Kozmetik ürünlerde ruhsat yoktur; bunun yerine firmanın kendi ürettiği bir belge vardır: kozmetik ürün güvenlilik değerlendirme raporu. Bu rapor, ürünün piyasaya arz edilebilmesinin ön koşuludur ve denetimde ilk istenen belgedir. Rejimin ikinci ayağı ise kozmetovijilanstır: ürünün piyasaya çıkışından sonra ortaya çıkan istenmeyen etkilerin izlenmesi ve bildirilmesi. Bu rehber, güvenlilik değerlendirmesini, ürün bilgi dosyasını, ürün iddiası kurallarını ve istenmeyen etki bildirim yükümlülüğünü mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
Güvenlilik değerlendirme raporunuz denetime hazır mı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Mevzuat çerçevesi ve kapsam
- Sorumlu kişinin uymakla yükümlü olduğu gereklilikler
- Güvenlilik değerlendirmesi ve rapor
- Değerlendirmeyi kim yapabilir?
- Ürün bilgi dosyası ve on yıllık saklama
- Hayvan testi yasağı ve istisnası
- Etiketleme kuralları
- Ürün iddiaları
- Kozmetovijilans: istenmeyen etki bildirimi
- Denetim ve karara karşı hukuki yollar
- Sıkça sorulan sorular
Mevzuat Çerçevesi ve Kapsam
Yönetmeliğin 1. maddesi amacı şöyle belirler: insan sağlığının yüksek düzeyde korunmasını sağlamak üzere, piyasada bulundurulan kozmetik ürünlere ilişkin usul ve esasları düzenlemek.
Aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamı sınırlar: Yönetmelik, kozmetik ürün tanımındaki amaçlar doğrultusunda yutulması, solunması, enjekte edilmesi veya insan vücudunun içine yerleştirilmesi amaçlanan madde veya karışımları kapsamaz. Bu sınır, kozmetik ile ilaç ve tıbbi cihaz arasındaki ayrımın temelini oluşturur.
3. maddedeki dayanak listesi ise rejimin iki kaynağını gösterir: Yönetmelik; 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 5324 sayılı Kozmetik Kanununun 7. maddesine ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 ve 796. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Çerçeve düzenleme | Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (RG 8/5/2023, S. 32184 1. mükerrer); son değişiklik 5/3/2024 |
| Özel kanun | 5324 sayılı Kozmetik Kanunu |
| Genel ürün güvenliği | 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu |
| Kurumun görev alanı | 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 508 ve m. 796 |
| AB kaynağı | 1223/2009 sayılı Kozmetik Tüzüğü |
| Klinik olmayan çalışmalar | İyi Laboratuvar Uygulamaları… Hakkında Yönetmelik (RG 9/3/2010, S. 27516) |
| Kılavuzlar | Güvenlilik değerlendirmesi, istenmeyen etki bildirimi, sorumlu teknik eleman, parfüm alerjenleri ve elektronik işlem süreçlerine ilişkin kılavuzlar |
| Yargı yolu | 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu |
Sorumlu Kişinin Uymakla Yükümlü Olduğu Gereklilikler
Yönetmelik, sorumlu kişinin sağlamakla yükümlü olduğu gereklilikleri madde madde sayar. Bu liste, bir uyum programının iskeletini oluşturur:
| Konu | Madde |
|---|---|
| Güvenlilik değerlendirmesi | m. 13 |
| Ürün bilgi dosyası ile ilgili gereklilikler | m. 14 |
| Örnek alma ve analiz ile ilgili hükümler | m. 15 |
| Bildirim ile ilgili gereklilikler | m. 16 ve m. 19 |
| Kozmetik ürünlerde kullanılan maddelere ilişkin kısıtlamalar | m. 17, m. 18 ve m. 20 |
| Hayvan testi gereklilikleri | m. 21 |
| Etiketleme gereklilikleri | m. 22/1, 2, 5 ve 6 |
| Ürün iddiaları ile ilgili gereklilikler | m. 23 |
| Kamunun bilgilendirilmesi ile ilgili hükümler | m. 24 |
| Ciddi istenmeyen etkilerin bildirimi | m. 26 |
| Kozmetik ürünlerin içerdiği maddeler ile ilgili gerekli bilgiler | m. 27 |
Yönetmelik ayrıca açık bir kapsam kuralı getirir: sorumlu kişi, piyasaya arz edilen ilgili bütün ürünler için bu önlemlerin alınmasını sağlar. Yani yükümlülük ürün bazında değil, portföyün tamamı bakımından işler. Denetimde tek bir ürün için tespit edilen eksiklik, diğer ürünler bakımından da inceleme başlatabilir.
Güvenlilik Değerlendirmesi ve Rapor
Yönetmeliğin 13. maddesinin birinci fıkrası, sistemin çekirdeğini kurar: sorumlu kişi, bir kozmetik ürünün Yönetmeliğin 5. maddesine uygun olduğunu göstermek için ürünün piyasaya arz edilmeden önce ilgili bilgiler temelinde bir güvenlilik değerlendirmesine tabi tutulmasını ve Ek I/B uyarınca bir kozmetik ürün güvenlilik değerlendirme raporunun hazırlanmasını sağlar.
İkinci fıkra, değerlendirmenin nasıl yapılacağına ilişkin üç somut ölçüt getirir:
| Ölçüt | İçerik | Denetimde aranan |
|---|---|---|
| Sistemik maruz kalma | Kozmetik ürünün amaçlanan kullanımı ve nihai formülasyondaki her bir bileşen için beklenen sistemik maruz kalmanın dikkate alınması | Her bileşen için maruziyet hesabının dosyada bulunması |
| Kanıt ağırlığı yöntemi | Mevcut tüm kaynaklardaki verilerin incelenmesi için uygun bir kanıt ağırlığı yönteminin kullanılması | Kaynak taramasının ve yöntemin gösterilmesi |
| Güncellik | Raporun, ürünün piyasaya arz edilmesinin ardından elde edilen ilgili ek bilgiler ışığında güncel tutulması | Güncelleme tarihleri ve versiyon yönetimi |
Değerlendirmede kullanılacak çalışmaların standardı da belirlenmiştir: bir kozmetik ürünün güvenilirliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan klinik olmayan güvenlilik çalışmaları, 9/3/2010 tarihli ve 27516 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Laboratuvar Uygulamaları Prensipleri, Test Birimlerinin Uyumlaştırılması, İyi Laboratuvar Uygulamalarının ve Çalışmaların Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine veya yürürlükte olan Komisyonun ya da Avrupa Kimyasallar Ajansının (ECHA) eşdeğer olarak tanıdığı diğer standartlara uygun olarak yapılır.
Değerlendirmeyi Kim Yapabilir?
Yönetmelik, güvenlilik değerlendiricisinin niteliğini de belirler ve bu, uygulamada en sık uyuşmazlık doğuran hükümlerden biridir. 13. maddenin dördüncü fıkrasına göre kozmetik ürün güvenlilik değerlendirmesi; eczacılık, toksikoloji, tıp veya benzer bir disiplinde teorik ve pratik olarak verilmiş üniversite eğitimini veya bunlara denkliği Kurum tarafından kabul edilen başka bir eğitim programını tamamladığını gösterir bir diploma veya diğer resmî yeterlilik kanıtı olan bir kişi tarafından yapılır.
| Unsur | İçerik | Dosyada bulunması gereken |
|---|---|---|
| Disiplin | Eczacılık, toksikoloji, tıp veya benzer bir disiplin | Diploma ve alan bilgisi |
| Eğitimin niteliği | Teorik ve pratik olarak verilmiş üniversite eğitimi | Transkript veya program içeriği |
| Alternatif yol | Denkliği Kurum tarafından kabul edilen başka bir eğitim programı | Denklik kabulüne ilişkin belge |
| İspat | Diploma veya diğer resmî yeterlilik kanıtı | Resmî belge asıl veya onaylı sureti |
Hükümdeki “veya benzer bir disiplin” ibaresi, listeyi kapalı bir liste olmaktan çıkarır. Kimya, biyokimya ve benzeri alanlardan gelen değerlendiricilerin niteliği, bu ibare çerçevesinde tartışılabilir. Bir başvurunun yalnızca “eczacı, toksikolog veya hekim değil” gerekçesiyle reddedilmesi, hükmün lafzı karşısında eksik değerlendirme sayılabilir.
Aynı şekilde “diğer resmî yeterlilik kanıtı” ibaresi de, ispatın yalnızca diplomayla sınırlı olmadığını gösterir. Yurt dışında alınmış yeterliliklerde bu ibare ile denklik yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Güvenlilik değerlendiricinizin niteliği tartışma konusu mu?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Ürün Bilgi Dosyası ve On Yıllık Saklama
Güvenlilik değerlendirme raporu tek başına durmaz; ürün bilgi dosyasının parçasıdır. Yönetmeliğin 14. maddesinin birinci fıkrası, saklama süresini çok net biçimde belirler: sorumlu kişi, bir kozmetik ürün piyasaya arz edildiğinde bu ürüne ilişkin ürün bilgi dosyasını, kozmetik ürünün son partisinin/serisinin piyasaya arz edilmesini takip eden on yıl boyunca saklar.
Dosyanın erişilebilirliği de önemlidir. Denetimde dosyanın makul sürede sunulamaması, içeriği eksiksiz olsa dahi bir uygunsuzluk tespiti doğurur. Bu nedenle dosyanın fiziksel veya elektronik saklama yeri, erişim yetkileri ve sorumlu personel yazılı olarak belirlenmelidir.
Geçiş dönemi bakımından da özel bir düzenleme öngörülmüştür: 13. maddenin ikinci fıkrası kapsamında yapılacak ürün güvenlilik değerlendirmesi ile 14. maddenin beşinci fıkrası kapsamında hazırlanacak ürün bilgi dosyası bakımından, mülga Kozmetik Yönetmeliği kapsamında bildirimi yapılmış ürünler için ayrı bir düzenleme getirilmiştir. Eski bildirimli portföyü bulunan firmaların bu geçiş hükmünü kontrol etmesi gerekir.
Hayvan Testi Yasağı ve İstisnası
Yönetmeliğin 21. maddesi hayvan testlerine ilişkin gereklilikleri düzenler. Kural olarak kozmetik ürünler ve bileşenleri bakımından hayvan testleri yasaklanmış olmakla birlikte, Yönetmelik dar bir istisna öngörür.
Buna göre Kurum, mevcut bir kozmetik ürün bileşeninin güvenliliğine ilişkin ciddi kaygıların ortaya çıktığı istisnai durumlarda, belirli koşulların sağlanması hâlinde; amacını, süresini ve kapsamını belirterek istisna tanıyabilir ve Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
| İstisna koşulu | İçerik |
|---|---|
| Yaygın kullanım ve ikame edilemezlik | İlgili ürün bileşeninin yaygın olarak kullanılması ve benzeri bir işlevi yerine getirebilecek diğer bir ürün bileşeni ile değiştirilememesi |
| Gerekçelendirme | İnsan sağlığına yönelik spesifik problem olduğu gösterildiğinde hayvan testleri yapılmasına duyulan ihtiyacın gerekçelendirilmesi |
| Protokol | Bu ihtiyacın detaylı bir araştırma protokolü ile desteklenmesi |
| Kararın içeriği | İstisnanın amacı, süresi ve kapsamının Kurumca belirlenmesi |
| Bildirim | Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirim |
İstisnanın koşulları kümülatiftir ve ispat yükü başvurucudadır. Bu nedenle istisna talebi, teknik bir yazıdan ibaret olamaz; ikame edilemezliğin ve spesifik sağlık probleminin bilimsel olarak ortaya konması gerekir.
Etiketleme Kuralları
Yönetmeliğin 22. maddesi, etiketlemeyi piyasada bulundurmanın şartı hâline getirir: kozmetik ürünler ancak iç ve dış ambalajlarında bulunan belirli bilgilerin silinemez, kolayca okunabilir ve görülebilir olması hâlinde piyasada bulundurulabilir.
Bu üç niteleyici ayrı ayrı denetlenir:
- Silinemez. Bilginin normal kullanım ve taşıma koşullarında ambalajda kalıcı olması; kolayca çıkan etiket veya sürtünmeyle silinen baskı bu şartı karşılamaz.
- Kolayca okunabilir. Punto, kontrast ve dil bakımından tüketicinin okuyabileceği nitelikte olması.
- Görülebilir. Bilginin ambalajda gizlenmemiş, açılmadan görülebilecek konumda bulunması.
Etikette bulunması gereken bilgilerin başında sorumlu kişinin adı veya kayıtlı unvanı ve adresi gelir. Bu bilgi, ürünün hukuki muhatabını gösterdiğinden denetimde ilk kontrol edilen unsurlardandır; sorumlu kişi değişikliklerinde etiketlerin güncellenmemesi sık karşılaşılan bir aykırılıktır.
Parfüm alerjenlerinin etiketlenmesi ise Kurumun ayrı bir kılavuzuyla düzenlenmiştir. Formülasyon değişikliklerinde bu kılavuzun gereklilikleri de yeniden gözden geçirilmelidir.
Ürün İddiaları
Yönetmeliğin 23. maddesi ürün iddiaları ile ilgili gereklilikleri düzenler. Bu hüküm, kozmetik pazarlamasının en riskli alanını oluşturur; çünkü iddia, ürünü hem kozmetik tanımının dışına hem de sağlık beyanı yasağının içine taşıyabilir.
Bu alanda üç ayrı rejim aynı anda işler:
| Rejim | İçerik | Sonuç |
|---|---|---|
| Kozmetik mevzuatı | Ürün iddialarına ilişkin gereklilikler (m. 23) | İddianın kanıtlanabilir ve mevzuata uygun olması |
| Kozmetik ürün tanımı | Yutulan, solunan, enjekte edilen veya vücut içine yerleştirilen ürünler kapsam dışıdır | Tanımın aşılması hâlinde başka rejim |
| Sağlık beyanı denetimi | Gıda ve takviye edici gıda dışındaki ürünlerde sağlık beyanı kullanılamaz | Kozmetikte hastalık iddiası doğrudan yasak |
| İlaç mevzuatı | Endikasyon iddiası taşıyan ürün beşerî tıbbi üründür | Ruhsatsız ürün iddiası riski |
Yönetmeliğin 24. maddesi ise kamunun bilgilendirilmesi ile ilgili hükümleri içerir. Bu düzenleme, sorumlu kişinin ürüne ilişkin belirli bilgileri kamuya erişilebilir kılmasını gerektirir; şeffaflık yükümlülüğü, iddia denetiminin tamamlayıcısıdır.
Kozmetovijilans: İstenmeyen Etki Bildirimi
Rejimin piyasaya arz sonrası ayağı, Yönetmeliğin 26. maddesinde düzenlenen ciddi istenmeyen etkilerin bildirimidir. Uygulamanın ayrıntıları ise Kurumun yayımladığı Kozmetik Ürünlerin İstenmeyen Etkilerinin/Ciddi İstenmeyen Etkilerinin Bildirimine İlişkin Kılavuz ile gösterilmiştir; bu kılavuz güncellenmiştir.
Sistemin hukuki mantığı ilaçtaki farmakovijilansla aynıdır: ürünün güvenliliği, piyasaya arzla birlikte tamamlanmış sayılmaz; kullanım sırasında ortaya çıkan etkiler izlenir ve ciddi olanlar Kuruma bildirilir.
Bu yükümlülüğün üç pratik sonucu vardır:
- Kayıt sistemi zorunludur. Şirkete ulaşan her şikâyet — çağrı merkezi, e-posta, sosyal medya, satış noktası — tarih damgalı olarak kayda geçirilmelidir. Bildirim süresi, bilginin şirkete ulaştığı andan itibaren değerlendirilir.
- Ciddiyet nitelemesi belgelenmelidir. Bir etkinin ciddi sayılıp sayılmayacağı bildirim yükümlülüğünü doğrudan etkiler; niteleme gerekçesiyle birlikte kaydedilmelidir.
- Rapor güncellenmelidir. Gelen bildirimler, 13. maddenin ikinci fıkrası gereğince güvenlilik değerlendirme raporunun güncel tutulması yükümlülüğünü tetikler.
Denetim ve Karara Karşı Hukuki Yollar
Yönetmeliğin 15. maddesi örnek alma ve analiz ile ilgili hükümleri içerir; denetimde numune alınması ve analiz edilmesi bu çerçevede yürür. Tespit edilen aykırılıklarda ise iki ayrı yaptırım ekseni işler.
| Eksen | Dayanak | Merci ve süre |
|---|---|---|
| Özel kanun | 5324 sayılı Kozmetik Kanunu kapsamındaki idari para cezaları | Kanun yolu hükmü bulunmadığından Kabahatler K. m. 27: on beş gün, sulh ceza hâkimliği |
| Genel ürün güvenliği | 7223 sayılı Kanuna dayanan idari yaptırımlar | 7223 s.K. m. 22/2: altmış gün, idare mahkemesi |
| İdari tedbirler | Toplatma, imha, üretim yerinin kapatılması, piyasaya arzın geçici durdurulması | İdare mahkemesi, altmış gün (İYUK m. 2, m. 7) |
| İdareye başvuru | İYUK m. 11/1 | Dava açma süresi içinde; zımni ret otuz gün |
| Yürütmenin durdurulması | İYUK m. 27 | Dilekçeyle veya sonradan |
Bu ikili yapı, kozmetik dosyalarının en sık atlanan yönüdür: aynı denetimden çıkan iki kalem, farklı mercie ve farklı süreye tabi olabilir. Tebligat geldiğinde her kalemin dayandığı kanun ayrı ayrı tespit edilmeli ve iki ayrı takvim kurulmalıdır.
Dilekçede ileri sürülecek başlıca iptal sebepleri:
- Değerlendirici niteliği. “Benzer bir disiplin” ve “diğer resmî yeterlilik kanıtı” ibarelerinin hiç değerlendirilmemesi.
- Dosya erişimi. Ürün bilgi dosyasının var olduğu hâlde denetim anında sunulamamış olması ile hiç oluşturulmamış olması arasındaki farkın gözetilmemesi.
- Saklama süresi. On yıllık sürenin son parti yerine ilk arz tarihinden hesaplanması.
- Numune ve analiz. Örnek alma ve analiz hükümlerine uyulmaması; şahit numune hakkının kullandırılmaması.
- Kılavuz dayanağı. Tespitin, işlem tarihinde yürürlükte olmayan bir kılavuz sürümüne dayandırılması.
- Ölçülülük. Etiket düzeltmesiyle giderilebilecek bir eksiklikte toplatma veya imhaya gidilmesi.
Yürütmenin durdurulması talebinde İYUK m. 27 uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte aranır. Kozmetik dosyalarında zarar; toplatılan stokun raf ömrü, imhanın geri döndürülemezliği, zincir mağaza ve pazaryeri listelerinden çıkarılma ve ihracat sözleşmelerinin etkilenmesi üzerinden somut olarak belgelenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kozmetik ürün için ruhsat gerekir mi?
Hayır. Kozmetikte ruhsat değil bildirim ve güvenlilik değerlendirmesi esastır. Sorumlu kişi, ürünün piyasaya arz edilmeden önce güvenlilik değerlendirmesine tabi tutulmasını ve Ek I/B uyarınca güvenlilik değerlendirme raporunun hazırlanmasını sağlar.
Güvenlilik değerlendirmesini kim yapabilir?
Yönetmeliğin 13. maddesinin dördüncü fıkrasına göre değerlendirme; eczacılık, toksikoloji, tıp veya benzer bir disiplinde teorik ve pratik olarak verilmiş üniversite eğitimini veya denkliği Kurumca kabul edilen başka bir eğitim programını tamamladığını gösterir diploma ya da diğer resmî yeterlilik kanıtı olan bir kişi tarafından yapılır.
Rapor bir kez hazırlanıp bırakılabilir mi?
Hayır. 13. maddenin ikinci fıkrası, raporun ürünün piyasaya arz edilmesinin ardından elde edilen ilgili ek bilgiler ışığında güncel tutulmasını öngörür.
Ürün bilgi dosyası ne kadar saklanır?
Yönetmeliğin 14. maddesinin birinci fıkrasına göre sorumlu kişi, ürün bilgi dosyasını kozmetik ürünün son partisinin veya serisinin piyasaya arz edilmesini takip eden on yıl boyunca saklar.
Hangi ürünler kapsam dışında?
Yönetmelik, kozmetik ürün tanımındaki amaçlar doğrultusunda yutulması, solunması, enjekte edilmesi veya insan vücudunun içine yerleştirilmesi amaçlanan madde veya karışımları kapsamaz.
Hayvan testi yapılabilir mi?
Kurum, mevcut bir bileşenin güvenliliğine ilişkin ciddi kaygıların ortaya çıktığı istisnai durumlarda; bileşenin yaygın kullanılması ve ikame edilememesi ile ihtiyacın gerekçelendirilip detaylı araştırma protokolüyle desteklenmesi koşullarıyla, amacını, süresini ve kapsamını belirterek istisna tanıyabilir ve Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
Etikette hangi şartlar aranır?
Yönetmeliğin 22. maddesine göre kozmetik ürünler, ancak iç ve dış ambalajlarındaki bilgilerin silinemez, kolayca okunabilir ve görülebilir olması hâlinde piyasada bulundurulabilir. Bu bilgilerin başında sorumlu kişinin adı veya kayıtlı unvanı ve adresi gelir.
Kozmetikte hastalık iddiası kullanılabilir mi?
Hayır. Ürün iddiaları Yönetmeliğin 23. maddesine tabidir; ayrıca sağlık beyanı mevzuatı uyarınca gıda ve takviye edici gıda dışındaki ürünlerde sağlık beyanı kullanılamaz. Endikasyon iddiası ürünü beşerî tıbbi ürün konumuna da taşıyabilir.
İstenmeyen etki bildirimi nasıl yapılır?
Ciddi istenmeyen etkilerin bildirimi Yönetmeliğin 26. maddesinde düzenlenmiştir; usul ve esaslar Kurumun Kozmetik Ürünlerin İstenmeyen Etkilerinin/Ciddi İstenmeyen Etkilerinin Bildirimine İlişkin Kılavuzunda gösterilmiştir.
Denetim kararına nereye itiraz edilir?
Toplatma, imha ve faaliyete ilişkin idari işlemlerde idare mahkemesinde altmış gün içinde iptal davası açılır. İdari para cezalarında ise dayanak kanuna bakılır: 7223 sayılı Kanuna dayanan yaptırımlarda idari yargı ve altmış gün, 5324 sayılı Kanuna dayanan cezalarda Kabahatler Kanunu uyarınca on beş gün içinde sulh ceza hâkimliği söz konusudur.
Dosyanızı Değerlendirelim
Kozmetik denetimlerinde firmaların en çok kaybettiği yer, ürünün kalitesi değil dosya düzenidir: güncellenmemiş güvenlilik değerlendirme raporu, niteliği tartışmalı değerlendirici, yanlış tarihten hesaplanmış on yıllık arşiv ve kayda geçirilmemiş şikâyetler. Bunların hepsi önceden düzeltilebilir; denetim sırasında düzeltilemez. Bürom, kozmetik firmaları için güvenlilik dosyası incelemesi, iddia ve etiket uyumu, denetim savunması ve yaptırım kararlarına karşı dava süreçlerinde hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Dosyanızı denetim gelmeden gözden geçirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı ve süre tablosu
- Kozmetik Ürün Bildirimi ve Sorumlu Kişi — bildirim, sorumlu kişi ve 5324 yaptırımları
- Sağlık Beyanı Denetimi — kozmetikte beyan yasağı
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — numune, analiz ve savunma hakkı
- Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu — düzeltici önlem zinciri
- GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları — kamuya ilan ve itibar zararı
- Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler — ürün sınırı tartışmaları
- Yürütmenin Durdurulması — toplatma ve imha kararlarında
