Ticari hayatta yaygın bir ödeme aracı olan çek, karşılıksız çıktığında yalnızca alacak-borç ilişkisi doğurmaz; aynı zamanda cezai sorumluluk gündeme gelir. Konu 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenmiştir.
Suç nasıl oluşur?
Çek, üzerindeki düzenleme tarihine göre yasal ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiğinde karşılığı yoksa banka “karşılıksızdır” işlemi yapar. Bu işleme sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmedilebilir. Önemli bir kural: bu adli para cezası, çekin karşılıksız kalan bedelinden az olamaz.
Şikâyet ve mercii
Suç şikâyete bağlıdır; hamil, “karşılıksızdır” işleminden sonra kanunda öngörülen süre içinde (kural olarak öğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde bir yıl) şikâyette bulunmalıdır. Şikâyet icra ceza mahkemesine yapılır.
Sonuçları
Hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapis cezasına çevrilebilir. Ayrıca yargılama sonucunda kişi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı gibi tedbirler de uygulanabilir. Çek bedelinin ödenmesi hâlinde ise süreci sona erdirmeye yönelik imkânlar bulunur. Bu nedenle hem çek keşide ederken hem de karşılıksız bir çekle karşılaşıldığında sürecin dikkatle takip edilmesi önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden, somut bir durumda karar vermeden önce güncel düzenlemelerin ve dosya ayrıntılarının birlikte değerlendirilmesi önerilir.