Evlat Edinme Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 305-315
08 Ağustos 2026

Evlat Edinme Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 305-315

Evlat edinme yalnızca mahkeme kararıyla gerçekleşir; noterde veya nüfus müdürlüğünde yapılabilecek bir işlem değildir. Bu sayfada evlat edinme talebinde kullanılabilecek dilekçe örneğini, hangi şartın hangi duruma uygulandığını ve dilekçede en sık gözden kaçan noktaları bulacaksınız.

Dilekçeden önce gelen şart

Küçüğün evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması zorunludur (TMK m. 305). Bu süre dolmadan açılan dava reddedilir. Dilekçede bu bir yılın nasıl geçtiği belgeyle gösterilmelidir.

Hangi Şart Size Uygulanır?

Evlat edinmede tek bir şart listesi yoktur; durumunuza göre farklı hükümler devreye girer. Dilekçeyi yazmadan önce hangi kutunun içinde olduğunuzu belirleyin.

DurumMaddeAranan şart
Eşler birlikte evlat ediniyorTMK 306En az 5 yıldan beri evli olmak veya 30 yaşını doldurmuş olmak
Eşin çocuğunu (üvey çocuk) evlat edinmeTMK 306/3En az 2 yıldan beri evli olmak veya 30 yaşını doldurmuş olmak
Evli olmayan kişi tek başınaTMK 307/130 yaşını doldurmuş olmak
Evli kişi istisnaen tek başınaTMK 307/230 yaşını doldurmuş olmak ve diğer eşin durumu nedeniyle birlikte evlat edinmenin mümkün olmadığını ispat
Ergin veya kısıtlı kişiyi evlat edinmeTMK 313Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati ve üç bakım hâlinden birinin gerçekleşmesi

Dikkat: TMK 306 ve 307/1’deki şartlar alternatiftir. “5 yıl evli” ile “30 yaş” birlikte aranmaz; birinin sağlanması yeterlidir. Evliliği beş yılı doldurmuş ancak henüz otuz yaşında olmayan eşler de birlikte evlat edinebilir.

Evli Kişinin Tek Başına Evlat Edinmesi

Kural olarak eşler ancak birlikte evlat edinebilir. TMK m. 307/2 uyarınca otuz yaşını doldurmuş eş, aşağıdaki hâllerden birinin varlığını ispat ederse tek başına evlat edinebilir:

  • Diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olması
  • Diğer eşin iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi
  • Mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması

Yaş Farkı

TMK m. 308 uyarınca evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır. Kanunda üst yaş veya üst yaş farkı sınırı yoktur; Bakanlığın Evlat Edinme Yönergesinde yer alan en fazla kırk yaş fark kuralı, yönergenin 2018’de yürürlükten kaldırılmasıyla uygulanmamaktadır.

Evlat edinme başvurunuz için hukuki destek alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Rıza: En Kritik Aşama

Evlat edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir (TMK m. 309). Rıza, küçüğün veya ana babasının oturduğu yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanır ve tutanağa geçirilir.

Rıza bakımından iki süre kuralı vardır:

  • Rıza, küçüğün doğumu üzerinden altı hafta geçmeden verilemez.
  • Verilen rıza, tutanak tarihinden itibaren altı hafta içinde geri alınabilir.

Kanunda sayılan sınırlı hâllerde rıza aranmaz. Ayrıca küçük ayırt etme gücüne sahipse kendi rızası da gerekir; rızası olmadan evlat edinme kararı verilemez. Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir (TMK m.308/3); bu izin hem vesayet makamından hem denetim makamından alınır (TMK m.463).

Ergin veya kısıtlı kişilerin evlat edinilmesinde ana baba rızası aranmaz; ancak evlat edinilen evliyse eşinin rızası gereklidir.

Evlat Edinme Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki örnek eşlerin birlikte evlat edinmesi içindir. Köşeli parantezli alanlar durumunuza göre doldurulmalıdır.

[ … ] AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

TALEP EDENLER:
1- [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Doğum tarihi]
2- [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Doğum tarihi]
[Ortak adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]

EVLAT EDİNİLMEK İSTENEN: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Doğum tarihi]

KONU: Küçük [ad soyad]’ın talep edenler tarafından evlat edinilmesine karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Talep edenler [tarih] tarihinde evlenmiş olup [ … ] yıldır evlidirler. [Beş yıl dolmuşsa: TMK m. 306/2’de öngörülen beş yıllık evlilik şartı gerçekleşmiştir. / Otuz yaş üzerindeyseler: Talep edenlerin her ikisi de otuz yaşını doldurmuş olup TMK m. 306/2 şartı bu yönden gerçekleşmiştir.]

2. Küçük [ad soyad], [tarih] doğumlu olup [durumu açıklayın: Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nce talep edenlerin yanına yerleştirilmiştir / talep edenlerin yakını olup şu tarihten beri yanlarında kalmaktadır].

3. Küçük, [tarih] tarihinden bu yana, yani bir yılı aşkın süredir talep edenler tarafından fiilen bakılmakta ve eğitilmektedir. Bu süre zarfında küçüğün [okul adı]’nda eğitimi sürdürülmüş, sağlık takibi yapılmış ve tüm bakım giderleri talep edenlerce karşılanmıştır. İlgili belgeler ektedir. Böylece TMK m. 305/1’deki bir yıllık bakım ve eğitim şartı gerçekleşmiştir.

4. Talep edenler ile küçük arasında TMK m. 308 uyarınca aranan en az on sekiz yaş fark bulunmaktadır.

5. Talep edenlerin ekonomik ve sosyal durumu küçüğün bakım, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya elverişlidir. [Gelir belgeleri, tapu ve kira sözleşmesi, sağlık raporları ektedir.] Evlat edinme küçüğün yararına olup, talep edenlerin [varsa diğer çocuklarının yararları hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemektedir / başka çocukları bulunmamaktadır].

6. [Rıza durumu: Küçüğün ana ve babasının rızası alınmış olup rıza tutanağı ektedir. / Küçüğün ana ve babası bilinmemekte olup TMK m. 311 uyarınca rıza aranmaması gerekmektedir.] [Küçük ayırt etme gücüne sahipse: Küçük ayırt etme gücüne sahip olup evlat edinilmeye rıza göstermektedir.]

7. Küçüğün üstün yararı, hâlihazırda fiilen içinde bulunduğu aile ortamının hukuken de güvence altına alınmasını gerektirmektedir.

8. Açıklanan nedenlerle işbu talebin sunulması zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ SEBEPLER

TMK m. 305, 306, 308, 309, 310, 314, 315, 316 ve ilgili sair mevzuat.

DELİLLER

Nüfus kayıt örnekleri, evlilik cüzdanı, küçüğün doğum belgesi, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü yazışmaları ve yerleştirme belgeleri, okul kayıt ve devam belgeleri, sağlık kayıtları, gelir belgeleri, tapu veya kira sözleşmesi, adli sicil kayıtları, rıza tutanağı, mahkemece aldırılacak sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

a) TMK m. 316 uyarınca kapsamlı araştırma yapılmasına ve sosyal inceleme raporu aldırılmasına,
b) Talebin kabulü ile küçük [ad soyad]’ın talep edenler tarafından evlat edinilmesine,
c) Küçüğün talep edenlerin soyadını almasına,
ç) TMK m.314/4 uyarınca küçüğün nüfus kaydına ana ve baba adı olarak talep edenlerin adlarının yazılmasına ve kararın kesinleşmesi hâlinde ilgili nüfus müdürlüğüne tescil için bildirilmesine

karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederiz. [Tarih]

Talep Edenler Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]

Dilekçenizi bakım şartı ve rıza yönünden kontrol ettirin

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Süreç: Mahkeme Neyi İnceler?

Evlat edinme davası aile mahkemesinde çekişmesiz yargı işi olarak görülür. TMK m. 316 uyarınca mahkeme, evlat edinmeye karar vermeden önce kapsamlı biçimde araştırma yapmakla yükümlüdür.

  • Sosyal inceleme: Dosya sosyal hizmet uzmanına havale edilir. Uzman ev ziyareti yapar, talep edenlerle ve çocukla ayrı ayrı görüşür, gerekirse okulla iletişim kurar.
  • Rapor: Bir yıllık bakım şartının fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği ve evlat edinmenin küçüğün yararına olup olmadığı değerlendirilir.
  • Dinleme: Taraflar ve gerektiğinde küçük dinlenir.
  • Karar ve tescil: Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirilir ve evlatlık ilişkisi nüfusa işlenir.

Yargıtay uygulamasında, bir yıllık bakım şartı delillendirilmeden ve TMK m. 316 kapsamındaki kapsamlı araştırma yapılmadan verilen kararlar eksik inceleme nedeniyle bozulmaktadır (Yargıtay 2. HD, 27.06.2005, E.2005/7729, K.2005/10050).

Yargıtay Kararlarında Evlat Edinme Şartları

Yargıtay, evlat edinme şartlarının dosyada somut olarak gösterilmesini arar. Kanun yararına bozma yoluyla verilen üç karar bu denetimin yönünü gösterir:

  • Bir yıllık bakım ve araştırma. Kanada’da yaşayan bir başvurucunun iki çocuğu evlat edinmesine, bir yıllık bakım ve eğitim şartı kanıtlanmadan, m.316’daki kapsamlı araştırma yapılmadan ve taraflar dinlenmeden karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 27.06.2005, E.2005/7729, K.2005/10050).
  • Vesayet altındaki çocuk. Vesayet altındaki çocuğun evlat edinilmesine vesayet ve denetim makamlarının izinleri alınmadan (TMK m.462/8, m.463), bir yıllık şart araştırılmadan ve m.316 araştırması yapılmadan karar verilmesi bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 21.06.2004, E.2004/7269, K.2004/8098).
  • On sekiz yaş farkı. Evlat edinen ile evlatlık arasındaki yaş farkının on sekizin altında olduğu ve bir yıllık bakım şartının gösterilmediği dosyada verilen kabul kararı, TMK m.308’e aykırı bulunarak bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 27.09.2004, E.2004/9167, K.2004/10742).
Yargıtay denetiminde evlat edinme şartları
ŞartEksiklikKünye
Bir yıl bakım ve araştırmaKanıtlanmadan ve dinlenmeden karar2. HD, E.2005/7729, K.2005/10050
Vesayet ve denetim izniİzinler alınmadan karar2. HD, E.2004/7269, K.2004/8098
On sekiz yaş farkıYaş farkı on sekizin altında2. HD, E.2004/9167, K.2004/10742

Görevli ve Yetkili Mahkeme

KonuDurum
Görevli mahkemeAile Mahkemesi. Bulunmayan yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi.
Yetkili mahkemeEvlat edinenin oturma yeri; birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri (TMK m. 315).
Yargılama türüÇekişmesiz yargı işi.
Ön başvuruKurum yoluyla evlat edinmede Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne başvurulur.

Kararın Sonuçları

Evlat edinme ile evlatlık, evlat edinenin çocuğu hukuki statüsünü kazanır. Küçük evlat edinenin soyadını alır. Miras bakımından TMK m. 500 uyarınca evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları, evlatlığa mirasçı olmaz.

Evlatlığın biyolojik ana babasına olan mirasçılığı ise devam eder; evlat edinme bu bağı ortadan kaldırmaz.

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasında hak düşürücü süre, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıldır (TMK m.319). Maddedeki “ve her hâlde evlât edinme işleminin üzerinden beş yıl” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden (AYM, 27.12.2012, E.2012/35, K.2012/203; RG 12.07.2013; iptal 12.01.2014’te yürürlüğe girmiştir) bugün yalnız bir yıllık süre uygulanır.

Nüfus Kaydı: Anayasa Mahkemesi 2023 Kararı ve 2024 Değişikliği (TMK m.314/4)

Evlat edinenlerin adlarının evlatlığın nüfus kaydına ana ve baba adı olarak yazılması, son yıllarda değişen bir konudur.

Eski düzen ve iptal. TMK m.314/4 eski hâliyle yalnız eşlerin birlikte evlat edindiği ayırt etme gücü olmayan küçükler için nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adlarının yazılmasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi; tek başına evlat edinme, ergin veya ayırt etme gücüne sahip küçüğün evlat edinilmesi ve üvey evlat hâllerinde bu imkânın tanınmamasının gizlilik amacını işlevsiz bırakabildiğini ve etkili bir başvuru yolu sunulmadığını belirterek fıkrayı Anayasa’nın 20. ve 40. maddelerine aykırı bulmuş ve iptal etmiştir (AYM, 26.07.2023, E.2023/3, K.2023/139; RG 19.10.2023, S.32344). İptal hükmü, yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde ertelenmiştir.

Yeni düzen. 7531 sayılı Kanunla (RG 14.11.2024) fıkra yeniden düzenlenmiştir. Buna göre ayırt etme gücü olmayan küçüklerin nüfus kaydına, birlikte evlat edinmede ana ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adları, tek başına evlat edinmede ise evlat edinenin adı ana veya baba adı olarak yazılır; evlat edinilen diğer kişiler hakkında bu hüküm talepleri hâlinde uygulanır.

Nüfus kaydına evlat edinenin adının yazılması
DurumKuralDayanak
Birlikte evlat edinme, ayırt etme gücü olmayan küçükEşlerin adları ana ve baba adı olarak yazılırTMK m.314/4 (7531 s.K.)
Tek başına evlat edinme, ayırt etme gücü olmayan küçükEvlat edinenin adı ana veya baba adı olarak yazılırTMK m.314/4 (7531 s.K.)
Diğer evlatlıklarTalepleri hâlinde aynı kuralTMK m.314/4 (7531 s.K.)
Eski fıkraAnayasa’ya aykırı bulunarak iptalAYM, K.2023/139

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

  • Bir yıllık bakımı belgelendirmemek: Bakımın fiilen gerçekleştiğini gösteren okul, sağlık ve harcama belgeleri sunulmazsa dava eksik inceleme ile sonuçlanır. En sık bozma sebebidir.
  • “5 yıl evli VE 30 yaş” sanmak: Bu şartlar alternatiftir; birinin sağlanması yeterlidir. Gereksiz yere bekleyen çok sayıda başvuru vardır.
  • Üvey çocukta yanlış şartı yazmak: Eşin çocuğunu evlat edinmede aranan süre iki yıldır, beş yıl değil.
  • Rıza sürelerini atlamak: Rıza doğumdan itibaren altı hafta geçmeden verilemez ve tutanak tarihinden itibaren altı hafta içinde geri alınabilir.
  • Küçüğün rızasını unutmak: Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası olmadan karar verilemez.
  • Ergin evlat edinmede altsoy şartını gözden kaçırmak: Evlat edinenin altsoyu varsa, ergin kişi ancak altsoyun açık muvafakatiyle evlat edinilebilir (TMK m.313).
  • Sosyal inceleme talebini yazmamak: Mahkeme re’sen aldırsa da talebin dilekçede yer alması süreci hızlandırır.

🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası

Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:

💔 Boşanma Davası

💰 Nafaka

👶 Velayet ve Çocuk

🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım

🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)

💍 Evlilik ve Statü

📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Küçüklerde Temel Şart: TMK m.305

Evlât edinmenin tüm şartları arasında en önce aranan hüküm budur; diğer koşullar bunun üzerine kurulur.

Birinci fıkra — bakım ve eğitim şartı: bir küçüğün evlât edinilmesi, evlât edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır.

İki unsur birlikte aranır. Madde yalnız bakılmış olmayı değil, aynı zamanda eğitilmiş olmayı da arar. Sürenin fiilen geçmiş olması gerekir; sözleşme ya da niyet beyanı yeterli değildir.

Sürenin niteliği. Bir yıllık süre, başvuru tarihinden geriye doğru fiilen gerçekleşmiş olmalıdır. Bu nedenle dilekçede sürenin başlangıç tarihi ve bu dönemde yapılan bakım gösterilmelidir.

İkinci fıkra — çifte yarar ölçütü: evlât edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlât edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi de gerekir.

İkinci ölçüt sıkça atlanır. Mahkeme yalnız evlât edinilecek küçüğün değil, evlât edinenin mevcut çocuklarının yararlarını da değerlendirir. “Hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmeme” ölçütü, özellikle miras ve bakım yükümlülükleri bakımından işler.

Hangi belgeler sunulur? Bakım süresini gösteren okul kayıtları, sağlık kuruluşu kayıtları, aynı adreste ikamete ilişkin adres kayıt sistemi çıktıları, gelir ve konut durumunu gösteren belgeler ve varsa koruyucu aile kararı.

Sonraki gelişmeler — TMK m.315/2. Evlât edinme başvurusundan sonra evlât edinenin ölmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar bundan etkilenmediği takdirde evlât edinmeye engel olmaz.

KonuKural
SüreBir yıl bakım ve eğitim
NiteliğiFiilen gerçekleşmiş olmalı
Ölçüt — 1Küçüğün yararı
Ölçüt — 2Diğer çocukların yararı
BelgelerOkul, sağlık, adres kayıtları
Sonradan ölümm.315/2 — engel olmaz

Birlikte ve Tek Başına Evlât Edinme: m.306-307

Kimin evlât edinebileceği, medenî hâle göre ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Birlikte kural — TMK m.306/1: eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; evli olmayanlar birlikte evlât edinemezler.

İki kural birden. Evli kişiler tek başına evlât edinemez; evli olmayan kişiler ise birlikte evlât edinemez.

Eşlerde aranan — m.306/2: eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.

“Veya” bağlacı belirleyicidir. İki şart birlikte aranmaz; birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Otuz yaşını doldurmuş eşler için beş yıllık evlilik şartı aranmaz.

Eşin çocuğunda — m.306/3: eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir.

Bu fıkra hafifletilmiştir. Üvey çocuk bakımından süre beş yıldan iki yıla inmiştir; yaş ölçütü ise aynı kalmıştır.

Evli olmayanlar — TMK m.307/1: evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlât edinebilir.

Evli kişinin tek başına evlât edinmesi — m.307/2. Otuz yaşını doldurmuş olan eş, birlikte evlât edinmesinin mümkün olmadığını ispat ederse tek başına evlât edinebilir. Bu üç hâl şunlardır: diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğu; iki yıldan beri nerede olduğunun bilinmemesi; ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması.

İspat yükü başvuranda. Madde “ispat etmesi hâlinde” demektedir; bu hâllerden birinin varlığı belgeyle ortaya konmalıdır.

DurumŞart
Eşler birlikteBeş yıl evlilik veya otuz yaş
Eşin çocuğuİki yıl evlilik veya otuz yaş
Evli olmayanOtuz yaş; tek başına
Evli, tek başınaOtuz yaş + üç hâlden biri
Üç hâlAyırt etme gücü, gaiplik, ayrılık
İspatBaşvurana aittir

Yaş Farkı ve Küçüğün Rızası: TMK m.308

Bu madde hem nesnel bir ölçüt hem de iradî bir şart getirir.

Birinci fıkra — yaş farkı: evlâtlık, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olmalıdır.

Kesin bir ölçüttür. Bu fark asgarî olup takdire bağlı değildir; sağlanmadığı takdirde evlât edinme kararı verilemez.

İkinci fıkra — küçüğün rızası: ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez.

Ölçüt yaş değil, ayırt etme gücüdür. Kanun belirli bir yaş sınırı koymamış; ayırt etme gücü ölçütünü benimsemiştir. Bu güce sahip küçüğün rızası zorunludur ve zapta geçirilmelidir.

Üçüncü fıkra — vesayet altındaki küçük: vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın, vesayet dairelerinin izniyle evlât edinilebilir.

İki kademeli izin. TMK m.397 uyarınca vesayet daireleri vesayet makamı ve denetim makamından oluşur; vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir.

Ana babanın rızası — TMK m.309. Evlât edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir. Rıza, ilgililerin oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı beyanla açıklanır ve tutanağa geçirilir.

Rızanın zamanı — TMK m.310. Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez. Rıza, tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir.

Rızanın aranmadığı hâller — TMK m.311. Ana ve babadan birinin kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğunun bilinmemesi veya ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunması yahut küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmemesi hâllerinde rızası aranmaz.

KonuKural
Yaş farkıEn az onsekiz yaş
Küçüğün rızasıAyırt etme gücü varsa zorunlu
Vesayet altındaVesayet daireleri izni
Ana baba rızasım.309 — tutanağa geçirilir
ZamanDoğumdan altı hafta sonra
Geri almaAltı hafta içinde

Erginlerin ve Kısıtlıların Evlât Edinilmesi: TMK m.313

Yetişkin birinin evlât edinilmesi mümkündür; ancak şartlar küçüklerden farklıdır.

Önemli bir değişiklik. Eski düzenlemede ergin veya kısıtlının evlât edinilebilmesi için evlât edinenin “altsoyunun bulunmaması” koşulu aranıyordu. 3/7/2005 tarihli ve 5399 sayılı Kanun‘un 1. maddesiyle bu koşul, “altsoyunun açık muvafakati” hâline getirilmiştir.

Bunun anlamı büyüktür. Çocuğu bulunan kişi de artık ergin birini evlât edinebilir; yeter ki altsoyu açıkça muvafakat etsin.

Maddenin metni: evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı aşağıdaki hâllerde evlât edinilebilir:

Birinci hâl: bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise.

İkinci hâl: evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise.

Üçüncü hâl: diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise.

İki beş yıl aynı değildir. Birinci ve üçüncü bentlerdeki süre, evlât edinmeye kadar olan son beş yıldır. İkinci bentteki süre ise evlatlık küçükken geçmiş olan beş yıldır; bu hâlde son beş yılda birlikte yaşama aranmaz.

Evli evlatlıkta ek şart. Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir. Evlât edinilen kişi evli değilse böyle bir şart aranmaz.

Kıyas hükmü. Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır. Yani evlât edinen bakımından m.306-307‘deki yaş ve evlilik şartları burada da geçerlidir.

KonuKural
Ortak şartAltsoyun açık muvafakati
Eski hâliAltsoyun bulunmaması (5399 öncesi)
Bent 1Engellilik + son beş yıl bakım
Bent 2Küçükken beş yıl bakım
Bent 3Haklı sebep + beş yıl birlikte yaşama
Evlatlık evliyseEşinin rızası

Görev, Yetki, Sonuçlar ve İptal

Başvurunun nereye yapılacağı ve kararın doğuracağı sonuçlar süreci tamamlar.

Yetki — TMK m.315/1: evlât edinme kararı, evlât edinenin oturma yeri; birlikte evlât edinmede eşlerden birinin oturma yeri mahkemesince verilir.

Ölçüt “oturma yeri”dir. Madde yerleşim yeri değil, oturma yeri ölçütünü kullanır. Birlikte evlât edinmede ise eşlerden birinin oturma yeri yeterlidir.

Başvurudan sonraki değişiklikler — m.315/2-3. Başvurudan sonra evlât edinenin ölmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar bundan etkilenmediği takdirde evlât edinmeye engel olmaz. Küçük başvurudan sonra ergin olursa, koşulları daha önceden yerine getirilmiş olmak kaydıyla küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler uygulanır.

Görev (4787 s.K. m.4/1-a). Evlât edinmeye ilişkin talepler aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir. Görev kamu düzenindendir ve re’sen gözetilir.

Araştırma — TMK m.316/1. Evlât edinmeye ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşulların kapsamlı biçimde araştırılmasından, evlât edinen ile edinilenin dinlenmelerinden ve gerektiğinde uzmanların görüşünün alınmasından sonra karar verilir.

Araştırmanın kapsamı — m.316/2. Araştırmada özellikle; evlât edinen ile edinilenin kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumları, evlât edinenin eğitme yeteneği, evlât edinmeye yönelten sebepler ve aile ilişkileri ile bakım ilişkilerindeki gelişmelerin açıklığa kavuşturulması gerekir.

Sonuçlar — TMK m.314. Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlât edinene geçer. Evlâtlık küçük ise evlât edinenin soyadını alır; evlât edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir.

Miras — TMK m.500: evlâtlık ve altsoyu, evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar. Evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar.

Bu hüküm tek yönlüdür. Evlâtlık, evlât edinene mirasçı olur; ancak evlât edinen, evlâtlığa mirasçı olmaz. Evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı ise ortadan kalkmaz.

Kayda işlenmesi. Karar kesinleştikten sonra nüfus kayıtlarına işlenir; evlât edinme ilişkisi aile kütüğünde gösterilir.

Kaldırma — TMK m.317-319. Yasal sebep olmaksızın rıza alınmamışsa, rızası alınması gerekenler evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir (m.317); evlât edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa Cumhuriyet savcısı veya her ilgili dava açabilir (m.318). Dava hakkı, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl geçmekle düşer (m.319).

KonuKural
GörevAile mahkemesi; re’sen
Yetkim.315 — oturma yeri
Başvurudan sonra erginlikKüçüklere ilişkin hükümler (m.315/3)
Araştırmam.316 — yedi başlık; uzman görüşü
Mirasm.500 — tek yönlü
İptalÖğrenmeden bir yıl
Evlat edinilen çocuk yabancıysa Evlat edinme kararı kesinleştikten sonra çocuğun Türk vatandaşlığı için ayrıca başvuru yapılması gerekir (5901 m.17). Belgeler ve on sekiz yaş sınırı için evlat edinme yoluyla Türk vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.

Evlat Edinme: Mevzuat Haritası

Aşağıdaki tablo, evlat edinmenin şartlarını, rızayı, kararı, sonuçlarını ve kaldırılmasını düzenleyen hükümleri tek yerde toplar.

Evlat edinme: mevzuat haritası
KonuKuralDayanak
Genel koşulBir yıl bakım ve eğitim; küçüğün yararıTMK m.305
Birlikte evlat edinmeBeş yıl evlilik veya otuz yaş; eşin çocuğunda iki yıl veya otuz yaşTMK m.306
Tek başına evlat edinmeOtuz yaş; evli kişide istisnai hâllerTMK m.307
Yaş farkı ve küçüğün rızasıEn az on sekiz yaş; ayırt etme gücü varsa rızasıTMK m.308
Ana ve baba rızasıMahkemede açıklanır, tutanağa geçirilirTMK m.309
Rızanın zamanıDoğumdan altı hafta sonra; altı hafta içinde geri almaTMK m.310
Rızanın aranmamasıKanunda sayılan hâller; karar merciiTMK m.311, m.312
Ergin evlat edinmeAltsoyun açık muvafakati; üç hâl; eşin rızasıTMK m.313
SonuçlarVelayet, soyadı, nüfus kaydı, gizlilikTMK m.314
KararEvlat edinenin oturma yeri mahkemesiTMK m.315
AraştırmaKapsamlı araştırma; altsoyun görüşüTMK m.316
KaldırmaRıza yokluğu veya esasa ilişkin noksanlıkTMK m.317, m.318
Kaldırma süresiÖğrenmeden bir yılTMK m.319
MirasçılıkEvlatlık kan hısımı gibi mirasçı; evlat edinen mirasçı değilTMK m.500
Evlenme yasağıEvlat edinen, evlatlık, altsoy ve eşlerTMK m.129
Vesayet altındaki çocukVesayet ve denetim makamı izniTMK m.308/3, m.463
GörevAile mahkemesi4787 s.K. m.4/1-a

Sıkça Sorulan Sorular

Evlat edinmek için kaç yaşında olmak gerekir?

Evli olmayan kişinin tek başına evlat edinebilmesi için otuz yaşını doldurmuş olması gerekir (TMK m. 307). Eşler birlikte evlat edinecekse en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları yeterlidir; bu şartlar alternatiftir.

Beş yıl evli olmak ve otuz yaş birlikte mi aranır?

Hayır, alternatiftir. TMK m. 306 uyarınca eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları yeterlidir. Evliliği beş yılı doldurmuş ancak henüz otuz yaşında olmayan eşler de birlikte evlat edinebilir.

Eşimin çocuğunu evlat edinmek istiyorum, şartlar aynı mı?

Hayır, daha hafiftir. TMK m. 306/3 uyarınca eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğer eşin çocuğunu evlat edinebilir. Bir yıllık bakım ve eğitim şartı burada da aranır.

Bir yıllık bakım şartı ne demek?

TMK m. 305 uyarınca küçüğün, evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir. Bu süre dolmadan açılan dava reddedilir. Sürenin fiilen geçtiği okul, sağlık ve harcama belgeleriyle ispatlanmalıdır.

Evlat edinen ile çocuk arasında kaç yaş fark olmalı?

TMK m. 308 uyarınca evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır. Kanunda üst yaş farkı sınırı yoktur; Bakanlığın Evlat Edinme Yönergesindeki en fazla kırk yaş fark kuralı, yönergenin 2018’de yürürlükten kaldırılmasıyla uygulanmamaktadır. Yargıtay, yaş farkı on sekizin altında olan dosyada verilen kabul kararını bozmuştur (2. HD, 27.09.2004, E.2004/9167, K.2004/10742).

Biyolojik anne babanın rızası şart mı?

Kural olarak evet (TMK m.309). Rıza, küçüğün veya ana babasının oturduğu yer mahkemesinde açıklanır ve tutanağa geçirilir. Rıza, doğum üzerinden altı hafta geçmeden verilemez, tutanak tarihinden itibaren altı hafta içinde geri alınabilir ve geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir (m.310). Kanunda sayılan hâllerde rıza aranmaz (m.311).

Yetişkin birini evlat edinebilir miyim?

TMK m. 313 uyarınca mümkündür; evlat edinenin altsoyu varsa onların açık muvafakati gerekir. Ayrıca bedensel veya zihinsel engel nedeniyle en az beş yıl bakılmış olma, küçüklükten beri en az beş yıl bakılıp eğitilmiş olma ya da haklı sebeplerle en az beş yıldır aile hâlinde birlikte yaşama hâllerinden birinin gerçekleşmesi gerekir. Evlat edinilen evliyse eşinin rızası aranır.

Evlatlık mirasçı olur mu?

Evet. TMK m. 500 uyarınca evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları, evlatlığa mirasçı olmaz.

Dilekçede nüfus kaydıyla ilgili ne talep edilmeli?

7531 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen TMK m.314/4’e göre ayırt etme gücü olmayan küçüklerin nüfus kaydına, birlikte evlat edinmede evlat edinen eşlerin adları ana ve baba adı olarak, tek başına evlat edinmede evlat edinenin adı ana veya baba adı olarak yazılır; diğer evlatlıklar bakımından bu kural talep hâlinde uygulanır. Bu nedenle talebin dilekçede açıkça yer alması yerinde olur.

Evlatlık ilişkisi sonradan kaldırılabilir mi?

Sınırlı hâllerde. Yasal sebep olmaksızın rıza alınmamışsa rızası alınması gerekenler (TMK m.317), esasa ilişkin diğer noksanlıklarda Cumhuriyet savcısı veya her ilgili (m.318) dava açabilir. Dava hakkı sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (m.319); eski beş yıllık üst sınır Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

Vesayet altındaki çocuk için dilekçede ne eklenmeli?

Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir (TMK m.308/3); vesayet ve denetim makamlarının izinleri dilekçeye eklenmeli veya alınması talep edilmelidir (m.463). Yargıtay bu izinler alınmadan verilen kararı bozmuştur (2. HD, 21.06.2004, E.2004/7269, K.2004/8098).

Bu içerik Aile ve Boşanma Hukuku alanındadır. Tüm başlıklar için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi ve Aile Hukuku Örnek Dilekçeler sayfalarına bakabilirsiniz.

⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.

Post by Av. Fatma Öztürk