Öğrenci, Askerde veya Cezaevindeki Babadan Nafaka Alınır mı? (TMK 182, 327-331; İİK 344)

Cezaevinde, askerde veya öğrenci olmak, babayı çocuğuna karşı nafaka yükümlülüğünden kendiliğinden kurtarmaz; ancak nafakanın miktarı ve başlangıcı babanın gerçek ödeme gücüne göre belirlenir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır; nafaka çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücüne göre belirlenir (TMK m.182, 330). Yargıtay, cezaevinde tutuklu veya hükümlü olmanın tedbir ve iştirak nafakasından sorumlu tutulmamayı gerektirmediğini kabul etmiştir; Hukuk Genel Kurulu da yoksulluk nafakasının tahliye tarihinden itibaren başlatılmasını onamıştır (YHGK, E.2020/2-28, K.2022/1392). Zorunlu askerlik ise farklıdır: 1966 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre er olarak askerlik yapan ve başka geliri veya malı olmayan kişi askerlik süresince nafaka ile sorumlu tutulamaz; yükümlülük terhisle yeniden başlar. Öğrencilik için kanunda ayrı bir muafiyet yoktur; çalışma gücü ve fiilî gelir birlikte değerlendirilir. Mevcut nafaka kararı, değiştirilmedikçe ödenmeye devam eder; azaltma davası açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun ne diyor?
• Gelirsizlik ile ödeme gücü farkı
• Cezaevindeki hükümlü baba
• Tutuklu baba
• Askerdeki baba: 1966 İBK
• Asker ailesine destek ve diğer yollar
• Öğrenci baba
• Miktar ve başlangıç tarihi
• İcra ve tazyik hapsi
• Tahliye ve terhisten sonra
• Borçlu baba ne yapmalı?
• Anne ne yapmalı?
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Gelirini kasten düşüren yükümlü için nafaka yükümlüsünün kasıtlı işsizliği, işini kaybeden yükümlü için nafaka ödeyen eş işsiz kalırsa yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kanun Ne Diyor? TMK 182, 327, 330 ve 331

Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327/1). Boşanma veya ayrılıkta velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m.330); durumların değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).

Kanunun hiçbir yerinde cezaevi, askerlik veya öğrencilik için ayrı bir muafiyet yoktur. Belirleyici olan, babanın “gücü” ve “ödeme gücü”dür. Eş için ödenen yoksulluk nafakasında da aynı ölçüt vardır: Yoksulluğa düşecek taraf diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir (TMK m.175). Boşanma davası sürerken verilen tedbir nafakası ise TMK 169’daki geçici önlemlere dayanır.

Gelirsizlik ile Ödeme Gücü Aynı Şey Değildir

Yargıtay iki ilkeyi birlikte uygular. Birincisi, kendisi yoksul olan ana veya baba iştirak nafakasıyla sorumlu tutulamaz; malî gücü olmayan ebeveynin bu yükümlülüğü yoktur (Y2HD, 11.10.2011, E.2011/15700, K.2011/15460; 11.12.2014, E.2014/14461, K.2014/25529; TBB Dergisi 2017/133’te aktarıldığı şekliyle). İkincisi, yalnızca o an düzenli gelirin bulunmaması, çalışmasına engel bir durum yoksa kişiyi yükümlülükten kurtarmaz. Hukuk Genel Kurulu’nun 2022 tarihli kararında aktarılan bir Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bozma ilamında cezaevinde olmanın nafaka yükümlülüğünü engellemediği ve düzenli gelir bulunmamasının, çalışmaya engel bir durum yoksa yükümlülükten kurtarmadığı belirtilmiştir (YHGK, E.2020/2-28, K.2022/1392).

Üçüncü bir ilke de yükümlünün kendi davranışıyla ilgilidir: Kimse kendi kusurundan yararlanamaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kendi eylemleri nedeniyle cezaevine giren yükümlünün iştirak nafakasının indirilmesini hatalı bulmuş, çocuğun okul nedeniyle artan ihtiyaçlarını da gözetmiştir (06.02.2013, E.2012/23522, K.2013/1734; ikincil kaynak). Öte yandan mahkeme gerçek geliri araştırmadan nafaka belirleyemez: Anayasa Mahkemesi, asgari ücretle çalıştığını belgeleyen yükümlünün gelir iddiası araştırılmadan yalnızca kolluk raporuna dayanılarak nafaka belirlenmesini maddi ve manevi varlığı koruma hakkının ihlali saymıştır (2019’da yayımlanan bireysel başvuru kararı; ikincil kaynak, basın).

Ayrıntılar için eşim işten ayrılıp gelirim yok diyor yazımıza bakabilirsiniz.

Cezaevindeki Hükümlü Baba: Nafaka Yükümlülüğü Sürer mi?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kocanın hükümlü olduğu bir boşanma dosyasında, davalının cezaevinde tutuklu veya hükümlü olmasının tedbir ve iştirak nafakası ile sorumlu tutulmamasını gerektirmediğini, mahkemenin tarafların ödeme gücüne göre dava tarihinden itibaren tedbir ve iştirak nafakasına hükmetmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (11.02.2019, E.2019/223, K.2019/849).

Yoksulluk nafakası bakımından Hukuk Genel Kurulu daha ayrıntılı bir çözüm benimsemiştir. Uzun süreli hapis cezası çeken, düzenli geliri ve malvarlığı bulunmayan erkeğe karşı Özel Daire “kendi yoksul olan kişi nafaka ile yükümlü tutulamaz” diyerek talebin reddini istemiş; Hukuk Genel Kurulu ise cezaevinde olmanın tek başına yükümlülüğü ortadan kaldırmadığını kabul ederek yoksulluk nafakasının tahliye tarihinden itibaren ödenmesini hakkaniyete uygun bulmuştur (YHGK, 27.10.2022, E.2020/2-28, K.2022/1392; oy çokluğu). Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olan ergin kısıtlanır (TMK m.407); bu durumda dava babaya vasisi aracılığıyla yöneltilir.

Cezaevindeki eşin malî işlerinin yürütülmesini cezaevindeki eşin malî işleri yazımızda anlattık.

Tutuklu Baba: Geçici Durum, Geçici Çözüm

Tutukluluk, hükümlülükten farklı olarak kesinleşmiş bir mahkûmiyete dayanmaz ve süresi belli değildir. Tutuklu kişi kısıtlanmaz; davalarda kendisi veya vekili aracılığıyla yer alır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi tutuklu ve hükümlüyü aynı cümlede anarak cezaevinde bulunmanın tedbir ve iştirak nafakasından kurtarmadığını belirtmiştir (K.2019/849). Tutukluluk kısa sürer ve kişi işine dönerse, nafakanın azaltılması için açılan bir dava hem gereksiz masrafa hem de çocuğun aleyhine bir boşluğa yol açabilir.

Bu nedenle tutuklu baba bakımından gerçekçi yol, varsa malvarlığından ve gelirlerinden ödemeye devam etmek; tutukluluk uzar ve ödeme gücü gerçekten ortadan kalkarsa azaltma davası açmaktır. Tahliyeden sonra eski işine dönen veya yeni iş bulan baba için ödeme gücü yeniden değerlendirilir.

Askerdeki Baba: 1966 Tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı

Zorunlu askerlik, cezaevinden farklı olarak kişinin kendi kusuruna dayanmayan, kanundan doğan bir yükümlülüktür. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu 12.12.1966 tarihli kararında (5/11), mecburi askerlik görevini yapan ve şahsi geliri veya paraya çevrilebilir malı ve serveti bulunmayan kocanın nafaka ile sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir (ikincil kaynak). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de er olarak askerlik görevini yapanların iaşesinin askerlikleri süresince Devlet tarafından karşılandığını belirterek celp ve terhis tarihlerinin tespit edilmesini istemiştir (E.2012/12308, K.2012/29832; ikincil kaynak).

Bu muafiyet sınırlıdır. Birincisi, yalnızca askerlik süresini kapsar; Yargıtay, yükümlülükten kurtulmanın askerlik görevinin devam ettiği süreyle sınırlı tutulması gerektiğini belirtmiştir (16.02.2005, E.2005/2141; ikincil kaynak). İkincisi, askerin kira geliri, malvarlığı veya başka bir geliri varsa yükümlülük sürer. Üçüncüsü, kişinin yedek subay adayı olduğuna ilişkin bir yazı tek başına yeterli değildir; er olarak mı görev yaptığı ve askerlik süresince geliri olup olmadığı araştırılmalıdır (Y2HD, E.2013/11551, K.2013/25636; ikincil kaynak). Bedelli askerlik yapan, yedek subay veya sözleşmeli personel olarak maaş alan kişinin durumu bu nedenle farklıdır.

Askeri personelle boşanmayı askerî personelle boşanma yazımızda ayrıca ele aldık.

Asker Ailesine Destek ve Babadan Alınamayan Nafaka İçin Diğer Yollar

Baba askerdeyken nafaka alınamıyorsa çocuğun ihtiyacı ortadan kalkmaz. Basında yer alan bilgilere göre Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla “muhtaç asker ailelerine yönelik düzenli nakit yardım programı” yürütülmektedir; 2026 için aile yardımının aylık 1.500 TL, çocuk desteğinin aylık 750 TL olduğu ve askerlik süresince ödendiği aktarılmaktadır (yerel basın, 01.10.2026). Bu tutar ve şartlar resmî kaynaktan teyit edilmelidir. Başvuru, yerleşim yerindeki vakfa veya e-Devlet üzerinden yapılır.

Babanın ödeme gücü uzun süre ortadan kalkıyorsa, örneğin uzun süreli hapis cezası çekiyorsa, çocuk adına büyükanne ve büyükbabalardan yardım nafakası istenebilir (TMK m.364, 365). Bu yolda anne tarafındaki büyükanne ve büyükbabanın da aynı sırada olduğu unutulmamalıdır.

Ayrıntılar için babası ödemiyorsa dededen ve babaanneden nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

Öğrenci Baba: Kanunda Ayrı Bir Muafiyet Yoktur

Genç yaşta evlenip boşanan ve üniversitede okuyan bir baba bakımından da ölçüt değişmez: Çocuğun giderlerine gücü oranında katılır (TMK m.182) ve nafaka ana ve babanın ödeme gücüne göre belirlenir (TMK m.330). Öğrenci olmak tek başına ne yükümlülüğü ortadan kaldırır ne de mahkemeyi babanın hiç geliri yokmuş gibi karar vermeye zorlar. Mahkeme babanın yarı zamanlı işlerden, burslardan veya düzenli aile desteğinden elde ettiği imkânları, çalışma gücünü ve eğitimin süresini birlikte değerlendirir.

Kendisi yoksul olan ebeveyn iştirak nafakasıyla sorumlu tutulamayacağından (Y2HD, K.2011/15460; ikincil kaynak), hiçbir geliri olmayan ve tam zamanlı eğitim gören bir babaya gücünü aşan bir nafaka yüklenemez. Buna karşılık çalışabilecek durumdaki bir babanın eğitimini gerekçe göstererek çocuğuna hiç katkı yapmaması da kabul görmez. Mezuniyet ve işe giriş, nafakanın artırılması için tipik bir durum değişikliğidir (TMK m.331).

Baba henüz ergin değilse durum daha da farklıdır. Ergin olmayan babanın kendisi de ana ve babasının bakımı altındadır (TMK m.328) ve davada kanuni temsilcisi aracılığıyla yer alır. Böyle bir babanın kendi ödeme gücü çoğu zaman sınırlı olduğundan, çocuğun nafakası bakımından babanın ana ve babasının, yani çocuğun büyükanne ve büyükbabasının yardım nafakası yükümlülüğü daha erken gündeme gelebilir (TMK m.364, 365). Bu durumda da anne tarafındaki büyükanne ve büyükbabanın aynı sırada olduğu unutulmamalıdır.

Miktar ve Başlangıç Tarihi: Tahliye ve Terhis Formülleri

Mahkeme nafakayı belirlerken babanın gerçek gelirini araştırmak zorundadır; sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılır, SGK, tapu, araç ve banka kayıtları getirtilir. Anayasa Mahkemesinin 2019’da yayımlanan bireysel başvuru kararı, yükümlünün gelir iddiası araştırılmadan yalnızca kolluk raporuna dayanılarak nafaka belirlenmesinin hak ihlali olduğunu göstermektedir (ikincil kaynak). Cezaevindeki veya askerdeki babanın geliri olmaması, malvarlığının araştırılmasını gereksiz kılmaz.

Başlangıç tarihi konusunda Hukuk Genel Kurulu, cezaevindeki yükümlü için yoksulluk nafakasının tahliye tarihinden itibaren ödenmesini hakkaniyete uygun bulmuştur (YHGK, K.2022/1392). Askerlik için de yükümlülüğün askerlik süresiyle sınırlı tutulması ve celp ile terhis tarihlerinin tespiti istenmiştir. Bu nedenle dilekçede, gerekirse cezaevinde veya askerde geçen süre için düşük, tahliye veya terhisten sonrası için daha yüksek bir tutar istenmesi düşünülebilir. İrat biçimindeki nafakada gelecek yıllar için artış da istenebilir.

Hesaplama için iştirak nafakası hesaplama aracı sayfamızdan yararlanabilirsiniz.

İcra Takibi ve Tazyik Hapsi

Mevcut bir nafaka kararı varsa, baba askere gitti veya cezaevine girdi diye borç kendiliğinden durmaz; ilamdaki nafaka değiştirilmedikçe borç işlemeye devam eder. Ödenmeyen nafaka için alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.344). Anayasa Mahkemesi tazyik hapsinin bir ceza değil, borçluyu yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlama aracı olduğunu belirtmiştir (AYM, 25.12.2014, E.2014/71, K.2014/200).

Borçlu açısından en önemli araç, durum değişir değişmez azaltma veya kaldırma davası açmaktır: Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılmışsa, ileri sürülen sebepler gözetilerek tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344). Askerdeki veya cezaevindeki babanın birikmiş nafaka borcu, terhis veya tahliyeden sonra da istenebilir; borç zamanaşımına uğramadıkça ortadan kalkmaz.

Tazyik hapsini nafaka borcunu ödememe ve tazyik hapsi ve nafaka ödememe şikâyet dilekçesi yazılarımızda anlattık.

Tahliye ve Terhisten Sonra: Nafakanın Yeniden Düzenlenmesi

Cezaevinden tahliye veya askerlikten terhis, nafaka bakımından yeni bir dönemin başlangıcıdır. Askerlik süresiyle sınırlı olarak kaldırılan nafaka terhis tarihinden itibaren eski kararla devam eder. Cezaevindeyken düşük tutarda belirlenen veya hiç belirlenmeyen nafaka ise babanın yeniden çalışmaya başlamasıyla artırım davasının konusu olur; durumların değişmesi hâlinde hâkim istem üzerine nafakayı yeniden belirler (TMK m.331). Uygulamada artırılan nafakanın dava tarihinden itibaren işletildiği görülmektedir; bu nedenle anne babanın işe girdiğini öğrenir öğrenmez dava açmalıdır.

Hukuk Genel Kurulu kararındaki karşı oyda, uzun süre cezaevinde kalan birinin tahliyeden hemen sonra gelir elde edeceğinin varsayılamayacağı da vurgulanmıştır (YHGK, K.2022/1392). Bu nedenle tahliye sonrası için baştan yüksek bir tutar istenirken, babanın meslek, yaş ve eğitim durumu gerçekçi biçimde ortaya konmalıdır.

Artırım davasını nafaka artırım davası nasıl açılır ve nafaka artık yetmiyor yazılarımızda anlattık.

Borçlu Baba Ne Yapmalı?

Askerlik veya cezaevi nedeniyle ödeme gücü ortadan kalkan baba için ilk adım, mahkemeye başvurmaktır. İştirak nafakasında durum değişince hâkim istem üzerine nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331); yoksulluk nafakasında malî durumun değişmesi azaltma sebebidir (TMK m.176/4). Askerlik için talep, celp ve terhis tarihleriyle sınırlı olarak kurulmalıdır. Cezaevindeki baba ise kendi kusuruyla oluşan gelir kaybının indirim sebebi sayılmayabileceğini hesaba katmalıdır (Y3HD, K.2013/1734; ikincil kaynak).

Mümkünse, kira geliri, birikim veya aile desteğiyle kısmi ödeme sürdürülmeli ve her ödeme banka yoluyla, açıklamalı yapılmalıdır. Bu, hem tazyik hapsi şikâyetinde hem de azaltma davasında borçlunun iyi niyetini gösterir. Terhis veya tahliyeden sonra iş bulunduğunda, nafakanın eski düzeyine dönmesi beklenmelidir.

Azaltma davasını nafaka azaltma davası nasıl açılır yazımızda anlattık.

Anne Ne Yapmalı?

Velayet sahibi anne, babanın cezaevinde veya askerde olmasına bakmaksızın iştirak nafakası talep etmelidir; talepte babanın malvarlığını, kira gelirlerini ve tahliye ya da terhis sonrasındaki çalışma imkânlarını somut olarak göstermelidir. Mahkemeden SGK, tapu, araç ve banka kayıtlarının getirtilmesini ve sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılmasını istemek, yalnızca “geliri yok” savunmasına karşı en etkili araçtır.

Nafaka hükmü varsa icra takibi başlatılmalı, malvarlığı üzerine haciz istenmeli, ödenmeyen aylar için süresi içinde tazyik hapsi şikâyetinde bulunulmalıdır. Babadan uzun süre nafaka alınamayacaksa büyükanne ve büyükbabalardan yardım nafakası ve muhtaç asker ailesi yardımı değerlendirilmelidir.

Dilekçe Örnekleri

1. Cezaevindeki baba aleyhine iştirak nafakası dava dilekçesi (TMK 182, 327, 330)

2. Er olarak askerlik yapan baba için askerlik süresiyle sınırlı nafaka kaldırma dava dilekçesi (TMK 331)

3. Azaltma davası açılmış borçlu için tazyik hapsinin dava sonuna bırakılması talebi (İİK 344)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Uzun hapis cezası, kira geliri var. Baba sekiz yıllık hapis cezası çekiyor; adına kayıtlı bir dairenin kira geliri var. Anne iştirak nafakası istiyor.

Senaryo 2: Er olarak askerlik. Altı aylık askerliğe giden babanın başka geliri ve malı yok; iştirak nafakası birikiyor.

Senaryo 3: Üniversite öğrencisi baba. Yirmi bir yaşında, burslu okuyan ve hafta sonları çalışan bir baba iştirak nafakası ödemek istemiyor.

Adım Adım Yol Haritası

1. Durumu belgeleyin. Cezaevi yazısı, sevk ve terhis belgeleri, öğrenci belgesi.
2. Gelir ve malvarlığını araştırın. SGK, tapu, araç, banka, kira geliri.
3. Anne iseniz talebi kurun. İştirak nafakasını isteyin; gerekirse tahliye veya terhis sonrası için kademeli tutar.
4. Baba iseniz dava açın. Ödemeyi kesmek yerine azaltma veya kaldırma davası.
5. Askerlikte süreyle sınırlı isteyin. Celp ve terhis tarihleri dilekçede yer alsın.
6. Tazyik riskini yönetin. Azaltma davası açıldığını icra ceza mahkemesine bildirin.
7. Destek yollarını değerlendirin. Muhtaç asker ailesi yardımı, büyükanne-büyükbaba.
8. Tahliye veya terhisten sonra güncelleyin. Nafaka yeni duruma göre artırılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Cezaevindeki babadan nafaka alınır mı?

Evet. Yargıtay cezaevinde tutuklu veya hükümlü olmanın tedbir ve iştirak nafakasından sorumlu tutulmamayı gerektirmediğini belirtmiştir (Y2HD, E.2019/223, K.2019/849).

Cezaevindeki eşten yoksulluk nafakası istenebilir mi?

Hukuk Genel Kurulu yoksulluk nafakasının tahliye tarihinden itibaren ödenmesini onamıştır (YHGK, E.2020/2-28, K.2022/1392).

Cezaevine girdim; nafakayı azalttırabilir miyim?

Kendi eyleminiz nedeniyle cezaevine girdiyseniz indirim talebi kabul görmeyebilir (Y3HD, E.2012/23522, K.2013/1734).

Askerdeki baba nafaka öder mi?

Er olarak askerlik yapan ve başka geliri veya malı olmayan kişi askerlik süresince nafaka ile sorumlu tutulamaz (1966 İBK).

Askerlik muafiyeti kalıcı mıdır?

Hayır; yalnızca askerlik süresini kapsar. Terhisle yükümlülük yeniden başlar (Y2HD, E.2005/2141).

Askere gidince nafakayı ödemeyi bırakabilir miyim?

Hayır. Mevcut karar değiştirilmedikçe borç sürer; askerlik süresiyle sınırlı kaldırma davası açmalısınız (TMK m.331).

Askerin kira geliri varsa ne olur?

Geliri veya malı olan asker nafaka ödemeye devam eder.

Yedek subay veya bedelli askerlik yapan için de muafiyet var mı?

Muafiyet er olarak askerlik yapan ve geliri olmayan kişi için kabul edilmiştir; maaşlı görevlerde gelir araştırılır (Y2HD, E.2013/11551, K.2013/25636).

Öğrenci olan baba nafaka öder mi?

Kanunda öğrencilik muafiyeti yoktur; burs, yarı zamanlı iş ve çalışma gücü gözetilerek gücü oranında katkı belirlenir (TMK m.182, 330).

Hiç geliri olmayan ebeveyn nafaka öder mi?

Kendisi yoksul olan ebeveyn sorumlu tutulamaz (Y2HD, K.2011/15460); ancak çalışabilecek durumdaysa gelirsizlik tek başına kurtarmaz.

Babanın tahliyesinden sonra nafaka artırılabilir mi?

Evet; durumların değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirler (TMK m.331).

Azaltma davası açtım; tazyik hapsi uygulanır mı?

Hâkim ileri sürülen sebepleri gözeterek tazyik hapsinin uygulanmasını davanın sonuna bırakabilir (İİK m.344).

Baba bir yıldan fazla hapis cezası aldıysa dava kime açılır?

Kısıtlanan babaya vasisi aracılığıyla açılır (TMK m.407).

Askerdeki babanın çocuğuna devlet yardımı var mı?

Basında yer alan bilgilere göre SYDV aracılığıyla muhtaç asker ailelerine düzenli nakit yardım ve çocuk desteği verilmektedir; şartları vakıftan teyit ediniz.

Babadan hiç nafaka alınamıyorsa ne yapılabilir?

Babanın gücü yoksa büyükanne ve büyükbabalardan yardım nafakası istenebilir (TMK m.364, 365).

Birikmiş nafaka tahliye veya terhisten sonra istenebilir mi?

Evet; zamanaşımına uğramadıkça icra yoluyla istenebilir.