Vitamin, mineral, kolajen, bitki ekstresi ve sporcu takviyeleri bugün Tarım ve Orman Bakanlığının onayıyla piyasaya çıkıyor. 2026 yılında basına yansıyan iki ayrı gelişme bu düzenin değişebileceğini gösteriyor. Mayıs 2026’da Sağlık Bakanlığının hazırladığı bildirilen bir kanun teklifi taslağı, bir “Takviye Edici Gıda Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu” kurulmasını ve onaylı ürünlerin altı ay içinde bu komisyona başvurmasını öngörüyordu. Ekim 2026’da ise iktidar partisinin hazırladığı bir sağlık paketinde takviyelerin içerik ve üretim izninin Sağlık Bakanlığına geçirilmesinin planlandığı haberleri yayımlandı. Bu rehber, takviye edici gıda üreten, ithal eden veya kendi markasıyla satan firmalar için üç soruyu cevaplar: Bugün hangi kurallar geçerli? Taslakta neler var ve neler henüz belirsiz? Düzenleme yasalaşırsa firmanın şimdiden ne hazırlaması gerekir?
Ürün portföyünüzü olası yeni rejime göre birlikte değerlendirelim; başvuru dosyalarını ve sözleşmeleri şimdiden hazırlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Taslak hangi aşamada? Üç ayrı metin
- Bugünkü rejim: 5996 m.28 ve Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliği
- TİTCK’nin bugünkü rolü: isim, sağlık beyanı ve sınır ürün
- Taslakta neler var? Basına yansıyan unsurlar
- Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu ile mevcut TEGK
- Hangi ürünler risk altında? Form, doz ve etken madde
- Altı aylık başvuru: dört senaryo
- Hukuki değerlendirme: onayların iptali ve geçiş süresi
- Yaptırımlar: bugün ve taslakta
- Firma şimdi ne yapmalı?
- Fason, distribütör ve pazaryeri sözleşmeleri
- Tanıtım ve sağlık beyanı
- Örnek portföy değerlendirmesi
- Neyi izlemeli? Yasalaşma takvimi
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Taslak Hangi Aşamada? Üç Ayrı Metin
Takviye edici gıdalar için “yeni dönem” başlığıyla aktarılan bilgiler tek bir metne dayanmıyor. Haberlerde birbirinden farklı üç düzenleme girişimi yer alıyor. Bunların hukuki durumu da birbirinden farklı. Firmanın hangi bilgiye ne kadar güvenebileceğini belirlemek için önce bu ayrımı yapmak gerekir.
| Metin | Kaynak ve tarih | Öngörülen başlıca değişiklik | Durum |
|---|---|---|---|
| Sağlık Bakanlığının hazırladığı bildirilen kanun teklifi taslağı | Basın haberleri, 14–15 Mayıs 2026 | Takviye Edici Gıda Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu; altı aylık başvuru; onay iptali, toplatma ve imha; TİTCK yaptırımı | Taslak; resmî metin yayımlanmadı |
| İktidar partisinin hazırladığı sağlık paketi | Basın haberleri, 9 Ekim 2026 | Takviyelerde kullanılacak maddelerin tür ve oranlarını Sağlık Bakanlığı belirleyecek; üretim izni Sağlık Bakanlığından alınacak; etiket içeriği üretimde ve piyasada denetlenecek | Hazırlık aşamasında; Meclise sunulmadı; görüşmelerin yeni yıla kalabileceği belirtildi |
| Ankara Milletvekili Gamze Taşcıer’in kanun teklifi | TBMM, Aralık 2023 (2/1862) | Farmasötik formdaki takviyeler ve özel tıbbi amaçlı diyet gıdalarda usul ve esasları Sağlık Bakanlığı belirleyecek; bu ürünler yalnızca eczanelerde satılacak | Komisyonlara havale edildi; yasalaştığına dair kayıt yok |
Ekim 2026 haberlerine göre sağlık paketi, tamamlandığında yaklaşık 20–25 maddelik bir kanun teklifi olarak Meclise sunulacaktır. Yetkililer, Meclisin yoğun gündemi ve yıl sonu bütçe görüşmeleri nedeniyle görüşmelerin yeni yıla kalabileceğini belirtmiştir. Mayıs taslağındaki komisyon ve altı aylık başvuru gibi unsurların bu pakete aynen girip girmeyeceği bilinmiyor. Bu nedenle aşağıdaki bölümlerde “taslak” ifadesi, basına yansıyan Mayıs 2026 metnini; “paket” ifadesi ise Ekim 2026 haberlerini anlatır. İkisi de henüz hukuken bağlayıcı değildir. Sitemizde benzer bir taslak süreci için kozmetik yönetmeliği taslağı 2026 yazımıza da bakabilirsiniz.
Bugünkü Rejim: 5996 m.28 ve Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliği
Takviye edici gıdaların kanuni dayanağı 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunudur. Kanunun 28. maddesi “Takviye edici gıdalar ve özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar” başlığını taşır. Birinci fıkra şöyledir: “Takviye edici gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Ancak, özel tıbbî amaçlı diyet gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.” Buradaki “Bakanlık” Tarım ve Orman Bakanlığıdır. Kanun takviye edici gıdayı 3. maddesinin 65. bendinde tanımlar: Normal beslenmeyi takviye etmek amacıyla kapsül, tablet ve benzeri formlarda sunulan ve günlük alım dozu belirlenmiş ürünler.
Bu maddeye dayanılarak çıkarılan Takviye Edici Gıdaların İthalatı, Üretimi, İşlenmesi ve Piyasaya Arzına İlişkin Yönetmelik, 2 Mayıs 2013 tarihli ve 28635 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır (m.3). Yönetmelik 2015, 2017 ve 2019 yıllarında değiştirilmiştir. Son değişiklik 8 Temmuz 2019 tarihli ve 30825 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik takviye edici gıdayı, normal beslenmeyi takviye etmek amacıyla vitamin, mineral, protein gibi besin öğelerinin veya bitki ve biyoaktif madde gibi maddelerin konsantre veya ekstraktlarından oluşan ürünler olarak tanımlar. Bu ürünler kapsül, tablet, pastil, tek kullanımlık toz paket, ampul, damlalıklı şişe ve benzeri formlarda hazırlanır ve günlük alım dozu belirlenmiştir (m.4/2-h).
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetkili bakanlık | Takviye edici gıdalarda Tarım ve Orman Bakanlığı; özel tıbbi amaçlı diyet gıdalarda Sağlık Bakanlığı | 5996 m.28/1 |
| Onay zorunluluğu | Onay alınmadan üretilemez, işlenemez, ithalatı yapılamaz ve piyasaya arz edilemez | Yönetmelik m.10/5 |
| Yalnızca onaylı ürün | İşletmeci yalnızca Bakanlıkça onaylanan ürünleri ithal eder, üretir, işler ve piyasaya arz eder | Yönetmelik m.10/6 |
| Doğrudan satış | Tüketicinin evi veya iş yerinde doğrudan satıcı aracılığıyla yapılan satışlarda doğrudan satıcı ve sözleşme yapan işletmeci birlikte sorumludur | Yönetmelik m.10/7 |
| Onay başvurusu | Ek-1’deki bilgi ve belgelerle il müdürlüğüne; eksiksiz dosyaya onay numarası verilir | Yönetmelik m.12/1 |
| 2–4 yaş grubuna yönelik ürünler | Bakanlığa gönderilir ve Takviye Edici Gıda Komisyonunda incelenir | Yönetmelik m.12 |
| Komisyon | On beş üye: Tarım ve Orman Bakanlığından altı, Sağlık Bakanlığından üç temsilci ve iki bakanlığın seçtiği üçer bilim insanı | Yönetmelik m.5 |
| Reklam ve alan adı | İşletmecinin il müdürlüğüne bildirdiği alan adı ve URL adresleri dışındaki yayınlar idari yaptırım konusudur | Yönetmelik m.9/3 |
| Satış yerleri | Satışın yapılabileceği yerler sayılmıştır; bunlar arasında işletmecinin bildirdiği alan adları ve URL adresleri de vardır | Yönetmelik m.13 |
| Önlemler | Üretimin veya ülkeye girişin geçici olarak durdurulması, piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma | Yönetmelik m.15 |
| Etiket | Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği ve ilgili mevzuata uyum | Yönetmelik m.17 |
| Yaptırım | Yönetmeliğe aykırı davrananlara Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır | Yönetmelik m.18 |
Bugünkü sistemde onay, ürün bazında ve il müdürlüğü düzeyinde verilir. Sitemizin sınır ürün rehberinde aktarıldığı üzere Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 30 Nisan 2026 tarihli duyurusuna göre ithal takviye edici gıda onay başvuruları yalnızca İstanbul ve Ankara il müdürlüklerine yapılabilmekte; 2026 yılı için başvuru ücreti 24.120 TL, onay ücreti 72.345 TL olarak uygulanmaktadır. Gıda işletmesinin kendisinin kayıt veya onay yükümlülüğü ise ürün onayından ayrıdır; bunun için gıda işletmesi kayıt ve onay belgesi rehberimize bakabilirsiniz.
TİTCK’nin Bugünkü Rolü: İsim, Sağlık Beyanı ve Sınır Ürün
Takviye edici gıdaların onayı Tarım ve Orman Bakanlığında olsa da Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu bugün de bu ürünlerle üç noktada temas eder. Taslağın getireceği değişikliği anlamak için bu mevcut temas noktalarını bilmek gerekir.
| Konu | Bugünkü rol | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Marka ve ürün adı | Onay başvurusunda, ürün adının sağlık beyanı mevzuatına uygun olduğunu ve ruhsatlı veya ruhsatı iptal edilmiş bir ilacın adını içermediğini gösteren TİTCK yazısı istenmektedir | İl müdürlüğü uygulaması; sınır ürün rehberimizde ayrıntılı |
| Sağlık beyanı | Takviye edici gıdalarda yalnızca Kurumun kılavuz eklerinde yer alan sağlık beyanları kullanılabilir | Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik (RG 20.4.2023, 32169) |
| Sağlık beyanı denetimi | İzinsiz sağlık beyanıyla tanıtım ve satışta idari para cezası ve internette erişim engeli | Sağlık Beyanı Denetimi Hakkında Yönetmelik (RG 13.6.2023, 32220); 1262 m.18 |
| Sınır ürün | Ürünün ilaç tanımına girebileceğinden şüphe edilirse ilaç mevzuatı uygulanır | Beşerî Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği m.2/3, m.4/1-b |
| Özel tıbbi amaçlı gıda | Ruhsat ve piyasa kontrolü Kurumdadır | 5996 m.28/1 ikinci cümle; ÖTAG Ruhsatlandırma Yönetmeliği |
Bu tablodaki sınır ürün kuralı, taslağın amacını anlamak için önemlidir. Bugün bir ürün takviye edici gıda olarak onaylanmış olsa bile hastalık iddiasıyla tanıtılırsa veya ilaç etken maddesi içerirse Kurum ilaç mevzuatına göre işlem yapabilir. Taslak ise bu ayrımı ürün piyasaya çıktıktan sonra değil, baştan bir komisyon kararıyla yapmayı amaçlıyor. Sınır ürün ölçütleri ve TİTCK görüşüne itiraz için takviye edici gıda mı, ilaç mı?, sağlık beyanı kuralları için sağlık beyanı denetimi rehberlerimize bakabilirsiniz.
Taslakta Neler Var? Basına Yansıyan Unsurlar
Mayıs 2026 taslağının resmî metni yayımlanmamıştır. Aşağıdaki tablo, farklı yayın organlarında aynı içerikle aktarılan unsurları ve henüz belirsiz kalan konuları gösterir. Tablodaki bilgiler, kanunlaşma sürecinde değişebilir.
| Unsur | Haberlere göre taslakta | Belirsiz kalan |
|---|---|---|
| Kapsam | Üretim, ithalat, ihracat, tanıtım, satış ve denetim süreçlerinin tamamı | Hangi kanun maddelerinin değişeceği |
| Komisyon | Takviye Edici Gıda Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu; ürünlerin etken maddelerini ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyerek her ürünün hangi bakanlığın denetim ve onay sürecine tabi olacağına karar verir | Üye yapısı, karar ölçütleri, karara itiraz yolu |
| Ürün formu | Tablet, kapsül ve ilaca benzer farmasötik formlardaki ürünler daha ayrıntılı incelenir | “Farmasötik form” tanımı |
| Geçiş | Mevcut onaylı ürünler yürürlükten itibaren altı ay içinde komisyona başvurur | Başvuru usulü, istenecek belgeler, ücret |
| Başvurmayan ürün | Mevcut izin ve onaylar iptal edilir veya geçersiz sayılır | İptalin tarihi ve stokların akıbeti |
| Sağlık Bakanlığı yetkisine giren ürün | Ayrıca Sağlık Bakanlığı onayı gerekir; onay verilmezse izin iptal edilir; ürün toplatılır ve imha edilir | Onay için süre, toplatma masrafı, karara karşı yol |
| Yaptırım | Sağlık Bakanlığı yetkisindeki ürünlerde TİTCK ve mahallî mülki amirler idari para cezası dâhil yaptırım uygulayabilir | Ceza tutarları |
| Tanıtım | Yanıltıcı sağlık iddiaları ve sosyal medya tanıtımı daha sıkı denetlenir | Yeni bir reklam yasağı olup olmadığı |
Ekim 2026 haberlerindeki paket ise farklı bir yaklaşım izliyor görünüyor. Bu haberlerde komisyon ve altı aylık süreden söz edilmiyor. Bunun yerine takviyelerde kullanılacak maddelerin tür ve oranlarının Sağlık Bakanlığınca belirleneceği, üretim izninin Sağlık Bakanlığından alınacağı ve etiketteki içeriğin hem üretimde hem de piyasada denetleneceği aktarılıyor. Bu yaklaşım yasalaşırsa, ürünlerin bir kısmının değil tamamının Sağlık Bakanlığı denetimine geçmesi söz konusu olabilir. Hangi modelin benimseneceği, Meclise sunulacak metinle belli olacaktır.
Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu ile Mevcut TEGK
Taslaktaki komisyon, bugün Yönetmelikte yer alan Takviye Edici Gıda Komisyonu (TEGK) ile karıştırılmamalıdır. Mevcut komisyon Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindedir. On beş üyeden oluşur: Bakanlıktan altı, Sağlık Bakanlığından üç temsilci ve iki bakanlığın seçtiği üçer bilim insanı. Başkanlığını Bakanlık temsilcisi yürütür (m.5). Görevi, belirli onay başvurularını, örneğin 2–4 yaş grubuna yönelik ürünleri, bilimsel olarak değerlendirmektir (m.12).
| Özellik | Mevcut TEGK | Taslaktaki komisyon (haberlere göre) |
|---|---|---|
| Dayanak | Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliği m.5 | Kanun (yasalaşırsa) |
| Temel görev | Belirli onay başvurularının bilimsel değerlendirmesi | Her ürünün hangi bakanlığın yetkisine gireceğinin belirlenmesi |
| İnceleme konusu | Başvuru dosyası | Etken maddeler ve halk sağlığı üzerindeki etkiler |
| Sonuç | Onay için bilimsel görüş | Bakanlık tayini; Sağlık Bakanlığı payına düşen ürünlerde ayrı onay süreci |
| Üye yapısı | On beş üye, iki bakanlık temsilcileri ve bilim insanları | Henüz bilinmiyor |
Komisyon kararının hukuki niteliği, firmalar bakımından en önemli sorulardan biri olacaktır. Karar ürünün hangi rejime gireceğini doğrudan belirliyorsa, kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem olarak idari yargıda dava konusu yapılabilir. Dava açma süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Toplatma ve imha gibi geri dönüşü olmayan sonuçlarda yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m.27). Komisyon yalnızca görüş verip asıl kararı bakanlık veriyorsa, dava bakanlığın kararına karşı açılır ve komisyon görüşü bu davada denetlenir. Kanun ve uygulama yönetmeliği bu ayrımı açıkça düzenlemelidir. TİTCK işlemlerine karşı dava yolu için TİTCK kararlarına karşı iptal davası rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi Ürünler Risk Altında? Form, Doz ve Etken Madde
Haberlere göre taslağın odağında “ilaca benzer farmasötik formlar” vardır. Ancak bugünkü Yönetmelik, kapsül, tablet ve pastil gibi formları takviye edici gıda tanımının içinde sayar (m.4/2-h). Bu nedenle form tek başına bir ürünü ilaç yapmaz. Taslak yasalaşırsa komisyonun formu tek başına değil, etken madde, doz ve sunuş biçimiyle birlikte değerlendirmesi beklenir. Aşağıdaki tablo, mevcut sınır ürün ölçütlerinden hareketle hangi ürünlerin daha yüksek risk taşıdığını gösteren pratik bir sınıflandırmadır. Resmî bir sınıflandırma değildir.
| Ürün profili | Olası risk | Gerekçe |
|---|---|---|
| Beslenme düzeyinde dozda tek vitamin veya mineral, toz veya sıvı form | Düşük | Besin öğesi takviyesi; tedavi dozuna yakın değil |
| Vitamin ve mineral karışımı, tablet veya kapsül | Düşük–orta | Form ilaca benzer; doz ve sunuş belirleyici |
| Bitki ekstresi, tablet veya kapsül | Orta | Bitki geleneksel bitkisel tıbbi ürün olarak da ruhsatlanabiliyorsa sınır tartışması |
| Tedavi dozuna yakın günlük alım öneren ürün | Yüksek | Fonksiyon ölçütü bakımından farmakolojik etki tartışması |
| Belirli bir hastalık grubuna yöneltilen ürün | Yüksek | Sunum ölçütü bakımından ilaç tartışması |
| Ruhsatlı bir ilaçla aynı veya benzer adı taşıyan ürün | Yüksek | İsim yazısı ve sağlık beyanı kuralları |
| İçeriğinde ilaç etken maddesi bulunan ürün | Çok yüksek | Takviye yolu kapanır; ayrıca ceza riski |
Bitkisel ürünlerde 2026 yılında başka bir değişiklik de yapılmıştır. Sitemizin ilgili rehberinde aktarıldığı üzere 2 Temmuz 2026 tarihli ve 33298 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemelerle tıbbi bitki çayları ve aromaterapötik ürünler Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin kapsamından çıkarılmış ve bu ürünler için ayrı yönetmelikler yayımlanmıştır. Bir bitki ürününün takviye, geleneksel bitkisel tıbbi ürün veya tıbbi çay olarak hangi yoldan piyasaya çıkacağı için geleneksel bitkisel tıbbi ürünler 2026 değişikliği rehberimize bakabilirsiniz. Analizde ilaç etken maddesi çıkan ürünler için ise ürününde ilaç etken maddesi çıktı rehberimiz yol gösterir.
Altı Aylık Başvuru: Dört Senaryo
Taslağın firmalar için en kritik hükmü, mevcut onaylı ürünlerin altı ay içinde komisyona başvurma zorunluluğudur. Haberlere göre süre, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işleyecektir. Başvuru sonrasında dört ihtimal ortaya çıkar.
| Senaryo | Sonuç (haberlere göre) | Firmanın yapması gereken |
|---|---|---|
| 1. Altı ay içinde başvuru yapılmaz | Mevcut onay iptal edilir veya geçersiz sayılır | Başvuru tarihini takvime işlemek; son güne bırakmamak |
| 2. Komisyon ürünü Tarım ve Orman Bakanlığının yetkisinde bırakır | Mevcut onayla devam (ayrıntı belirsiz) | Kararı ve dayanağını saklamak; etiket ve tanıtımı uyumlu tutmak |
| 3. Komisyon ürünü Sağlık Bakanlığının yetkisine verir; onay alınır | Yeni onayla devam | Sağlık Bakanlığı dosya şartlarını önceden hazırlamak |
| 4. Sağlık Bakanlığı onay vermez | İzin iptal edilir; ürün toplatılır ve imha edilir | Ret kararına karşı süresinde dava ve yürütmenin durdurulması; stok planı |
Benzer bir geçiş modeli Kurumun özel tıbbi amaçlı gıdalar alanında halen uygulanmaktadır. Sitemizin ilgili rehberinde aktarıldığı üzere Özel Tıbbi Amaçlı Gıdalar Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin geçici 1. maddesi, eski izinli ürünler için ruhsat başvurusunun en geç 1 Temmuz 2027’ye kadar yapılmasını; başvuru yapılan ürünlerin ruhsatlandırma sonuçlanıncaya kadar mevcut izinle piyasada kalabilmesini ve süresinde başvurulmayan ürünlerin izinlerinin geçersiz sayılmasını öngörür. Bu sürenin iki kez uzatıldığı da görülmüştür. Takviye taslağında başvuru yapan ürünlerin karar verilinceye kadar piyasada kalıp kalamayacağı haberlerde yer almıyor. Bu konu, kanun metninde mutlaka aranması gereken bir hükümdür. Ayrıntılar için özel tıbbi amaçlı gıdalar rehberimize bakabilirsiniz.
Hukuki Değerlendirme: Onayların İptali ve Geçiş Süresi
Bir kanunun daha önce verilmiş idari onayları belirli bir süre sonunda geçersiz kılması hukuken mümkündür. Ancak bu yetki sınırsız değildir. Düzenleme yasalaşırsa aşağıdaki anayasal ilkeler hem kanunun kendisinin hem de uygulama işlemlerinin denetiminde ölçü olacaktır.
| İlke | Dayanak | Takviye düzenlemesi bakımından anlamı |
|---|---|---|
| Hukuk devleti ve hukuki güvenlik | Anayasa m.2 | Geçiş süresi ve başvuru usulü önceden bilinebilir ve öngörülebilir olmalıdır |
| Temel hakların sınırlanmasında ölçülülük | Anayasa m.13 | Onayın iptali ve imha, kamu sağlığı amacına ulaşmak için gerekli ve orantılı olmalıdır |
| Çalışma ve sözleşme hürriyeti | Anayasa m.48 | Özel teşebbüs kurma serbestliğine getirilen sınırlama kanunla yapılmalı ve meşru bir amaca dayanmalıdır |
| Sağlık hakkı ve devletin gözetim görevi | Anayasa m.56 | Düzenlemenin meşru amacı, insan sağlığının korunmasıdır |
Bu ilkelerden pratik sonuçlar çıkar. Altı aylık sürenin işlemeye başlaması için başvuru usulünün ve istenecek belgelerin önceden ilan edilmesi gerekir; usul belli olmadan süre işletilirse hukuki güvenlik ilkesiyle çatışma doğar. İmha gibi geri dönüşü olmayan bir önlemin, ürünün sağlık riski taşımadığı ve yalnızca yetki değişikliği nedeniyle onayının düştüğü durumlarda ölçülü olup olmadığı tartışılabilir. Bu durumda yurt dışına iade, ihracat veya etiket değişikliği gibi daha hafif seçeneklerin değerlendirilip değerlendirilmediği sorulacaktır. Bakanlıkça çıkarılacak uygulama yönetmeliği de Danıştayda ilk derece davasına konu olabilir (Danıştay Kanunu m.24/1-c). Bireysel ürün kararlarına karşı ise idare mahkemesinde altmış gün içinde dava açılır (İYUK m.7).
Yaptırımlar: Bugün ve Taslakta
Bugünkü rejimde Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliğine aykırılık hâlinde 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır (Yönetmelik m.18). Ürün sağlığı tehlikeye düşürecek nitelikteyse veya hastalık iddiasıyla satılıyorsa daha ağır sonuçlar gündeme gelir.
| Durum | Bugünkü yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Onaysız takviye edici gıdanın piyasaya arzı | Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım; Yönetmelik m.15’teki önlemler | Yönetmelik m.10/5, m.15, m.18 |
| Sağlığı tehlikeye düşürecek gıdayı üretmek, ithal etmek veya kendi adıyla piyasaya arz etmek | Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası | 5996 m.40/1-a |
| Hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanıyla ürün satışı veya reklamı | Bir yıldan beş yıla kadar hapis | 1262 m.19/1 |
| İzinsiz sağlık beyanıyla tanıtım ve satış | İdari para cezası; internette erişim engeli | 1262 m.18; Sağlık Beyanı Denetimi Yönetmeliği |
| Ürünün ilaç sayılması | Ruhsatsız ilaç; TCK m.187 ve 1262 m.19 | Ruhsatlandırma Yönetmeliği m.2/3 |
Taslakta ise Sağlık Bakanlığının yetkisine giren ürünler bakımından TİTCK ve mahallî mülki amirlerin idari para cezası dâhil yaptırım uygulayabileceği bildirilmektedir. Ceza tutarları haberlerde yer almıyor. Bu nedenle bugün için ceza tutarı üzerinden bir risk hesabı yapmak mümkün değildir. Mevcut ceza riskinin ayrıntıları için sahte ve ruhsatsız ilaç suçları, savcılık süreci için TİTCK firmamı savcılığa bildirdi, sporcu ürünlerindeki uygulama için steroid ve sporcu ilacı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Ürününüz için TİTCK görüşü almak, dosyayı güncellemek veya sınır ürün riskini değerlendirmek için bize ulaşın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Firma Şimdi Ne Yapmalı?
Düzenleme henüz yasalaşmadığı için bugün yapılacak işlerin amacı, yürürlük günü geldiğinde altı aylık sürenin büyük bölümünü belge toplamakla geçirmemektir. Aşağıdaki adımlar, taslağın hangi biçimde yasalaşacağından bağımsız olarak yararlıdır.
- Portföy envanteri çıkarın. Her ürün için onay numarasını, onay tarihini, il müdürlüğünü, formu, günlük dozu ve etken maddeleri tek bir tabloda toplayın.
- Riskli ürünleri ayırın. Tablet ve kapsül formdaki, tedavi dozuna yakın dozdaki, ilaç adına benzeyen veya belirli bir hastalık grubuna yöneltilen ürünleri öncelikli listeye alın.
- Bilimsel dosyayı güncelleyin. Formül, hammadde spesifikasyonları, analiz sertifikaları, stabilite verileri ve günlük dozun bilimsel dayanağını güncel tutun.
- Etiket ve tanıtımı gözden geçirin. Yalnızca kılavuz eklerindeki sağlık beyanlarını kullanın. Hastalık adı, organ görselleri ve tedavi çağrışımı içeren ifadeleri kaldırın.
- Ürün adlarını kontrol edin. İlaç adına benzeyen markalar için TİTCK yazısının güncelliğini kontrol edin; gerekirse yeni ad için hazırlık yapın.
- Sınır ürünlerde görüş isteyin. Statüsü tartışmalı ürünler için Kurumdan yazılı görüş almak, sonradan gelecek bir iptal kararından daha az maliyetlidir.
- Sözleşmeleri güncelleyin. Fason üretim, distribütörlük ve pazaryeri sözleşmelerine mevzuat değişikliği, onay kaybı ve stok iadesi hükümleri ekleyin.
- Stok ve üretim planını uyumlayın. Yüksek riskli ürünlerde uzun vadeli üretim ve ithalat siparişlerini düzenlemenin seyrine göre planlayın.
- Yasama sürecini izleyin. Teklifin Meclise sunulması, komisyon görüşmeleri, Resmî Gazete yayımı ve yürürlük tarihini takip edin.
- Başvuru ekibini belirleyin. Yürürlükten sonraki altı ay içinde dosyaları hazırlayacak ve takip edecek sorumluları önceden atayın.
Bu adımlar yalnızca olası yeni düzenleme için değil, bugünkü denetimler için de yararlıdır. Analiz sonuçlarına itiraz ve şahit numune hakları için TİTCK numune analizine itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Fason, Distribütör ve Pazaryeri Sözleşmeleri
Bir ürünün onayının iptal edilmesi, yalnızca onay sahibini değil, tedarik zincirindeki herkesi etkiler. Fason üretici, distribütör, pazaryeri satıcısı ve perakendeci, onayı düşen ürünün stoku, iadesi ve masrafı konusunda birbirinden talepte bulunacaktır. Sözleşmede bu ihtimal düzenlenmemişse, taraflar sözleşmenin uyarlanması için aşırı ifa güçlüğü hükmüne başvurabilir (TBK m.138). Ancak bu yol uzun ve belirsizdir. Bu nedenle sözleşmelere şimdiden aşağıdaki hükümlerin eklenmesi önerilir.
| Hüküm | İçerik | Kimi korur? |
|---|---|---|
| Mevzuat değişikliği | Yetki veya onay rejiminin değişmesi hâlinde tarafların yükümlülükleri, bildirim süresi ve yeniden müzakere | Her iki taraf |
| Onay kaybı ve fesih | Onayın iptali veya geçersiz sayılması hâlinde sözleşmenin ilgili ürün bakımından sona ermesi | Her iki taraf |
| Stok iadesi ve bedel | Satılamayan stokların iadesi, iade bedeli ve imha masrafının paylaşımı | Distribütör ve satıcı |
| Toplatma işbirliği | Toplatma kararında satış kayıtlarının paylaşılması ve tüketicilere duyuru | Onay sahibi |
| Başvuru işbirliği | Komisyon başvurusu için fason üreticinin teknik belgeleri süresinde sağlaması | Onay sahibi |
| Tanıtım uyumu | Distribütör ve satıcının onaylı etiket ve beyan dışında tanıtım yapmaması | Onay sahibi |
Distribütörlük sözleşmesinin sona ermesi, denkleştirme tazminatı ve stok iadesi gibi konular için ilaç ve medikal distribütörlük sözleşmesi, sözleşmenin uyarlanması için aşırı ifa güçlüğü ve uyarlama rehberlerimize bakabilirsiniz.
Tanıtım ve Sağlık Beyanı
Haberlere göre taslak, tüketiciyi yanıltabilecek sağlık iddialarına ve bilimsel dayanaktan yoksun tanıtımlara karşı daha sıkı bir denetim öngörür; sosyal medya tanıtımları da bu kapsama alınır. Bu alanda bugün de kapsamlı bir düzenleme vardır. Takviye edici gıdalarda yalnızca Kurumun kılavuz eklerinde yer alan sağlık beyanları kullanılabilir. Hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme iddiası ise 1262 sayılı Kanunun 19. maddesinin birinci fıkrası kapsamında ceza soruşturmasını gündeme getirebilir. Ticari reklam mevzuatında takviye edici gıdalara ilişkin 2026 değişiklikleri ve influencer tanıtımlarında sorumluluğun kime ait olduğu için influencer reklamında sorumluluk, internet satış kanalındaki sınırlar için sağlık ürünlerinin internetten satışı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Taslak yasalaşırsa tanıtım içeriği, komisyonun ürünü hangi bakanlığa vereceği kararında da rol oynayabilir. Hastalık çağrıştıran bir tanıtım dili, ürünün ilaca yakın değerlendirilmesine yol açabilir. Bu nedenle tanıtım metinlerini şimdiden yalnızca beslenme ve kılavuzdaki beyanlarla sınırlamak, komisyon başvurusunda da firmanın elini güçlendirir.
Örnek Portföy Değerlendirmesi
Aşağıdaki örnek, yazıdaki ölçütlerin bir portföye nasıl uygulanabileceğini göstermek için kurgulanmıştır. Gerçek bir firmaya veya karara dayanmaz.
Bir firmanın beş onaylı ürünü vardır: toz formda C vitamini, magnezyum tableti, kapsül formda zerdeçal ekstresi, “eklem dostu” sloganıyla satılan glukozamin tableti ve adı ruhsatlı bir ilacın adına benzeyen bir uyku desteği. Firma portföyü dört gruba ayırır. C vitamini ve magnezyum düşük risklidir; dosyaları güncellenir ve olağan başvuru için hazır tutulur. Zerdeçal ekstresi orta risklidir; aynı bitkinin geleneksel bitkisel tıbbi ürün olarak ruhsatlanıp ruhsatlanmadığı araştırılır ve günlük doz gözden geçirilir. Glukozamin tableti yüksek risklidir; “eklem dostu” sloganı hastalık çağrışımı nedeniyle kaldırılır ve tanıtım metinleri kılavuzdaki beyanlarla sınırlanır. Uyku desteği ise çok yüksek risklidir; ilaç adına benzerlik nedeniyle yeni bir marka hazırlanır ve TİTCK’den yazılı görüş istenir. Firma ayrıca fason üreticisi ve iki distribütörüyle yaptığı sözleşmelere mevzuat değişikliği ve stok iadesi hükümleri ekler.
Neyi İzlemeli? Yasalaşma Takvimi
| Aşama | İzlenecek bilgi | Firma için önemi |
|---|---|---|
| Kanun teklifinin TBMM Başkanlığına sunulması | Teklifin esas numarası ve resmî metni | Komisyon, süre ve yaptırım hükümleri ilk kez kesinleşir |
| İhtisas komisyonu görüşmeleri | Metinde yapılan değişiklikler | Sektör görüşlerinin iletilebileceği aşama |
| Genel Kurul ve kabul | Kabul edilen son metin | Geçiş süresinin kesin hâli |
| Resmî Gazete yayımı ve yürürlük | Yürürlük tarihi | Altı aylık sürenin başlangıcı (taslak yasalaşırsa) |
| Uygulama yönetmeliği | Başvuru usulü, belgeler, ücretler, komisyon çalışma esasları | Dosya hazırlığının ayrıntıları |
| Başvuru sistemi | Elektronik başvuru ekranı ve duyurular | Başvurunun tarihli kanıtı |
Taslak metnin yasalaşma sürecinde değişmesi olağandır. Firmanın bugün yapacağı en güvenli hazırlık, hangi model benimsenirse benimsensin istenecek temel belgeleri (formül, doz, etken madde, etiket, tanıtım ve bilimsel dayanak) güncel tutmaktır.
Sık Yapılan Hatalar
- Haberleri yürürlükteki hukuk sanmak: 14 Ekim 2026 itibarıyla yeni bir kanun yürürlüğe girmemiştir; mevcut onaylar geçerlidir.
- Haberleri tamamen görmezden gelmek: Altı aylık süre yasalaşırsa kısa bir süredir; dosya hazırlığı bugünden başlamalıdır.
- Formu tek ölçüt sanmak: Kapsül ve tablet bugün takviye tanımının içindedir; risk; doz, etken madde ve sunuşla birlikte değerlendirilir.
- Hastalık çağrıştıran tanıtıma devam etmek: Bugün de 1262 m.19 riski vardır; yeni düzenlemede komisyon değerlendirmesini de olumsuz etkileyebilir.
- Sözleşmeleri güncellememek: Onay kaybında stok ve masraf paylaşımı belirsiz kalır.
- Başvuruyu son güne bırakmak: Eksik dosya riski doğar; başvurunun tarihli kanıtı saklanmalıdır.
- Komisyon kararına karşı süreyi kaçırmak: Karar idari işlem niteliğindeyse dava süresi tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m.7).
- Mevcut TEGK ile yeni komisyonu karıştırmak: Mevcut komisyon Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde bilimsel değerlendirme yapar; taslaktaki komisyon bakanlık tayini yapacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Takviye edici gıdalarla ilgili yeni kanun yürürlüğe girdi mi?
Hayır. 14 Ekim 2026 itibarıyla yeni bir kanun yürürlüğe girmemiştir. 9 Ekim 2026 tarihli haberlere göre sağlık paketi hâlâ hazırlık aşamasındadır ve Meclise sunulmamıştır. Mevcut onaylar ve 5996 sayılı Kanun ile Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliği uygulanmaya devam eder.
Bugün takviye edici gıdaları kim onaylıyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı. Takviye edici gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler (5996 m.28/1). Onay başvurusu il müdürlüğüne yapılır (Yönetmelik m.12).
Onay almadan takviye edici gıda satılabilir mi?
Hayır. Takviye edici gıdalar onay alınmadan üretilemez, işlenemez, ithal edilemez ve piyasaya arz edilemez (Yönetmelik m.10/5). Aykırılıkta 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır (m.18).
Değerlendirme ve Belirleme Komisyonu nedir?
Mayıs 2026’da basına yansıyan taslağa göre bu komisyon, ürünlerin etken maddelerini ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyerek her ürünün Tarım ve Orman Bakanlığının mı yoksa Sağlık Bakanlığının mı yetkisinde olacağına karar verecektir. Üye yapısı henüz bilinmiyor.
Mevcut Takviye Edici Gıda Komisyonu ile aynı şey mi?
Hayır. Mevcut komisyon (TEGK) Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindedir, on beş üyeden oluşur ve belirli onay başvurularını bilimsel olarak değerlendirir (Yönetmelik m.5, m.12). Taslaktaki komisyon ise bakanlık tayini yapacaktır.
Altı aylık süre ne zaman başlıyor?
Haberlere göre süre, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işleyecektir. Düzenleme henüz yasalaşmadığı için süre başlamamıştır.
Altı ay içinde başvurmazsam ne olur?
Taslağa göre süresinde başvuru yapmayan ürünlerin mevcut onayları iptal edilecek veya geçersiz sayılacaktır. Kanunun son metni bu sonucu değiştirebilir.
Sağlık Bakanlığı onay vermezse ürün ne olur?
Haberlere göre bu durumda ürünün izni iptal edilecek, ürün piyasadan toplatılacak ve imha edilecektir. Bu karara karşı idari yargıda dava açılması ve yürütmenin durdurulmasının istenmesi mümkün olacaktır (İYUK m.7, m.27).
Hangi ürünler Sağlık Bakanlığına geçebilir?
Haberlere göre tablet, kapsül ve ilaca benzer farmasötik formlardaki ürünler daha sıkı incelenecektir. Ekim 2026 haberlerindeki pakette ise maddelerin tür ve oranlarının ve üretim izninin genel olarak Sağlık Bakanlığına geçmesi planlanmaktadır. Kesin kapsam kanun metniyle belli olacaktır.
Kapsül veya tablet formdaki her takviye ilaç mı sayılacak?
Hayır. Bugünkü Yönetmelik kapsül, tablet ve pastil formlarını takviye edici gıda tanımında sayar (m.4/2-h). Form tek başına belirleyici değildir; doz, etken madde ve sunuş birlikte değerlendirilir.
Takviyeler yalnızca eczanede mi satılacak?
Mayıs taslağı ve Ekim paketiyle ilgili haberlerde böyle bir hüküm yer almıyor. 2023 yılında Meclise sunulan bir kanun teklifi (2/1862) farmasötik formdaki takviyelerin yalnızca eczanelerde satılmasını önermiştir; bu teklifin yasalaştığına dair bir kayıt yoktur.
Yeni düzenlemede cezalar ne kadar olacak?
Haberlerde ceza tutarları yer almıyor. Taslağa göre Sağlık Bakanlığı yetkisindeki ürünlerde TİTCK ve mahallî mülki amirler idari para cezası dâhil yaptırım uygulayabilecektir.
Bugün hastalık iddiasıyla takviye satmanın riski nedir?
Hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanıyla ürün satışı, pazarlaması veya reklamı bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (1262 m.19/1). İzinsiz sağlık beyanı ayrıca idari para cezası ve erişim engeli doğurur (1262 m.18).
Onayların kanunla iptal edilmesi hukuka uygun mu?
Kanunla yeni bir onay rejimi getirilmesi mümkündür. Ancak geçiş süresi ve başvuru usulü hukuki güvenlik ilkesine (Anayasa m.2), sınırlama ölçülülük ilkesine (Anayasa m.13) uygun olmalıdır. Sağlık riski bulunmayan ürünlerde doğrudan imha gibi önlemlerin ölçülülüğü tartışılabilir.
Komisyon kararına itiraz edilebilir mi?
Karar ürünün hukuki durumunu doğrudan belirliyorsa idari işlem olarak tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir (İYUK m.7). Komisyon yalnızca görüş veriyorsa dava bakanlığın kararına karşı açılır.
Şimdiden TİTCK’den görüş almalı mıyım?
Statüsü tartışmalı ürünlerde, özellikle ilaca yakın dozda, ilaç adına benzer isimde veya bitkisel ilaçlarla aynı bitkiyi içeren ürünlerde yazılı görüş almak yararlıdır. Bu görüş, olası komisyon başvurusunda da dosyayı güçlendirir.
Fason üreticimle sözleşmemde neyi değiştirmeliyim?
Mevzuat değişikliği, onay kaybında sözleşmenin ilgili ürün bakımından sona ermesi, stok iadesi ve imha masrafı, toplatma işbirliği ve komisyon başvurusu için teknik belgelerin süresinde sağlanması hükümleri eklenmelidir.
Ürünümü yurt dışından ithal ediyorum; ne yapmalıyım?
Bugün ithal takviye onayı Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüklerinden alınır. Olası yeni rejimde üreticiden temin edilecek formül, analiz ve üretim belgelerinin daha ayrıntılı istenmesi beklenebilir; bu belgelerin tedarik sözleşmesiyle güvenceye alınması önerilir.
Takviye portföyünüzü yeni döneme hazırlayalım: risk sınıflandırması, dosya güncellemesi ve sözleşme revizyonu
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri rehberlerinin tamamı
- Takviye Edici Gıda mı, İlaç mı? — sınır ürün ve TİTCK görüşü
- Ürününde İlaç Etken Maddesi Çıktı — hileli ürün listesi ve itiraz
- Sağlık Beyanı Denetimi — kurallar ve yaptırımlar
- Influencer Reklamında Sorumluluk — takviye tanıtımı
- Özel Tıbbi Amaçlı Gıdalar — ruhsat ve geçiş süresi
- Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler 2026 Değişikliği — bitkisel ürünlerde yeni rejim
- Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler — ruhsat ve kapsam
- Sağlık Ürünlerinin İnternetten Satışı — satış kanalları
- Sahte ve Ruhsatsız İlaç Suçları — 1262 m.19 ve TCK 187
- TİTCK Firmamı Savcılığa Bildirdi — suç duyurusu sonrası
- TİTCK Numune Analizine İtiraz — karşı analiz
- Steroid ve Sporcu İlacı Satmak — sporcu ürünleri
- CBD Yağı Satmak — kenevir rejimi
- TİTCK Kararlarına Karşı İptal Davası — yürütmeyi durdurma
- Distribütörlük Sözleşmesi — fesih ve stok iadesi
- Aşırı İfa Güçlüğü ve Uyarlama — TBK m.138
- Gıda İşletmesi Kayıt ve Onay Belgesi — 5996
- Kozmetik Yönetmeliği Taslağı 2026 — başka bir taslak süreci
- TİTCK İdari Para Cezaları 2026 — ceza tablosu
- Ürün Ruhsatlı mı, Bildirimli mi? — ilaç, kozmetik ve tıbbi cihaz sorgulama
- TİTCK Yönetmelik ve Kılavuzlarına Karşı Dava — Danıştay, süre ve menfaat
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mayıs 2026 taslağına ve Ekim 2026 sağlık paketine ilişkin bilgiler basın haberlerine dayanır; taslağın resmî metnine ulaşılamamıştır ve yasalaşma sürecinde değişebilir. 5996 sayılı Kanunun 28. maddesi Kanun metninden, 3. maddesinin 65. bendi Lexpera’dan; Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliğinin hükümleri Lexpera’daki güncel metin ve FAOLEX’teki ilk metinden kontrol edilmiştir. 2/1862 sayılı kanun teklifi TBMM’nin yayımladığı metinden incelenmiştir. 5996 m.40/1-a, 1262 m.18–19, sağlık beyanı yönetmelikleri, ithal onay ücretleri ve özel tıbbi amaçlı gıdalardaki geçiş süresi sitemizin ilgili rehberlerinden alınmıştır. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediği için uygulamadan önce güncel resmî metin kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 14 Ekim 2026.