablo: Konuya ilişkin temel hükümler

HükümDüzenlemeMahsup açısından anlamı
TMK m.176/1Nafaka toptan veya irat biçimindeHer ay doğan bir para borcu
TBK m.139Takasın şartlarıKarşılıklı ve muaccel para borçları
TBK m.143Takas beyanıTakas tek taraflı bildirimle olur
TBK m.144Rızaya bağlı takasNafakada alacaklının rızası şart
TBK m.78/2Ahlaki ödev için verilen geri istenemezAçıklamasız çocuk giderleri
İİK m.33/1İcra mahkemesinde itfa iddiasıResmî veya ikrar edilmiş belge
TMK m.176/4, 331Nafakanın değiştirilmesiDoğru yol çoğu zaman bu dava

Üç Farklı Durum: Kimin Adına Kira, Kimin Borcu?

“Eski eşimin kirasını ödüyorum” cümlesi birbirinden çok farklı üç durumu anlatabilir ve her birinin hukuki sonucu ayrıdır. Birincisinde kira sözleşmesi sizin adınızadır: Evlilik döneminde kiraladığınız aile konutunda boşanmadan sonra eski eşiniz ve çocuğunuz oturmaya devam etmektedir. Kiracı siz olduğunuz için kira bedelini ödemek kendi sözleşme borcunuzdur (TBK m.313). Bu ödeme, eski eşinize karşı nafaka borcunuzun ifası değildir.

İkincisinde kira sözleşmesi eski eşinizin adınadır ve siz kirayı doğrudan ev sahibine ödemektesiniz. Bu durumda onun borcunu üçüncü kişiye ödemiş olursunuz; mahsubun ileri sürülebilmesi, eski eşinizin bu ödeme biçimine rızasına ve ödemenin açıklamasına bağlıdır. Üçüncüsünde ise eski eşiniz sizin mülkünüz olan evde kira ödemeden oturmaktadır. Burada ortada ödenmiş bir kira yoktur; bir kullanım bedeli alacağı söz konusu olabilir, ancak bu alacak da nafaka borcuyla tek taraflı takas edilemez.

Tablo: Kira durumuna göre hukuki nitelik

DurumÖdemenin niteliğiNafakaya mahsup
Kira sözleşmesi sizin adınızaKendi kira borcunuzHayır; ayrı bir konu
Kira sözleşmesi eski eşin adına, ödeme ev sahibineÜçüncü kişiye ödemeAncak rıza ve açıklama varsa
Sizin evinizde kirasız oturuyorKullanım bedeli alacağı olabilirTek taraflı takas yok (TBK m.144)
Kirayı onun hesabına “nafaka” açıklamasıyla yatırıyorsunuzNafakanın ifasıEvet (Y2HD, K.2022/6165)

Aile konutunun kira sözleşmesini aile konutu kiradaysa kiracı olmayan eş ve aile konutu olarak kullanılan kiralık taşınmaz yazılarımızda anlattık.

TBK 144: Nafaka Alacaklının Rızası Olmadan Takas Edilemez

TBK 144’ün amacı, alacaklının ve ailesinin geçimi için zorunlu olan paranın gerçekten onun eline geçmesini sağlamaktır. Bu nedenle nafaka borçlusu, eski eşinden olan bir alacağını, örneğin onun yerine ödediği kira bedellerini, kullanım bedelini veya başka bir borcu, tek taraflı bir beyanla nafaka borcundan düşemez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, aynı maddede sayılan işçilik alacağı bakımından, alacaklının rızası olmadan takasa konu edilemeyeceğini açıkça belirterek takası kısmen kabul eden kararı bozmuştur (17.10.2018, E.2018/12921, K.2018/10014; ikincil kaynak).

Rıza ise takasın önünü açar. Alacaklının yazılı olarak “kirayı benim adıma ev sahibine öde, nafakaya mahsup edelim” demesi veya mahkeme önünde bunu kabul etmesi, mahsubun en sağlam dayanağıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, nafaka alacaklısının kendisinin takas istemesinde bir usulsüzlük bulunmadığını kabul etmiştir (K.2016/11283; ikincil kaynak). Takas, borcu sona erdiren bir sebeptir ve İİK 33 anlamında itfa sayılır (YHGK, 15.06.2021, E.2017/8-1882, K.2021/754); ancak nafakada bunun için önce TBK 144’teki rıza şartının gerçekleşmesi gerekir.

Tablo: Nafakada takas

KonuKuralDayanak
Tek taraflı takas beyanıNafaka bakımından yetmezTBK m.144
Alacaklının rızasıTakas mümkünTBK m.144
Alacaklının kendi takas talebiUsulsüzlük yokY8HD, K.2016/11283 (ikincil kaynak)
Aynı maddedeki işçi ücretiRızasız takas bozma sebebiY12HD, K.2018/10014 (ikincil kaynak)
Takasın icrada ileri sürülmesiİtfa sayılırYHGK, K.2021/754
Rızanın ispatıYazılı ve tercihen noter onaylı belgeİİK m.33/1; HMK m.200

Takas kurallarının başka bir uygulamasını banka takası ve TBK 144 yazımızda ele aldık.

Kirayı Ev Sahibine Ödemek: Üçüncü Kişiye Yapılan Ödeme

Nafaka borcunun alacaklıya ödenmesi gerekir. Borçlu kirayı doğrudan ev sahibine öderse, bu ödeme ancak alacaklının bu yönde talimatı veya sonradan onayı varsa alacaklıya yapılmış sayılabilir. Hukuk Genel Kurulu, nafaka borcunun üçüncü kişiye ödendiği iddiasında ispat yükünün borçluda olduğunu ve borcu doğuran işleme denk güçte delille ispat gerektiğini kabul etmiştir (YHGK, 17.05.2022, E.2020/3-133, K.2022/658; ikincil kaynak).

Bu nedenle ev sahibine yapılan ödemede iki belge önemlidir: Alacaklının kirayı nafakasına mahsuben ev sahibine ödemenizi istediğini gösteren yazılı beyanı ve ödeme dekontunda “[ad soyad] adına [ay/yıl] kira bedeli, [ay/yıl] nafakasına mahsuben” açıklaması. Bunlar yoksa ev sahibine yapılan ödeme, alacaklıya karşı nafaka borcunu sona erdirmeyebilir ve ileride hem kirayı hem nafakayı ödemiş duruma düşebilirsiniz.

Tablo: Ev sahibine yapılan ödemenin nafakaya etkisi

DurumSonuçDayanak
Alacaklının yazılı talimatı varMahsup ileri sürülebilirTBK m.144
Sonradan yazılı onayMahsup ileri sürülebilirTBK m.144
Talimat ve açıklama yokNafaka borcu sürebilirYHGK, K.2022/658 (ikincil kaynak)
İspat yüküBorçludaHMK m.190
Delil gücüBorcu doğuran işleme denkYHGK, K.2022/658 (ikincil kaynak)

Açıklama Şartı: “Nafakaya Mahsuben” Yazmayan Ödeme

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babanın annenin hesabına yaptığı ve çocuğun okul taksitlerine yönlendirilen açıklamasız ödemeler hakkında, nafaka ödemesi olduğuna dair açıklama bulunmayan ödemelerin ilke olarak nafakaya mahsup edilemeyeceğini; babanın çocuğun eğitimiyle ilgilenmesinin ve giderlerini karşılamasının ahlaki bir görev olduğunu belirtmiş, buna karşılık nafaka açıklamasıyla yapılan ödemelerin mahsup edilmesi gerektiğini kabul etmiştir (22.06.2022, E.2022/5396, K.2022/6165; ikincil kaynak).

Daireler arasında bu konuda farklı yaklaşımlar bulunduğu için uyuşmazlık İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’na taşınmış, ancak genel mahkeme ile icra mahkemesinin yargılama usulü ve ispat araçlarının farklı olduğu gerekçesiyle içtihadı birleştirmeye yer olmadığına karar verilmiştir (YİBHGK, 22.03.2019, E.2017/7, K.2019/2). Bu belirsizlik karşısında güvenli yol, ödeme anında ödemenin nafaka borcuna mahsuben yapıldığını açıkça yazmaktır.

Açıklamanın hukuki dayanağı ödemenin hangi borca sayılacağına ilişkin kuraldır: Birden çok borcu bulunan borçlu, ödeme sırasında hangi borcunu ödediğini bildirme hakkına sahiptir (TBK m.101). Eski eşler arasında nafaka dışında ortak kredi, aidat, eşya veya çocuğun özel giderleri gibi başka para ilişkileri de bulunabildiğinden, açıklamasız bir ödemenin hangi borca veya bağış niteliğinde bir yardıma ait olduğu sonradan tartışma konusu olur. Ödeme anındaki açıklama bu tartışmayı baştan kapatır.

Tablo: Ödemenin açıklamasına göre sonuç

ÖdemeMahsupDayanak
Alacaklının hesabına “… ayı nafaka”EvetY2HD, K.2022/6165
Alacaklının hesabına açıklamasızİlke olarak hayır; daireler arasında farklılıkYİBHGK, K.2019/2
Ev sahibine, açıklamasızHayırTBK m.144; YHGK, K.2022/658
Ev sahibine, “nafakaya mahsuben” ve rızaİleri sürülebilirTBK m.144
Okula, açıklamasızAhlaki görev; mahsup yokY2HD, K.2022/6165

Nafaka Doğmadan Yapılan Ödemeler Mahsup Edilmez

Bazı borçlular, nafaka kararı verilmeden önce eşlerinin kirasını veya giderlerini karşıladıklarını, bu nedenle sonradan kesinleşen nafaka borcundan bunların düşülmesi gerektiğini savunur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ara kararla belirlenen tedbir nafakasına ilişkin bir takipte, nafaka yükümlülüğü doğmadan yapılan ödemelerin nafaka borcundan mahsup edilemeyeceğini belirtmiştir (25.02.2019, E.2018/13177, K.2019/2880; ikincil kaynak).

Aynı mantık ileriye dönük toplu ödemeler için de önemlidir. Örneğin borçlu bir yıllık kirayı peşin ödemişse ve bunun nafakaya mahsup edilmesi konusunda alacaklıyla açık bir anlaşması yoksa, bu ödeme ileride doğacak aylık nafakaları kendiliğinden karşılamaz. Peşin ödemenin hangi ayların nafakasına sayılacağı yazılı olarak belirlenmelidir.

Tablo: Ödeme zamanı ve mahsup

Ödeme zamanıSonuçDayanak
Nafaka kararından önceMahsup edilmezY12HD, K.2019/2880 (ikincil kaynak)
Karar sonrası, ilgili ay için açıklamalıMahsup edilirY2HD, K.2022/6165
Peşin toplu kira, anlaşma yokGelecek nafakayı karşılamazTBK m.144
Peşin ödeme, yazılı mahsup anlaşmasıAnlaşmaya göreTBK m.144

Çocuğun Oturduğu Evin Kirası ve İştirak Nafakası

En sık görülen durum, babanın çocuğun annesiyle birlikte yaşadığı evin kirasını ödemesidir. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma borcudur (TMK m.182) ve barınma da bu giderlerin bir parçasıdır. Ancak bu, kira ödemesinin kendiliğinden iştirak nafakası yerine geçtiği anlamına gelmez. Yargıtay, çocuğun giderleri için yapılan açıklamasız ödemeleri ahlaki bir görevin ifası saymış ve nafakadan düşmemiştir (Y2HD, K.2022/6165; ikincil kaynak). Ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi amacıyla verilen şey geri de istenemez (TBK m.78/2).

Kira ödemesini iştirak nafakasıyla ilişkilendirmek isteyen baba için iki yol vardır. Birincisi, velayet sahibi anneyle yazılı bir mahsup anlaşması yapmak ve her ödemeyi açıklamalı yapmaktır. İkincisi, çocuğun barınma ihtiyacının fiilen kendisi tarafından karşılandığını ileri sürerek iştirak nafakasının yeniden belirlenmesini istemektir; durumların değişmesi hâlinde hâkim istem üzerine nafakayı yeniden belirler (TMK m.331). İkinci yol, çocuğun barınmasının güvence altında olduğunun ve bunun süreceğinin gösterilmesini gerektirir.

Tablo: Çocuğun evinin kirası ve iştirak nafakası

DurumSonuçDayanak
Açıklamasız kira ödemesiAhlaki görev; nafakadan düşülmezY2HD, K.2022/6165 (ikincil kaynak)
Geri istemeAhlaki ödev için verilen geri istenemezTBK m.78/2
Yazılı mahsup anlaşmasıMahsup ileri sürülebilirTBK m.144
Barınmanın kalıcı karşılanmasıNafakanın yeniden belirlenmesi istenebilirTMK m.330, 331
Çocuğun yararıHer durumda öncelikliTMK m.182

İştirak nafakasının kapsamını iştirak nafakası neleri kapsar yazımızda anlattık.

Kira Sözleşmesi Sizin Adınızaysa: Kendi Borcunuzu Ödüyorsunuz

Kiracı sıfatı sizde olduğu sürece ev sahibine karşı kira bedelini ödemek sizin borcunuzdur (TBK m.313). Evlilik devam ederken kiralık aile konutu bakımından kanun eşi korur; sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelebilir (TMK m.194) ve kiracı eş aile konutunun kira sözleşmesini eşinin açık rızası olmadan feshedemez (TBK m.349). Boşanma kesinleştikten sonra konut artık aile konutu değildir ve bu koruma sona erer.

Bu nedenle boşanmadan sonra eski eşinin ve çocuğun oturduğu evin kirasını ödemek istemeyen kiracı, kira ilişkisini eski eşine devretmeyi veya sözleşmeyi sona erdirmeyi değerlendirebilir. Kiracı kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kira ilişkisini başkasına devredemez (TBK m.323); konut kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m.348) ve belirli süreli sözleşmelerde süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmayan kiracı için sözleşme bir yıl uzamış sayılır (TBK m.347). Çocuk o evde oturuyorsa, sözleşmeyi sona erdirmeden önce çocuğun barınma düzeni ve kişisel ilişki boyutu mutlaka gözetilmelidir.

Tablo: Kira sözleşmesi borçlunun adınaysa

KonuKuralDayanak
Kira borcuKiracıya aittirTBK m.313
Evlilikte aile konutu korumasıRızasız fesih yokTBK m.349; TMK m.194
Boşanma sonrasıAile konutu koruması sona ererTMK m.194
Sözleşmenin devriKiraya verenin yazılı rızasıTBK m.323
Fesih bildirimiYazılı şekilTBK m.348
Belirli süreli sözleşmeEn az 15 gün önce bildirim, yoksa bir yıl uzamaTBK m.347

Boşanmadan sonra konutun durumunu boşanma sonrası evden çıkmak zorunda mıyım yazımızda ele aldık.

Eski Eşiniz Sizin Evinizde Oturuyorsa: Kullanım Bedeli ve Nafaka

Ev size aitse ve eski eşiniz boşanmadan sonra orada kira ödemeden oturmaya devam ediyorsa, konunun nafakayla ilişkisi kurulurken dikkatli olmak gerekir. Bu durumda doğabilecek bir kullanım bedeli alacağı, nafaka borcuna karşı tek taraflı takas edilemez (TBK m.144); ayrıca ve genel hükümlere göre istenmesi gerekir. Eşlerin ortak mülkiyetindeki bir konutta ise ortaklığın giderilmesi ve paydaşlar arasındaki kullanım sorunları ayrıca değerlendirilir.

Öte yandan, eski eşin barınma ihtiyacının sizin mülkünüzde karşılanıyor olması, tarafların malî durumunu ve yoksulluk nafakasının gerekliliğini etkileyebilir. Yoksulluk nafakasında tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4). Bu değerlendirme, takas yoluyla değil, nafakanın yeniden belirlenmesi davasında yapılır.

Tablo: Eski eş borçlunun evinde oturuyorsa

KonuSonuçDayanak
Kullanım bedeli ile nafaka takasıTek taraflı yapılamazTBK m.144
Kullanım bedeli talebiAyrıca ve genel hükümlere göreGenel hükümler
Ortak mülkOrtaklığın giderilmesiTMK m.698-699
Barınmanın karşılanmasıNafakanın yeniden belirlenmesinde değerlendirilebilirTMK m.176/4, 331

Ortak tapulu evi ortak tapulu ev ve ortaklığın giderilmesi, boşanmadan sonra evden çıkmayan eşi boşanma kesinleşti, eş evden çıkmıyor yazılarımızda anlattık.

İcra Takibinde “Kirayı Ben Ödedim” İddiası

Alacaklı birikmiş nafaka için ilamlı takip başlattığında borçlunun ödeme iddiası İİK 33’e tabidir: İtfa veya imhal iddiası, yetkili mercilerce re’sen yapılmış veya usulüne göre onaylanmış ya da icra dairesinde, icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar edilmiş bir senetle ispatlanırsa icra geri bırakılır (İİK m.33/1). Ev sahibine yapılan kira ödemelerinin dekontları ve alacaklının adi yazılı onayı bu şartı çoğu zaman karşılamaz. Hukuk Genel Kurulu takasın İİK 33 anlamında itfa olduğunu kabul etmiştir (K.2021/754); ancak nafakada takas için alacaklının rızası, rızanın ispatı için de İİK 33’teki nitelikte bir belge gerekir.

Belge şartını karşılayamayan borçlu için yol, genel mahkemede menfi tespit veya ödedikten sonra istirdat davasıdır (İİK m.72). Bu davalarda HMK’nın ispat kuralları uygulanır ve alacaklının yazılı talimatı, mesajları veya ikrarı delil olarak değerlendirilebilir. Bu arada ödenmeyen nafaka için tazyik hapsi riskinin de bulunduğu unutulmamalıdır (İİK m.344).

Tablo: İcra takibinde kira ödemesi iddiası

YolŞartDayanak
İcranın geri bırakılmasıResmî veya ikrar edilmiş belgeİİK m.33/1
Takas itirazıAlacaklının rızası ve belgeTBK m.144; YHGK, K.2021/754
Menfi tespitHMK ispat kurallarıİİK m.72
İstirdatÖdemeden itibaren bir yılİİK m.72/6
Tazyik riskiÖdenmeyen nafaka içinİİK m.344

İcranın geri bırakılması için ilamlı icrada icranın geri bırakılması, dava yolu için menfi tespit ve istirdat davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ödediğiniz Kiraları Geri İsteyebilir misiniz?

Eski eşin kirasını onun borcu olarak, nafakaya mahsup anlaşması olmadan ödemiş olan kişi, bu tutarları sebepsiz zenginleşme veya vekâletsiz iş görme hükümlerine göre geri istemeyi düşünebilir. Ancak iki önemli sınır vardır. Birincisi, borçlu olmadığı bir edimi isteyerek ifa eden kişi ancak borçlu olduğu yanılgısı içinde ödediğini ispat ederse geri isteyebilir (TBK m.78/1). İkincisi, ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi amacıyla verilen şey geri istenemez (TBK m.78/2); Yargıtay çocuğun giderlerine yapılan açıklamasız ödemeleri bu kapsamda değerlendirmiştir (Y2HD, K.2022/6165; ikincil kaynak).

Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl içinde ileri sürülmelidir (TBK m.82/1). Nafaka borcuna mahsuben yapılan ödemelerin iadesine ilişkin davaların, borç aile hukukundan doğduğu için aile mahkemesinde görüleceği belirtilmektedir (Y3HD, 02.12.2015, E.2015/11972, K.2015/19326; ikincil kaynak).

Tablo: Ödenen kiraların geri istenmesi

KonuKuralDayanak
Bilerek ödemeYanılgı ispatlanmalıTBK m.78/1
Ahlaki ödevGeri istenemezTBK m.78/2
Çocuk için açıklamasız ödemeAhlaki görev sayılmışY2HD, K.2022/6165 (ikincil kaynak)
Zamanaşımı2 yıl / 10 yılTBK m.82/1
Görevli mahkemeAile mahkemesiY3HD, K.2015/19326 (ikincil kaynak)

Doğru Yöntem: Nafaka ve Kirayı Birbirinden Ayırın

Uyuşmazlıkların büyük kısmı, iyi niyetle yapılan ama belgelenmeyen ödemelerden doğar. Güvenli düzen şudur: Nafakayı her ay alacaklının kendi hesabına, “[ay/yıl] nafakası” açıklamasıyla ödeyin; kira ödemesi gerekiyorsa bunu ayrı bir anlaşmaya bağlayın. Alacaklı kiranın nafakaya mahsuben ev sahibine ödenmesini istiyorsa bunu yazılı ve tercihen noter onaylı bir belgeyle kayda geçirin; belgede hangi ayların nafakasının ne tutarda karşılanacağını açıkça gösterin.

Kira sorunu kalıcıysa çözüm mahkemede aranmalıdır: Nafakanın yeniden belirlenmesi (TMK m.176/4, 331), kira sözleşmesinin devri veya sona erdirilmesi ve gerekiyorsa çocuğun barınma düzeninin yeniden düzenlenmesi. Tek taraflı mahsup, hem hapis riski hem de çift ödeme riski doğurur.

Mahsup belgesinde en az şu hususlar yer almalıdır: tarafların kimlik bilgileri ve nafakaya ilişkin kararın künyesi; kiralanan konutun adresi ve ev sahibinin banka hesabı; hangi ayların kira bedelinin hangi ayların nafakasına sayılacağı ve tutarları; kira bedeli nafakadan yüksekse farkın nasıl ödeneceği, düşükse kalan nafakanın alacaklının hangi hesabına yatırılacağı; anlaşmanın ne zaman ve nasıl sona ereceği. Belge noterde düzenlenir veya onaylanırsa icra mahkemesinde İİK 33/1’deki belge şartını da karşılar.

Tablo: Güvenli ödeme düzeni

AdımNeden?Dayanak
Nafakayı alacaklının hesabına açıklamalı ödeMahsup tartışmasızY2HD, K.2022/6165
Kira için yazılı ve noter onaylı mahsup belgesiRıza ve İİK 33 ispatıTBK m.144; İİK m.33/1
Hangi ayların karşılandığını yazPeşin ödeme tartışmasını önlerY12HD, K.2019/2880
Kalıcı durumda dava açNafakayı yeni duruma uyarlaTMK m.176/4, 331
Kira sözleşmesini düzenleKendi borcunu sona erdirTBK m.323, 347, 348

Dilekçe Örnekleri

Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız, dekontları, yazışmaları ve kira sözleşmesini eklemeniz gerekir.

1. Alacaklının talimatıyla ev sahibine ödenen kiralar nedeniyle menfi tespit dava dilekçesi (İİK 72; TBK 144)

[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DAVACI: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] (nafaka borçlusu) VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] (nafaka alacaklısı) TAKİP DOSYASI: [Şehir] [Sayı]. İcra Dairesi, [esas no] KONU: [Ay/yıl] ile [ay/yıl] arasındaki yoksulluk nafakası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TBK 144. maddesi yönünden: Davalı, [tarih]li imzalı yazısında ve aynı tarihli mesajında, kendi adına kiraladığı konutun aylık [tutar] TL kira bedelinin nafakasına mahsuben doğrudan ev sahibine ödenmesini istemiştir. Nafaka alacağı alacaklının rızasıyla takas ve mahsup edilebilir; davalının rızası yazılı olarak sabittir. 2. Ödemelerin niteliği yönünden: Davacı bu talimat üzerine [ay/yıl] ile [ay/yıl] arasında her ay ev sahibinin hesabına “[davalının adı] adına [ay/yıl] kira, [ay/yıl] nafakasına mahsuben” açıklamasıyla ödeme yapmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E.2022/5396, K.2022/6165 sayılı kararında nafaka açıklamasıyla yapılan ödemelerin mahsup edilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Davalının talimatı bulunduğundan bu ödemeler davalıya yapılmış sayılır. 3. HMK 200 ve 202. maddeleri yönünden: Davalının yazısı imzalı bir senettir; mesaj kayıtları ise davalıdan gelen ve iddiayı muhtemel gösteren delil başlangıcıdır. Davalının imzayı inkâr etmesi hâlinde imza incelemesi yapılmasını talep ediyoruz. Hukuk Genel Kurulunun E.2020/3-133, K.2022/658 sayılı kararında aranan denk güçte delil bu belgelerle sağlanmıştır. 4. İİK 72. maddesi yönünden: Davalı, kiralarla karşılanan aylar için takip başlatmıştır. Takip sırasında açılan bu davada teminat karşılığında icra veznesindeki paranın davalıya ödenmemesine karar verilmesini talep ediyoruz. DELİLLER: Davalının imzalı yazısı; mesaj kayıtları ve bilirkişi incelemesi; banka dekontları; kira sözleşmesi; ev sahibinin tanıklığı; icra dosyası; her türlü yasal delil. HUKUKİ NEDENLER: TBK m.139, 143, 144; İİK m.72; HMK m.190, 200, 202 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Teminat karşılığında icra veznesindeki paranın davalıya ödenmemesine, davacının dava konusu dönem için davalıya borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

2. Borçlunun “kirayı ödedim” itirazına karşı alacaklının cevap dilekçesi (İİK 33; TBK 144, 313)

[ŞEHİR] [SAYI]. İCRA HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] DAVALI (ALACAKLI): [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVACI (BORÇLU): [Ad soyad, adres] KONU: Borçlunun icranın geri bırakılması talebine karşı cevaplarımızın sunulmasıdır. AÇIKLAMALAR 1. TBK 313. maddesi yönünden: Borçlunun ödediğini ileri sürdüğü kiralar, kendi adına düzenlenen [tarih]li kira sözleşmesinden doğan kendi borcudur. Kiracı sıfatıyla kendi borcunu ödeyen borçlu, bu ödemeyle müvekkile karşı nafaka borcunu ifa etmiş olmaz. 2. TBK 144. maddesi yönünden: Nafaka, müvekkilin geçimi için zorunlu olan ve doğrudan kendisine ödenmesi gereken bir alacaktır; ancak müvekkilin rızasıyla takas edilebilir. Müvekkil kiraların nafakaya mahsup edilmesine hiçbir zaman rıza göstermemiştir; borçlunun tek taraflı beyanı hukuki sonuç doğurmaz. 3. İİK 33/1. maddesi yönünden: Borçlunun sunduğu banka dekontları ve adi yazışmalar, yetkili mercilerce re’sen düzenlenmiş veya onaylanmış belge ya da icra dairesinde veya mahkeme önünde ikrar edilmiş senet niteliğinde değildir. Bu belgelerle itfa iddiası ispatlanamaz. 4. Ödemelerin açıklaması yönünden: Dekontların hiçbirinde ödemenin nafakaya mahsuben yapıldığına dair açıklama bulunmamaktadır. Açıklamasız ödemeler ilke olarak nafakaya mahsup edilemez. DELİLLER: İcra dosyası; nafaka ilamı; borçlu adına düzenlenen kira sözleşmesi; her türlü yasal delil. HUKUKİ NEDENLER: İİK m.33; TBK m.144, 313 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Borçlunun icranın geri bırakılması talebinin reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Alacaklı vekili, imza]

3. Çocuğun oturduğu evin kirasını ödeyen babanın iştirak nafakasının yeniden belirlenmesi dava dilekçesi (TMK 330, 331)

[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DAVACI: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Çocuğun adı soyadı] (velayet sahibi annesi [ad soyad] tarafından temsilen, [adres]) KONU: Aylık [tutar] TL iştirak nafakasının, çocuğun barınma giderinin davacı tarafından karşılandığı gözetilerek dava tarihinden itibaren aylık [tutar] TL olarak yeniden belirlenmesi istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TMK 331. maddesi yönünden: İştirak nafakası [tarih]te kesinleşen kararla, çocuğun annesiyle birlikte kira ödenen bir konutta yaşayacağı varsayımıyla belirlenmiştir. Karardan sonra annenin kira sözleşmesi sona ermiş ve çocuk ile annesi, kira sözleşmesi davacı adına olan [adres]teki konuta taşınmıştır. Davacı [tarih]ten bu yana bu konutun aylık [tutar] TL kirasını kendi adına ödemektedir. 2. TMK 330. maddesi yönünden: Nafaka çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir. Çocuğun barınma ihtiyacı fiilen ve sürekli olarak davacı tarafından karşılanmaktadır; nafakanın bu gider kalemi gözetilmeden aynen devamı, aynı ihtiyaç için iki kez ödeme yapılması sonucunu doğurmaktadır. 3. Çocuğun yararı yönünden: Davacı, çocuğun barınmasını güvence altına almayı sürdürecektir; talep edilen tutar çocuğun okul, beslenme, sağlık ve giyim giderlerini karşılamaya yeterlidir. Barınmanın davacı tarafından karşılanmasının ahlaki bir görev olduğu ileri sürülebilir; ancak davacı bu ödemeleri geri istememekte, yalnızca nafakanın çocuğun gerçek ihtiyacına göre yeniden belirlenmesini istemektedir. DELİLLER: Nafaka kararı; davacı adına düzenlenen kira sözleşmesi ve ödeme dekontları; adres kayıtları; çocuğun gider belgeleri; sosyal ve ekonomik durum araştırması; her türlü yasal delil. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.182, 327, 330, 331; HMK m.190 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının araştırılmasına, iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren aylık [tutar] TL olarak yeniden belirlenmesine, yargılama giderlerinin taraflar arasında hakkaniyete göre paylaştırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

Örnek Senaryolar

Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.

Senaryo 1: Kontrat eski kocanın adına. Boşanmadan sonra eski eş ve çocuk aile konutunda kalmış; kira sözleşmesi erkeğin adına ve kirayı o ödüyor. Erkek bunu nafakadan düşerek ödemeyi kesiyor.

Senaryo 1: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Kira ödemesiKendi borcuTBK m.313
Tek taraflı mahsupGeçersizTBK m.144
Doğru yolNafakanın yeniden belirlenmesi veya kira sözleşmesinin devriTMK m.331; TBK m.323

Senaryo 2: Yazılı talimatla ev sahibine ödeme. Eski eş imzalı bir yazıyla kiranın nafakasına mahsuben ev sahibine ödenmesini istemiş; erkek her ödemeyi açıklamalı yapmış. Bir yıl sonra eski eş aynı aylar için takip başlatıyor.

Senaryo 2: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
RızaYazılı olarak varTBK m.144
İcra mahkemesiAdi yazı İİK 33 şartını karşılamayabilirİİK m.33/1
Menfi tespitGüçlü davaİİK m.72; HMK m.200

Senaryo 3: Açıklamasız ödemeler. Baba iki yıl boyunca annenin hesabına açıklamasız paralar göndermiş, ayrıca okul taksitlerini ödemiş. Anne birikmiş iştirak nafakası için takip yapıyor.

Senaryo 3: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Açıklamasız havalelerİlke olarak mahsup edilmezY2HD, K.2022/6165 (ikincil kaynak)
Okul taksitleriAhlaki görevY2HD, K.2022/6165; TBK m.78/2
Gelecek içinAçıklamalı ödemeTBK m.101

Adım Adım Yol Haritası

  1. Kira sözleşmesinin kimin adına olduğunu tespit edin. Kendi borcunuz mu, onun borcu mu?
  2. Nafakayı ayrı ve açıklamalı ödeyin. Alacaklının hesabına “[ay/yıl] nafakası”.
  3. Mahsup isteniyorsa yazılı belge alın. Tercihen noter onaylı; aylar ve tutarlar açık.
  4. Her kira ödemesine açıklama yazın. “… nafakasına mahsuben”.
  5. Tek taraflı mahsuptan kaçının. Tazyik hapsi ve çift ödeme riski.
  6. Kalıcı durumda dava açın. Nafakanın yeniden belirlenmesi (TMK 176/4, 331).
  7. Kira sözleşmesini düzenleyin. Devir veya yazılı fesih bildirimi.
  8. Takip başlarsa doğru yolu seçin. İİK 33 belgesi yoksa menfi tespit veya istirdat.

Sık Yapılan Hatalar

Tablo: Kira ve nafaka mahsubunda sık yapılan hatalar

HataSonuçDoğrusu
Kirayı ödeyip nafakayı kesmekBirikmiş borç ve tazyikNafakayı ayrıca ödemek
Sözlü mahsup anlaşmasıİspat edilemezYazılı, noter onaylı belge
Açıklamasız ödemeMahsup edilmez“Nafakasına mahsuben” açıklaması
Kendi kira borcunu nafaka sanmakMahsup reddedilirSözleşmeyi devretmek veya dava
Kullanım bedelini nafakadan düşmekTBK 144’e aykırıAyrı talep
Karar öncesi ödemeleri saymakMahsup edilmezKarardan sonraki aylar için anlaşma
İcra mahkemesine yalnız dekont sunmakİİK 33 şartı karşılanmazMenfi tespit davası

Sıkça Sorulan Sorular

Eski eşimin kirasını ödüyorum; nafakadan düşebilir miyim?

Kendiliğinden düşemezsiniz. Nafaka ancak alacaklının rızasıyla takas edilebilir (TBK m.144).

Kira sözleşmesi benim adıma; ödediğim kira nafaka sayılır mı?

Hayır. Kiracı olarak kendi borcunuzu ödüyorsunuz (TBK m.313); bu, nafaka borcunun ifası değildir.

Eski eşim kirayı ev sahibine ödememi istedi; ne yapmalıyım?

Bu talimatı yazılı ve tercihen noter onaylı alın; her ödemede “… nafakasına mahsuben” açıklaması yazın.

Nafaka takas edilebilir mi?

Nafaka, alacaklının geçimi için zorunlu bir alacak olduğundan takas hakkı doğduktan sonra ancak alacaklının rızasıyla takas edilebilir (TBK m.144).

Açıklamasız havaleler nafakadan düşülür mü?

İlke olarak hayır (Y2HD, E.2022/5396, K.2022/6165). Daireler arasındaki farklılık için içtihadı birleştirmeye yer olmadığına karar verilmiştir (YİBHGK, K.2019/2).

Çocuğun kirasını ödüyorum; iştirak nafakasından düşer mi?

Açıklamasız ödemeler ahlaki görev sayılabilir ve düşülmez. Yazılı mahsup anlaşması yapın veya nafakanın yeniden belirlenmesini isteyin (TMK m.331).

Ödediğim kiraları geri isteyebilir miyim?

Yanılgıyla ödediğinizi ispat ederseniz sebepsiz zenginleşme hükümleri gündeme gelir (TBK m.78/1); ahlaki ödev için verilenler geri istenemez (TBK m.78/2).

Nafaka kararından önce ödediğim kiralar sayılır mı?

Hayır. Nafaka yükümlülüğü doğmadan yapılan ödemeler mahsup edilmez (Y12HD, E.2018/13177, K.2019/2880).

İcra mahkemesinde kira dekontlarıyla itiraz edebilir miyim?

Dekontlar çoğu zaman İİK 33/1’deki belge şartını karşılamaz; menfi tespit veya istirdat davası daha uygun olabilir (İİK m.72).

Takas icra mahkemesinde ileri sürülebilir mi?

Takas itfa sayılır (YHGK, K.2021/754); ancak nafakada alacaklının rızası ve bunun belgeyle ispatı gerekir.

Eski eşim benim evimde oturuyor; kira bedelini nafakadan düşebilir miyim?

Hayır. Kullanım bedeli alacağı nafakaya karşı tek taraflı takas edilemez (TBK m.144); ayrıca istenmelidir.

Kira sözleşmesini eski eşime devredebilir miyim?

Kiraya verenin yazılı rızasıyla devredebilirsiniz (TBK m.323).

Kira sözleşmesini sona erdirebilir miyim?

Boşanmadan sonra aile konutu koruması kalkar; yazılı fesih bildirimiyle ve sürelere uyarak sona erdirebilirsiniz (TBK m.347, 348). Çocuğun barınması gözetilmelidir.

Kira ödemem nedeniyle nafaka azaltılabilir mi?

Barınma ihtiyacı kalıcı olarak sizin tarafınızdan karşılanıyorsa nafakanın yeniden belirlenmesini isteyebilirsiniz (TMK m.176/4, 331).

Nafaka iadesi davası hangi mahkemede açılır?

Nafakaya mahsuben yapılan ödemelerin iadesinde aile mahkemesinin görevli olduğu belirtilmektedir (Y3HD, K.2015/19326).

Nafakayı ödemezsem tazyik hapsi uygulanır mı?

Alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir (İİK m.344); tek taraflı mahsup bu riski ortadan kaldırmaz.

Bu yazının kaynakları. TMK m.176, 182, 194, 327, 330, 331, 698, 699; TBK m.78, 82, 101, 139, 143, 144, 299, 313, 323, 347, 348, 349; İİK m.33, 72, 344; HMK m.190, 200, 202.

Kararlar: YİBHGK, 22.03.2019, E.2017/7, K.2019/2 (RG 26.09.2019, 30900); YHGK, E.2017/8-1882, K.2021/754; E.2020/3-133, K.2022/658; Y2HD, E.2022/5396, K.2022/6165; Y8HD, E.2016/8207, K.2016/11283; Y12HD, E.2018/12921, K.2018/10014; E.2018/13177, K.2019/2880; Y3HD, E.2015/11972, K.2015/19326. Karar özetleri ikincil kaynaklardan (karamercanhukuk.com, hukukihaber.net, av-saimincekas.com, unalgokturk.av.tr, donusumhukuk.com, nalbantoglu.av.tr) aktarılmıştır.

Kira ve nafaka ödemelerinizi çift ödeme ve hapis riski olmadan düzenleyelim

Mahsup belgesi, menfi tespit, icra itirazı ve nafakanın yeniden belirlenmesi için dosyanızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk