Boşanma Kesinleşti, Eş Evden Çıkmıyorsa Ne Yapılır? Tahliyenin Hukuki Yolları

Boşanma kesinleşince taraflar birbirine yabancılaşır; evde oturma hakkı, mülkiyete ve varsa mahkemenin konut düzenlemesine göre belirlenir. Ev sizin üzerinize kayıtlıysa çıkmayan eski eş haksız işgalci konumuna düşer: ihtarname, elatmanın önlenmesi davası ve ecrimisil talebiyle tahliye sağlanır; kararla tanınan oturma hakları ise süresince korunur.

Önce Teşhis: Eski Eş Hangi Sıfatla Oturuyor?

Boşanmanın kesinleşmesiyle evlilikten doğan ortak konut düzeni sona erer; artık kimin evde kalacağını üç şey belirler: tapu (mülkiyet), kira sözleşmesi ve boşanma kararındaki düzenlemeler. Doğru yol haritası bu teşhisle başlar: ev sizin mülkünüz mü, ortak mı, eski eşin mi; kira sözleşmesi kimin üzerinde; mahkeme konut konusunda bir hüküm kurmuş mu? Her senaryonun aracı farklıdır ve yanlış araçla açılan dava aylar kaybettirir.

Senaryo 1: Ev Sizin Üzerinize Kayıtlı

Boşanma kesinleşince, tapuda malik olmayan eski eşin evde oturmasının hukuki dayanağı — kararla tanınmış bir hak yoksa — ortadan kalkar; kalmaya devam etmesi haksız işgaldir. İzlenecek sıra: (1) Noterden tahliye ihtarnamesi gönderilir; makul süre tanınır ve ecrimisil uyarısı yapılır. Kanunda zorunlu tutulmasa da bu adım ecrimisilin başlangıcı bakımından kritiktir: Yargıtay’ın bazı kararlarında ecrimisil, boşanmanın kesinleşmesinden değil ihtarnamenin tebliğinden veya ihtarda verilen sürenin bitiminden itibaren hesaplanmıştır. (2) Çıkılmazsa elatmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davası açılır; taşınmazın aynına ilişkin bu dava asliye hukuk mahkemesinde (HMK m.2) ve taşınmazın bulunduğu yerde görülür; bu yer kesin yetkilidir (HMK m.12/1). (3) Aynı davada, işgal süresi için ecrimisil (haksız işgal tazminatı) istenir — emsal kira bedeli üzerinden hesaplanır. (4) Karar kesinleşince (HMK m.350/2) icra dairesi eliyle fiilî tahliye yapılır (İİK m.26). Elektrik-su aboneliklerini kapatarak “bezdirme” yoluna gitmek ise hem risklidir hem gereksizdir; hukuki yol yeterince keskindir.

Senaryo 2: Ev Ortak (Paylı) Mülkiyette

Tapuda yarı yarıya kayıtlı evde eski eşi “işgalci” saymak mümkün değildir; o da paydaştır. Burada iki yol vardır: paydaşlar kullanım biçiminde anlaşabilir (birinin oturup diğerine kullanım bedeli ödemesi) ya da anlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılarak ev satılır ve bedel paylaşılır (TMK m.698; dava sulh hukuk mahkemesinde görülür, HMK m.4/1-b). Evi fiilen tek başına kullanan paydaştan, payınıza düşen kısım için ecrimisil isteyebilmenin ön şartı ise kural olarak intifadan men koşuludur: kullanma iradenizi ihtarname ile bildirmiş olmanız gerekir — bu yüzden ortak mülkiyette de ilk adım yine noterden geçer.

Senaryo 3: Mahkeme Evi Bir Tarafa Özgülemişse

Boşanma davası sürerken hâkim, eşlerin barınmasına ve çocukların korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır ve bu kapsamda konutun kullanımını bir eşe bırakabilir (TMK m.169). Bu önlemler davanın devamı süresi için alındığından boşanmanın kesinleşmesiyle sona erer. Kesinleşmeden sonra oturma hakkı ancak başka bir dayanağa bağlanabilir: tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde tanıdığı ve hâkimin onayladığı oturma hakkı, mal ortaklığı rejiminde TMK m.279/3 uyarınca tanınan intifa veya oturma hakkı ya da şiddet hâlinde 6284 sayılı Kanunun 5/1-b maddesi uyarınca verilen süreli konut tahsisi. Böyle bir hak varsa diğer tarafın tahliye zorlaması hukuka aykırıdır; hak, tanındığı süre boyunca korunur. Süre dolduğunda veya dayanak kalktığında ise yukarıdaki tahliye mekanizması işler. Karar ve protokol metnindeki konut hükmünün birebir okunması, iki tarafın da hak kaybını önler; protokole uyulmamasının sonuçları için anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmazsa yazımıza bakabilirsiniz.

Kiralık Evde Durum: Sözleşme Kimdeyse Ev Onun

Kiralık aile konutunda belirleyici olan kira sözleşmesidir. Sözleşme sizin üzerinizeyse, boşanma sonrası evde kalan eski eş size karşı işgalci, kiraya verene karşı ise sizin riskiniz olur — kira borcu sizden istenir. Çözüm; ihtar ve tahliye baskısının yanında, kiraya verenin yazılı rızasıyla sözleşmenin devri (TBK m.323) ya da sizin fesih bildiriminizle ilişkinin sonlandırılmasıdır. Sözleşme eski eşin üzerindeyse sizin o evde kalma hakkınız, boşanmayla birlikte onun rızasına bağlı hâle gelir. Evlilik sürerken işleyen TMK 194’teki aile konutu korumaları, boşanmanın kesinleşmesiyle son bulur; Yargıtay, evlilik boşanmayla sona erdiğinde taşınmazın aile konutu niteliğini kaybettiğini yakın tarihli bir kararında da tekrarlamıştır (Yargıtay 2. HD, 01.06.2026, E.2026/3109, K.2026/5688).

Eşyalar ve Fiilî Sorunlar

Tahliye sürecinde en gergin başlık kişisel eşyalardır: karşı tarafın evdeki eşyalarınızı vermemesi hâlinde, önce noter ihtarı, sonuç alınamazsa taşınırlar için istihkak davası (TMK m.683/2) gündeme gelir. Kilit değiştirme, eve zorla girme gibi fiilî yollar; konut dokunulmazlığı ve mala zarar verme tartışmaları doğurarak süreci aleyhinize çevirebilir. Sabır + ihtar + dava + icra zinciri, hem en hızlı hem en güvenli tahliye formülüdür; ecrimisil kalemi de geçen her ayı karşı taraf için maliyetli hâle getirir.

Boşanmayla Birlikte Koruma Sona Erer

Boşanma kararının kesinleşmesiyle “aile konutu” kavramının uygulama alanı kalmaz; çünkü korunan evlilik birliği son bulmuştur.

Yargıtay bu sonucu çok net biçimde ifade eder (Yargıtay 1. HD, 25.02.2010, E.2010/728, K.2010/2047): TMK m. 194’te öngörülen aile konutu şerhi, tarafların boşanmaları ve boşanma kararının kesinleşmesiyle dayanağı ve hukuki neticeleri ortadan kalkar; bir başka deyişle yolsuz niteliğe dönüşür. Şerhin şeklen sicil kaydında yer alması, kayıt maliki olmayan boşanan eşe herhangi bir hak bahşetmez.

Dahası, şerhin dava açıldıktan sonra terkin edilmiş olması da sonuca etkili değildir. Yani “tapuda şerh hâlâ duruyor” savunması işe yaramaz.

Aynı şekilde, boşanma davası süresince TMK m.169 uyarınca verilen konut tahsisi gibi geçici önlemler de davanın devamı süresi için alındığından boşanmanın kesinleşmesiyle işlevini yitirir. Ev kendisinin olduğu hâlde tahsis kararı nedeniyle kullanamayan eş, kesinleşmeyle birlikte diğerini tahliye edebilir.

Adım 1: Noter İhtarnamesi

İlk yapılması gereken, evde oturmaya devam eden eski eşe noter aracılığıyla ihtarname göndermektir.

İhtarnamede yer alması gerekenler:

• Boşanma kararının kesinleştiği ve tarihi
• Konutta oturma hakkının sona erdiği
• Tahliye için tanınan makul süre — kanunda belirli bir süre yoktur; Yargıtay kararlarına konu ihtarnamelerde bir haftalık, on günlük ve otuz günlük süreler görülmektedir
• Süreye uyulmaması hâlinde hukuki yollara başvurulacağı
• İşgal edilen süre için bedel talep edileceği

İhtarnamenin işlevi yalnızca uyarı değildir: tebliğ tarihi, sonraki davalarda iyiniyet ve süre tartışmasının başlangıcını belgeler.

Adım 2: Fuzuli Şagil Konumu ve Ecrimisil

Boşanmanın kesinleşmesiyle eski eşin konutta oturmasının hukuki dayanağı ortadan kalkar; ihtarnamede verilen süreye rağmen evden çıkmazsa artık fuzuli şagil — haksız işgalci — konumu tartışmasız hâle gelir.

Tapu maliki eş, haksız kullanım süresi için evin emsal kira bedeli üzerinden ecrimisil talep edebilir. Ecrimisil, kötüniyetli zilyedin hak sahibine ödemekle yükümlü olduğu bir tazminattır (TMK m.995; Yargıtay HGK, 22.11.2023, E.2022/301, K.2023/1139). Yargıtay’ın birçok kararında ecrimisil boşanma kararının kesinleşmesinden dava tarihine kadar olan dönem için hesaplanmıştır (Yargıtay 1. HD, 25.05.2015, E.2014/7437, K.2015/7596). Ancak malik, eski eşin müşterek çocuklarla birlikte konutta kalmasına muvafakat etmişse ecrimisil, bu muvafakatin ihtarnameyle geri alındığı tarihten başlatılmaktadır (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792). Ayrıntı aşağıdaki Yargıtay bölümündedir.

Ecrimisil miktarı bilirkişi incelemesiyle, konutun bulunduğu bölgedeki emsal kira bedelleri esas alınarak belirlenir. İlk dönem emsal kira bedeline göre bulunur; sonraki dönemlerde bedel, ilk dönem bedeline ÜFE artış oranı uygulanarak bulunacak miktardan az olmamak üzere belirlenir. Talep, dava tarihinden geriye doğru beş yıllık zamanaşımına tabidir (YİBK 25.05.1938, 29/10; Yargıtay 1. HD, 25.04.2016, E.2014/16769, K.2016/5022).

Adım 3: El Atmanın Önlenmesi Davası

Tahliye, el atmanın önlenmesi — müdahalenin meni — davasıyla sağlanır. Dayanak, mülkiyet hakkını düzenleyen TMK m. 683‘tür.

Yargıtay, boşanma kararı kesinleştikten sonra tapu kaydında yer alan aile konutu şerhinin malik olmayan eşe bir hak bahşetmeyeceğini ve bu tarihten sonra konutta oturmaya devam eden eski eş yönünden ecrimisile hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 25.05.2015, E.2014/7437, K.2015/7596). Anahtar teslim edilmediği sürece eski eşin taşınmaza el atmasının sürdüğü kabul edilir (Yargıtay 1. HD, 25.04.2016, E.2014/16769, K.2016/5022).

Yargıtay Kararlarında Eski Eşin Tahliyesi ve Ecrimisil

Boşanma sonrası tahliye ve ecrimisil davalarında sonucu belirleyen ölçütler Yargıtay kararlarıyla şekillenmiştir. Özellikle ecrimisilin başlangıç tarihi konusunda daireler arasında farklı yaklaşımlar bulunduğundan, aşağıdaki kararlar dilekçenin kurulmasında yol göstericidir:

• Aile konutu niteliği boşanmayla sona erer. TMK m.194’teki koruma evlilik birliğine bağlıdır; evlilik boşanmayla sona erdiğinde taşınmaz aile konutu niteliğini kaybeder (Yargıtay 2. HD, 01.06.2026, E.2026/3109, K.2026/5688).
• Şerh hak bahşetmez. Aile konutu şerhi boşanmanın kesinleşmesiyle dayanağını yitirir; şerhin dava açıldıktan sonra terkin edilmiş olması sonuca etkili değildir (Yargıtay 1. HD, 25.02.2010, E.2010/728, K.2010/2047; Yargıtay 1. HD, 25.05.2015, E.2014/7437, K.2015/7596).
• Evlilik sürerken ecrimisil istenemez. Evlilik birliği devam ettiği sürece eşin diğerine ait konutu kullanması haksız ve kötüniyetli sayılmaz (Yargıtay 1. HD, 30.03.2017, E.2014/20407, K.2017/1537); ecrimisil en erken boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren istenebilir (Yargıtay 8. HD, 07.04.2021, E.2019/4241, K.2021/3278).
• Muvafakat ve ihtarname. Boşanmanın kesinleşmesi, çocuklarla birlikte konutta kalan eski eşi başlı başına kötüniyetli hâle getirmez; malik, muvafakatini dava tarihinden önce geri aldığını ispat etmelidir (Yargıtay 8. HD, 04.03.2021, E.2019/1211, K.2021/1933; Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792). Rızanın geri alındığı ispat edilemeyen dosyada dava tarihinden önceki ecrimisil reddedilmiştir (Yargıtay 7. HD, E.2022/243, K.2023/1013).
• İhtardaki süre. Bazı kararlarda ecrimisil, ihtarnamede tanınan sürenin bitiminden başlatılmıştır: tebliğden on gün sonrası (Yargıtay 8. HD, 28.04.2021, E.2019/6014, K.2021/3915), bir haftalık sürenin sonu (Yargıtay 7. HD, E.2024/1443, K.2025/49) ve otuz günlük süre (Yargıtay 1. HD, E.2012/10712, K.2012/14573).
• Anahtar, ÜFE ve zamanaşımı. Anahtar teslim edilmedikçe el atma sürer; ecrimisil ilk dönem için emsal kiraya göre belirlenir, sonraki dönemlerde ÜFE artışı gözetilir ve talep dava tarihinden geriye doğru beş yıllık zamanaşımına tabidir (Yargıtay 1. HD, 25.04.2016, E.2014/16769, K.2016/5022; YİBK 25.05.1938, 29/10).
• Bağlantılı tapu davası. Malik olmayan eşin açtığı tapu iptali ve tescil davası sürüyorsa, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında bu dosyanın sonucu bekletici mesele yapılmalıdır; malik olmayan eşin haksız kullanımı boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten itibaren başlar (Yargıtay 2. HD, 18.05.2023, E.2023/1372, K.2023/2474).

Daireler arasındaki bu farklılık nedeniyle, boşanma kesinleşir kesinleşmez noter ihtarnamesi göndermek ecrimisil talebini güvence altına almanın en güvenli yoludur.

Malikin İki Ayrı Davası — TMK m.683/2

Tahliye tartışmasının kanunî dayanağı mülkiyet hakkını düzenleyen TMK m.683’tür ve maddenin ikinci fıkrası malike iki ayrı dava tanır. Hangisinin açılacağı, somut durumda zilyetliğin kimde olduğuna göre değişir.

Maddenin birinci fıkrası yetkileri sayar: bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. İkinci fıkra ise korumayı getirir: malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.

İstihkak davası, malın zilyetliği kaybedilmişse açılır; amaç malın iadesidir. Eski eşin konutu tamamen elinde tuttuğu ve malikin girişinin engellendiği hâllerde bu dava gündeme gelir.

El atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davası ise malik zilyetliği kaybetmemiş olsa bile açılabilir; mala yönelen doğrudan veya dolaylı her türlü müdahalenin bertaraf edilmesini amaçlar. Konutta birlikte kalınmaya devam ediliyor ancak kullanım engelleniyorsa bu yol uygundur.

İspat Yükü Nasıl Dağılır?

Davanın kaderini belirleyen ikinci konu ispat yükünün dağılımıdır ve bu dağılım her iki tarafa da somut bir görev yükler.

İstihkak davasında mülkiyetin ispat yükü davacıdadır. Taşınmazlarda bu yük tapu kaydıyla karşılanır. Buna karşılık davalı, ya malik olduğunu ispatlamalı ya da malı haklı bir sebeple elinde bulundurduğunu ortaya koymalıdır.

“Haklı sebep” savunmasının aile hukuku dosyalarındaki karşılığı önemlidir. Eski eş, konutta kalmasını haklı kılan bir hukukî sebebe dayanabiliyorsa — örneğin mahkemece konutun kendisine özgülenmesine ilişkin bir karar veya devam eden bir kira ilişkisi — bu, tahliyeyi engelleyen bir savunma olur. Buna karşılık salt mal rejimi alacağı iddiası, taşınmaz üzerinde aynî bir hak doğurmadığından, tek başına konutta oturmayı haklı kılan bir sebep oluşturmaz; o iddia ayrı bir alacak davasının konusudur.

Bu nedenle dava dilekçesinde davacının yapması gereken, mülkiyeti tapu kaydıyla ortaya koymak ve karşı tarafın herhangi bir hukukî sebebe dayanmadığını göstermektir. Boşanma kararının kesinleşme şerhli örneği de bu bakımdan gereklidir; çünkü evlilik süresince mevcut olan kullanım hakkının sona erdiğini gösterir.

Tahliyeye Ek Olarak Tazminat

Konuttan çıkarılma talebi, geçmiş dönemin karşılıksız kalması anlamına gelmez. TMK m.683’ün sağladığı korumanın yanında, müdahaleden doğan zarar ayrıca istenebilir.

Öğretide bu iki dava için şu tespit yapılmaktadır: istihkak ve el atmanın önlenmesi davaları birlikte mülkiyet hakkının hem el konulmaya hem rahatsız edici müdahalelere karşı tam korunmasını sağlar; ayrıca müdahaleden doğan zarar için Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine göre tazminat da istenebilir.

Uygulamada bu talep, haksız kullanım süresine karşılık gelen bedel olarak ileri sürülür. Talebin kurulmasında iki nokta belirleyicidir. Birincisi başlangıç anı: kullanımın hangi tarihten itibaren haksız hâle geldiği gösterilmelidir — boşanma hükmünün kesinleştiği tarih ya da ihtarnamenin tebliğ tarihi bu bakımdan işlev görür. İkincisi miktar: emsal kira bedelleri üzerinden hesaplama yapılabilmesi için emsal araştırması talep edilmelidir.

Bu nedenle tahliye ile tazminat talepleri aynı dilekçede ve ayrı ayrı kurulmalı; tahliye talebinin kabulü hâlinde tazminatın da hüküm altına alınması istenmelidir.

Ev Ortak Tapuluysa: Paylı Mülkiyetin Yapısı — TMK m.688

Tapunun her iki eş adına kayıtlı olduğu hâllerde yukarıdaki araçlar aynen işlemez; çünkü karşı taraf da maliktir ve mülkiyet hakkına dayanmaktadır.

TMK m.688’e göre paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir. Buradaki kilit ifade “tamamına belli paylarla” olmasıdır: paydaş, taşınmazın belirli bir bölümünün değil, tamamının pay oranında malikidir.

Bunun tahliye bakımından sonucu şudur: bir paydaşın, diğer paydaşı taşınmazdan tamamen çıkarması TMK m.683’e dayanılarak sağlanamaz; zira diğer taraf da malik sıfatını taşır ve kullanımı kural olarak haksız sayılmaz. Bu hâlde çözüm, kullanma biçiminin düzenlenmesi ya da ortaklığın giderilmesi yoluyla aranır.

Dolayısıyla ilk yapılması gereken teşhis nettir: tapu kaydına bakmak. Konut tek eş adına kayıtlıysa m.683’ün araçları doğrudan işler; ortak tapuluysa izlenecek yol tamamen değişir ve dilekçe buna göre kurulmalıdır.

Ortaklığın giderilmesinde usul. Her paydaş, hukuki bir işlem veya malın sürekli bir amaca özgülenmesi nedeniyle paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü bulunmadıkça malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.698/1). Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK m.4/1-b). 7445 sayılı Kanunla 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen 18/B maddesi uyarınca ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; Anayasa Mahkemesi bu kurala yönelik itirazları reddetmiştir (AYM, E.2023/178, K.2024/125; AYM, 06.03.2025, E.2024/161, K.2025/69).

Neden Kendi Başınıza Tahliye Edemezsiniz?

TMK m.683’ün birinci fıkrası malike geniş yetkiler tanırken bu yetkileri bir kayda bağlar: bunlar hukuk düzeninin sınırları içinde kullanılır. Kilidi değiştirmek, eşyaları dışarı çıkarmak veya kapıyı zorlamak bu sınırın dışındadır.

Sebebi şudur: mülkiyet hakkı, hakkın kendi eliyle gerçekleştirilmesine değil, kanunun gösterdiği yollarla korunmasına imkân verir. Kanun bu yolları m.683’ün ikinci fıkrasında saymış ve mahkeme kararına bağlamıştır. Karar alınmadan yapılan fiilî müdahaleler, malik lehine olan hukukî durumu tersine çevirir: dosyada haklı olan taraf, ceza soruşturmasının muhatabı hâline gelebilir.

Bu risk yalnız ceza boyutuyla da sınırlı değildir. Eşyalara verilen zarar, kaybolan belgeler veya değerli eşyaya ilişkin iddialar ayrı bir tazminat davasının konusu olabilir ve tahliye dosyasında elde edilen kazanımı fiilen götürebilir.

Doğru sıra bellidir: noter ihtarnamesi ile durumu ve tarihi kayda geçirmek, ardından yetkili mahkemede dava açmak, karar kesinleştiğinde icra dairesi aracılığıyla tahliyeyi gerçekleştirmek. İcra memuru refakatinde yapılan tahliyede eşyalar tutanakla tespit edilir; bu tutanak sonradan çıkacak eşya tartışmalarını da önler.

Şerhin durumu ve terkini için aile konutu şerhi yazımıza, mal rejimi alacağının ayrı yolu için mal rejimi tasfiyesi davası yazımıza bakabilirsiniz.

Zilyetliğin Korunması: Eski Eş de Kanunen Korunur

Tapu sizin olsa bile konutta oturan eski eş, taşınmazın zilyedidir. TMK m.981’e göre zilyet her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir; rızası dışında elinden alınan taşınmazda el koyanı kovarak zilyetliğini koruyabilir. Zilyetliği gasp edilen kişi, daha üstün bir hak ileri sürülse bile şeyin geri verilmesini ve zararın giderilmesini dava edebilir; davalı ancak geri almaya yetkili kılan daha üstün hakkını derhâl ispat ederse iadeden kaçınabilir (TMK m.982). Sadece zilyetliğin korunmasına yönelik bu davalar sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-c).

Kısacası, kilidi değiştiren malik bir yandan konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116) iddiasıyla, öbür yandan zilyetlik davasıyla karşılaşabilir. Mülkiyet hakkı, malike bu davalarda savunma imkânı verse de tahliyenin güvenli yolu mahkeme kararı ve icradır.

Tahliye Kararının İcrası: HMK m.350/2 ve İİK m.26

Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin hükümler kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2). Bu nedenle el atmanın önlenmesi kararı istinaf veya temyiz aşamasındayken tahliye yapılamaz. Karar kesinleşince ilam icra dairesine verilir; icra müdürü borçluya bir icra emri tebliğ ederek taşınmazı yedi gün içinde tahliye ve teslim etmesini emreder. Borçlu taşınmazı işgal etmekteyken bu emre uymazsa ilamın hükmü zorla icra olunur (İİK m.26).

Taşınmazda bulunan ve ilamın kapsamına girmeyen eşyalar borçluya, yokluğunda temsilcisine ya da yanındaki yetişkin aile bireyine teslim edilir; kimse bulunmazsa masrafı alacaklı tarafından karşılanarak muhafaza altına alınır ve borçluya bildirilir. Süresinde alınmayan eşyalar icra mahkemesinin kararıyla satılabilir. Teslimden sonra haklı bir sebep olmaksızın taşınmaza tekrar giren borçlu, yeni bir hükme gerek olmaksızın çıkarılır (İİK m.26).

Şerhin Terkini

Boşanmanın kesinleşmesiyle şerh yolsuz hâle geldiğinden, malik eş tapu müdürlüğüne başvurarak veya gerekiyorsa dava yoluyla terkinini isteyebilir.

Ancak yukarıda belirtildiği üzere, terkin işleminin yapılmamış olması tahliye ve ecrimisil taleplerini engellemez. Şerhin sicilde durması karşı tarafa hak sağlamaz.

Konut Kiralıksa Durum Farklı

Konut kira ile sağlanmışsa uyuşmazlık mülkiyet değil kiracılık ekseninde çözülür:

• Kira sözleşmesinde taraf olan eş kiracı sıfatını korur.
• Diğer eş TMK m. 194/4 uyarınca bildirimde bulunmuşsa birlikte kiracılık doğmuştur; bu hâlde tahliye kiraya verenle olan ilişkiye göre çözülür.
• Kira ilişkisinin diğer eşe devri kiraya verenin yazılı rızasına bağlıdır (TBK m.323); boşanma protokolünde konut ve kira konusunda bir düzenleme yapılmışsa taraflar arasında ona da uyulur. Kiracı olmayan eşin sözleşmeye nasıl taraf olacağı için kiralık aile konutu yazımıza bakabilirsiniz.

Bu nedenle ilk yapılacak iş, konutun mülkiyet durumunun ve varsa kira ilişkisinin netleştirilmesidir.

Mal Rejimi İddiası Tahliyeyi Durdurur mu?

Karşı taraf çoğu zaman “bu evde benim de katkım var” savunmasını ileri sürer. Bu iddia, tahliye davasını kendiliğinden durdurmaz.

Sebebi şudur: mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı, belirli bir mal üzerinde ortak mülkiyet değil, bir para alacağıdır. Tapuda kim görünürse görünsün mal o eşte kalır; değerinin payı para olarak ödenir.

Bu nedenle katılma alacağı talebi ayrı bir dava olarak yürütülür; tahliye davasıyla birlikte ele alınmaz. Ancak iki istisnaya dikkat edilmelidir.

Mal ortaklığı rejimi. Eşler sözleşmeyle mal ortaklığı rejimini seçmiş ve konut ortaklık mallarına dâhilse, rejimin ölüm dışındaki bir sebeple sona ermesi hâlinde eşlerden her biri üstün yararını ispat ederek konutun mülkiyetinin payına mahsuben kendisine verilmesini ya da haklı sebeplerle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.279/3). Yasal rejim olan edinilmiş mallara katılmada ise konut üzerinde bu tür bir istem yalnızca eşlerden birinin ölümü hâlinde sağ kalan eşe tanınmıştır (TMK m.240).

Mülkiyete yönelik bağlantılı dava. Eski eş konutun mülkiyetine yönelik bir dava açmışsa (örneğin TMK m.194’e aykırı devir nedeniyle tapu iptali ve tescil), Yargıtay el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında bu davanın sonucunun bekletici mesele yapılmasını aramıştır (Yargıtay 2. HD, 18.05.2023, E.2023/1372, K.2023/2474). Bu davanın dilekçe yapısı için aile konutu tapu iptali dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuklar Konutta Kalıyorsa

Velayet kendisine bırakılan eş çocuklarla birlikte konutta kalıyorsa, tahliye talebi çocuğun barınma ihtiyacı bakımından ayrıca değerlendirilir.

Bu durumda çözüm genellikle tahliyenin engellenmesi değil, iştirak nafakasının barınma giderini de kapsayacak biçimde belirlenmesidir. Nafakanın miktarı çocuğun ihtiyaçlarına, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücüne göre belirlenir (TMK m.330); çocuğun konut ihtiyacı bu ihtiyaçların başında gelir.

Ecrimisil bakımından ise Yargıtay, malikin eski eşin müşterek çocuklarla birlikte konutta kalmasına muvafakat ettiğini kabul etmekte; muvafakatin dava tarihinden önce geri alındığını (örneğin ihtarnameyle) ispat yükünü malike yüklemektedir. İspat edilemezse iznin dava tarihinde geri alındığı kabul edilir ve önceki dönem için ecrimisil reddedilir (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792; Yargıtay 8. HD, 04.03.2021, E.2019/1211, K.2021/1933).

Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa, şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi ayrıca istenebilir (6284 s.K. m.5/1-b); bu tedbir boşanmadan bağımsız olarak da uygulanabilir. Başvuru için 6284 koruma kararı talebi dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Süreç Özeti

• 1. Boşanma kararının kesinleşme şerhini alın.
• 2. Tapu kaydını ve varsa aile konutu şerhini kontrol edin.
• 3. Noter ihtarnamesi gönderin; makul süre tanıyın.
• 4. Süre dolduğunda taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davası açın.
• 5. Ecrimisil için emsal kira bedeli araştırması ve bilirkişi incelemesi talep edin.
• 6. Karar kesinleşince (HMK m.350/2) icra dairesine başvurun; icra emriyle tanınan yedi günlük sürede çıkılmazsa tahliye zorla yapılır (İİK m.26). Fiilî müdahaleden kaçının.

Sık Yapılan Hatalar

• Kendi başına tahliye etmeye çalışmak: Kilit değiştirmek veya eşyaları çıkarmak konut dokunulmazlığını ihlal suçuna yol açabilir.
• Görev ve yetkiyi karıştırmak: Mülkiyete dayalı el atmanın önlenmesi davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde ve taşınmazın bulunduğu yerde (HMK m.12, kesin yetki) açılır; ortak tapuda ortaklığın giderilmesi ise sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK m.4/1-b).
• İhtarname göndermeden dava açmak: İhtar, ecrimisil ve iyiniyet tartışmasında başlangıç tarihini belgeler. Çocuklarla birlikte oturmaya muvafakat edilmişse rızanın geri alındığı ispatlanamaz ve dava tarihinden önceki ecrimisil reddedilebilir (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792).
• Şerh duruyor diye çekinmek: Boşanmanın kesinleşmesiyle şerh yolsuz hâle gelir ve karşı tarafa hak sağlamaz.
• Ecrimisil talebini atlamak: Kesinleşmeden (muvafakat varsa ihtarnamenin tebliğinden) dava tarihine kadar olan dönem için, geriye doğru en çok beş yıllık bedel istenebilir.
• Mal rejimi iddiasına takılmak: Katılma alacağı bir para alacağıdır ve tahliyeyi kendiliğinden durdurmaz.

Boşanma Sonrası Tahliye: Mevzuat Haritası

Aşağıdaki tablo, eski eşin konuttan çıkarılmasında başvurulan hükümleri tek yerde toplar.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşandık ama eşim evden çıkmıyor, ne yapabilirim?

Önce noter aracılığıyla ihtarname gönderip tahliye için makul süre tanıyın. Süreye rağmen çıkmazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davası açabilirsiniz (TMK m.683/2, HMK m.12/1). Karar kesinleşince icra dairesi aracılığıyla tahliye yapılır (HMK m.350/2, İİK m.26).

Tapuda aile konutu şerhi duruyor, engel olur mu?

Olmaz. Yargıtay’a göre aile konutu şerhi, tarafların boşanmaları ve kararın kesinleşmesiyle dayanağı ve hukuki neticeleri ortadan kalkar; yolsuz niteliğe dönüşür ve kayıt maliki olmayan boşanan eşe herhangi bir hak bahşetmez (Yargıtay 1. HD, 25.02.2010, E.2010/728, K.2010/2047). Şerhin henüz terkin edilmemiş olması tahliyeye engel değildir.

Hangi mahkemede dava açmalıyım?

Mülkiyete dayalı el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davası genel görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m.2); taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12/1). Ev ortak tapuluysa ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b). Uyuşmazlık aile mahkemesindeki bir tapu iptali davasıyla bağlantılıysa Yargıtay aile mahkemesinin görevini kabul edebilmektedir (Yargıtay 3. HD, 17.10.2016, E.2015/19492, K.2016/11609).

Kilitleri değiştirebilir miyim?

Değiştirmemelisiniz. Evin kilitlerini değiştirmek, eşyaları kapıya koymak veya zorla dışarı çıkarmak konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116) iddiasına yol açabilir. Konutta oturan eski eş zilyettir; saldırıyı defedebilir ve zilyetliği zorla alınırsa iadesini dava edebilir (TMK m.981, m.982). Güvenli yol ihtar, dava ve icradır.

Oturduğu süre için para isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. Haksız kullanım için emsal kira bedeli üzerinden ecrimisil istenir (TMK m.995). Yargıtay kararlarında başlangıç çoğunlukla boşanma kararının kesinleşme tarihidir (Yargıtay 1. HD, 25.05.2015, E.2014/7437, K.2015/7596); ancak eski eşin çocuklarla kalmasına muvafakat edilmişse ecrimisil, muvafakatin ihtarnameyle geri alındığı tarihten başlatılmaktadır (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792). Ortak mülkiyette ise kural olarak intifadan men koşulu aranır.

İhtarname göndermek zorunlu mu?

Kanunda zorunlu tutulmamıştır; ancak ecrimisil bakımından kritik önemdedir. Yargıtay, çocuklarla birlikte oturmaya muvafakat edilen dosyalarda malikten muvafakatini dava tarihinden önce geri aldığını ispat etmesini istemekte, ispat edilemezse önceki dönem için ecrimisili reddetmektedir (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792). İhtarnamede boşanmanın kesinleştiği, oturma hakkının sona erdiği, tahliye süresi ve bedel talep edileceği belirtilmelidir.

Eşim evde katkısı olduğunu söylüyor, tahliye durur mu?

Kendiliğinden durmaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı bir para alacağıdır ve ayrı davada istenir. İki istisna vardır: mal ortaklığı rejiminde eş, üstün yararını ispat ederek konut üzerinde hak isteyebilir (TMK m.279/3); eski eşin açtığı tapu iptali ve tescil davası sürüyorsa Yargıtay bu davanın bekletici mesele yapılmasını aramıştır (Yargıtay 2. HD, 18.05.2023, E.2023/1372, K.2023/2474).

Çocuklar evde kalıyorsa ne olur?

Çocukların konutta kalması tek başına tahliyeyi engellemez; çocuğun barınma ihtiyacı iştirak nafakasının belirlenmesinde gözetilir (TMK m.330). Ecrimisil bakımından ise Yargıtay malikin çocuklarla birlikte kalmaya muvafakat ettiğini kabul ettiğinden, ihtarname gönderilmesi önem taşır (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2018/16270, K.2021/1792). Şiddet varsa konutun korunan kişiye tahsisi istenebilir (6284 s.K. m.5/1-b).

Ev ortak tapuluysa tahliye ettirebilir miyim?

Paydaş işgalci sayılmaz; çünkü o da malın tamamına payı oranında maliktir (TMK m.688). Anlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi davasıyla ev satılıp bedel paylaşılır (TMK m.698). Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b) ve açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 s.K. m.18/B). Bu arada payınız için kullanım bedeli talep edilebilir.

Mahkeme evi eşe bırakmışsa süre bitince ne olur?

Boşanma davası sürerken verilen konut tahsisi gibi geçici önlemler davanın devamı süresi için alınır (TMK m.169) ve kesinleşmeyle sona erer. Protokolle veya TMK m.279/3 uyarınca tanınmış bir oturma hakkı ya da 6284 sayılı Kanuna göre verilen tedbir varsa, bu hak süresince korunur; süre veya dayanak sona erdiğinde ihtar, dava ve icra yoluyla tahliye istenebilir.

Boşanma kesinleşmeden eşimi evden çıkarabilir miyim?

Kural olarak hayır. Evlilik birliği devam ettiği sürece eşin diğerine ait konutu kullanması haksız ve kötüniyetli sayılmaz (Yargıtay 1. HD, 30.03.2017, E.2014/20407, K.2017/1537); boşanma davası sürerken konutun kullanımı hâkimin alacağı geçici önlemlerle düzenlenir (TMK m.169). Ecrimisil en erken boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren istenebilir (Yargıtay 8. HD, 07.04.2021, E.2019/4241, K.2021/3278).

Tahliye kararı kesinleşmeden uygulanabilir mi?

Hayır. Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin hükümler kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2). Karar kesinleşince icra müdürü icra emri tebliğ ederek yedi gün içinde tahliye ve teslimi emreder; uyulmazsa tahliye zorla yapılır. Teslimden sonra haksız olarak tekrar giren borçlu yeni bir hükme gerek olmaksızın çıkarılır (İİK m.26).

Ecrimisil kaç yıl geriye dönük istenebilir?

Ecrimisil talebi beş yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre dava tarihinden geriye doğru işler (YİBK 25.05.1938, 29/10; Yargıtay 1. HD, 25.04.2016, E.2014/16769, K.2016/5022). Eski eş yönünden ise en erken başlangıç, boşanma kararının kesinleştiği tarihtir; evlilik dönemi için ecrimisil istenemez (Yargıtay 8. HD, 07.04.2021, E.2019/4241, K.2021/3278).

Ortak tapulu evde dava açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Ortaklığın giderilmesi davası için evet. 6325 sayılı Kanunun 18/B maddesi uyarınca taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Anayasa Mahkemesi bu kurala yönelik itirazları reddetmiştir (AYM, E.2023/178, K.2024/125; AYM, E.2024/161, K.2025/69).