Eylül 2026’nın ilk günlerinde basında “kozmetikte yeni dönem” başlıklı haberler yer aldı. Haberlere göre saç spreyi, güneş kremi, nemlendirici ve fondötenlerde kullanılan bir silikon türü 31 Aralık 2026’dan itibaren yasaklanacak, saç boyalarına yeni uyarılar gelecek ve ürün bilgileri karekodla verilebilecekti. Firmalar için ilk soru bu kuralların yürürlükte olup olmadığıdır. Ardından hangi tarihten itibaren uygulanacakları ve ellerindeki stokun ne olacağı sorulur. Bu rehber, taslağın bugünkü hukuki durumunu, basında aktarılan içeriği ve bu içeriğin yürürlükteki Kozmetik Ürünler Yönetmeliği ve TİTCK kılavuzlarıyla karşılaştırmasını madde numaralarıyla anlatır. Yayımlanmadan önce yapılabilecekleri ve yayımlandıktan sonraki yaptırım ve dava yollarını da ele alır. Taslağın kendi metnine erişemediğimiz için, basın haberlerine dayanan her bilgi ayrıca belirtilmiştir.
Ürün gamınız taslaktaki maddelerden etkileniyor mu? Formül, etiket ve stok planınızı yürürlük tarihinden önce birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Durum tespiti: taslak mı, yürürlükte mi?
- Taslağın hukuki değeri ve yasalaşma süreci
- Basına yansıyan içerik ve yürürlükteki durum
- Siloksan (D5) yasağı: Türkiye ve AB takvimi
- Saç boyası uyarıları: kılavuzdan yönetmeliğe
- Karekod ve veri taşıyıcı: Yönetmeliğin 22. maddesiyle karşılaştırma
- Çocuk ürünleri, diş macunu ve güneş kremleri
- Geçiş hükümleri nasıl okunur? Piyasaya arz ve piyasada bulundurma
- Firmalar için hazırlık planı
- Yürürlükten sonra yaptırım haritası
- Görüş verme ve yönetmeliğe karşı dava
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Durum Tespiti: Taslak mı, Yürürlükte mi?
Kozmetik mevzuatında son üç yılda birden fazla metin gündeme geldi. Hangisinin yürürlükte, hangisinin taslak olduğunu karıştırmak, bir firmayı ya gereksiz bir formül değişikliğine ya da hazırlıksız yakalanmaya götürebilir. 14 Ekim 2026 itibarıyla tespit edebildiğimiz tablo şöyledir:
| Metin | Tarih | Durum | İçeriği |
|---|---|---|---|
| Kozmetik Ürünler Yönetmeliği | RG 8/5/2023, S. 32184 (1. mük.) | Yürürlükte | 2005 tarihli Kozmetik Yönetmeliğinin yerini aldı; sorumlu kişi, bildirim, etiketleme, ekler |
| Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik | RG 5/3/2024, S. 32480 | Yürürlükte (yayımı tarihinde) | m.6/3-a’ya imalatçının yurt içinde yerleşik bir kişiyi yazılı mutabakatla sorumlu kişi olarak atayabilmesi; ek m.1 (kılavuzlar); geçici m.1’in ikinci ve üçüncü fıkraları; Ek II ve Ek III’te satır değişiklikleri |
| TİTCK değişiklik taslağı | Ekim 2024 (görüş son tarihi 15/11/2024) | Taslak; yayımlandığına dair kayıt görülmedi | Bir danışmanlık firmasının aktarımına göre D5 ve D6 için %0,1 sınırı, küçük ambalajlarda dijital etiket ve karekod, bildirim ücreti, Ek II, III, V ve VI güncellemeleri |
| 2026 değişiklik taslağı | Basında 2/9/2026 | Taslak | D5 yasağı (31/12/2026), alüminyum, heksil 2-hidroksibenzoat, triklokarban, saç boyası uyarıları, karekod |
Yürürlükteki metnin son değişiklik tarihi, Yönetmeliğin Lexpera’daki konsolide metninden kontrol edilmiştir. Konsolide metin “Sürüm 2” olarak görünmektedir ve son değişiklik olarak 5 Mart 2024 tarihli Yönetmeliği göstermektedir. Resmî Gazete’ye bu çalışma sırasında doğrudan erişilemediğinden, firmaların karar vermeden önce Resmî Gazete’nin son sayılarını ayrıca kontrol etmesi gerekir. 2026 haberleri taslağı “Ticaret Bakanlığı”na atfeder. Kozmetik Ürünler Yönetmeliğini çıkaran kurum ise Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumudur (TİTCK). Taslağın hangi kanaldan görüşe açıldığını ve görüş verme süresini haberlerden tespit edemedik.
Taslağın Hukuki Değeri ve Yasalaşma Süreci
Bir yönetmelik taslağı, Resmî Gazete’de yayımlanana kadar kimseye hak veya yükümlülük yüklemez. Taslak görüş sürecinde değişebilir, tarihleri ertelenebilir ya da hiç yayımlanmayabilir. Ekim 2024’te görüşe açılan taslağın yayımlandığına dair bir kayıt görülmemesi bunun somut bir örneğidir. Bu nedenle taslak, bir yandan uyum planlamasının erken uyarısıdır. Öte yandan bugün yapılan bir denetimde dayanak olarak kullanılamaz.
| Aşama | Hukuki sonucu | Firma için anlamı |
|---|---|---|
| Taslağın görüşe açılması | Bağlayıcı değildir; düzenleyici işlem değildir | Görüş bildirilebilir; uyum planı başlatılabilir |
| Teknik düzenleme bildirimi (DTÖ TBT) | Türkiye, teknik düzenleme taslaklarını DTÖ Teknik Ticaret Engelleri Anlaşmasının 2.9. maddesi uyarınca diğer üyelere bildirir; bildirim de bağlayıcı değildir | Yabancı tedarikçi ve üreticiler de görüş verebilir |
| Resmî Gazete’de yayım | Yönetmelik yürürlük maddesine göre bağlayıcı hâle gelir | Geçiş hükümleri ve tarihler okunur |
| Geçiş süresi | Eski kurala uygun ürünlerin hangi tarihe kadar piyasaya arz edilebileceği veya piyasada bulundurulabileceği belirlenir | Stok, etiket ve formül takvimi kurulur |
| Yürürlük sonrası denetim | Aykırılık 5324, 7223 ve Yönetmelik hükümlerine göre yaptırıma bağlanır | Düzeltici önlem, toplatma, idari para cezası |
Taslağa karşı dava açılamaz, çünkü taslak icrai bir işlem değildir. Yönetmelik yayımlandıktan sonra ise TİTCK gibi ülke çapında görev yapan bir kurumun çıkardığı düzenleyici işleme karşı iptal davası ilk derece olarak Danıştay’da görülür (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. İlgililer, düzenleyici işlemin kendilerine uygulanması üzerine düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya her ikisine birlikte dava açabilir (İYUK m.7/4). Bu ayrıntılar aşağıda “Görüş verme ve yönetmeliğe karşı dava” başlığında yeniden ele alınmıştır.
Basına Yansıyan İçerik ve Yürürlükteki Durum
Aşağıdaki tablonun ikinci sütunu, 2 Eylül 2026 tarihli haberlerde (Sabah, Sözcü, Takvim, Karar, İnternethaber ve diğerleri) aynı biçimde aktarılan içeriktir. Haberlerin hiçbiri yoğunluk sınırı, madde listesi veya geçiş süresi gibi teknik ayrıntı vermemektedir. Üçüncü sütun ise bugün yürürlükte olan kuralı gösterir. Taslak metni görülmeden kesin bir değerlendirme yapılamayacağı unutulmamalıdır.
| Konu | Haberlerde aktarılan | Bugün yürürlükte olan | Belirsiz kalan |
|---|---|---|---|
| Dekametilsiklopentasiloksan (D5) | Saç spreyi, güneş kremi, nemlendirici, fondöten gibi ürünlerde 31/12/2026’dan itibaren yasak | Yürürlükteki Yönetmelikte bu tarihli bir yasak görülmedi; AB’de durulanmayan kozmetiklerde %0,1 sınırı 6/6/2027’den sonra | Eşik değer, durulanan ve durulanmayan ayrımı, piyasada bulundurma için ek süre |
| Alüminyum içeren bileşenler | Güneş kremlerinde kısıtlama; gerekçe solunum yoluyla akciğer riski | Taslak metni olmadan tespit edilemedi | Hangi bileşikler, hangi ürün tipi (sprey mi), oran |
| Heksil 2-hidroksibenzoat (heksil salisilat) | 3 yaş altına yönelik ürünlerde yasak | Taslak metni olmadan tespit edilemedi | Diğer ürünlerdeki sınırlar |
| Triklokarban | İçeren diş macunlarına “6 yaşın altındaki çocuklar için kullanılmamalıdır” uyarısı | Taslak metni olmadan tespit edilemedi | Oran sınırı |
| Saç boyası uyarıları | Şiddetli alerjik reaksiyon, 16 yaş altı, geçici “kara kına” dövmesi ve boyamama hâlleri | KÜD-KLVZ-54 m.15/2’de örnek uyarı olarak mevcut; Yön. m.22/1-ç ile Ek III–VI uyarıları zorunlu | Uyarıların hangi ek ve satırda yer alacağı |
| Karekod (veri taşıyıcı) | “Yeni yıldan itibaren” ürün bilgileri ambalajdaki karekodla; uygun ambalajı olmayanlarda broşür, etiket, şerit, fiş veya kart | Yön. m.22/1: zorunlu bilgiler iç ve dış ambalajda; m.22/2: sığmayan bilgiler broşür, etiket, şerit veya kartla | Hangi bilgilerin karekoda taşınabileceği; Türkçe ve erişim şartları; başlangıç tarihi |
Siloksan (D5) Yasağı: Türkiye ve AB Takvimi
Siklik siloksanlar, kozmetikte yumuşak dokunuş ve hızlı uçuculuk için kullanılan silikon bileşikleridir. Üç tanesi düzenleyici kurumların gündemindedir. Oktametilsiklotetrasiloksan (D4, CAS 556-67-2), dekametilsiklopentasiloksan (D5, CAS 541-02-6) ve dodekametilsikloheksasiloksan (D6, CAS 540-97-6) çevrede kalıcı ve birikim yapan maddeler olarak değerlendirildiği için kısıtlanmaktadır. D5’in INCI adı “Cyclopentasiloxane”dir. “Cyclomethicone” adıyla listelenen siklik siloksan karışımları da bu maddeleri içerebilir. Bu nedenle bileşen listesinin yanında tedarikçinin teknik belgesine de bakılmalıdır.
| Metin | Kapsam | Tarih |
|---|---|---|
| AB REACH Ek XVII, giriş 70 (AB 2024/1328 ile değiştirilmiş), paragraf 3(a) | Durulanan kozmetiklerde D4 ve D5, ağırlıkça %0,1 ve üzeri | 31 Ocak 2020’den itibaren |
| AB 2024/1328, paragraf 3(b) | Durulanan kozmetikler dışındaki bütün kozmetikler (D4, D5, D6) | 6 Haziran 2027’den sonra |
| AB 2024/1328, paragraf 1(c) | Genel kural: madde, başka maddenin bileşeni veya karışımda %0,1 ve üzeri | 6 Haziran 2026’dan itibaren (kozmetik için yukarıdaki özel tarihler) |
| TİTCK Ekim 2024 taslağı (danışmanlık firması aktarımı) | D5 ve D6 için %0,1: durulanan ürünlerde ve bütün kozmetiklerde ayrı tarihler | 1 Aralık 2026 ve 6 Haziran 2027; KKDİK uyumuyla kaldırılacak geçici tedbir olarak |
| 2026 taslağı (basın) | Saç spreyi, güneş kremi, nemlendirici, fondöten gibi ürünlerde D5 | 31 Aralık 2026’dan itibaren |
AB tarihleri, AB 2024/1328 sayılı Komisyon Tüzüğünün EUR-Lex’teki metninden alınmıştır. Tüzük 16 Mayıs 2024’te kabul edilmiş ve 6 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir. Türkiye’deki tarihler ise henüz yayımlanmamış taslaklara aittir. Haberlerdeki 31 Aralık 2026 tarihi, AB’deki durulanmayan kozmetik tarihinden yaklaşık beş ay öncedir. Bu fark, taslağın kesin metni ve geçiş hükümleri görülmeden yorumlanmamalıdır. Örneğin tarih yalnızca piyasaya arzı yasaklıyor ve stokların piyasada bulundurulmasına ek süre tanıyorsa, firmaların takvimi tamamen değişir.
Pratik sonuç şudur: Yürürlük tarihi kesinleşmemiş olsa da D5 veya D6 içeren durulanmayan ürünler için reformülasyon AB pazarında zaten zorunlu hâle gelmektedir. AB’ye ihracat yapan veya AB’den ithalat yapan firmalar için tedarik zinciri değişikliği büyük olasılıkla Türkiye’deki yürürlük tarihinden önce gelecektir. Reformülasyon yapıldığında güvenlilik değerlendirme raporunun güncellenmesi ve ÜTS bildiriminin değiştirilmesi gerekir (bkz. güvenlilik değerlendirmesi ve ürün bilgi dosyası rehberimiz, kozmetik ürün bildirimi rehberimiz).
Saç Boyası Uyarıları: Kılavuzdan Yönetmeliğe
Haberlerde “yeni” olarak sunulan saç boyası uyarılarının önemli bir kısmı, TİTCK’nin yürürlükteki “Kozmetik Ürün Sorumlu Kişisi ve Nihai Kullanıcılar İçin Bilgilendirme Kılavuzu”nda (KÜD-KLVZ-54) zaten yer almaktadır. Kılavuzun 15. maddesinin ikinci fıkrası, saç boyalarında kullanım uyarılarına mutlaka dikkat edilmesini ve bileşenlere yönelik Yönetmelik eklerinde yer alan uyarıların ambalaja eklenmesini ister. Örnek uyarılar şunlardır:
| Kılavuzdaki örnek uyarı (KÜD-KLVZ-54 m.15/2) | Haberlerde aktarılan taslak içeriği |
|---|---|
| “Saç boyaları alerjik reaksiyona neden olabilir.” | Saç boyalarının şiddetli alerjik reaksiyonlara neden olabileceği uyarısı |
| “Bu ürün 16 yaşın altındaki kişilerin kullanımına uygun değildir.” | 16 yaş altı için uygun olmadığı uyarısı |
| “Geçici “kara kına” dövmesi alerji riskini artırabilir.” | Kara kına dövmesinin alerji riskini artırabileceği uyarısı |
| “Şu durumlarda saçınızı boyamayınız: Yüzünüzde bir kızarıklık veya hassasiyet varsa saç deriniz tahriş olmuş veya zarar görmüş ise, Saç boyaları nedeniyle daha önce bir reaksiyon yaşanmışsa, Daha önce geçici “kara kına” reaksiyonu yaşanmışsa.” | Yüzde kızarıklık, hassas, tahriş olmuş veya hasarlı saç derisi ya da önceki reaksiyon hâllerinde boyamama uyarısı |
| “Kaşları ve kirpikleri boyamak için kullanılmaz.”, “Göz ile temasından kaçınınız…”, “Cilt ile temastan kaçınınız.”, “Talimatlara uyunuz.”, “Çocukların erişebileceği yerden uzak tutunuz.” | Haberlerde ayrıca belirtilmemiş |
Kılavuz, bu uyarıları “örnekler aşağıdaki gibi olabilir” diyerek sayar. Uyarıların zorunluluğu ise Yönetmeliğin 22. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinden gelir. Bu bent, kullanımda dikkate alınacak özel uyarıların ve en azından Ek III–VI’da listelenen tedbirlerin etikette yer almasını ister. Aynı maddenin beşinci fıkrası bu uyarıların Türkçe olmasını zorunlu kılar. Taslak, haberlere göre uyarıları daha açık ve doğrudan bir yönetmelik yükümlülüğüne dönüştürmektedir. Bu, kılavuzdaki örnek uyarıları zaten uygulayan firmalar için büyük bir değişiklik anlamına gelmeyebilir. Kılavuzu uygulamayan firmalar için ise yürürlük tarihiyle birlikte etiket yenilemesi gerektirir. Etiket uyarılarının eksikliğinde uygulanabilecek yaptırımlar kozmetik etiketi ve Türkçe etiket rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Karekod ve Veri Taşıyıcı: Yönetmeliğin 22. Maddesiyle Karşılaştırma
Haberlere göre taslak, kozmetik ürünlerin “yeni yıldan itibaren” ambalajdaki karekod gibi bir veri taşıyıcısı aracılığıyla bilgi sunarak satılabilmesini öngörüyor. Ambalajı buna uygun olmayan ürünlerde bilgilerin broşür, etiket, kâğıt şerit, fiş veya kartla verilmesi öngörülüyor. Bu düzenlemenin önemi, yürürlükteki kuralla karşılaştırıldığında anlaşılır:
| Konu | Yürürlükteki kural | Taslak (basın) | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Zorunlu bilgilerin yeri | İç ve dış ambalajda, silinemez, kolayca okunabilir ve görülebilir (m.22/1) | Karekod gibi veri taşıyıcısıyla bilgi sunumu | Hangi bilgilerin ambalajda kalmak zorunda olduğu taslak metninde aranmalı |
| Sığmayan bilgiler | Uyarılar ve bileşen bilgileri broşür, etiket, şerit veya kartla; Ek VII/1 “el ve kitap” sembolüyle gönderme (m.22/2) | Broşür, etiket, kâğıt şerit, fiş veya kart | “Fiş” ifadesi haberlerde ayrıca geçiyor |
| Türkçe | Nominal içerik, dayanma tarihi, uyarılar, işlev ve 2–4. fıkra bilgileri Türkçe (m.22/5) | Haberlerde ayrıca belirtilmemiş | Dijital bilginin de Türkçe olması beklenir; metin görülmeli |
| Dağıtıcının kontrolü | Etiket bilgilerinin mevcudiyeti ve dil gerekliliği (m.9/2) | Belirsiz | Dağıtıcının karekoddaki bilgiyi nasıl doğrulayacağı |
| Ekim 2024 taslağı | — | Küçük ambalajlarda dijital etiket ve karekod (danışmanlık firması aktarımı) | Taslaklar arasında kapsam farkı olabilir |
Taslak yayımlanana kadar karekod, zorunlu etiket bilgisinin yerine geçmez. Bugün bir ürünün etiketinden zorunlu bilgiyi kaldırıp yalnızca karekoda yönlendirmek, Yönetmeliğin 22. maddesine aykırıdır. Karekod ancak ek bilgi kanalı olarak kullanılabilir. Taslak yayımlandığında ise şu sorulara bakılmalıdır: Hangi bilgiler veri taşıyıcısına taşınabilecek? Sorumlu kişinin adı ve adresi, parti numarası ve özel uyarılar ambalajda kalacak mı? Dijital bilginin ne kadar süre erişilebilir tutulacağı ve parti bazında güncelleneceği düzenleniyor mu?
Taslak yayımlandığında geçiş hükümlerini ürün gamınıza uygulayan bir uyum takvimi hazırlayalım; stok ve etiket kararlarını tarihe bağlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Çocuk Ürünleri, Diş Macunu ve Güneş Kremleri
Haberlerde yer alan diğer üç değişiklik, belirli kullanıcı gruplarını korumaya yöneliktir. Haberler bu maddelerin oran sınırlarını vermemektedir. Bu nedenle aşağıdaki tablo, yalnızca haberlerde aktarılan kuralı ve bugünkü ilgili hükmü gösterir:
| Madde veya ürün | Haberlerde aktarılan | Bugünkü ilgili hüküm | Firma için ilk adım |
|---|---|---|---|
| Heksil 2-hidroksibenzoat (heksil salisilat; parfüm bileşeni) | 3 yaş altına yönelik ürünlerde yasak | KÜD-KLVZ-54 m.15/5: bebek ve çocuk ürünlerinde uyarılar (ör. talk içeren toz ürünlerde “bebeklerin burun ve ağızlarından uzak tutunuz”) | Bebek ve çocuk serisinde parfüm formülünün tedarikçiden teyidi |
| Triklokarban (antimikrobiyal) | İçeren diş macunlarına “6 yaşın altındaki çocuklar için kullanılmamalıdır” uyarısı | Yön. m.22/1-ç: Ek III–VI uyarıları etikette ve Türkçe | Diş macunu etiket taslağının hazırlanması |
| Alüminyum içeren bileşenler | Güneş kremlerinde kısıtlama; solunum yoluyla akciğer riski gerekçesi | Taslak metni olmadan tespit edilemedi | Sprey formdaki güneş ürünlerinin formül incelemesi |
Haberlerde alüminyum kısıtlamasının gerekçesi olarak solunum yoluyla akciğer riskinin gösterilmesi, düzenlemenin özellikle sprey formdaki ürünlere yönelik olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu bir çıkarımdır ve taslak metni görülmeden kesin kabul edilmemelidir. Aynı şekilde heksil salisilat ve triklokarban için yalnızca yaş grubu kuralı aktarılmıştır. Diğer ürünlerdeki konsantrasyon sınırları bilinmemektedir.
Geçiş Hükümleri Nasıl Okunur? Piyasaya Arz ve Piyasada Bulundurma
Bir madde yasağının firmaya etkisini belirleyen asıl hüküm, yasağın kendisi değil geçiş hükmüdür. Geçiş hükümlerini doğru okumak için Yönetmeliğin 4. maddesindeki iki tanımın farkı bilinmelidir. “Piyasaya arz”, ürünün piyasada ilk kez bulundurulmasıdır (m.4/ü). “Piyasada bulundurma” ise ürünün dağıtım, tüketim veya kullanım için piyasaya sağlanmasıdır (m.4/t). Bir ürün, imalatçı veya ithalatçı tarafından bir kez piyasaya arz edilir. Ardından dağıtıcılar ve perakendeciler eliyle defalarca piyasada bulundurulur.
| Geçiş hükmü tipi | Anlamı | Etkilenen |
|---|---|---|
| “… tarihinden itibaren piyasaya arz edilemez” | Sorumlu kişi o tarihten sonra yeni parti arz edemez; önceden arz edilmiş ürünler satılmaya devam edebilir | İmalatçı, ithalatçı |
| “… tarihinden itibaren piyasada bulundurulamaz” | Raftaki, depodaki, pazaryerindeki bütün ürünler için son tarih | Dağıtıcı, eczane, mağaza, e-ticaret satıcısı |
| İki aşamalı geçiş | Önce arz yasağı, sonra bulundurma yasağı (AB uygulamasında sık görülür) | Bütün tedarik zinciri |
| Tek tarihli yasak | Arz ve bulundurma aynı tarihte sona erer | Stok erimesine süre kalmaz |
2023 tarihli Yönetmelik bu konuda bir örnek sunar. 2024 değişikliğiyle yeniden yazılan geçici 1. madde, eski Yönetmeliğe göre yapılan bildirimleri yeni Yönetmeliğin 16. maddesine uygun kabul etmiştir. Ürün güvenlilik değerlendirmesinin ve ürün bilgi dosyasının ise yürürlükten itibaren altı ay içinde hazırlanmasını istemiştir. Sitemizin kozmetik ithalatı rehberinde anlatıldığı gibi, eski Yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilmiş ürünler de belirli bir süre piyasada bulundurulabilmiştir. Haberlerdeki 31 Aralık 2026 tarihinin bu iki tipten hangisine girdiği, taslağın kesin metni görülmeden bilinemez. Firmalar planlarını en kötü senaryoya, yani tek tarihli bir yasağa göre yapmalıdır.
Firmalar İçin Hazırlık Planı
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| 1. Envanter | Bütün ürünlerin bileşen listesinde Cyclopentasiloxane, Cyclomethicone, heksil salisilat, triklokarban ve alüminyum bileşikleri taranır | Ürün bilgi dosyası (Yön. m.14); tedarikçi teknik belgeleri |
| 2. Risk sınıflaması | Ürünler durulanan veya durulanmayan, çocuk ürünü, sprey ve ihracat ürünü olarak ayrılır | AB 2024/1328 ayrımı; taslak kapsamı |
| 3. Reformülasyon | İkame madde seçimi, stabilite ve güvenlilik değerlendirmesinin güncellenmesi | Yön. m.13 (güvenlilik raporu); formül değişince bildirim güncellemesi (m.16/4) |
| 4. Etiket | Saç boyası, diş macunu ve çocuk ürünü uyarılarının Türkçe taslağının hazırlanması | Yön. m.22/1-ç, 22/5; KÜD-KLVZ-54 m.15 |
| 5. Stok ve sözleşme | Üretim ve ithalat siparişlerinin muhtemel tarihlere göre ayarlanması; distribütör sözleşmelerine geri alma ve iade hükmü | Geçiş hükümleri yayımlanınca kesinleşir |
| 6. Karekod altyapısı | Parti bazlı dijital bilgi sayfası tasarımı; ancak zorunlu etiket bilgisi korunarak | Yön. m.22/1 yürürlükte kaldıkça zorunlu |
| 7. Görüş | Taslak görüşe açıkken teknik gerekçeli görüş verilmesi | Görüş kanalı ve süresi resmî duyurudan teyit edilmeli |
| 8. Yayım takibi | Resmî Gazete ve TİTCK duyurularının izlenmesi; yürürlük ve geçiş tarihlerinin takvime işlenmesi | Yayım tarihi dava süresini de başlatır (İYUK m.7/4) |
Bu plan özellikle fason üretim yapan firmalar için önemlidir. Reformülasyon kararı çoğu zaman marka sahibine aittir. Uygulama ise üretim tesisinde ve iyi üretim uygulamaları çerçevesinde yapılır. Üretim tesisi ve sorumlu teknik eleman yükümlülükleri kozmetikte üretim tesisi rehberimizde, ithal ürünlerde sorumlu kişinin yükümlülükleri kozmetik ithalatı rehberimizde anlatılmıştır.
Yürürlükten Sonra Yaptırım Haritası
Değişiklik yayımlanıp geçiş süreleri dolduktan sonra, yasaklanan veya sınırlanan maddeyi içeren ürünü piyasaya arz etmek 5324 sayılı Kanunun 4. maddesinin (e) bendine aykırılık oluşturur. Bu bent, hiç bulunmaması gereken maddeleri veya belirlenen limit ve şartlar dışında madde içeren ürünlerin piyasaya arzını yasaklar. Kanunun 5. maddesi bu aykırılığa idari para cezası bağlar. Tutarlar kanun metnindeki tutarlardır ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır:
| Aykırılık | Dayanak | Kanundaki tutar veya sonuç | Merci ve süre |
|---|---|---|---|
| Hiç bulunmaması gereken (yasaklı) madde içeren ürünü piyasaya arz | 5324 m.4/e → m.5/1-b-4 | 20.000 TL | Sulh ceza hâkimliği, 15 gün (yalnız para cezasıysa) |
| Limit ve şartlar dışında madde içeren ürünü piyasaya arz | 5324 m.4/e → m.5/1-b-4 | 15.000 TL | Aynı |
| Fiilin tekrarı | 5324 m.5/2 | Cezalar iki kat | — |
| Uyarı, toplatma, imha, piyasaya arzın geçici durdurulması | 5324 m.6; Yön. m.28, m.31 | Masraflar sorumlu kişiye | İdare mahkemesi, 60 gün (İYUK m.7) |
| Para cezası ile toplatma aynı işlemde | Kabahatler m.27/8 | İkisi birlikte idari yargıda | İdare mahkemesi, 60 gün |
| Zorunlu uyarının etikette bulunmaması (ör. saç boyası) | Yön. m.22/1-ç; 7223 m.7/1-ğ, 9/1-e → m.20/1-e | 2026 için 60.830 – 608.307 TL | İdare mahkemesi, 60 gün (7223 m.22/2) |
Yasaklı madde dosyalarında uygunsuzluk çoğu zaman laboratuvar analiziyle tespit edilir. Bu nedenle numune alma usulü ve karşı analiz hakkı savunmanın merkezindedir (bkz. TİTCK numune analizine itiraz rehberimiz). 5324 ile 7223 arasındaki merci ayrımı kozmetik cezasına itiraz rehberimizde, 2026 tutarları TİTCK idari para cezaları 2026 rehberimizde, savunma yazısı TİTCK savunma istem yazısı rehberimizde, toplatma ve geri çağırmanın sonuçları ise ürün güvenliği ve geri çağırma rehberimizde anlatılmıştır.
Görüş Verme ve Yönetmeliğe Karşı Dava
Taslak aşamasında firmanın elindeki en etkili araç, teknik gerekçeli görüştür. Somut bir maddenin ikamesinin bulunmadığı, geçiş süresinin stok erimesine yetmediği veya bir yasağın AB takviminden daha erken başlamasının ihracatçı ve ithalatçılar için orantısız sonuç doğuracağı yönündeki görüşler belgelerle desteklenmelidir. Görüş kanalı ve son tarih, taslağı yayımlayan kurumun resmî duyurusundan teyit edilmelidir.
| Aşama | Yol | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Taslak | Görüş bildirimi (dava açılamaz) | Duyurudaki süre | Taslak icrai işlem değildir |
| Yönetmeliğin yayımı | Danıştay’da iptal davası (ilk derece) | İlanı izleyen günden itibaren 60 gün | Danıştay Kanunu m.24/1-c; İYUK m.7/4 |
| Yönetmeliğin firmaya uygulanması (ör. toplatma kararı) | Uygulama işlemi ile düzenleyici işleme birlikte dava | Uygulama işleminin tebliğinden itibaren 60 gün | İYUK m.7/4 |
| Yürütmenin durdurulması | Dava dilekçesiyle birlikte talep | Dava süresi içinde | İYUK m.27 |
Yönetmeliğe karşı açılacak bir davada en güçlü iddialar genellikle şunlardır: kanuni dayanağın aşılması, geçiş süresinin hukuki güvenlik ilkesi bakımından yetersizliği, bilimsel gerekçenin bulunmaması veya AB ile uyum amacının ötesinde orantısız bir kısıtlama getirilmesi. Ancak düzenleyici işlemlere karşı açılan davalarda idarenin takdir yetkisi geniştir. Bu nedenle dava, uyum hazırlığının yerine geçen bir strateji olarak değil, ona eşlik eden bir hukuki güvence olarak düşünülmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Haberdeki tarihi kesin yürürlük tarihi saymak | Erken veya gereksiz stok imhası | Resmî Gazete metnini ve geçiş hükmünü beklemek, planı en kötü senaryoya göre kurmak |
| Taslak yayımlanmadığı için hiç hazırlık yapmamak | Kısa geçiş süresinde ürün kaybı | Envanter ve reformülasyon çalışmasını şimdiden başlatmak |
| Etiketten zorunlu bilgileri kaldırıp karekoda taşımak | Bugün yürürlükteki m.22’ye aykırılık | Karekodu ek bilgi kanalı olarak kullanmak |
| Saç boyası uyarılarını “yeni” sanıp beklemek | Kılavuzdaki uyarıların bugün de beklendiğini gözden kaçırmak | KÜD-KLVZ-54 m.15/2 uyarılarını şimdiden uygulamak |
| Reformülasyon sonrası bildirimi güncellememek | 5324 m.3/1 ve m.5/1-a riski | Formül değişince ÜTS bildirimini güncellemek (m.16/4) |
| Distribütör sözleşmesinde iade hükmü bulunmaması | Toplatma maliyetinin paylaşımında uyuşmazlık | Mevzuat değişikliğine bağlı iade ve geri alma hükmü |
| Görüş süresini kaçırmak | Teknik itirazların kayda geçmemesi | Resmî duyuruyu izlemek, gerekçeli görüş vermek |
Yasaklı madde, toplatma veya etiket uyarısı nedeniyle TİTCK yazısı aldıysanız ya da yönetmeliğe karşı dava seçeneğini değerlendirmek istiyorsanız hemen ulaşın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
2026 kozmetik yönetmeliği değişikliği yürürlükte mi?
İncelediğimiz kaynaklara göre hayır. Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinin konsolide metninde son değişiklik 5 Mart 2024 tarihli ve 32480 sayılı Resmî Gazete’dedir. Eylül 2026’da basına yansıyan metin bir taslaktır. Kesin durum için Resmî Gazete’nin son sayıları kontrol edilmelidir.
Taslak hangi değişiklikleri içeriyor?
Haberlere göre: D5 silikonunun bazı ürünlerde 31 Aralık 2026’dan itibaren yasaklanması, güneş kremlerinde alüminyum bileşenlerine kısıtlama, 3 yaş altı ürünlerde heksil 2-hidroksibenzoat yasağı, triklokarbanlı diş macunlarına 6 yaş uyarısı, saç boyası uyarıları ve karekodla bilgi sunumu. Taslak metnin kendisine erişemedik.
Taslağa uymak zorunda mıyım?
Taslak bağlayıcı değildir. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanacak metin ve geçiş hükümleridir. Ancak yürürlük sonrası geçiş süresi kısa olabileceğinden hazırlığa şimdiden başlanması önerilir.
D5 (siklopentasiloksan) nedir?
Dekametilsiklopentasiloksan, kozmetikte yumuşak dokunuş ve hızlı uçuculuk için kullanılan siklik bir silikondur. INCI adı “Cyclopentasiloxane”dır; “Cyclomethicone” adlı karışımlar da bu maddeyi içerebilir.
AB’de D5 için hangi tarihler geçerli?
AB 2024/1328 sayılı Tüzükle değişik REACH Ek XVII giriş 70’e göre durulanan kozmetiklerde D4 ve D5 için %0,1 sınırı 31 Ocak 2020’den beri uygulanmaktadır. Diğer bütün kozmetiklerde bu sınır 6 Haziran 2027’den sonra uygulanacaktır.
Haberlerdeki 31 Aralık 2026 tarihi kesin mi?
Hayır. Bu tarih taslağa aittir. Yayımlanacak metinde değişebilir. Tarihin yalnızca piyasaya arzı mı, yoksa piyasada bulundurmayı da mı yasakladığı geçiş hükmünden anlaşılacaktır.
Piyasaya arz ile piyasada bulundurma arasındaki fark nedir?
Piyasaya arz, ürünün piyasada ilk kez bulundurulmasıdır (Yön. m.4/ü). Piyasada bulundurma ise dağıtım, tüketim veya kullanım için piyasaya sağlanmadır (m.4/t). Arz yasağı yeni partileri, bulundurma yasağı raftaki stoku da kapsar.
Saç boyası uyarıları yeni mi?
Büyük bölümü yeni değildir. “Saç boyaları alerjik reaksiyona neden olabilir”, “16 yaşın altındaki kişilerin kullanımına uygun değildir” ve “kara kına” uyarıları TİTCK’nin KÜD-KLVZ-54 kodlu kılavuzunun 15. maddesinde örnek olarak zaten yer alır. Taslak, haberlere göre bunları doğrudan zorunlu hâle getiriyor.
Bugün saç boyası etiketinde hangi uyarılar zorunlu?
Yönetmeliğin 22. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, kullanımda dikkate alınacak özel uyarıları ve en azından Ek III–VI’da listelenen tedbirleri zorunlu kılar. Bu uyarılar Türkçe olmalıdır (m.22/5). Kılavuz da Yönetmelik eklerindeki uyarıların ambalaja eklenmesini ister.
Etikette karekod kullanabilir miyim?
Ek bilgi kanalı olarak kullanabilirsiniz. Ancak bugün zorunlu bilgiler iç ve dış ambalajda bulunmak zorundadır (m.22/1). Sığmayan bilgiler için Yönetmelik broşür, etiket, şerit veya kart öngörür (m.22/2). Zorunlu bilginin yalnızca karekoda taşınması taslak yürürlüğe girmeden mümkün değildir.
Heksil salisilat yasaklanıyor mu?
Haberlere göre taslak, heksil 2-hidroksibenzoatı (heksil salisilat) yalnızca 3 yaş altına yönelik ürünlerde yasaklıyor. Diğer ürünlerdeki sınırlar haberlerde yer almıyor.
Triklokarbanlı diş macunları satılamayacak mı?
Haberlerde yasak değil, uyarı yükümlülüğü aktarılmıştır: “6 yaşın altındaki çocuklar için kullanılmamalıdır” ibaresi. Oran sınırı haberlerde yer almıyor.
Güneş kremlerindeki alüminyum kısıtlaması neyi kapsıyor?
Haberler yalnızca güneş kremlerinde alüminyum içeren bileşenlere kısıtlama getirildiğini ve gerekçenin solunum yoluyla akciğer riski olduğunu aktarıyor. Hangi bileşik, ürün tipi ve oran olduğu taslak metni görülmeden bilinemez.
Yürürlükten sonra yasaklı madde içeren ürünü satmanın cezası nedir?
Yasaklı veya limit dışı madde içeren ürünü piyasaya arz etmek 5324 m.4/e’ye aykırıdır. Kanunun 5. maddesi kanun metninde 20.000 TL (yasaklı) ve 15.000 TL (limit dışı) ceza öngörür; tutarlar her yıl yeniden değerlenir. Tekrarında cezalar iki kat uygulanır. Ayrıca toplatma ve imha gündeme gelir (m.6).
Stoktaki ürünler ne olacak?
Bu, geçiş hükmüne bağlıdır. Yalnızca piyasaya arz yasaklanıyorsa önceden arz edilmiş ürünler satılmaya devam edebilir. Piyasada bulundurma da yasaklanıyorsa raftaki ürünler de belirlenen tarihten sonra satılamaz. Planı tek tarihli yasak ihtimaline göre kurmak daha güvenlidir.
Taslağa itiraz edebilir miyim?
Taslağa dava açılamaz, ancak görüş bildirilebilir. Yönetmelik yayımlandıktan sonra Danıştay’da iptal davası açılabilir (Danıştay Kanunu m.24/1-c). Süre, ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür. Yönetmelik firmaya uygulandığında uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir (İYUK m.7/4).
Reformülasyon yaparsam ne güncellenmeli?
Güvenlilik değerlendirme raporu (Yön. m.13), ürün bilgi dosyası (m.14) ve ÜTS bildirimi (m.16/4) güncellenir. Bileşen listesi ve etiket görselleri de yeni formüle göre değiştirilir.
Ekim 2024’teki taslak ne oldu?
Bir danışmanlık firmasının aktarımına göre TİTCK, Ekim 2024’te D5 ve D6 sınırlamaları, küçük ambalajlarda dijital etiket ve bildirim ücreti içeren bir taslağı görüşe açmıştı. İncelediğimiz konsolide metinde bu taslağın yayımlandığına dair bir değişiklik görünmemektedir.
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri rehberlerinin tamamı
- Kozmetik Etiketi ve Türkçe Etiket — zorunlu bilgiler ve uyarılar
- Kozmetikte Ürün İddiaları — doğal, içermez, hipoalerjenik
- Güvenlilik Değerlendirmesi ve Ürün Bilgi Dosyası — reformülasyon
- Kozmetik Ürün Bildirimi — ÜTS ve sorumlu kişi
- Kozmetik İthalatı — sorumlu kişi ve geçiş
- Kozmetikte Üretim Tesisi — iyi üretim uygulamaları
- İnternette Kozmetik Satmak — pazaryeri satıcısı
- Kozmetik Kanunu ve İdari Yaptırım Kararları — tedbirler
- Kozmetik Cezasına İtiraz — merci ve süre
- TİTCK İdari Para Cezaları 2026 — ceza tablosu
- TİTCK Numune Analizine İtiraz — karşı analiz
- TİTCK Savunma İstem Yazısı — savunma dilekçesi
- Ürün Güvenliği ve Geri Çağırma — 7223
- İdari Para Cezalarına İtiraz — genel usul
- Fason Kozmetik Üretimi — marka sahibi mi, üretici mi sorumlu?
- TİTCK Yönetmelik ve Kılavuzlarına Karşı Dava — Danıştay, süre ve menfaat
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. 2026 taslağının metnine erişilememiştir. Taslak içeriği, 2 Eylül 2026 tarihli basın haberlerinden (Sabah, Sözcü, Takvim, Karar, İnternethaber) aktarılmıştır. Ekim 2024 taslağına ilişkin bilgiler bir danışmanlık firmasının yayınına dayanır. Yönetmeliğin yürürlükteki durumu Lexpera konsolide metninden, 5 Mart 2024 değişikliğinin içeriği il sağlık müdürlüğü ve sanayi odası duyurularından, Yönetmeliğin 4, 9, 13, 14, 16 ve 22. maddeleri Yönetmelik metnini yayımlayan TEİS sayfasından, KÜD-KLVZ-54 kılavuzu Lexpera’dan, AB 2024/1328 tarihleri EUR-Lex’ten, 5324 sayılı Kanunun 4–6. maddeleri Lexpera’dan kontrol edilmiştir. 7223 m.20 tutarları sitemizin 2026 ceza tablosu rehberine dayanır. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediği için uygulamadan önce güncel resmî metin kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 14 Ekim 2026.