Kozmetik ürün nedeniyle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumundan (TİTCK) ceza alan bir firmanın ilk sorusu çoğu zaman yanlıştır: “Cezaya nasıl itiraz ederim?” Doğru soru şudur: “Bu ceza hangi kanuna dayanıyor?” Çünkü kozmetikte iki ayrı ceza rejimi yan yana işler. 5324 sayılı Kozmetik Kanununun 5. maddesine dayanan bir cezaya karşı kural olarak on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa dayanan bir cezaya karşı ise altmış gün içinde idare mahkemesine gidilir. Aynı denetimden iki ayrı karar çıkabilir ve bu kararlar iki ayrı mahkemeye, iki ayrı süreyle götürülmek zorunda kalınabilir. Yanlış merci veya kaçırılan on beş gün, dosyanın esasına hiç girilmeden kaybedilmesi demektir.
Kozmetik cezası tebliğ edildiyse on beş günlük süre işliyor olabilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Neden iki ayrı yol var?
- Elinizdeki kararı okumak: dört soruluk test
- Aykırılık bazında yol haritası
- Etiket cezası neden ayrı bir tuzaktır?
- En kritik istisna: para cezası ve toplatma birlikte
- Sulh ceza hâkimliği yolu: 15 gün ve usul
- İdare mahkemesi yolu: 60 gün ve yürütmenin durdurulması
- Aynı denetimden iki ayrı karar çıkarsa
- Dört örnek senaryo
- Yanlış merciye başvurulursa ne olur?
- Yetki itirazı: “Sağlık Bakanlığı” ibaresi
- Dilekçede ileri sürülecek hususlar
- Ödeme, indirim ve itiraz hakkı
- En sık yapılan altı hata
- Sıkça sorulan sorular
Neden İki Ayrı Yol Var?
Ayrımın kaynağı üç kanunun birbirine bağlanma biçimidir. Birincisi 7223 sayılı Kanunun 2. maddesinin üçüncü fıkrasıdır: bir ürün için özel bir kanun bulunması hâlinde 7223 sayılı Kanun, o ürüne yalnızca özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır. Kozmetik ürünler için özel kanun, 30 Mart 2005 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 5324 sayılı Kozmetik Kanunudur. Bu nedenle bildirim, sorumlu teknik eleman, yasaklı madde ve üretim yeri gibi konulardaki cezalar önce 5324’ten okunur; 5324’te karşılığı bulunmayan konularda ise 7223 devreye girer.
İkincisi, kanun yolunun nerede düzenlendiğidir. 5324 sayılı Kanunda idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yoluna ilişkin özel bir hüküm bulunmaz; 5. madde, 23 Ocak 2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunla yeniden yazılmış hâliyle yalnızca cezaları ve tutarları sayar. Kanun yolu sessiz kalınca genel kanun devreye girer: 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, bu Kanunun kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağını söyler. Kabahatler Kanununun 27. maddesinin birinci fıkrası ise idari para cezasına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabileceğini ve bu süre içinde başvurulmazsa kararın kesinleşeceğini düzenler.
Üçüncüsü, 7223 sayılı Kanunun kendi kanun yolu hükmüdür. Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası, bu Kanun kapsamında verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğini düzenler. Bu, Kabahatler Kanununun 3. maddesindeki “aksine hüküm” niteliğindedir ve ürün güvenliği cezalarını sulh ceza hâkimliğinden alıp idare mahkemesine taşır.
| Soru | 5324 sayılı Kozmetik Kanunu | 7223 sayılı Kanun |
|---|---|---|
| Ceza maddesi | m. 5 | m. 20 |
| Kanunda yargı yolu hükmü | Yok | Var: m. 22/2, idari yargı |
| Uygulanacak genel hüküm | Kabahatler K. m. 3/1-a ve m. 27/1 | İYUK m. 7 (dava açma süresi) |
| Merci | Sulh ceza hâkimliği | İdare mahkemesi |
| Süre | Tebliğden itibaren 15 gün | Tebliğden itibaren 60 gün |
| Süre kaçırılırsa | Karar kesinleşir (KK m. 27/1) | Dava süre aşımından reddedilir |
Bu ayrım yalnızca doktrinin görüşü değildir. TİTCK’nin 27 Eylül 2022 tarihli Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu İşlemlerine Karşı İdari Başvuru, İtiraz ve Yargı Yolları Hakkında Kılavuzu da aynı sistemi kurar: dayanak özel kanunda idare mahkemesi yolu gösterilmişse yaptırımın bildiriminden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabileceğini, özel kanunda idare mahkemesi gösterilmemişse on beş gün içinde Kabahatler Kanununun 27. maddesine göre sulh ceza hâkimliğine başvurulabileceğini belirtir. Uyuşmazlık Mahkemesi de özel kanununda yargı yolu gösterilmeyen idari para cezalarında Kabahatler Kanununun 3. ve 27. maddeleri uyarınca adli yargının görevli olduğunu kararlarında tekrarlamaktadır; örneğin 12 Ocak 2026 tarihli, 2025/730 E. ve 2026/19 K. sayılı kararında, kendi kanununda yargı yolu bulunmayan bir idari para cezası için sulh ceza hâkimliğinin görevsizlik kararını kaldırarak adli yargının görevli olduğuna hükmetmiştir.
Elinizdeki Kararı Okumak: Dört Soruluk Test
Merci ve süre, kararın başlığından değil içeriğinden belirlenir. Tebligatı aldığınız gün aşağıdaki dört soruyu cevaplayın; cevaplar, hangi mahkemeye kaç gün içinde gideceğinizi büyük ölçüde belirler.
- Ceza hangi kanun maddesine dayanıyor? Kararda “5324 sayılı Kanunun 5. maddesi” yazıyorsa sulh ceza yolu, “7223 sayılı Kanunun 20. maddesi” yazıyorsa idari yargı yolu ihtimali öne çıkar. İki kanun birlikte yazılmışsa her bir ceza kalemini ayrı ayrı inceleyin.
- Kararda yalnızca para cezası mı var? Ürünün piyasadan toplatılması, piyasaya arzın durdurulması, imha veya üretim yerinin kapatılması gibi bir tedbir de varsa Kabahatler Kanununun 27. maddesinin sekizinci fıkrası gündeme gelir ve yol idari yargıya döner.
- Tek bir karar mı, birden fazla karar mı tebliğ edildi? Aynı denetimden bir 5324 cezası, bir 7223 cezası ve ayrı bir tedbir yazısı çıkabilir. Her biri için merci ve süre ayrı hesaplanır.
- Tebliğ tarihi nedir? On beş ve altmış günlük süreler tebliğ veya tefhim tarihinden başlar. Elektronik tebligatta sistemdeki tebliğ tarihini, posta tebligatında tebliğ mazbatasındaki tarihi not edin.
Aykırılık Bazında Yol Haritası
Aşağıdaki tablo, kozmetik denetimlerinde en sık karşılaşılan aykırılıkların dayanağını ve kural olarak gidilecek merciyi gösterir. Tablodaki “kural” sütunu, kararda yalnızca para cezası bulunduğu varsayımına dayanır; para cezasıyla birlikte ürün tedbiri de varsa son satırdaki istisna uygulanır.
| Aykırılık | Dayanak | Merci (kural) | Süre |
|---|---|---|---|
| Ürünü piyasaya ilk kez arz etmeden önce bildirim yapmamak; değişiklikleri bildirmemek | 5324 m. 3/1 → m. 5/1-a | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Bildirimsiz üretim, ambalajlama veya ithalat faaliyeti; faaliyet alanını bildirimsiz genişletmek | 5324 m. 4/a → m. 5/1-b-1 | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Sorumlu teknik eleman veya nitelikli personel istihdam etmemek; güvenlik bilgilerini Zehir Araştırma Merkezine bildirmemek | 5324 m. 4/b, c → m. 5/1-b-2 | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Normal veya önerilen kullanımda sağlığa zarar veren ürün | 5324 m. 4/d → m. 5/1-b-3 | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Yasaklı madde içeren veya sınır değerleri aşan ürün | 5324 m. 4/e → m. 5/1-b-4 | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Üretim yerinin Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırılığı | 5324 m. 4/g → m. 5/1-b-5 | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Ambalaj ve etiket bilgilerine aykırılık | 5324 m. 4/f — m. 5’te ceza kalemi yok; karar 7223’e dayanıyorsa m. 20 | Karar 7223’e dayanıyorsa idare mahkemesi | 60 gün |
| İthalatçının satıştan önce uygunluğu doğrulamaması, Türkçe uyarı ve talimat eksikliği | 7223 m. 9 → m. 20/1 | İdare mahkemesi | 60 gün |
| Dağıtıcı veya satıcının doğrulama, depolama ve bildirim yükümlülükleri | 7223 m. 10 → m. 20/1-ç, e | İdare mahkemesi | 60 gün |
| İnternette içerik çıkarma ve erişim engeli | 7223 m. 17/2 | İdare mahkemesi | 60 gün |
| Toplatma, imha, piyasaya arzın geçici durdurulması, üretim yerinin kapatılması | 5324 m. 6; 7223 m. 16-17 | İdare mahkemesi | 60 gün |
| Para cezası + yukarıdaki tedbirlerden biri aynı işlemde | Kabahatler K. m. 27/8 | İdare mahkemesi (her ikisi) | 60 gün |
5324 sayılı Kanundaki cezaların tutarları ve 2026 yılında yeniden değerleme ile uygulanma biçimi için TİTCK idari para cezaları 2026 rehberimize, bildirim ve sorumlu kişi zinciri için Kozmetik Kanunu ve TİTCK idari yaptırım kararları rehberimize bakabilirsiniz.
İnternette ve pazaryerinde satış yapan işletmelerin rolüne göre hangi cezaya muhatap olduğu için internette kozmetik satmak rehberimize bakabilirsiniz.
Etiket Cezası Neden Ayrı Bir Tuzaktır?
5324 sayılı Kanunun 4. maddesinin (f) bendi, ürünün ambalaj ve etiket bilgilerinin Yönetmeliğe uygun olmasını üreticinin yükümlülükleri arasında sayar. Ancak Kanunun 5. maddesindeki ceza kalemleri 4. maddenin (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerine bağlanmıştır; (f) bendi için ayrı bir idari para cezası öngörülmemiştir. Bu boşluk, etiket dosyalarında iki ayrı sonuç doğurur.
Birinci sonuç: kanunilik itirazı. Kabahatler Kanununun 4. maddesi, hangi fiillerin kabahat oluşturduğunun kanunun öngördüğü çerçevede düzenleyici işlemlerle belirlenebileceğini kabul etse de kabahat karşılığı olan yaptırımların türünün, süresinin ve miktarının ancak kanunla belirlenebileceğini düzenler. Etiket eksikliği için verilen bir ceza kararında dayanak olarak 5324 sayılı Kanunun 5. maddesinin herhangi bir bendi gösterilmişse, gösterilen bendin gerçekten bu fiili kapsayıp kapsamadığı kanunilik ilkesi yönünden ilk incelenecek husustur.
İkinci sonuç: yolun değişmesi. 5324’te karşılığı bulunmayan bir aykırılık, 7223 sayılı Kanunun 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 7223 kapsamında değerlendirilebilir. Örneğin 7223 sayılı Kanun, imalatçı ve ithalatçıya uyarı, talimat ve güvenlik kurallarını Türkçe sağlama yükümlülüğü yükler (m. 7/1-ğ, m. 9/1-e) ve bunların ihlali 20. maddedeki ceza kademelerine bağlanmıştır. Etiket cezası 7223’e dayanıyorsa, merci artık sulh ceza hâkimliği değil idare mahkemesidir ve süre altmış gündür. Aynı tutanaktan çıkan bildirim cezası ise 5324’e dayandığı için sulh ceza hâkimliğine gider.
En Kritik İstisna: Para Cezası ve Toplatma Birlikte
Kabahatler Kanununun 27. maddesinin sekizinci fıkrası, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğini düzenler. Kozmetikte bu istisna çok sık devreye girer, çünkü 5324 sayılı Kanunun 6. maddesi Bakanlığa uyarı, piyasadan toplatma ve imha, üretim yerinin ıslahı veya gerektiğinde kapatılması, güvensizlik belirtisi varsa ürünün piyasaya arzının kontrol sonucuna kadar geçici olarak durdurulması yetkilerini verir. Kanunun 5. maddesinin son fıkrası da para cezasının bu tedbirlere engel olmadığını açıkça söyler.
| Karardaki içerik | Yol | Süre |
|---|---|---|
| Yalnızca 5324 m. 5 idari para cezası | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| 5324 m. 5 cezası + ürünlerin piyasadan toplatılması | İdare mahkemesi (iptal davası) | 60 gün |
| 5324 m. 5 cezası + imha kararı | İdare mahkemesi | 60 gün |
| 5324 m. 5 cezası + piyasaya arzın geçici durdurulması | İdare mahkemesi | 60 gün |
| 5324 m. 5 cezası + üretim yerinin kapatılması | İdare mahkemesi | 60 gün |
| Yalnızca uyarı yazısı (para cezası yok) | İşlemin niteliğine göre; icrai ise idare mahkemesi | 60 gün |
İstisnanın uygulanabilmesi için tedbir kararının para cezasıyla aynı işlem kapsamında verilmiş olması gerekir. Ceza bir tarihte, toplatma kararı aylar sonra ayrı bir yazıyla gelmişse iki kararın aynı işlem kapsamında olup olmadığı ayrıca tartışılır. Bu belirsizlikte en güvenli yol, para cezası için on beş günlük süreyi kaçırmamak ve tedbir kararına karşı da altmış gün içinde dava açmaktır.
Toplatma, imha veya satış durdurma kararı aldınız mı? Yürütmeyi durdurma talebi için zaman kısıtlı
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sulh Ceza Hâkimliği Yolu: 15 Gün ve Usul
Yalnızca 5324 sayılı Kanuna dayanan bir para cezası tebliğ edildiyse yol sulh ceza hâkimliğidir. Kanun metninde “sulh ceza mahkemesi” ifadesi geçse de bu görev 2014’ten bu yana sulh ceza hâkimliklerince yürütülmektedir. Başvurunun usulü Kabahatler Kanununun 27 ila 31. maddelerinde düzenlenmiştir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Süre | Kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün; başvurulmazsa karar kesinleşir | KK m. 27/1 |
| Süreyi kaçırma | Mücbir sebep varsa geç başvuru mümkündür; mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir ve hâkim kararın yerine getirilmesini durdurabilir | KK m. 27/2 |
| Başvuru şekli | Bizzat, kanuni temsilci veya avukat aracılığıyla; iki nüsha dilekçe; karar bilgileri ve deliller gösterilir | KK m. 27/3-4 |
| Yetkisiz hâkimliğe başvuru | Hâkimlik başvuruyu reddetmez, dosyayı yetkili hâkimliğe gönderir | KK m. 28/1-a |
| Kesinlik sınırı | 15.000 TL dâhil cezalara ilişkin hâkimlik kararları kesindir; kozmetik cezaları pratikte bu sınırın üzerindedir | KK m. 28/10 (7499 s.K. ile değişik) |
| Hâkimlik kararına itiraz | Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre, tebliğden itibaren iki hafta | KK m. 29; CMK m. 268 |
| Harç ve masraf | Başvuru harca tabi değildir; reddedilirse yargılama masrafları ve vekâlet ücreti başvurana yüklenir | KK m. 31 |
Sulh ceza hâkimliği, idari yaptırım kararının hukuka uygunluğunu denetler. Bu aşamada kararın yetki unsuru, tutanağın Kabahatler Kanununun 25. maddesinde sayılan unsurları (kişinin kimliği ve adresi, kabahat fiili, fiilin işlendiğini ispata yarayacak deliller, karar tarihi ve kararı verenlerin kimliği) taşıyıp taşımadığı, fiilin 5324’teki ceza bendine gerçekten uyup uymadığı ve tek fiil için birden fazla ceza verilip verilmediği incelenir. Dilekçenin genel yapısı için sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi rehberimize ve idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.
İdare Mahkemesi Yolu: 60 Gün ve Yürütmenin Durdurulması
7223 sayılı Kanuna dayanan cezalar ile para cezasıyla birlikte verilen toplatma, imha, durdurma ve kapatma kararları idare mahkemesinde iptal davasına konu edilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava açma süresi | 60 gün | İYUK m. 7 |
| Dava öncesi Kuruma başvuru | Dava açma süresi içinde yapılabilir; işleyen süreyi durdurur | İYUK m. 11/1 |
| Başvuruya cevap verilmemesi | 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır | İYUK m. 11/2 (7331 s.K. ile değişik); TİTCK Kılavuzu m. 4 |
| Yetkili mahkeme | İşlemi yapan merciin bulunduğu yer; Kurum merkezi işlemlerinde kural olarak Ankara | İYUK m. 32 |
| Yürütmenin durdurulması | İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte aranır | İYUK m. 27 |
| 7223 cezalarında yol | İdari yargı | 7223 m. 22/2 |
İdare mahkemesi yolunun en önemli avantajı yürütmenin durdurulması imkânıdır. Toplatma veya imha kararı uygulanırsa ürünler geri getirilemez; bu nedenle talebin dava dilekçesiyle birlikte ve somut zarar belgeleriyle (stok miktarı, raf ömrü, sipariş ve sözleşme kayıtları, ihracat taahhütleri) desteklenerek ileri sürülmesi gerekir. Ayrıntılar için yürütmenin durdurulması rehberimize ve TİTCK kararlarına karşı iptal davası rehberimize bakabilirsiniz.
Aynı Denetimden İki Ayrı Karar Çıkarsa
Uygulamada en karmaşık tablo, aynı denetim tutanağına dayanarak birden fazla kararın tebliğ edilmesidir. Örneğin bir ithalatçıya, bildirimi yapılmamış ürünler için 5324 sayılı Kanuna dayanan bir ceza, Türkçe kullanım talimatı eksikliği için 7223 sayılı Kanuna dayanan ayrı bir ceza ve ürünlerin piyasadan toplatılmasına ilişkin bir tedbir yazısı gönderilebilir. Bu durumda takvim aşağıdaki gibi işler (varsayımsal örnek):
| Gün | Olay | Yapılacak iş |
|---|---|---|
| 0 | Kararlar tebliğ edildi | Her kararın dayanağını, içeriğini ve tebliğ tarihini ayrı ayrı tespit edin |
| 1-5 | Dosya incelemesi | Denetim tutanağı, numune ve analiz belgeleri, ÜTS kayıtları ve gümrük evrakını toplayın |
| En geç 15 | Sulh ceza süresi doluyor | Yalnızca 5324’e dayanan ve tedbirle birleşmeyen ceza için başvuru yapılmış olmalı |
| Mümkün olan en erken gün | Toplatma uygulanmadan önce | Tedbir için iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi |
| En geç 60 | İdari yargı süresi doluyor | 7223 cezası ve tedbirle birleşen ceza için dava açılmış olmalı |
Tedbir ile 5324 cezasının aynı işlem kapsamında olup olmadığı tartışmalıysa, on beş günlük süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulması ve aynı zamanda idari yargı yolunun da işletilmesi, sürenin kaçırılması riskini ortadan kaldırır. Görev konusunda mahkemeler arasında farklı bir değerlendirme yapılırsa, bu, süresi içinde açılmış bir başvuru üzerinden çözülür. Süresi geçmiş bir başvurunun ise kurtarılması çoğu zaman mümkün değildir.
Dört Örnek Senaryo
Aşağıdaki varsayımsal örnekler, aynı kurallardan farklı sonuçlar çıktığını göstermek için hazırlanmıştır. Somut dosyada sonuç, kararın tam metnine ve tebligatın içeriğine göre değişebilir.
1. Pazaryerinde ithal kozmetik satan işletme
Ürünleri kendi adına ithal edip pazaryerinde satan bir işletmeye, ürünlerin piyasaya arzdan önce bildirilmediği gerekçesiyle ceza veriliyor. İşletme ithalatçı olduğu için 5324 sayılı Kanunun geniş “üretici” tanımına girer ve ceza 5. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine dayanır: kural olarak sulh ceza hâkimliği, 15 gün. Aynı dosyada pazaryerindeki ilanların kaldırılması veya erişimin engellenmesi istenmişse bu, 7223 sayılı Kanunun 17. maddesinin ikinci fıkrasına dayanan ayrı bir işlemdir ve idare mahkemesinde 60 gün içinde dava konusu edilir.
2. Yasaklı madde çıkan ürün için ceza ve toplatma
Laboratuvar analizinde ürünün yasaklı bir madde içerdiği tespit ediliyor; firmaya 5324 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine dayanan ceza ile birlikte ürünlerin piyasadan toplatılması kararı tebliğ ediliyor. Toplatma, 5324 sayılı Kanunun 6. maddesine dayanan ve idari yargının görev alanına giren bir tedbirdir; Kabahatler Kanununun 27. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca her iki karar birlikte idare mahkemesinde 60 gün içinde dava konusu edilir. Burada asıl acil iş, toplatmanın uygulanmasını durdurmak için yürütmenin durdurulması talebidir.
3. Türkçe etiketi eksik ithal ürün
İthal edilen ürünlerin Türkçe uyarı ve kullanım bilgilerinin eksik olduğu tespit ediliyor ve ceza 7223 sayılı Kanunun ithalatçı yükümlülüklerine ve 20. maddesine dayandırılıyor. 7223 sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca yol idare mahkemesi, 60 gündür. Karar aynı fiil için 5324 sayılı Kanunun 5. maddesini gösteriyorsa, etiket yükümlülüğüne bağlı bir ceza kalemi bulunmadığından kanunilik itirazı öne çıkar.
4. Sorumlu teknik eleman eksikliği ve üretim yeri
Bir üretim tesisinde sorumlu teknik eleman istihdam edilmediği tespit ediliyor. Yalnızca 5324 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine dayanan ceza verilmişse yol sulh ceza hâkimliği, 15 gündür. Aynı işlem kapsamında üretim yerinin ıslahı için süre verilmesi veya kapatılması da kararlaştırılmışsa, tablo değişir ve dosya idare mahkemesinde 60 gün içinde görülür. Üretim tesisine ilişkin yükümlülükler için kozmetikte üretim tesisi rehberimize bakılabilir.
Yanlış Merciye Başvurulursa Ne Olur?
Yanlış merciye yapılan başvurunun sonucu, merciin türüne göre değişir. Sulh ceza hâkimlikleri arasında yer bakımından yanlışlık, Kabahatler Kanununun 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca başvurunun yetkili hâkimliğe gönderilmesiyle giderilir; süresinde yapılmış başvuru korunur. Buna karşılık sulh ceza hâkimliği ile idare mahkemesi arasındaki ayrım bir görev ayrımıdır ve yanlış yargı koluna başvuru, görevsizlik kararı, dosyanın gönderilmesi veya yeniden başvuru gibi aşamalar nedeniyle ciddi zaman kaybına yol açar.
En tehlikeli senaryo, yalnızca 5324’e dayanan bir cezaya karşı on beş günlük süre geçirildikten sonra idare mahkemesinde dava açılmasıdır. İdare mahkemesi görevsizlik kararı verdiğinde, sulh ceza hâkimliği bakımından on beş günlük süre çoktan dolmuş olabilir ve Kabahatler Kanununun 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca karar kesinleşmiş sayılabilir. Bu nedenle tereddüt varsa en kısa süreye göre hareket edilmelidir. Görev uyuşmazlıklarında son sözü Uyuşmazlık Mahkemesi söyler; ancak bu aşamaya gelmeden doğru merciin baştan belirlenmesi her zaman daha güvenlidir.
Yetki İtirazı: “Sağlık Bakanlığı” İbaresi
5324 sayılı Kanunun 5. maddesi, idari para cezasının Sağlık Bakanlığınca verileceğini açıkça yazar. Kabahatler Kanununun 22. maddesinin birinci fıkrası ise kanunda açıkça gösterilen idari makamın idari yaptırım kararı vermeye yetkili olduğunu düzenler. Öte yandan TİTCK, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 506. ve 508. maddeleri uyarınca kozmetik ürünleri izleme, denetleme ve gerektiğinde yaptırım uygulama göreviyle donatılmıştır ve uygulamada kozmetik cezaları Kurum tarafından verilmektedir.
Bu iki düzenleme arasındaki gerilim, savunmada ve kanun yolunda yetki itirazı olarak ileri sürülebilir. İtirazın sonucu, mercinin değerlendirmesine bağlıdır ve tek başına dayanılacak bir argüman olarak görülmemelidir; ancak yetki unsuru re’sen incelenen bir unsur olduğundan, esasa ilişkin itirazlarla birlikte ve saklı tutularak dilekçede yer alması önerilir. Konunun ayrıntılı tartışması Kozmetik Kanunu ve TİTCK idari yaptırım kararları rehberimizde yer almaktadır.
Dilekçede İleri Sürülecek Hususlar
Merci farklı olsa da kozmetik cezalarında ileri sürülen hukuka aykırılık nedenleri büyük ölçüde ortaktır. Aşağıdaki liste, hem sulh ceza hâkimliğine başvuruda hem de idare mahkemesinde açılacak davada kullanılabilecek başlıkları içerir:
- Yetki: Cezayı veren makamın kanunda gösterilen makam olup olmadığı (5324 m. 5; KK m. 22/1).
- Kanunilik: Fiilin, gösterilen ceza bendinin kapsamına girip girmediği; özellikle etiket gibi 5324 m. 5’te karşılığı bulunmayan aykırılıklar (KK m. 4).
- Savunma hakkı: Ciddi risk hâlleri dışında nihai karardan önce on iş gününden az olmamak üzere süre verilip verilmediği (7223 m. 16/5) ve Kozmetik Ürünler Yönetmeliği uyarınca sorumlu kişiye görüş bildirme imkânı tanınıp tanınmadığı.
- Tutanak ve deliller: Kabahat fiilinin ve ispat araçlarının tutanakta somut olarak gösterilip gösterilmediği (KK m. 25); numune alma ve analiz zincirinin kesintisizliği.
- Rol tespiti: Firmanın üretici, ithalatçı, sorumlu kişi veya dağıtıcı olarak doğru nitelendirilip nitelendirilmediği; 5324’ün geniş “üretici” tanımı ile 7223’ün iktisadi işletmeci rolleri arasındaki fark.
- Tek fiil: Aynı işlem için birden fazla ceza verilmişse KK m. 15 uyarınca tek ceza.
- Ölçülülük: 7223 cezalarında tutarın aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durumla gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği (7223 m. 20/11).
- Kendiliğinden giderme: Uygunsuzluğun yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan giderilmiş olması hâlinde 7223 m. 21/1 kapsamındaki muafiyet.
Denetim sürecinin aşamaları ve numune alma usulü piyasa gözetimi ve denetimi rehberimizde, güvenlilik raporu ve ürün bilgi dosyasının savunmadaki rolü kozmetikte güvenlilik değerlendirmesi rehberimizde, üretim yeri ve sorumlu teknik eleman yükümlülükleri kozmetikte üretim tesisi rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Ceza kararından önceki savunma aşamasında bu başlıkların nasıl kullanılacağı ve bir savunma dilekçesi örneği için TİTCK savunma istem yazısı rehberimize bakabilirsiniz.
Ödeme, İndirim ve İtiraz Hakkı
Kabahatler Kanununun 17. maddesine göre kanununda ödeme süresi gösterilmeyen idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödeme yapılırsa yüzde 25 indirim uygulanır; 7223 sayılı Kanun da kendi cezaları için bir aylık ödeme süresi öngörür (m. 20/10). Peşin ödeme, karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Bu nedenle indirimden yararlanmak için ödeme yapan firma, aynı zamanda sulh ceza hâkimliğine başvurabilir veya idare mahkemesinde dava açabilir; başvuru kabul edilirse ödenen tutarın iadesi istenir.
En Sık Yapılan Altı Hata
- “TİTCK cezası idare mahkemesine gider” varsayımı. Yalnızca 5324’e dayanan cezada süre on beş gündür ve merci sulh ceza hâkimliğidir.
- “Kozmetik cezası sulh cezaya gider” varsayımı. 7223’e dayanan veya tedbirle birleşen cezada yol idari yargıdır.
- Kararı bütün hâlinde değerlendirmek. Bir yazıda birden fazla ceza kalemi varsa her birinin dayanağı ayrı ayrı okunmalıdır.
- Kuruma başvurunun on beş günü durduracağını sanmak. İYUK m. 11 idari yargı yoluna ilişkindir; sulh ceza süresini durdurmaz.
- Toplatma kararını beklemeye almak. Ürünler imha edildikten sonra kazanılan dava, ticari kaybı geri getirmez; yürütmenin durdurulması talebi geciktirilmemelidir.
- Etiket cezasında dayanağı sorgulamamak. 5324 m. 5’te etiket için ayrı ceza kalemi yoktur; kararın gösterdiği bent ve kanun mutlaka kontrol edilmelidir.
Kararınızın dayanağını, mercisini ve süresini aynı gün belirleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
Kozmetik cezasına nereye itiraz edilir?
Ceza yalnızca 5324 sayılı Kozmetik Kanununun 5. maddesine dayanıyorsa, Kabahatler Kanununun 3. ve 27. maddeleri uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Ceza 7223 sayılı Kanuna dayanıyorsa, Kanunun 22. maddesi uyarınca 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.
Neden 5324 cezası sulh cezaya gidiyor?
5324 sayılı Kanunda idari para cezalarına karşı yargı yolunu gösteren özel bir hüküm yoktur. Bu durumda Kabahatler Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca genel kanun yolu hükümleri, yani 27. maddedeki sulh ceza hâkimliği yolu uygulanır.
Neden 7223 cezası idare mahkemesine gidiyor?
7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası, bu Kanun kapsamında verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğini düzenler. Bu, Kabahatler Kanununun genel kanun yolu hükmüne göre aksine bir hükümdür.
Para cezasıyla birlikte toplatma kararı da verildiyse ne olur?
Kabahatler Kanununun 27. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse, para cezasına ilişkin itirazlar da bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür. Bu durumda süre 60 gündür.
Etiket eksikliği cezası hangi kanuna dayanır?
5324 sayılı Kanunun 4. maddesinin (f) bendi ambalaj ve etiket yükümlülüğünü düzenler, ancak 5. maddedeki ceza kalemleri arasında bu bende bağlı bir ceza bulunmaz. Etiket gerekçeli cezalarda dayanak çoğu zaman 7223 sayılı Kanundur; kararda gösterilen dayanak mutlaka kontrol edilmelidir.
15 günlük süre ne zaman başlar?
Kabahatler Kanununun 27. maddesinin birinci fıkrasına göre kararın tebliği veya tefhimi tarihinden başlar. Bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir.
Süreyi kaçırdım; bir yol var mı?
Kabahatler Kanununun 27. maddesinin ikinci fıkrası, mücbir sebep nedeniyle süresinde başvurulamaması hâlinde geç başvuruya imkân tanır. Mücbir sebebin dayanaklarıyla gösterilmesi gerekir; olağan iş yoğunluğu bu kapsamda değerlendirilmez.
Sulh ceza hâkimliğine başvuru nasıl yapılır?
Başvuru bizzat, kanuni temsilci veya avukat aracılığıyla, iki nüsha dilekçeyle yapılır; dilekçede itiraz edilen karara ilişkin bilgiler ve deliller gösterilir (KK m. 27/3-4). Başvuru harca tabi değildir; reddedilirse yargılama masrafları ve vekâlet ücreti başvurana yüklenir (KK m. 31).
Yanlış sulh ceza hâkimliğine başvurursam ne olur?
Kabahatler Kanununun 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yetkisiz hâkimlik başvuruyu reddetmez, dosyayı yetkili hâkimliğe gönderir. Süresinde yapılan başvuru bu nedenle korunur.
Sulh ceza hâkimliğinin kararına itiraz edilebilir mi?
Kabahatler Kanununun 29. maddesi uyarınca Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir; itiraz süresi 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra iki haftadır. 15.000 TL dâhil cezalara ilişkin kararlar ise kesindir (KK m. 28/10).
İdare mahkemesinde hangi şehirde dava açılır?
İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesi uyarınca işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. TİTCK merkez teşkilatının işlemlerinde bu kural olarak Ankara idare mahkemeleridir.
Önce Kuruma itiraz etmem gerekir mi?
İdari yargı yolunda dava açmadan önce Kuruma başvuru zorunlu değildir; yapılırsa dava açma süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11). Bu kural sulh ceza hâkimliği yolundaki on beş günlük süreyi durdurmaz.
Cezayı ödersem itiraz hakkım kalır mı?
Kalır. Peşin ödeme, karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ödeme süresi içinde ödenen cezada yüzde 25 indirim uygulanır.
TİTCK’nin kozmetik cezası verme yetkisi tartışmalı mı?
5324 sayılı Kanunun 5. maddesi cezanın Sağlık Bakanlığınca verileceğini söyler; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 506 ve 508. maddeleri ise Kuruma denetleme ve yaptırım uygulama görevi verir. Yetki itirazı ileri sürülebilir; sonucu mercinin değerlendirmesine bağlıdır.
Aynı denetimden iki ceza geldi; ikisine de aynı yerde mi itiraz ederim?
Her cezanın dayanağına bakılır. 5324 cezası tek başına ise sulh ceza hâkimliğine 15 gün içinde, 7223 cezası idare mahkemesine 60 gün içinde götürülür. Tedbirle birleşen ceza idari yargıya gider. Tereddüt varsa en kısa süreye göre hareket edilmelidir.
TİTCK’nin bu konuda bir kılavuzu var mı?
Evet. Kurumun 27 Eylül 2022 tarihli İdari Başvuru, İtiraz ve Yargı Yolları Hakkında Kılavuzu, özel kanunda idare mahkemesi yolu gösterilmişse 60 gün içinde iptal davası, gösterilmemişse 15 gün içinde Kabahatler Kanununun 27. maddesine göre sulh ceza hâkimliği yolunu belirtir.
Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda ne diyor?
Uyuşmazlık Mahkemesi, kendi kanununda yargı yolu gösterilmeyen idari para cezalarında Kabahatler Kanununun 3. ve 27. maddeleri uyarınca adli yargının görevli olduğunu kabul etmektedir; örneğin 12.01.2026 tarihli, 2025/730 E., 2026/19 K. sayılı kararı.
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı tüm yollar tek sayfada
- TİTCK İdari Para Cezaları 2026 — tutarlar, hesaplama ve itiraz mercileri
- Kozmetik Kanunu ve TİTCK İdari Yaptırım Kararları — bildirim, sorumlu kişi ve savunma
- Kozmetik Ürün Bildirimi (ÜBS) ve Sorumlu Kişi — bildirim yükümlülüğü
- TİTCK Kararlarına İtiraz Yolları — merci, süre ve usul
- Sağlık Ürünlerinin İnternetten Satışı — erişim engeli ve satıcı sorumluluğu
- Sağlık Beyanı Denetimi — kozmetikte iddia sınırları
- İthalatta Ürün Güvenliği ve TAREKS — kozmetik ithalatında gümrük aşaması
- İdare Hukuku Rehberi — iptal davasının genel çerçevesi
- Kozmetik Etiketinde Zorunlu Bilgiler ve Türkçe Etiket — eksik etiketin cezası
- Kozmetik ÜTS (ÜBS) Bildirimi Kapatıldı veya Reddedildi — itiraz ve yeniden bildirim
- TİTCK Para Cezasını Ödersem Dava Hakkım Düşer mi? — ödeme, indirim, taksit ve tahsil
