İnfaz Hukuku Nedir? 2026 — Kaynakları, İlkeleri, Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve İnfaz Hâkimliği (5275 ve 4675 Sayılı Kanunlar)

İnfaz hukuku, mahkemenin verdiği ve kesinleşen ceza ile güvenlik tedbirinin nasıl, nerede, hangi sürede ve hangi denetim altında yerine getirileceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Ceza hukuku suçu ve cezayı belirler, ceza muhakemesi hukuku hükme nasıl varılacağını gösterir; infaz hukuku ise hükmün kesinleştiği andan cezanın bittiği güne kadar olan süreci yönetir. Temel kaynağı 13.12.2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’dur; yargısal denetim 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile, uygulamanın ayrıntısı ise 2020 tarihli Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik ile sağlanır. Bugünkü sistemde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme kural olarak cezanın yarısında, bazı ağır suçlarda üçte ikisinde gerçekleşir; koşullu salıverilmeye bir yıl kala açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabilir. Kanun 2020’den bu yana başta 7242, 7550, 7571 ve 18.08.2026’da yayımlanan 7593 sayılı Kanunlar olmak üzere birçok kez değiştirilmiştir; Temmuz 2026’daki 12. Yargı Paketi (7589) ise 5275 sayılı Kanun’a dokunmamıştır. Bu yazı infaz hukukunun kaynaklarını, ilkelerini, aktörlerini, sürecin aşamalarını ve hükümlünün başvuru yollarını kanun maddeleriyle anlatır.

İnfaz Hukuku Nedir?

İnfaz, kelime anlamıyla yerine getirmedir. Hukuki anlamda infaz hukuku, mahkûmiyet hükmüyle belirlenen hapis cezası, adli para cezası ve güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin kuralların bütünüdür. 5275 sayılı Kanun’un 1 inci maddesi amacı tek cümleyle koyar: ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin usul ve esasları düzenlemek. Bu usul; hükümlünün cezaevine nasıl çağrılacağından hangi kuruma yerleştirileceğine, cezaevinde hangi haklara sahip olduğundan ne zaman açık cezaevine, denetimli serbestliğe ve koşullu salıverilmeye ayrılacağına kadar her aşamayı kapsar.

İnfaz hukukunun başlangıç noktası kesinleşmedir. 5275 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine göre mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz. Kesinleşen hüküm, 5 inci madde uyarınca mahkeme tarafından Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenip denetlenir. Kesinleşmeden önceki tutukluluk, infaz değil bir koruma tedbiridir; ancak hükmün kesinleşmesinden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlayan bütün hâller TCK m.63 uyarınca cezadan mahsup edilir.

Bu ayrım pratikte önemlidir. Mahkûmiyet hükmünün kendisine karşı itiraz yolları istinaf ve temyizle sona erer; infaz aşamasında hüküm yeniden tartışılmaz. Ancak hükmün nasıl yerine getirileceği, ceza süresinin nasıl hesaplanacağı veya cezaevindeki bir işlem, kendi başvuru yollarına sahiptir. Hükmün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren lehe bir kanunun uygulanması gerekirse hükmü veren mahkemeye, cezanın hesabında duraksama olursa infaz hâkimliğine başvurulur (5275 m.98).

İnfaz Hukukunun Kaynakları

İnfaz hukukunun anayasal temeli Anayasa’nın 17 nci maddesidir: kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. Bu ilkenin kanun düzeyindeki karşılığı 5275 sayılı Kanun’un 2 nci maddesidir. Kanunlar, yönetmelikler ve uluslararası belgeler birlikte okunur.

Uygulamada en sık hata eski mevzuata dayanılmasıdır. 2006 tarihli eski Tüzük yerini 2020 tarihli Yönetmeliğe bırakmıştır; koşullu salıverilme oranları ve denetimli serbestlik süreleri ise 2020’den bu yana birkaç kez değişmiştir. Bu nedenle her dosyada önce suç tarihi, sonra o tarihe uygulanacak hüküm belirlenmelidir. Suç tarihinin önemi infaz düzenlemesinde suç tarihi yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

İnfazın Temel İlkeleri

5275 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi infazda eşitlik ilkesini koyar: kurallar hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken, siyasi düşünce, ekonomik güç ve toplumsal konumu yönünden ayrım yapılmaksızın ve kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanır; infazda zalimane, insanlık dışı, aşağılayıcı ve onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz. 3 üncü madde infazın amacını genel ve özel önleme olarak belirler; hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyecek etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak ve hükümlünün topluma uyumunu kolaylaştırmak bu amacın parçalarıdır.

Kanun’un 6 ncı maddesi hapis cezalarının infaz rejimini yönlendiren ilkeleri sayar. Bunların en önemlileri şunlardır: hükümlüler güvenli biçimde ve düzen, güvenlik ve disiplin çerçevesinde tutulur; hürriyetten yoksunluk insan onuruna saygıyı koruyan maddi ve manevi koşullar altında çektirilir; hükümlünün Anayasa’da yer alan diğer hakları ancak bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir; infazda kanunilik ve hukuka uygunluk esastır; hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak için her türlü tedbirin alınması zorunludur; disiplin cezalarına Kanunda gösterilen merciler karar verir ve bunlara karşı savunma ve itiraz da Kanunda gösterilen mercilere yapılır.

İnfazın Aktörleri: Kim Ne Yapar?

İnfaz tek bir makamın işi değildir. Hükmü kuran mahkemeden cezaevi idaresine, denetimli serbestlik müdürlüğünden infaz hâkimliğine kadar birçok aktör aynı dosyada farklı kararlar verir. Hangi talebin hangi makama yapılacağını bilmek, sürenin kaçırılmaması için şarttır.

İnfaz hâkimliğinin görev ve işleyişi infaz hâkimliği ve görevleri yazımızda, iyi hâl değerlendirmesinin ölçütleri ise iyi hâl değerlendirmesi ve ödül sistemi yazımızda ele alınmıştır.

İnfaz Süreci Adım Adım

Hapis cezası kesinleştikten sonra süreç Cumhuriyet başsavcılığında başlar. Başsavcılık ilamı infaz defterine kaydeder ve ceza süresine göre çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarır (m.20). Çağrı kâğıdı tebliğ edilen hükümlü on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağı şüphesini uyandırırsa yakalama emri çıkarılır; kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında ise doğrudan yakalama emri çıkarılır (m.19). Çağrı kâğıdı hükümde gösterilen adrese tebliğ edilir ve adres değişikliğini bildirmeyen hükümlüye o adreste yapılan tebligat geçerlidir.

Kuruma alınan hükümlü gözlem ve sınıflandırmadan geçirilir ve durumuna uygun kuruma ayrılır (m.13, m.23). Kanun bazı hükümlüleri doğrudan açık cezaevine yönlendirir: terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar hariç olmak üzere kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar, adli para cezası hapse çevrilenler ve tazyik hapsine tabi tutulanlar cezalarını doğrudan açık ceza infaz kurumunda çeker (m.14/2). Diğerleri kapalı kurumdan başlar ve idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesiyle açık kuruma ayrılır (m.14/3).

Kesinleşmeden sonraki ilk günlerde yapılacaklar hapis cezası kesinleşti: infaza çağrı ve 10 günlük teslim süresi yazımızda anlatılmıştır.

Ceza İnfaz Kurumlarının Türleri

5275 sayılı Kanun’un 8 ilâ 15 inci maddeleri kurum türlerini sayar. Kapalı ceza infaz kurumları firara karşı engelleri ve iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan kurumlardır; yüksek güvenlikli kapalı kurumlarda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen insanlığa karşı suçlar, kasten öldürme, uyuşturucu ticareti ve devlete ve anayasal düzene karşı suçlardan verilen cezalar infaz edilir (m.9/2). Kadın, çocuk ve gençlik kapalı kurumları ayrıca kurulur. Açık ceza infaz kurumları ise firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, hükümlünün çalıştırılmasına ve meslek edindirilmesine öncelik veren kurumlardır (m.14/1).

Çocuklar bakımından 2026’da önemli bir değişiklik yapıldı. 18.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Kanunla 5275 sayılı Kanun’un 15 inci maddesine eklenen hükümle, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilir; firar eden, başka bir fiilden tutuklanan ya da eylemi kurum düzeni veya kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturan çocuklar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı kurumlarına gönderilir. Aynı Kanunla yeniden yazılan 107 nci maddenin beşinci fıkrasına göre kasten öldürme, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları hariç olmak üzere, koşullu salıverilme hesabında hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir gün iki gün sayılır.

Kurum türlerinin ayrıntısı ceza infaz kurumlarının türleri, açık cezaevine geçiş açık cezaevine ayrılma şartları ve çocuklara özgü kurallar çocuk ve genç hükümlülerin infazı yazılarımızdadır.

Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının tamamını cezaevinde geçirmeden, iyi hâlle belirli bir süreyi tamamladıktan sonra denetim altında serbest bırakılmasıdır. 5275 sayılı Kanun’un 107 nci maddesine göre bunun ilk şartı kurumdaki sürenin iyi hâlli olarak geçirilmesidir. Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır. Ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuz, müebbet hapiste yirmi dört yılın çekilmesi gerekir. Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence ve eziyet, cinsel saldırı ve cinsel taciz, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk gibi Kanunda sayılan suçlarda oran üçte ikidir. Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda süreli hapiste üçte iki, ağırlaştırılmış müebbette otuz altı, müebbette otuz yıl uygulanır (m.107/4).

Tekerrür hâlinde rejim ağırlaşır: süreli hapiste oran üçte ikidir; ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz, müebbette otuz üç yıl aranır (m.108/1). 7550 sayılı Kanunla değişen 108 inci maddenin üçüncü fıkrasına göre ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülerde süreli hapis cezalarında oran dörtte üçtür. Cinsel saldırının nitelikli hâli, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişkinin ağır hâlleri ve uyuşturucu ticareti suçlarında da süreli hapis cezaları için oran dörtte üçtür (m.108/9).

Koşullu salıverilen hükümlü, cezaevinde geçirmesi gereken süre kadar bir denetim süresine tabidir; ancak süreli hapislerde bu süre hak ederek tahliye tarihini geçemez (m.107/6). Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenir veya yükümlülüklere uyarıya rağmen uyulmazsa koşullu salıverilme geri alınır (m.107/12); denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m.107/14). Koşullu salıverilme kararını cezaevi idaresinin gerekçeli raporu üzerine infaz hâkimi dosya üzerinden verir ve bu karara karşı itiraz edilebilir (m.107/11).

Denetimli serbestlik, koşullu salıverilmeden önceki son dönemin cezaevi dışında, belirli yükümlülüklerle geçirilmesidir. 105/A maddesine göre açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü, talebi hâlinde bu usulden yararlanabilir. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için bu süre iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenler için üç yıldır (m.105/A/3). 4.6.2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla birinci fıkraya eklenen cümleye göre hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ve her hâlde en az beş gününü cezaevinde geçirmiş olması gerekir; geçici 11 inci madde uyarınca bu kural, düzenlemenin yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz.

Suç tarihine bağlı geçiş hükümleri bu süreleri değiştirebilir. Geçici 6 ncı maddeye göre 30.3.2020 tarihine kadar işlenen suçlarda, Kanunda sayılan ağır suçlar hariç olmak üzere bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır. 7571 sayılı Kanunla değişen geçici 10 uncu maddenin altıncı fıkrası ise 31.7.2023 ve öncesinde işlenen suçlar için, yine sayılan istisnalar dışında, açık cezaevine erken ayrılma ve denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanma imkânı tanır. Denetimli serbestlik süresince hükümlü kamuya yararlı işte çalıştırılma, konut veya bölgede denetim, belirli yerlere gitmeme ve programlara katılma yükümlülüklerinden birine veya birkaçına tabi tutulabilir; yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü infaz hâkiminin kararıyla açık cezaevine geri gönderilir (m.105/A/5-6).

Oranların ve sürelerin somut hesaba nasıl yansıdığı koşullu salıverilme 2026 oranları, denetimli serbestlik kaç yıl, 11. Yargı Paketi ve denetimli serbestlik ve infaz hesabı yazılarımızda; kendi hesabınızı yapmak için infaz süresi hesaplama aracımızda anlatılmıştır.

İnfazın Ertelenmesi ve Özel İnfaz Usulleri

Kesinleşen her ceza hemen ve cezaevinde çektirilmez. 5275 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesine göre akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezası iyileşinceye kadar geri bırakılır; diğer hastalıklarda infaz kural olarak hastanelerin mahkûm koğuşlarında sürer, ancak infaz hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır. Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınların cezasının infazı geri bırakılır (m.16/4). Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyen ve toplum güvenliği için ağır ve somut tehlike oluşturmayan hükümlünün cezası da Adli Tıp Kurumunca onaylanan raporla geri bırakılabilir (m.16/6).

Hükümlünün istemiyle erteleme 17 nci maddededir: kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir; erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, mükerrirler ile disiplin ve tazyik hapsine mahkûm olanlar bu imkândan yararlanamaz (m.17/6). 7445 sayılı Kanunla eklenen 16/A maddesi ise toplam on yıl veya daha az hapis cezası bulunan ve engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç ya da ağır hasta on sekiz yaşından küçük çocuğu olan kadın hükümlünün cezasının bir yıla kadar ertelenmesine imkân verir; bu süre her defasında altı ayı geçmemek üzere en çok dört kez uzatılabilir.

Özel kanunlar da ayrı erteleme rejimleri kurabilir: 18.8.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7595 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi, PKK/KCK kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar için, örgüt faaliyeti çerçevesinde kasten öldürme ve 1.6.2005 öncesi suçlardan müebbet cezalar hariç olmak üzere, toplam on beş yıla kadar cezalarda beş, daha fazlasında on yıl infaz ertelemesi öngörür; bu hükmün uygulanması, Kanunda belirtilen Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasına bağlıdır. Kısa cezalarda ise 110 uncu maddedeki özel infaz usulleri devreye girer. İnfaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl, taksirle öldürme hariç taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasının hafta sonları veya geceleri cezaevinde çektirilmesine karar verebilir. 7550 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen ikinci fıkraya göre kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin toplam üç yıl, yetmiş yaşını bitirmişlerin dört yıl, yetmiş beş yaşını bitirmişlerin beş yıl ve seksen yaşını bitirmişlerin altı yıl veya daha az süreli cezaları konutta çektirilebilir; ağır hasta veya engelli hükümlüler ile doğumdan itibaren altı ay geçmiş ve toplam beş yıl veya daha az cezası bulunan kadınlar için de konutta infaz mümkündür. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, adli para cezası hapse çevrilenler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar, hastalık ve doğum hâlleri dışında bu usullerden yararlanamaz (m.110/9).

Bu hâllerin her biri ayrı bir başvuru ve belge düzeni ister; ayrıntılar infazın ertelenmesi ve geri bırakılması, özel infaz usulleri ve infazın ertelenmesi talebi dilekçe örneği sayfalarımızdadır.

Adli Para Cezasının İnfazı

Adli para cezası, TCK m.52’ye göre belirlenen miktarın Devlet Hazinesine ödenmesidir. 5275 sayılı Kanun’un 106 ncı maddesine göre ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir ve savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder. Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlü kalanını birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilir (m.106/6). Ödenmeyen kısım savcının kararıyla hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırmaya dönüştürülür; programa uyulmazsa kalan kısım açık cezaevinde çektirilir (m.106/3).

Adli para cezası yerine çektirilecek hapis süresi üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (m.106/7). Çocuklar hakkındaki adli para cezası hapse çevrilemez (m.106/4). Hapse çevrilen adli para cezasının infazı kural olarak ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme uygulanmaz (m.106/9). Hükümlü, çalıştığı veya hapiste kaldığı günler dışındaki güne karşılık gelen parayı ödeyerek her zaman çıkabilir (m.106/8). Konu adli para cezasının ödenmemesi ve hapse çevrilmesi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Hükümlünün Hakları, Yükümlülükleri ve Disiplin

Hükümlü, özgürlüğünden yoksun bırakılmış olsa da hak sahibi olmaya devam eder. 5275 sayılı Kanun avukat ve noterle görüşme (m.59), telefon (m.66), mektup ve faks (m.68), din ve vicdan özgürlüğü (m.70), muayene ve tedavi isteme (m.71), ziyaret (m.83), kütüphane ve süreli yayınlar (m.61-62) ve izin (m.93-95) haklarını ayrı ayrı düzenler. Avukatla görüşmede belgeler incelenemez, görüşme dinlenemez ve kayda alınamaz (m.59/4); ancak terör ve örgüt suçlarından mahkûm olanlar bakımından Kanunda sayılan somut tehlike hâllerinde infaz hâkiminin kararıyla üç ay süreyle kısıtlama getirilebilir (m.59/5).

Hükümlünün yükümlülükleri de vardır: cezayı çekmek ve güvenlik ve iyileştirme programına uymak (m.26), sağlık kurallarına uymak (m.27), bina ve eşyayı korumak (m.28). Kurum düzenini ihlal edenlere 38 inci maddedeki disiplin cezaları uygulanır; bunlar ağırlık sırasıyla kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücretli işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koymadır. Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz (m.38/2). Disiplin cezaları iyi hâl değerlendirmesini, dolayısıyla açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ayrılma tarihini doğrudan etkiler; idare ve gözlem kurulu hükümlüyü en geç altı ayda bir değerlendirir (m.89/1).

Hakların ayrıntısı hükümlü ve tutuklu hakları, ziyaret ve iletişim hakkı, hükümlü izinleri ve disiplin cezaları ve itiraz yazılarımızda yer alır.

İnfazda Yargısal Denetim: Şikâyet ve İtiraz

İnfaz aşamasındaki işlemlere karşı temel başvuru yolu infaz hâkimliğine şikâyettir. 4675 sayılı Kanun’un 5 inci maddesine göre cezaevinde hükümlü hakkında yapılan işlem veya faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, öğrenme tarihinden itibaren on beş gün ve her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunulabilir. Şikâyeti hükümlünün kendisi, eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya izleme kurulu yapabilir. Şikâyet doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya cezaevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Disiplin cezalarına karşı şikâyet ve itirazda da bu Kanun uygulanır (5275 m.52).

Şikâyet kural olarak işlemin uygulanmasını durdurmaz; ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa infaz hâkimi erteleme veya durdurma kararı verebilir (4675 m.5). İnfaz hâkimi şikâyeti duruşma yapmaksızın bir hafta içinde karara bağlar; disiplin cezasına yönelik şikâyette hükümlünün savunmasını alır ve hükümlü savunmasını avukatıyla birlikte yapabilir (4675 m.6). İnfaz hâkiminin kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir; bu iki haftalık süre 7499 sayılı Kanunla getirilmiştir ve 1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır.

Şikâyet ve itiraz süreçleri infaz hâkimliğine şikâyet yolu yazımızda, birden fazla cezanın birleştirilmesi ise cezaların içtimaı ve infaz hesabı yazımızda anlatılmıştır. Örnek metinler için ceza ve infaz hukuku dilekçe örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.

2020’den Bu Yana İnfaz Hukukunda Neler Değişti?

İnfaz hukuku son yıllarda en sık değişen alanlardan biridir. Kamuoyunda “infaz düzenlemesi” veya “yargı paketi” olarak anılan kanunların her biri farklı maddelere dokunmuştur ve geçiş hükümleri suç tarihine göre farklı sonuçlar doğurur.

12. Yargı Paketi sonrasında yayılan “genel af” ve “infaz indirimi” iddialarının gerçekle ilişkisi infaz indirimi söylentileri ve gerçekler yazımızda değerlendirilmiştir.

Sık Yapılan Hatalar

• Çağrı kâğıdını bekleyip adres değişikliğini bildirmemek; hükümdeki adrese yapılan tebligat geçerlidir ve on günlük süre geçince yakalama emri çıkar.
• Koşullu salıverilme oranını suç tarihine bakmadan hesaplamak; geçici maddeler 30.3.2020 ve 31.7.2023 tarihlerine göre farklı sonuç doğurur.
• Denetimli serbestlik için otomatik tahliye beklemek; 105/A kural olarak hükümlünün talebine bağlıdır.
• Disiplin cezasına karşı on beş günlük şikâyet süresini kaçırmak; disiplin cezası iyi hâli ve dolayısıyla tahliye tarihini etkiler.
• Hapse çevrilen adli para cezasında koşullu salıverilme beklemek; Kanun bu cezada koşullu salıverilmeyi uygulamaz.
• İstemle erteleme talebini çağrı kâğıdı gelmeden veya Kanunun kapsam dışı bıraktığı suçlarda yapmak.
• Müddetnamedeki hatayı cezaevi idaresine dilekçeyle bildirmekle yetinmek; hesap uyuşmazlığında karar mercii infaz hâkimliğidir.
• Eski Tüzüğe veya 2020 öncesi oranlara dayanan kaynaklarla hesap yapmak.

Hukukçular Evi İnfaz Dosyalarında Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak hükümlü ve ailelerine infazın her aşamasında destek veriyoruz. Kesinleşmeden hemen sonra müddetnameyi suç tarihi, suç türü, tekerrür ve geçiş hükümleri yönünden yeniden hesaplıyor; istemle erteleme, hastalık veya doğum nedeniyle erteleme, hafta sonu, gece ve konutta infaz taleplerini hazırlıyoruz. Açık cezaevine ayrılma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme tarihlerinin doğru belirlenmesi için infaz hâkimliği başvurularını; disiplin cezalarına, nakil kararlarına ve hak kısıtlamalarına karşı şikâyetleri ve ağır ceza mahkemesine itirazları yürütüyoruz. Lehe kanun değişikliklerinin dosyaya uygulanması için hükmü veren mahkemeden karar istenmesini de takip ediyoruz.

Çağrı kâğıdı, ödeme emri, disiplin cezası kararı veya infaz hâkimliği kararı aldıysanız sürelerin işlemeye başladığını unutmayın. Belgelerinizle birlikte 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Alandaki bütün rehberlerimiz İnfaz Hukuku Rehberi sayfamızda toplanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

İnfaz hukuku nedir?

İnfaz hukuku, kesinleşen hapis cezası, adli para cezası ve güvenlik tedbirlerinin nasıl, nerede, ne kadar süreyle ve hangi denetim altında yerine getirileceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’dur.

İnfaz hukukunun kaynakları nelerdir?

Başlıca kaynaklar Anayasa’nın 17 nci maddesi, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 29.3.2020 tarihli Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Mandela Kuralları gibi uluslararası belgelerdir.

Kesinleşmeyen ceza infaz edilir mi?

Hayır. 5275 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine göre mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz. Kesinleşmeden önceki tutukluluk bir koruma tedbiridir; bu sürede geçen süre TCK m.63 uyarınca cezadan mahsup edilir.

Çağrı kâğıdı gelince kaç gün içinde teslim olmak gerekir?

5275 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesine göre çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde gelinmezse yakalama emri çıkarılır. Kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında ise doğrudan yakalama emri çıkarılır.

Koşullu salıverilme oranı nedir?

Süreli hapis cezalarında genel kural cezanın yarısıdır. Kasten öldürme, cinsel saldırı, işkence gibi Kanunda sayılan suçlarda ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda üçte iki, tekerrürde üçte iki, ikinci defa tekerrürde ve çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu ticaretinde dörtte üçtür. Müebbette 24, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl aranır.

Denetimli serbestlik kaç yıl?

Genel kural, koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalan, açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlünün talebiyle denetimli serbestliğe ayrılmasıdır. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadınlarda iki, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenlerde üç yıldır. 30.3.2020 öncesi suçlarda bir yıllık süre üç yıl uygulanır; 31.7.2023 ve öncesi suçlarda geçici 10 uncu madde ayrıca üç yıl erken yararlanma imkânı tanır.

İnfaz hâkimliğine şikâyet süresi ne kadardır?

4675 sayılı Kanun’un 5 inci maddesine göre işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün ve her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyette bulunulabilir. İnfaz hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilir.

12. Yargı Paketi infaz düzenlemesi getirdi mi?

Hayır. 31.7.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun’da değişiklik yapmamıştır; genel af veya toplu infaz indirimi içermez. 2026’da 5275 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik, 18.8.2026’da yayımlanan 7593 sayılı Kanunla çocuk hükümlülere ilişkindir.

Adli para cezası ödenmezse ne olur?

5275 sayılı Kanun’un 106 ncı maddesine göre ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırmaya dönüştürülür. Çevrilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez; çocuklar hakkındaki adli para cezası hapse çevrilemez.