Bir ürünün tanıtımında “bağışıklığı güçlendirir”, “ağrıyı geçirir”, “kilo verdirir” gibi ifadeler kullanmak, o ürünü hukuken bambaşka bir yere taşır. Bu ifadeler sağlık beyanıdır ve kullanımları Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun denetimine tabidir. 2023’te yayımlanan yeni Yönetmelikle bu alandaki eski izin sistemi kaldırılmış, yerine sert bir denetim rejimi getirilmiştir. Bu rehber, hangi üründe ne söylenebileceğini, sorumluluğun kimde olduğunu ve yaptırım kararlarına karşı işletilecek yolları mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
Tanıtım metniniz sağlık beyanı sayılır mı? Önden bakalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Mevzuat çerçevesi ve dayanak
- Kapsam ve kapsam dışı ürünler
- Sağlık beyanı nedir?
- Temel kural: hangi üründe sağlık beyanı kullanılabilir?
- İma ve çağrıştırma yasağı
- Görseller ve elektronik ortam
- Müşterek sorumluluk: ürün sahibi ve tanıtımcı
- Bilgi ve belge sunma yükümlülüğü
- Yaptırımlar: durdurma, toplatma, imha
- Karara karşı hukuki yollar
- Sıkça sorulan sorular
Mevzuat Çerçevesi ve Dayanak
Yönetmeliğin 1. maddesi amacı şöyle belirler: tüketiciyi üst düzeyde korumak üzere son tüketiciye arz edilen ürünlerin sağlık beyanı denetimlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek. Amaç maddesindeki “tüketiciyi üst düzeyde korumak” ifadesi, yorumda tereddüt doğduğunda tüketici lehine bir yaklaşımın benimseneceğini gösterir.
Yönetmeliğin 3. maddesindeki dayanak listesi, alanın neden bu kadar geniş bir yetki alanına yayıldığını açıklar. Yönetmelik; 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 18 ve 19. maddeleri, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23. maddesi, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Denetim rejimi | Sağlık Beyanı Denetimi Hakkında Yönetmelik (RG 13/6/2023, S. 32220) |
| Mülga metin | Sağlık Beyanı ile Satışa Sunulan Ürünlerin Sağlık Beyanları Hakkında Yönetmelik (RG 7/6/2013, S. 28670) |
| Gıda ve takviye edici gıdada beyan | Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik (RG 20/4/2023, S. 32169) |
| Dayanak kanunlar | 1262 s.K. m. 18 ve 19; 5996 s.K. m. 23; 7223 sayılı Kanun |
| Kurumun görev alanı | 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 508 |
| İlaç tanıtımı | Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 3/7/2015, S. 29405) |
| Ticari reklam | 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Reklam Kurulu |
| Yargı yolu | 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu |
Dayanak listesindeki 1262 sayılı Kanun atfı, bu alanın ilaç mevzuatıyla göbek bağını gösterir. Sağlık beyanı denetimi, aslında ilaç benzeri iddiaların ilaç dışı ürünlerde kullanılmasını önlemeye yönelik bir sınır bekçiliğidir.
Kapsam ve Kapsam Dışı Ürünler
Yönetmeliğin 2. maddesi kapsamı iki yönlü belirler: ürünlerin sağlık beyanı denetimlerine ilişkin usul ve esaslar ile ürünlerde sağlık beyanı kullanan gerçek veya tüzel kişiler. Yani kapsam yalnızca ürüne değil, beyanı kullanan kişiye de bağlanmıştır.
Aynı maddenin ikinci fıkrası kapsam dışı ürünleri sayar: beşeri tıbbi ürünler, tıbbi cihazlar ve özel tıbbi amaçlı gıdalar bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
| Ürün | Bu Yönetmelik kapsamında mı? | Tabi olduğu rejim |
|---|---|---|
| Beşeri tıbbi ürünler | Hayır | İlaç ruhsat ve tanıtım mevzuatı |
| Tıbbi cihazlar | Hayır | Tıbbi cihaz mevzuatı ve satış-tanıtım yönetmeliği |
| Özel tıbbi amaçlı gıdalar | Hayır | Kendi ruhsat rejimi ve ilaç tanıtım yönetmeliği |
| Gıda ve takviye edici gıdalar | Evet | Bu Yönetmelik + Gıda ve TEG’de Sağlık Beyanı Yönetmeliği |
| Kozmetik ürünler | Evet | Bu Yönetmelik + kozmetik mevzuatı |
| Diğer son tüketici ürünleri | Evet | Bu Yönetmelik |
Sağlık Beyanı Nedir?
Tanım, bu alandaki tartışmaların merkezidir ve oldukça geniş tutulmuştur. Mülga Yönetmelikteki tanımda sağlık beyanı; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadeler olarak gösterilmişti. Yeni Yönetmelik de tanımlar maddesinde sağlık beyanını tanımlamakta ve aynı geniş yaklaşımı sürdürmektedir.
Tanımdaki üç fiil ayrı ayrı önem taşır:
| Fiil | Anlamı | Örnek risk |
|---|---|---|
| Belirten | Açık ve doğrudan ifade | “Şu hastalığı tedavi eder” |
| İleri süren | İddia biçiminde sunma | “Klinik olarak etkili olduğu gösterilmiştir” |
| İma eden | Dolaylı çağrışım yaratma | Hastalık görseli, semptom anlatımı, kullanıcı yorumu aktarımı |
Üçüncü satır, uygulamadaki asıl risktir. “Biz hastalık adı kullanmadık” savunması, tanımdaki ima eden ibaresi karşısında tek başına sonuç doğurmaz. Değerlendirme, ifadenin lafzına değil tüketicide bıraktığı izlenime göre yapılır.
Yönetmelik ayrıca reklam kavramını da tanımlar: ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak, bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurular. Bu tanım, denetimin mecra ayrımı yapmadığını gösterir.
Temel Kural: Hangi Üründe Sağlık Beyanı Kullanılabilir?
Yeni rejimin en keskin kuralı budur: gıda ve takviye edici gıda dışındaki ürünlerde sağlık beyanı kullanılamaz.
Gıda ve takviye edici gıdalarda ise sağlık beyanı serbest değildir; belirli bir çerçeveye tabidir. Ürünlere ilişkin özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gıda ve takviye edici gıdalarda sağlık beyanı, 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik kapsamında kullanılır.
Bu kural, pazarlama pratiğinde köklü bir değişiklik gerektirir. Özellikle kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde sıkça kullanılan “cilt hastalıklarına iyi gelir”, “saç dökülmesini tedavi eder” gibi ifadeler bu rejim karşısında savunulamaz. Kozmetik ürünler bakımından ayrıca kendi mevzuatındaki sınırlar da işler; iki rejim birbirini tamamlar.
Ürün kategoriniz beyan kullanmaya izin veriyor mu?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İma ve Çağrıştırma Yasağı
Yönetmelik, yasağı yalnızca doğrudan ifadelerle sınırlamaz; bileşen üzerinden dolaylı beyan yolunu da kapatır. Düzenlemeye göre, ürünlere ilişkin özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ürünlerin tanıtımlarında ürün bileşiminde bulunan ögelerin ürünü çağrıştıracak şekilde insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğu, hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğu, koruduğu, tedavi ettiği belirtilemez, ileri sürülemez veya ima edilemez.
Bu hüküm, sektörde yaygın olan bir kaçış yolunu kapatır. Ürün hakkında iddia kurulmaz, ancak içindeki bir bitki veya vitaminin faydalarından söz edilir; okuyucu bağlantıyı kendisi kurar. Yönetmelik bu yöntemi açıkça yasaklamıştır: bileşen anlatımı, ürünü çağrıştıracak şekilde yapıldığında sağlık beyanı sayılır.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken tipik durumlar:
- Bileşen içerikleri. “Ürünümüzde bulunan X bitkisi geleneksel olarak şu amaçla kullanılır” biçimindeki anlatımlar.
- Bilimsel makale paylaşımı. Bileşene ilişkin çalışmaların ürün sayfasında yayımlanması.
- Kullanıcı yorumları. Tüketicilerin hastalık iyileşmesi anlatan yorumlarının öne çıkarılması veya sabitlenmesi.
- Karşılaştırma. Ürünün bir ilaç veya tedaviyle karşılaştırılması.
- Soru-cevap içerikleri. Blog ve sık sorulan sorular bölümünde hastalık odaklı içerik üretilmesi.
Görseller ve Elektronik Ortam
Yasak, yazılı ifadelerle sınırlı değildir. Düzenlemeye göre ürünlerin tanıtımlarında sağlık beyanını çağrıştıracak görseller kullanılamaz. Ürün tanıtımının elektronik ortamda yapıldığı durumlar ise ayrıca düzenlenmiştir.
Görsel yasağının kapsamı geniş yorumlanabilir: organ ve vücut bölümü çizimleri, hastalık belirtisi gösteren öncesi-sonrası görselleri, beyaz önlüklü figürler, tıbbi ekipman görüntüleri ve laboratuvar ortamı çağrışımı yapan içerikler bu değerlendirmeye girebilir.
E-ticaret satıcıları bakımından pratik sonuç şudur: ürün sayfasındaki başlık, açıklama, görsel, video, soru-cevap alanı ve kullanıcı yorumları bir bütün olarak değerlendirilir. Satıcının kendi yazmadığı bir kullanıcı yorumunu öne çıkarması veya yanıtlamasında beyanı teyit etmesi, sorumluluk doğurabilir.
Müşterek Sorumluluk: Ürün Sahibi ve Tanıtımcı
Yönetmeliğin getirdiği en önemli yeniliklerden biri sorumluluk kuralıdır: yapılan sağlık beyanından ürün sahibi ile tanıtımcı müştereken sorumludur.
Bu kural, sorumluluğu yalnızca marka sahibinde bırakmaz; içeriği üreten ve yayan tarafı da doğrudan muhatap hâline getirir. Uygulamadaki yansımaları geniştir:
| Taraf | Konumu | Risk |
|---|---|---|
| Ürün sahibi | Markanın ve ürünün sahibi | Her hâlde sorumlu |
| Tanıtımcı | Tanıtımı yapan gerçek veya tüzel kişi | Müştereken sorumlu |
| Ajans | Reklam içeriğini üreten | Tanıtımcı konumunda değerlendirilebilir |
| İçerik üreticisi | Sosyal medyada ürünü tanıtan | Tanıtımcı konumunda değerlendirilebilir |
| Aracı hizmet sağlayıcı | E-ticaret ortamını sağlayan | Yönetmelikte tanımlanmıştır; yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir |
Sözleşmesel karşılığı bellidir: ajans, influencer ve içerik üretim sözleşmelerine; içeriğin mevzuata uygunluğuna ilişkin taahhüt, ürün sahibinin ön onay hakkı, aykırılık hâlinde içeriğin kaldırılması yükümlülüğü ve rücu hükümleri konulmalıdır. Müşterek sorumluluk, idareye karşı sözleşmeyle bertaraf edilemez; ancak iç ilişkide rücu ile yönetilebilir.
Bilgi ve Belge Sunma Yükümlülüğü
Yönetmelik, ürün sahibine bir kayıt ve ispat yükümlülüğü getirir. Ürün sahibi; ilgili mevzuatta belirtilen esaslara uygun bilgi ve belgeleri kayıt altına almak ve saklamakla, bunların doğruluğunun teyidi ile yükümlüdür ve ürün tanıtımları ile ilgili doğacak her türlü sorumluluğu kabul eder.
Buna ek olarak, ürün sahibinin ürünün tanıtım veya satışının yapıldığı mecralara ilişkin ve ürünle ilgili tüm bilgi ve belgeleri, talep edilmesi hâlinde Kuruma sunması zorunludur.
Uygulanacak kayıt düzeni şu unsurları içermelidir: her mecra için yayın tarihleri ve içerik sürümleri, içeriği üreten ve onaylayan kişiler, iş birliği sözleşmeleri ve ödeme kayıtları, beyanın dayandığı bilimsel veya mevzuata dayalı kaynaklar ve içerik kaldırma işlemlerinin tarihli kayıtları.
Yaptırımlar: Durdurma, Toplatma, İmha
Bu alandaki yaptırımlar idari para cezasıyla sınırlı değildir; doğrudan ürüne yönelik tedbirler öngörülmüştür. Mülga Yönetmeliğin amaç maddesinde de sayıldığı üzere rejim; izinsiz veya gerçeğe aykırı sağlık beyanı ile yapılan satışların denetlenmesi, gerektiğinde durdurma, toplama, toplatma ve imha iş ve işlemlerinin yapılması veya yaptırılması ile reklam ve tanıtımların denetlenmesi ve aykırı olanların durdurulması üzerine kuruludur.
Gıda ve takviye edici gıdalar bakımından ise açık bir hüküm bulunmaktadır: bu ürünlerde ilgili yönetmeliğe aykırı sağlık beyanı kullanılması hâlinde Kurum ürünün piyasaya arzını durdurma, toplama, toplatma, imha iş ve işlemlerini yapar veya yaptırır.
| Tedbir | İçerik | Ağırlık |
|---|---|---|
| Tanıtımın durdurulması | Aykırı reklam ve tanıtımın durdurulması | Genellikle ilk adım |
| Piyasaya arzın durdurulması | Ürünün piyasaya sunulmasının engellenmesi | Ticari faaliyeti doğrudan durdurur |
| Toplama ve toplatma | Piyasadaki ürünün geri alınması | Lojistik ve maliyet yükü |
| İmha | Ürünün yok edilmesi | Geri döndürülemez |
| İdari yaptırım | Dayanak mevzuata göre | Ayrı eksende işler |
Ayrıca aynı içerik, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki ticari reklam hükümleri bakımından Reklam Kurulunca da değerlendirilebilir. Yani tek bir tanıtım metni, hem Kurum nezdinde ürün tedbirine hem de reklam mevzuatı kapsamında ayrı bir sürece konu olabilir. İki sürecin muhatabı, süresi ve savunma dili farklıdır.
Karara Karşı Hukuki Yollar
Tanıtımın durdurulması, piyasaya arzın durdurulması, toplatma ve imha kararları kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemdir. 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca iptal davasına konu edilir.
| İşlem | Merci | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tanıtımın durdurulması | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Piyasaya arzın durdurulması | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Toplatma ve imha | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| 7223 kapsamındaki idari yaptırım | İdare mahkemesi | Altmış gün | 7223 s.K. m. 22/2 |
| Özel hüküm bulunmayan idari para cezası | Sulh ceza hâkimliği | On beş gün | Kabahatler K. m. 3/1-a, m. 27/1 |
| İdareye başvuru | İdari aşama | Dava açma süresi içinde | İYUK m. 11/1 |
| Zımni ret | — | Otuz gün | İYUK m. 11/2 (7331 s.K. ile değişik) |
| Yürütmenin durdurulması | İdare mahkemesi | Dilekçeyle veya sonradan | İYUK m. 27 |
Dilekçede ileri sürülecek başlıca iptal sebepleri:
- Kapsam itirazı. Ürünün beşeri tıbbi ürün, tıbbi cihaz veya özel tıbbi amaçlı gıda olması nedeniyle bu Yönetmeliğin kapsamı dışında bulunması.
- Nitelendirme. İfadenin sağlık beyanı sayılamayacağı; tanımdaki “belirten, ileri süren veya ima eden” unsurlarının somut olayda bulunmadığı.
- Muhatap. Tedbirin, beyanı kullanan kişi yerine ilgisiz bir tarafa yöneltilmesi.
- Delil. Tespitin yalnızca ekran görüntüsüne dayanması; içeriğin yayın tarihi, süresi ve erişim koşullarının belgelenmemesi.
- Kaldırma. Uyarı üzerine içeriğin kaldırıldığının gözetilmemesi.
- Ölçülülük. Tanıtımın durdurulmasıyla giderilebilecek bir aykırılıkta doğrudan toplatma veya imhaya gidilmesi.
Reklam Denetiminin Kanuni Çerçevesi: 6502 m.61-63
Sağlık beyanı tartışmasının bir ayağı ürün mevzuatında, diğer ayağı tüketici mevzuatındadır. Ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara ilişkin denetim, 6502 sayılı Kanun’un üç maddesinde toplanmıştır.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Ticari reklam | Bir mal veya hizmetin satışını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla herhangi bir mecrada gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurular | 6502 s.K. m.61 |
| İspat yükü | Bir ihtilaf çıkması hâlinde ticari reklamlarda yer alan somut iddiaları ispat yükü reklam verendedir | 6502 s.K. m.61 |
| Sorumlu çevre | Reklam verenlerin yanı sıra reklam ajansları ve mecra kuruluşları da bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdür | 6502 s.K. m.61 |
| Haksız ticari uygulama | Tüketicilere yönelik haksız ticari uygulamalar yasaktır; uygulamanın haksız olmadığını ispat tacire düşer | 6502 s.K. m.62 |
| Ölçüt | Mesleki özenin gereklerine uymayan ve ortalama tüketicinin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozan veya bozma ihtimali olan her türlü ticari uygulama | |
| Reklam Kurulu | İlkeleri belirleme, inceleme ve denetim yapma, durdurma veya aynı yöntemle düzeltme ya da idari para cezası uygulama yetkisi | 6502 s.K. m.63 |
| Yaptırım | Aykırılık hâlinde Kanun’un 77. maddesinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanır | 6502 s.K. m.77 |
| Sonradan düzeltme | Aykırı reklamın veya uygulamanın sonradan düzeltilmesi ya da telafi edilmesi, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz |
İkinci satır, sağlık beyanı dosyalarının en belirleyici kuralıdır: reklamdaki somut iddiayı ispat külfeti, iddiayı ileri süren tüketicide değil reklam verendedir. Bir ürünün belirli bir etkiyi sağladığı ileri sürülüyorsa, bunun bilimsel dayanağını ortaya koymak reklam verenin yükümlülüğüdür.
Sorumluluk zinciri reklam verenle sınırlı değildir. Reklam ajansları ve mecra kuruluşları da kanun hükümlerine uymakla yükümlüdür; aykırılık hâlinde bunlara da idari yaptırım uygulanabilir. Dijital mecralarda tanıtımı yapan içerik üreticileri bakımından da aynı çerçeve gündeme gelir. Ayrıca aykırı reklamın sonradan yayından kaldırılması, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Şikâyet ve Başvuru Yolları
Aynı beyan, birden fazla merci nezdinde ayrı ayrı denetime konu olabilir.
| Merci | Konu |
|---|---|
| Reklam Kurulu | Ticari reklam ve haksız ticari uygulama denetimi |
| Sağlık Bakanlığı | Ürün mevzuatına aykırı sağlık beyanı |
| Ticaret Bakanlığı | Tüketici mevzuatı kapsamındaki aykırılıklar |
| Tüketici hakem heyeti | Parasal sınır içindeki bireysel talepler |
| Tüketici mahkemesi | Sınırı aşan uyuşmazlıklar |
| Haksız rekabet | Rakip teşebbüsler bakımından ticari dava yolu |
| Tazminat | Zarar doğmuşsa genel hükümlere göre talep |
Altıncı satır, rakip teşebbüsler bakımından ayrı bir yol açar: aldatıcı sağlık beyanı yalnızca tüketiciyi değil, dürüst rekabet düzenini de etkiler ve haksız rekabet hükümleri çerçevesinde ayrıca dava konusu edilebilir. Bu yol, idari şikâyetten bağımsız olarak yürütülür.
Ürün tarafı için reçeteye tabi ve reçetesiz ilaçlar rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sağlık beyanı denetimi hangi mevzuata tabi?
13 Haziran 2023 tarihli ve 32220 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Beyanı Denetimi Hakkında Yönetmelik uygulanır. Bu Yönetmelik, 7/6/2013 tarihli ve 28670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki Yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.
Sağlık beyanı nedir?
İnsan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden ifadelerdir. Tanım, ima yoluyla yapılan çağrışımları da kapsar.
Hangi ürünlerde sağlık beyanı kullanılabilir?
Gıda ve takviye edici gıda dışındaki ürünlerde sağlık beyanı kullanılamaz. Gıda ve takviye edici gıdalarda ise beyan, 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik kapsamında kullanılır.
Hangi ürünler kapsam dışında?
Yönetmeliğin 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre beşeri tıbbi ürünler, tıbbi cihazlar ve özel tıbbi amaçlı gıdalar kapsam dışındadır. Bu ürünler kendi mevzuatlarına ve ilaç tanıtım rejimine tabidir.
Ürün adı kullanmadan bileşenin faydasını anlatabilir miyim?
Hayır. Düzenleme, ürün bileşiminde bulunan ögelerin ürünü çağrıştıracak şekilde sağlığa faydalı olduğunun, hastalıklara karşı etkili olduğunun, koruduğunun veya tedavi ettiğinin belirtilmesini, ileri sürülmesini veya ima edilmesini yasaklar.
Görsel kullanımı da denetleniyor mu?
Evet. Ürün tanıtımlarında sağlık beyanını çağrıştıracak görseller kullanılamaz; tanıtımın elektronik ortamda yapıldığı durumlar ayrıca düzenlenmiştir.
Sorumluluk kimde?
Yönetmelik, yapılan sağlık beyanından ürün sahibi ile tanıtımcının müştereken sorumlu olduğunu öngörür. Bu sorumluluk idareye karşı sözleşmeyle bertaraf edilemez; iç ilişkide rücu ile yönetilir.
Kurum hangi belgeleri isteyebilir?
Ürün sahibi, ürünün tanıtım veya satışının yapıldığı mecralara ilişkin ve ürünle ilgili tüm bilgi ve belgeleri talep edilmesi hâlinde Kuruma sunmakla yükümlüdür. Ayrıca ilgili mevzuattaki esaslara uygun bilgi ve belgeleri kayıt altına alıp saklamak ve doğruluğunu teyit etmek zorundadır.
Aykırılığın yaptırımı nedir?
Rejim; aykırı reklam ve tanıtımların durdurulmasını, gerektiğinde ürünün piyasaya arzının durdurulmasını, toplama, toplatma ve imha işlemlerinin yapılmasını veya yaptırılmasını öngörür. Gıda ve takviye edici gıdalarda ilgili yönetmeliğe aykırı beyan hâlinde Kurum bu işlemleri yapar veya yaptırır.
Karara karşı ne yapabilirim?
Durdurma, toplatma ve imha kararları idari işlemdir; idare mahkemesinde altmış gün içinde iptal davası açılır. İmha gibi geri döndürülemez sonuçlarda İYUK m. 27 kapsamında yürütmenin durdurulması mutlaka talep edilmelidir.
Dosyanızı Değerlendirelim
Bu alanda en pahalı hata, eski izin sistemine göre hareket etmektir: firmalar hâlâ “beyan için izin alalım” diye düşünüyor, oysa 2023’ten bu yana sistem izin değil denetim üzerine kurulu ve gıda ile takviye edici gıda dışındaki ürünlerde sağlık beyanı kullanımı doğrudan yasak. Üstelik sorumluluk ürün sahibi ile tanıtımcı arasında müşterek; ajans ve içerik üreticileri de muhatap olabiliyor. Bürom, ürün sahipleri ve tanıtımcılar için içerik uyum incelemesi, denetim savunması ve durdurma-toplatma-imha kararlarına karşı dava süreçlerinde hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
İmha kararında süre kritiktir — bugün başlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı ve süre tablosu
- İlaç Tanıtım Faaliyetleri — beşeri tıbbi ürünlerde tanıtım rejimi
- Kozmetik Ürün Bildirimi ve Sorumlu Kişi — kozmetikte beyan sınırı
- Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler — ilaç-gıda sınırı
- Özel Tıbbi Amaçlı Gıdalar — kapsam dışı bırakılan ürün grubu
- Tıbbi Cihaz Satış Merkezleri — cihaz tarafındaki reklam yasakları
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — denetim usulü
- Yürütmenin Durdurulması — imha kararlarında acil koruma
